ÞCéF Co é×DÛ ,ªe× ÕClGµ krÛ P¾o Þ PvDhpF DWÛA qC éØÏvßFC ækDOvp¾
éÆ oß®ÛA .l@z oÞp@w@× Þ X@è@O@G@× Þ ÍD@e@zß@h oD@ì@w@F ÞC Þ kCk
l×A Þ lz oCßv Co ¢ºÓC ÕClGµ lz éÆ kÞq fG¤ ,PvC éOzßÛêkß·w×
kpÆ ¢×CpOdC íÏìh Ùç ÁkD¤ Mp@©@d .ÁkD@¤ Mp@©@dé@ÛD@h é@F
,PvC oCp éZ qC éì©Â PwÛCkí× Mp©d .(kßF ÖD×C ÖD@Ø@µCí@Ü@FqCÞC)
À¤Þ éF éÆ êCæqDN ,éÏF :P¿@Ê .P@vC êCæqD@Np@G@h D@ëß@Êkß@×p@¾
êCpF éÆ PvC éØÏvßFC é×DÛ ÝëC (À¤ßë ÚC Ý× ÐVC ßç,Ù·Û) lWÜÊíØÛ
êCpF lÜOwç ækD×A ÚDvCph ok D× ÚDì·ìz éØç PvCéOzß@Û ,æl@×A Ý@×
ÝëC éÆ PvC éOvCßh Ý× qC Þ ,kkpÊpF D× éF PëÓÞÞ P¾Ôh p×C éÇ@Ü@ëC
:P¿Ê ÞC éF ÁkD¤ ÖD×C éÆ lwëßÛí× ⁽⁷⁾êkß·w×.ÖpënKF ÞC qC Co p×C
ßN é·ìz ÚDvCph ÐçC íÆ ((?ÈÎ é·ìz ÚDvCphÐ@çC ÚD@Æ í@O@× Þ))
íÎC ÙÏw× DFC PS·F PÛC)) !?lÛCéOzßÛD× ÚDì·ìzíëßÊí× éÆ lÛCæl@z
Ökp× éF ßN !?ÚDvCph éF êkDOvp¾ ßN Co Ù@Ï@w@×ß@FCD@ëA ((!?ÚD@vCp@h
æDìv uDGÎ Co ÚDzkßh oD·z Þ lÜzßKF æDìvuDGÎ éÆ íO¿Ê ÚD@vCp@h
éF Co DèÜëC ßN ⁽⁹⁾,lÛCæl×A ÚDvCphqC éÆ DèÜëC D@ëA !?⁽⁸⁾l@Ü@çk oCp@Â
ÝëC qC ÕClGµ !?ívDÜzí× ßNCo DèÜëC qC p¿Û Èë Ô¤C !?êCækoÞA DW@Ü@ëC
Ùç l·F ,lçCßiF íÏìh Co êrìZíOÂÞ ÚDwÛC) .lz P@dCoD@Û ÚD@Ü@i@v
(lÜÆ pǾ kDëq éì©Â ½Cp¬C oklÛCßNíØÛ pËëk lÜçlF ÞC éF Co yCækt@×
éZ ßN :P¿Ê Mp©d éF .ÁkD¤Mp©d DF ÚkpÆ éSdDG× éF kpÆ ´Þp@z
((é×ÓC ænç êlè× éÛÓ ClØe×íÜFC ÖßÃÎC lëpë DØÛC)) !?í@ëß@Êí@×
P×C êlè× ÞC Þ lÜÜërÊpF P¾ÔhéFCo lØe× ÖpwJ lÜçCßhí× D@è@Ü@ëC
éF :kß×p¾ .(ÙÜÆí× §pµ ÚDOëCpFéÆ koCk íÛDOvCk Ùç Ý@ëC é@Æ) P@vC
D·®Â lÜÆ ÖDì lØe× MpwJpÊC Þ PwìÛ ÞC P×C êlè× éÆ Ùw@ Cl@h
MoDwV ÚCßܵ éF phA ok Þ lzPdCoDÛ pO¡ìF ÕClGµ .lz lçCßh éO¡Æ
Clh éF :kß×p¾ Mp©d .íÛqí×Co Dè¾pd ÝëC MkDwd êÞo ß@N :P@¿@Ê
,PwìÛ ßN PeÏ¥× ,ÖoClÛ êpËëkp²Û bìç íçCßh pìh rV Ý× éÆ ÙwÂ
éF :P¿Ê ÞC éF Mp©d l·F .PzCklçCßiÛ Ùç êCéWìOÛ HÏ®@× Ý@ëC Þ
éOzßÛ Ùç Ý× éF éOzßÛ ßN éF éÆCo êCé×DÛ ÝìØç Ýìµ éØÏ@vß@FC ,Cl@h
íOdCoDÛ DF ÕClGµ .ÖlÛCqßvCo é×DÛ ÙÛCßiF éÇÜëC qC ÐG Ý@× í@ÎÞ P@vC
.P¾o ÁkD¤ ÖD×C oß©d qC kDëq
Moߤ koCk ÁCpµ ok éÆ PvC íNÓß@e@N ÚoD@Ã@× D@ëD@©@ Ý@ëC ÍD@d
ÙÏw×ßFC .PvC uDG·ÎCíÜF oßè± ¸Âß× ?PwìZ MÓßeN ÚA.kpìÊí@×
Ùç cD¿v êDçßص .kpGF ÚDì× qC Co éØÏvßFC éÆ lÜÆí× lëlz PìÎD·¾Ùç
Ùç o߬ ÝìØç Þ kpGF ÝìF qC Co ÞC DØOd éÆ lÜÜÆí× PëßÃN Þ lìëöDN CoÞC
Co éØÏvßFC éÆ kßF ælìvpÛ é¾ßÆ éF éÜël× qC ,éØÏvßFC ækDOvp¾ qßÜç.lz
é×DÛ ÝëC éF ªe× ÕClGµ éÆ íFCßV ÝëCpFD@Ü@F .l@Ü@O@zCkp@F ÚD@ì@×qC
.lìvpÛ éØÏvßFC Pvk éF Ô¤CPzßÛ
ívopF 
pìº Ùç ÚCpËëk é@Æ P@vC é@O@zß@Û êkß@·@w@× é@Æ í@¿@¤Þ Ý@ëC D@F
.PvC ÝzÞo íÏìh éØÏvßFC éì©Â Ý× p²Û éF ⁽¹⁰⁾lÛCé@O@zß@Ü@ÛÝ@ëC
oCl¾p¬ Þ é·ìz ÖD×C kßh pìG·N éF éÛ ívDìv ækß@F êkp@×é@Ø@Ï@vß@FC
éGNp× Èë ,PwìÛ í¿i× D@× p@F é@Æ í@Ï@Ï@µ é@F .ÁkD@¤p@¿@·@VÖD@×C
Ùç Co íwÆpç .lÜÆí× pìì»N lÜÆ oDÆ uDGµ ÍA ¸¿Û éF éÇÜëCqC¢OvDìv
qC ,lÛkpÆíØÛ ÍßG Ökp× (Cpëq ,kpÆ í¾p·× P¾Ôh êCpF)lzíØÛ é@Æ
koß× éÆ lzDF lëDF íwÆ Èë ,lzDF UoDh lëDGÛ pGØ»ìJ ÚCl@ÛD@hkÞl@d
ÍA qC pìº ,lzDF PvCßhíØÛ éÆ Ùç uDG@µ ÍA qC ,l@zD@F Ökp@×Íß@G@Â
ækpÆ ClìJ qpG× Pì¥iz Þk Ùç HÎD¬íFC ÍA ok ,PwìÛ íwÆHÎD¬íFC
pç éF Co é×DÛ Èë éÛDG× PvDìv .ÁkD¤ Mp©d Þ ªe×ÝFÕClG@µ:kß@F
.lÜÆ ækD¿OvC DWÛA qC kpÆ PFD¤C DV pç éF ypì@N é@Æ P@zß@Û p@¿@ÛÞk
,ækßGÛ cp®× £ßÏh Þ Ýëk éÎöDw× bìç éØÏ@vß@FC oD@Æok Ý@ëCp@FD@Ü@F
ækßGÛ êoDÆ ,oDÆ ÝëC æÞÔµ éF Þ ,lçk oCp oCrFC Co íwÆÈë éOvCßhí×
æl×DìÛ é×DÛ ÚA ECßV qßÜç éÆ PvC ÝëC Ùç ¢ÏìÎk Þ,lvpF éWìOÛ éF éÆ
HW·N .lìFCßh íÏÆ éF éÏñDº Þ P¾o ÚDì× qC é@Ø@Ï@vß@FCkß@h é@Æ kß@F
éÆ - ÖCælìÜz - lÛoCk Ùç ívDÜz jëoDN êDµkCé@Æ í@hp@F ,Ù@Ü@Æí@×
é×DÛ ÞC éF ÍÔh éØÏvßFC éÆ íOÂÞ ÁkD¤p¿·V ÖD×C Cp@Z l@Ü@ëß@Êí@×
¯ëCpz éÛ ,kßGÛ ÙçCp¾ ¯ëCpz bìç éÆDWÜëC?lÜÆíØÛ ÍßG lw@ëß@Ûí@×
¯ëCpz éÛ Þ ,lÜzDF ækpÆ êkDèÜ¡ìJ PìÛ£ßÏhDF êkCp¾C éÆ êß@Ü@·@×
.lzDFÙçCp¾ íNDÛDÇ×C éÆ êpçD±
rìÛ Ýiv é×lÃ× ok Þ ÙëkpF ÖDÛ ªe@× ÕCl@G@µ qC D@W@Ü@ëC ok Úß@Z
kpÇÛ êoDÇØç uDG·ÎCíÜF DF ClOFC ok ÁkD¤ Mp©d éÆ Ù@ëkp@Ƨp@µ
éÆ ÙìÜÆ ÐÃÛ Co êpËëk ÚD@ëp@V P@vC ÖqÓ ,kp@Ç@Û ÖD@ì@ ykß@hD@ë
êß×C l¨ êDèO©èÛ éF íëÞo éZ ÁkD¤ ÖD×C ClOFC qC (l@çkí@×ÚD@¡@Û)
qDF ,ÙìÜÆí× ækD¿OvC íÛD迤C Up¿ÎCßFC EDOÆ qC D× DWÜëC ok?kCk ÚD¡@Û
ÐÃÛ ÞC qC pNÐ¥¿× Þ pOèF íwÆ ÖCéO¡Ê Ý× éÆ DWÛA DN éÇÜëCEDF qC Ù@ç
ÞC é@F .P@vC í@Ü@v êß@×C goß@× È@ë r@ì@Û Up@¿@ÎCß@FCÞ ,ækp@Ç@Û
Ô¤C íÎÞ ,ækßF ÚD迤C ÝÆDv éÇÜëC EDF qC lÜëßÊí×((íÛDè¿@¤C))
íÜv goß× Èë PvC êß×C éÇÜëC DF Þ ,PvC êß×C Ô¤C,PwìÛ íÛDè¿@¤C
ÐÃÛ Up¿ÎCßFC ÝìØç qC ((kDzoC)) EDOÆ ok lì¿× jìz.PvC ½p¬í@F
.¸ì¡N ÐçC MDëCÞoqC éÛ lÜÆí×
ÙzDç íÜF ÚCpv éÛD×pe× ´DØOVC 
l¨ P©èÛ ÝëC PvCßhí× éÆ oD@Æ Ð@ëCÞC ok é@Æ P@vC Ý@ëC é@ì@©@Â
PvC íÎrÜ× éÆ ⁽¹¹⁾((öCßFC)) ok ÙzDçíÜF êDvÞo ,kßz ´Þpzêß×C
ÚA ok .lÛkCk ÐìÇ¡N êCéÛD×p@e@× ´D@Ø@O@VC ,é@Ç@× Þ é@Ü@ël@×Ý@ì@F
Þ lØe× ¢ÛCpwJ Þ ªe× ÕClGµ :Ýwd ÖD×C kÓÞC ,éÛD×pe×´D@Ø@O@VC
Þ cD¿v uDG·ÎCßFC Þ ÖD×C ÙìçCpFC íÜ·ë uDG·ÎCíÜF ÝìÜaØç Þ,Ùì@çCp@FC
DWÛA ok .lÜOzCk oß©d DèÜëC êDçßص qC pËëk ælµ Þ oߥÜ×p@¿@·@Vß@FC
í×kp× DØz !ÙzDçíÜF :P¿Ê Þ Pì·ØV éF kp@Æ Þo ª@e@×ÕCl@G@µ
ælì¡Æ DØz êßv éF DèÛkpÊ éØç Þ PvDØz éFDèØ¡ZéØç éÆ lìOwç
lìëDìF ,lëßz ¸ØV DWÜëCok éÆ ækpÆ ÙçCp¾ éÏìvÞ ClhÚßÜÆC Þ kßzí@×
P×Dµq éF Co ÞC Þ ÙìÜÆ P·ìF (ªe× ÕClGµpwJ) ÚCßVÝëC DF D@× é@Ø@ç
.ÙìËÜWF ÚDëß×C éìÏµÞ ÙìÜÆ EDiOÛC
ÐG ÍDv ækqCÞk DGëpÃN ,PvC éØÏvßFC éì©Â qC ÐG íÏìh éì@©@ Ý@ëC
ÝëC lçCßhí× éÆ PvC êoDF ÍÞC ,PvDçíÛDvCp@h ÖD@ì@ êD@ëD@©@ÂqC
:lz ´Þpz Moߤ ÝëC éF Þ ,kß¡F ´ÞpzoDÆ
((éìÆq x¿Û lØe×)) DF P·ìF 
pǾ ,lÛlëkíØÛ ÙçCp¾ ÚDzkßh êCpF Co éÜì@×q Cl@O@FC uD@G@·@ÎCí@Ü@F
Þ Ökp× ÚDì× ok éÆ Co (´) íϵ ÍA qC íÇë ælz Ùç ClOFC ok ßÎÞ éÆlÛkpÆ
êCpF .lÛpGF ÚDì× qC ÔS× Co ÞC Dçl·F Þ lÜÜÆ cp®× koCk êpO¡ìFPçD@V
ÚDØç pwJ lØe× .lÛkpÆ EDiOÛC Co ((éìÆq x¿Û lØe@×))oD@Æ Ý@ëC
okD× ½p¬ qC Ùç ,ªe× ÕClGµ ÖkpÆ §pµ éÆ PvC ªe@×ÕCl@G@µ
,CßÃN DF PvC êkp× ÕClGµ .olJ ½p¬ qC Ùç Þ PvC íϵÝFÝìwdlÛqp¾
QoC éF DçokD× éÇÏF Þ okD× ½p¬ qC Ùç ,Co íëDG@ëq Þ ,D@G@ëq Þ ÚD@Ø@ëCD@F
Ùç Þ (ækßF í¾Þp·× êDGëq oDìwF Úq Ùç yokD× okD× ÚßZ) PvCækpF
,pGØ»ìJ ÙvC Ùç ,PvC lØe@× ¢@Ø@vC æÞÔ@µ é@F Þ ,(ol@J) ½p@¬qC
,Pwç ÞC éÛDz êÞo Ùç íÎDh Èë D©Â qC ,PvC ÕClGµ Ùç yol@JÙ@vC
qC íÇë ,lz kDëq Ùϱ íOÂÞ éÆ kßF æl@×A í@×Ô@vC MD@ëCÞo ok Úß@ZÞ
Þ PvCpGØ»ìJ ÖDÛ ÞC ÖDÛ éÆkßzí× pçD± ,Cpçq kÓÞC qC ,pG@Ø@»@ì@JkÓÞC
lëDF éÆ P×C ÝëC êlè× éÆ lÛlz lÃO·× DèÜëC ,koCk P¡J okÙç í@ÎD@h
rìÛ æoÞk ÚA Þ PvC ÝìØç ,lçk MDWÛ ÙÎD²× qC Co Ökp×Þ lÜÆ oß@è@±
ælz ClìJ ÍDìh ÝëC Ýwd ÖD×C kÓÞC kßh êCpF ÐÂCÓ .PvCæoÞk ÝìØ@ç
ÝìÜZ D·ÂCÞ Dë ÍDd Ùç uDG·ÎCíÜF .PvC ÝìØç P@×Cêl@è@× é@Æ kß@F
.lÛl×A ¢ìJ êqDF éÃd DF ÍÞC qC Dë Þ lÛkßFækpÆClìJ êCælìõ
ªe× ÕClGµ ÝìØç ækpÆ ÐÃÛ Up¿@ÎCß@FC é@Æ oß@®@Ü@ëC ÍD@d p@ç é@F
lìëDìF éÆ kpÆ Mßµk Co Ökp× ,ÚlÛCßh éFD®h éF kpÆ ´Þpz ÞPvDhp@F
Clh qC Þ ÙëlÜGF ÚDØìJ ,ÙìÜÆ P·ìF DWÜëC ok ÚD×kßh kCp¾CqC íÇë D@F D@×
éØç !uDÜÎCDèëC :P¿Ê l·F .Ùëßz qÞpìJ éì×CíÜF pF Co D×éÇÏF ÙìçCßi@F
pwJ ÝìØç P×C êlè× ((êlèØÎC ßç Cnç íÜFC ÚC))éÆlìÛCkí@× ÚD@N
:P¿Ê oߥÜ× éÆ kßF DWÜëC .lìÜÆ P·ìF ÞC DF lìëDìF ÚDNéØç,P@vC Ý@×
pOèF éÜì×q éÆ íwÆ ÚA Ùç Ý× ælìõ éF ,P×C êlè×ÚCßܵ é@F é@Û))
éØç .((lìÜÆ P·ìF ÞC DF lìëDìF lëßÊí× PvCo .PvCÚCßV ÝìØç koCk
P·ìF Þ lÜÜÆ P·ìF lØe× DF éÆ lÛkpÆ ÍßGÂ Þ lëßÊí×PvCo lÜO¿Ê
p¿·V ÖD×C ÍDGÛk lÛkDOvp¾ lÛkpÆ P·ìF ÞC DF ÚDzéØç éÆ l·F .l@Ûkp@Æ
ªe× ÕClGµ ÚDØç ,lz koCÞ ÁkD¤ Mp©déÆ íOÂÞ .⁽¹²⁾(ÁkD@¤
ykßh êßÏèJ Co Mp©d Þ lz lÜÏF DV qC ,kpÆí×æoCkC Co xÏW@× é@Æ
´D¨ÞC éÆ kpÆ oCpÇN kßF éO¿Ê ÔG éÆ Co íÜivÚDØç l·@F Þ l@ÛD@¡@Û
ÚCpËëk ,PvC P×C êlè× Ý× pwJ ÝëC éÆ lìÛCkí×ÚDNéØç Þ PvC ÝìÜZ
.CßÏ·¿NÓ :p¿·V ÍDþ ÝÆ P·ìF P×C êlè× DF DìF ÙçDØz ,lÛkpÆ P·ì@F
MDë ÙÎ p×ÓC Cnç ÚD¾)) .lìÜÇÛ Co oDÆ ÝëC ,éÛ :P¿ÊÁkD¤p¿·@V ÖD@×C
Ó Þ éF xìϾ êlèØÎC ßç Cnç ÈÜFC ÚC (ÕClGµ íÜ·ë)êpN PÜÆ ÚC l·F
¢OÂÞ ÓDd ,ækCk pGh pGØ»ìJ éÆ P×C êlè× éÎöDw×ÚA .((é@ÛC ÞC Cn@ç
,PvC P×C êlè× ßN pwJ ÝëC íÜÆí× ÍDìh pÊC ÙçßN !ÕClGµ .Pwì@Û
ÚA PÂÞ rìÛ ÚßÜÆC Þ ,PwìÛ P×C êlè× ßN pwJÝëC .íÜÆí@× æD@G@O@zC
p×DìÎ Þ Õ DG©º éVpiN ÚC lëpN DØÛC PÜ@ÆÚC Þ)) .P@w@ì@Û é@ÎöD@w@×
ÈÜFC ¸ëDGÛ Þ DÜiìz PÛD¾ ȵlÛÓ ÕC Þ DÛD¾pÇÜØÎC ݵ éÜë Þ ½Þp·ØÎD@F
DØz pÊC :kß×p¾ ,kpÆ ÝzÞo oDìwF Co ykßh¸¨Þ Mp©d .((p×ÓC í¾
,ÙÜÆíØÛ P·ìF Ý× lìÜÆ P·ìF ÝëC DF P×Cêlè× ÖDÛ éF l@ì@çCß@hí@×
,PwìÛ ÚßÜÆC Ùç êlè× oßè± PÂÞ ,PwìÛÝëC P×C êlè× ,PvC ¹Þok
l¨ æqoDG× éGÜV Þ pÇÜ× qC íèÛ Þ ½Þp·×éF p×C éGÜV DØz ÖDì pÊC íÎÞ
.ÙÜÆí× P·ìF Ý× ,koCk Ùϱ
ÖD×C .PvC ÝzÞol¤okl¤ ÁkD¤ ÖD@×C ¸@¨Þ D@W@Ü@ëC ok Ý@ëCp@FD@Ü@F
éFp×C ÚCßܵ PeN íÎÞ lÜÆ PÆpz æqoDG× ok DèÜëC DF lz p¨D@dÁkD@¤
PeN lÜÆ êoDÇØç l¡Û p¨Dd Þ ,Ùϱ DF æqoDG× Þ pÇÜ× qC íèÛ Þ½Þp·×
Þ PvC P×C êlè× ÝëC ,pìh :lÜO¿Ê .PvC P×C êlè× ÝëC éÇÜëCÚCßܵ
.lz PdCoDÛ ÕClGµ .ÙÜÆíØÛ P·ìF Ý× :kß×p¾ .PvC íe¨C Þp@×C Ý@ëC
éÛ :ÙëßËF ßN éF Ý× !ÕClGµ :kß×p¾ Mp©d lz PdCoDÛ ÕClGµ éÆíOÂÞ
ÙìÛCkí× D× ,PvC êoCpvC PìF ÐçC D× krÛ ,PwìÛ P×C êlè× ßN pwJDèÜN
Þ kßzíØÛ é¿ìÏh ßN pwJ .kßzíØÛ é¿ìÏh íÆ Þ kßz é¿ì@Ï@h í@Æé@Æ
:P¿Ê Þ lz PdCoDÛ ÕClGµ :PvC éOzßÛ Up¿ÎCßFC .lz lçCßhé@O@¡@Æ
ÝëC éÆ íÛCkí× Ùç Mkßh ,íëßÊí× Ýiv MCælìõ ½Ôh pFßN ,pìh
Co Dè¾pd ÝëC Ý× pwJ DF lwd p¬Dh éF ßN Þ PvC P×C êlè×Ý@× p@w@J
ÙèñDÜFC Þ éNßhC Þ Cnç ÝÇÎ Þ íÜÏØeë ÅCm D× ÕC Þ)) :ÍD@Ã@¾.í@Ûqí@×
éF kq Pvk ÁkD¤ ÖD×C ((...uDG·ÎC íFCp@è@± æl@ë Ep@¨Þ ,Ù@Ç@ÛÞk
Þ lÜvoí× P¾Ôh éF ¢ÛCokCpF Þ ÝëC :P¿Ê Þ cD¿v uDG·ÎCßFCP@¡@J
éÛDz éF kq Co ¢Ovk Ùç l·F .lìvo l@ì@çCß@i@Û ÚD@O@ÛCp@w@JÞ D@Ø@z
¢F Þ yßh ÍDd okCo éØÏÆ ÝëC) éëC)) :kß×p@¾Þ Ý@w@dÝ@FÕCl@G@µ
£pd Co ÞC éÆ PwÛClì×) ((ÈìÜFC íÎC ÓÞ ÈìÎC íç D× (lÜ@ëß@Êí@×
éF ,lvoíØÛ ßN éF P¾Ôh ÝëC :kß×p¾ (êpËëkrìZ éÛ éOzCkpF P@¾Ô@h
éÆ lÛoCnÊíØÛ DèÜëC ,ælÛ ÝO¡Æ éF Co DèÛA,lvoíØÛ Ù@ç P@ëD@çé@a@F
.lz lÜçCßh éO¡Æ Ùç MpwJÞk ÝëC Þ ,lvpF DçDØz éF P¾Ôh
ÚCpصÝFrër·ÎClGµPvk éF éÆ íÎDd ok Þ kpÆ PÆpdDV qC Mp©d l·F
öCkpÎC HdD¤PëCoC)) :P¿Ê ÞC éF éOwçA kßF ækpÆ éìÇN ⁽¹³⁾êpçq
ykߥÃ×)?êlëk Co kßF ælìzßJ koq êD@G@ é@Æ ÚA D@ëA ((?p@¿@¤ÓC
HÏ®× ÝëC ÙìFDëD× Ùw Clh éF :kß×p¾ :Ù·Û :P¿Ê (kßF oߥÜ× p¿·VßFC
HW·N rër·ÎClGµ.P¡Æ lçCßh Co ÝëC êDçéaF ælÜëA ok kp× ÝìØç éÆ Co
Co ÞC ÝëC:P¿Ê !lÜÜÆí× P·ìF qÞp×C éÆ DèÜëC :P@¿@Ê kß@h D@F ,kp@Æ
qCÝëC lÜÇÛ ÙO¿Ê Ík ok :lëßÊí× rër·ÎClGµ ,éÏF :kß×p¾ !?l¡@Æí@×
qCÝ× Ùw Clh éF :lëßÊí× l·F Þ !?lÛqí× Co Dè¾pd ÝëC MkDwd êÞo
ÞlØe× ÝìØç ÐND oߥÜ× p¿·VßFC ÝìØç éÆ Ölëk éÇÜëC rV ÙO¾pÛ DìÛk
ÝìØç éF ÁkD¤ Mp©d ÍDd Ýì@µ ok .l@z ÕCl@G@µ p@Ë@ëk p@w@J ÚA
Up¿ÎCßFC ÝìØç CnÎ Þ ,PzCk PvÞk Co ÞC Þ lëqoÞí@× é@ÂÔ@µl@Ø@e@×
ÝweÎCÝFÕClGµ ÝFlØe× êCo CmC lØe× ÝFp¿·V ÚDÆ)):lwëß@Ûí@×
Þ lzí× ÈzC pJ ¢ÛDØ¡Z lëkí× Co ÞC éÆ íOÂÞ ((æDÜì@µMp@ºp@»@N
Cnç xìÎ ,ÍßOÃØÎ éÛC Þ éì¾ ÚßÎßÃì¾ uDÜÎC ÚC ,ßç íw¿ÜF)):P¿Êí×
P×Ôµ ÝëC) ÝëC ÚDFp éF ÙÛDV êC.((ø×ÓC ænç öD¿Ïh Ý× íϵEDOÆ í¾
æoDFok íëDè¾pd Èë Ökp× (PvC lÜ×éÂÔµ ÞC éF í@Ï@ì@h é@Æ P@vCÚA
ykßh æoDaìF íÜ·ë (PëÞlè× éÎöDw×) koClÛ Pì·ÂCÞ éÆ lÜÛqí@×Ý@ëC
ok .lvoíØÛ Ùç P¾Ôh éF Þ kßzí× éO¡Æ Ý@ëC Þ ,æl@×A yoÞD@FÙ@ç
qC .PwìÛ P×C êD¿Ïh örV ÝëC ÖDÛ ,Pwç D× krÛ (´) íϵ qCéÆ í@FD@O@Æ
´Þpz PëÞlè× ÖDÛ éF ClOFC qC Co P©èÛ ÝëC éÆ kßzí× ÖßÏ@·@×D@W@Ü@ëC
éF Ý× P¿Ê ,kpÆ P¿ÎDi× Piv éì©Â ÝëC DF ÁkD¤ Mp©dÞ lÛkp@Æ
ÚCßÜ·F íÎÞ ÙÜÆ P·ìF Öp¨Dd pÇÜ× qC íèÛ Þ ½Þp·@× é@Fp@×C ÚCß@Ü@µ
êpËëk EDwd ÚD¡FDwd DvDvC uDG·ÎCíÜF D×C Þ .ÖpënJíØÛP@ëÞl@è@×
.kßF PvDìv Þ ÈÏ× éÎöDw×,kßF
(´) ÁkD¤ ÖD×C ÚD×q êDèìÊtëÞ 
ÁkD¤ Mp©d ÚD×q :PvC ÝëC ÚA Þ ÙÜÆ §pµ Co êCéO@Ç@Û P@vC ÖqÓ
Þ DèO©èÛ ÚD×q ,PvC kp¾ éFp@¥@e@Ü@× ÚD@×q È@ë í@×Ô@vC p@²@ÛqC
Mp©d ÚD×q .ívDìv êDèFÔÃÛC Þ DèO©èÛ qC ¢ìF PvC êpǾêDèFÔÃÛC
ÚDzolJ íÜ·ë .PvC ÖÞk Úp ÙWÜJ éçk DN ÖÞk Úp ÖÞk éçk qCÁkD@¤
DN ÚDzkßh Þ lÛCælz PÂÞ ÖD×C ÚD¡ëC éÆ lÛCéO¾o D@ì@Ûk qC 114ÍD@v ok
qC ÙìÛ Þ Úp Èë DGëpÃN .lÛCéOzCk MDìd Úp ÝëC é@Ø@ì@Û È@ëkr@Û148
Þk .konÊí× í×ÔvC MDdßO¾ qC Úp Èë ÈëkrÛ Þ ÖÔvCoßè±êClOFC
qC .lÛCælz ÖÔvC ÚDèV koCÞ ÀÏOi× êDèOÏ× qC DèÛDØÏw× æqDN qCÐwÛ év
Èë ÖClÆ pç éÆ íëDèOÏ× .DèFDOÆ éØVpN éF ælz ´Þpz éì×Cí@Ü@FÚD@×q
ívDìv P©èÛ .lÛCælz ÖÔvC êDìÛk koCÞ lÛCéOzCk íËÜçp¾Þ P@¾D@Ã@R
êkDëq íËÜçp¾ êDèO©èÛ ,kßF ÖÔvC êDìÛk ok íÇZßÆ P@©@è@ÛÈ@ë
ok éÂkDÛq .kpÆí× lëlèN Co ÖÔvC DèO©èÛ ÝëC qC êoDìwF Þ PzCkkßVÞ
Þ Clh pÇÜ× éÆ DèÜëC ,lÜOwç íÛDOvCk kßh éÆ lÛkpÆ oßè@± ÚD@×qÝ@ëC
êkCqA DèÛA éF íëDèFDwd Èë êÞo Ùç uDG·ÎCíÜF Þ lÛkßF pGØ»ìJÞ Ýëk
ÝìÜaØç .kßF ælz ClìJ êpËëk ÐÇz éF ½ß¥N é@ÎöD@w@× .l@Ûkß@FækCk
Þ uDìÂ Þ êCo) êpËëk uDvC Èë pF Co éþ éÆ lÛkßF ælz ClìJíëDèÃ@¾
ÖÔvC êDìÛk ok êoDǾC ½ÔOhC Èë .l@Ûkß@F ækoÞA kß@VÞé@F (æp@ì@º
.l¡Û ClìJ Ùç yl·F ,kßGÛ ¢ÏG ypì²Û éÆkßF ælzClìJ
.PzCkMÞD¿N ÚDØvA DN Ýì×q qC Ýìwd ÖD×C ÚD×q DF ÁkD¤ Mp©d ÚD×q
ok ,ÝìwdÖD×C qC CnèÎ Þ kßF Ð×DÆ ÁDÜOhC æoÞk Èë Ýìwd ÖD@×C ÚD@×q
CpçD± ælz ÐÃÛTëld Moߤ éF éÆ êrìZ ÚA ,ÚD¡ëC P×D×C Ml× ÖDØN
pRC ok ÁkD¤ ÖD×CÚD×q ok ,xǵpF .lÜÆíØÛ qÞDWN éÏØV ¢z X@Ü@J qC
éÜì×q ÚDÜaÛAíËÜçp¾ êDèO©èÛ ÝìØç Þ ívDìv MD¾ÔO@hC Ý@ì@Ø@ç
.ælz PGRHOÆ ok Mp©d êCpF kpÊDz oCrç oDèZ ÖDÛ éÆ lz Ù@çCp@¾
éÆ(PvC ¯Ïº Ùç ¢¨p¾ éÆ íNoߤ ok) ÙìÜÆ §p@¾ D@× p@ÊC Cn@è@Î
éÆkßF í¯ëCpz ÚDØç ok ívDìv p²Û qC ykßh ÚD×q ok ÁkD¤ Mp©d
ÈëpËëk PèV Èë qC PwìÛ Ùç o߬ ÝëC éÆ íNoߤ ok kßF Ýìwd ÖD×C
.kßF ÝìwdÖD×C (Pì·Âß×) Þ ÁkD¤ Mp©d (Pì·Âß×) ÚDì× kDëq MÞD¿N
lìèzpÊC - PvC oDF êkDëq oDRA ¢NkDèz pF éOGÎC éÆ - Ý@ì@w@d ÖD@×C
íÎÞ,éOwF ¢ëÞo éF ok Þ éÛDh ok Ю·× kßVÞ Èë ?kßF éZ l@zí@Ø@Û
MkDèzXëDOÛ ÚDØç Þ lzí× lìèz éÆ ÙìÜÆ Ùç §p¾ pÊC ÁkD¤ ÖD@×C
Þ íØϵP©èÛ Èë ¢Ûl¡Û lìèz ok kßF oDF ÞC MkDèz pF Ýìwd ÖD@×C
ÖÔvC êDìÛkÖDØN PzßÛpv ok éÆ kpÆ êpGço ÖÔvC êDìÛk ok Co êpǾ
ÚDOëCpF ælÜëAéwÏV ok ÕC öDz ÚC Co ÝëC éÆ PvC ækßF pRå× é·ìz DèÜN éÛ
.ÙÜÆí× §pµ
P×ßÇd Þ ÖÔwÎC éìϵ ÁkD¤ ÖD×C 
P¾Ôh éÎöDw× DF éÆ D× éØñC qC íÇë Ùëkp@Æ §p@µ ¢@ì@J é@w@Ï@V ok
ÝëCéF ,PvC ÁkD¤ ÖD×C PvC éOzCk cÔ®¤C éF êkoßhpF Èë P×ßÇdÞ
íÛDwÆ éØç éÆ l×A ¢ìJ í·¨Þ Èë ÚD¡ëC ÚD@×q ok ÓÞC é@Æ í@Ü@·@×
lÛl×A yßV Þ HÜV éF l@Ü@O@zCk P@¾Ô@h Þ P@×ß@Ç@d é@ì@µCké@Æ
ÚD¡ëC ÚD×q íϤC Pì¤ß¥h Þ .lì¡Æ oDÜÆ DvDvC é@Æ ÁkD@¤ÖD@×Cr@V
ÚDìvDGµ éF ÚDëß×C qC P×ßÇd lz HGv éÆ kßF íNDGVß× ÞÐϵ ÚD@Ø@ç
éØÏvßFC)) lÜÛD× íOì¥iz éÆ ÙìÜìFí× D× æÞÔµ éF Þ.kßz Ð@Ã@O@Ü@×
ÍA pëqÞ)) lÜO¿Êí× Co ÞC) éOzCk ÖlÃN Ùç ÙÏw×ßFCpF ÞC éÆ ((ÍÔh
ÍDÃOÛC êCpF) ((lØe× ÍA pì×C)) lÜO¿Êí× Co ÙÏw×ßFCÞ ((lØ@e@×
qC xJ éØÏvßFC éOGÎC (.lÜÆí× yÔN ÚDìvDGµ éF ÚD@ëß@×CqCP@×ß@Ç@d
éF Þ lçkí× ælìõ pìì»N DèìvDGµ pF P×ßÇd oCpÃOvC Þ Dèëß×C§CpÃ@ÛC
Þk éÏìvÞ éF é×DÛ Þk Þ ,lÜÆ ÐÃOÜ× íϵ ÍA éF Co P¾Ôh éÆ lO¾Cí×pǾ
ÕClGµ êCpF íÇë Þ ÁkD¤ ÖD×C êCpF íÇë ,éÜël× éF l@O@vp@¾í@×p@¿@Û
Þk ÝëC qC Þ kßF íGOW× ÖD×C kÓÞC qC Þ Mp©d ÍDصC íÜF qC éƪ@e@×
ÖD×C íÎÞ lÜÆí× ÍDGÃOvC Þ kßzí× ÍDezß@h ª@e@× ÕCl@G@µp@¿@Û
ok Þ lÛCßhíØÛ Co yCé×DÛ íOd ,lÜÆí× íëDÜOµCíF ækD·ÎC Áß@¾ÁkD@¤
ECßV lëßÊí× ,lÛCqßví× Þ kpìÊí× ¹CpZ êßÏV ,ÚA ælÛoÞAoß©d
.ÙëkpÆ PGe¤ Ð¥¿× PØw ÝëC éF ¸VCo éÆ ,PvC ÝìØçé×DÛ ÝëC
p²Û qC ÁkD¤ ÖD×C éÆ PvC ÝzÞo oDìwF HÏ@®@× Ý@ëC í@Ï@Æ oß@¬ é@F
P¾pÊ kßh éF êpìÊ æoDÜÆ PÎDd íÏìh P¾Ôh Þ P×ßÇd p×Cêl¥N
Co P×Dµq éÆ ÝëC éF lzDF ÖD×C ÐëDØN qC êCéÛD¡Û éÆ í×ClÂC éÛßÊbìç Þ
oDÆ ok íOèV éZ Þ ækßF Pϵ éZ éF ÝëC .PzClÛ kßVÞ kpìÊPvk ok
éÆ ÙìÜÆ §p¾ pÊC éÆ PwìÛ Èz PèV ÝëC ok é@O@G@ÎC?P@vC ækß@F
ok Co P×ßÇd kpÆ ÖClÂC pÊC éÆ kßF ÖD×C êCpF êlµDw×éÜì×q ,éÜì@×q
ÝëC ok PGe¤ íÎÞ ,kpÆí× ÖClÂC PwëDFí× ÖD×CP@¾p@Êí@× P@vk
æDWÜJ êl¤ ÔS× Þ kßGÛ lµDw× l¤okl¤ éÜì×qpÊC éÆ PvC P@è@V
éO¡Æ pÊC íOd kpÆí× ÖClÂC ÖD×C éÆ PzCkí·ÛD× éZ ,kß@F l@µD@w@×
.kßzí× cp®× Ýìwd ÖD×C yÞo Þ ¸¨ÞDF éwëDÃ× ÚDØç qDF .lzí×
ÖD×Cp¥µ MDì¤ß¥h Þ MD¥i¡× æoDFok êoClÃ× ÙìçCßhí× DWÜ@ëC ok
ÚDzkßh lèµ ok í×ÔvC p²Û qC ÖD@×C é@Æ í@ëD@è@O@ì@ÎD@·@¾ Þ ÁkD@¤
lÛkßFí× ÚD×q ÝëC ok Ùç Ýìwd ÖD×C pÊC éÆ ÙìÜÆ PG@e@¤l@Ûkp@Æ
éZ Ýìwd ÖD×C ÚD×q DF ÚD×q ÝëC Þ ,lÛkpÆí× Ðص ÐÇzÝìØç éF D·®Â
P×ßÇd éÜì×q éÆ PwìÛ ÝëC PGe¤ ÖkpÆ §pµ éOGÎC.PzCk íNÞD@¿@N
éFCo ykßh ÖD×C CpZ éÆ PvC ÝëC PGe¤ kpÇÛ ÖClÂCÖD×C Þ kßF Ù@çCp@¾
?kClÛÝO¡Æ
(´)ÁkD¤ ÖD×C ÚD×q Þ (´)Ýìwd ÖD×C ÚD×q éwëDÃ× 
ok Ýìwd ÖD×C MkDèz .PvC Úp Èë ÈëkrÛ p@¥@µ Þk Ý@ëC é@Ï@¤D@¾
êDèND¾Þ íÜ·ë ,148 ÍDv ok ÁkD¤ ÖD×C MD¾Þ Þ PvC êp@W@ç 61ÍD@v
lëDF ÝëCpFDÜF .koCk MÞD¿N pËëlÇë DF ÍDv P¿@çÞkD@O@¡@ç ÖD@×C ÞkÝ@ëC
DF ÍDv P¿ç Þ kDO¡ç kÞld ÝìØç ok ÖD×C Þk ÝëC êD@çp@¥@µP@¿@Ê
ækD·ÎC Áß¾ í×ÔvC êDìÛk ´D¨ÞC Ml× Ý@ëC ok .koCk Áp@¾p@Ë@ël@Ø@ç
ÖÔvC êDìÛk êCpFpO¡ìF éÎöDw× Èë Ýìwd ÖD×C ÚD×q ok.lz ÚßÊpÊk
Co Ð×Cßµ éØç ,kßF P¾Ôh Þ P×ßÇd éÎöDw× ÚDØç éÆP@zCl@Û kß@VÞ
éØç íÜ·× éF P¾Ôh ,kCkí× ÐìÇ¡N P¾Ôh æDËOvkÞ P×ßÇd ÚDØ@ç
éÆ í×ÔvC ¯ìwF é·×DV ÚA íÜ·ë ,P¾Ôh íÜ·× éF rìZéØç Þ kßF rìZ
ÝëC ok TeF ,kßF íÂDF ykßh P¬DwF PÎDd ÚDØç éF kßFæl×A kßVÞ éF
PèV ÝìØç éF Þ ?lzDF íwÆ éZ PvC p×C Ùìµq éÆ íw@ÆÚA é@Æ kß@F
.PzCk Ð×DÆ mß¿Û P×ßÇd ÚÞåz ¸ìØV pF rìÛ P¾ÔhæDËOvk
Þ¸¨Þ íÜ·ë ,PzCk êCækD·ÎC Áß¾ Þ HìWµ êoßNDOÇëk «DwF Èë éëÞD·×
Úlì¡Æ x¿Û æqDVC D·ÂCÞ éÆ PzCk ÙçCp¾ ÞC êCpF Co ¯ëCpz Ù@ç ÚD@×q
ÐÃÛ pËëlÇë êCpF Co êrìZ lÜOvCßhí× Ökp× pÊC .kCkíØÛ í@w@Æé@F
éÆ lÛCéOzßÛ Þ ,PzClÛ ÚDÇ×C ,kßF P×ßÇd PìvDìv ½ÔhpFéÆ lÜÜ@Æ
ok Tëld ÚA éÆ lÜÆ ÐÃÛ êpËëk êCpF Co íSëld PvCßh í@w@Æp@ÊC
ÞC éÆ lzíØÛ ÝòØ®× Þ Ý×å× l¤okl¤ DN ,kßF (´) í@Ï@µP@Ï@ì@©@¾
Co ÚA Þ DçéÛDiÂÞlܤ ok lÜO¾oí× ,P¿ÊíØÛ ,lÜÆíØÛ yD¾Co ´ß¨ß×
ÝìÜ×åØÎCpì×C Dçé·ØV qDØÛ éØç ok .kßF íGìWµ ¸¨Þ .lÛkpÆí×ßÊqDF
Co ÝìÜ×åØÎCpì×C Ýìwd ÖD×C Þ Ýwd ÖD×C oß©d ok ,lÛkpÆí×Ý@·@Î Co
jëoDN éÆ ÙìÜìFí× D× CnèÎ Þ ,lÛkpÆí× Ý·Î pGØ»ìJ lWw× ok pGÜ×êÓDF
pì×C Mp©d MkDèz qC l·F íÜ·ë éëÞD·× P×ßÇd ÚCoÞk ok ÝìwdÖD×C
bìç ,PvC íÎßèW× jëoDN Èë Ýìwd ÖD×C Mp@©@d kß@h MkD@è@zD@N
,êpGh Èë xÆ bìç ,lçkíØÛ Ýìwd ÖD×C qC íºCpv ÝëpOÇZßÆx@Æ
Èë ,êCéG®h Èë ,êCéØÎDÇ@× È@ë ,êCé@Ï@Ø@V È@ë ,í@S@ël@dÈ@ë
íGìWµ êCÞrÛC Èë ok Co DèÜëC .lÜÆíØÛ ÐÃÛ Co íNDÂÔ× Èë,êCéFD@®@h
ÖD×C .kpìËF DèÛA DF PwÛCßNíØÛ Ùç uDØN íwÆ Ô¤C éÆ lÛkßFækCkoCp@Â
o߬ ÝìØç qDF kpÆí× pص Ùç pËëk ÍDv æDWÜJ pÊC ¸¨Þ ÚADF Ýìwd
PìÎD·¾ éÛßÊpç éÜì×q ,lzíØÛ ÐÃÛ ÞC qC Ùç éÏØ@Vé@v í@Ü@·@ë kß@F
.kßF ælz éO¾pÊ