é×lÃ× 
Þ ⁽¹⁾ækßF ¢vpJ Þ ÍCåv koß× Ùël ok Ùç ,Ýwd ÖD×C fϤ éÎöDw@×
koß× éÎöDw× ÝëC pO¡ìF D× ÚD×q ok £ß¥iÎDF Þ ,l·F êDè@ÛD@×qok Ù@ç
fϤ éëÞD·× DF ÖÔwÎCéìϵ Ýwd ÖD×Clz éÛßËZ éÆ PvC ¢vpJÞ ÍCåv
DF Ýwd ÖD×C fϤ ÚDì× lëAí× Ðص éF êCéwëDÃ× éÆ D¤ß¥@i@×?kp@Æ
.kDëqÝFC Þ lërë éF ÞC Úl¡Û ÙìÏwN Þ lërë DF Ýìwd ÖD×C ÚlìËÜVÞ éëÞD·×
ÝëC lÜÜÆíØÛ PÂk HÏ®× Äص ok kDëq éÆ íÛDwÆ êCpF lvoí×p²Û éF
ÖD×C Þ Ýwd ÖD×C DvDvC lÛCéO¿Ê íhpF CnèÎ Þ ,PvC ªÂDÜO@×yÞo Þk
fϤ DwÜV Þ D·G¬ Ýwd ÖD×C Þ lÛCéOzCk ÀÏOi× éì@dÞoÞk Ý@ì@w@d
D× TeF .kßF íËÜV Þ ízoßz êkp× éÆ Ýìwd ÖD×C ½ÔhpF kßF HϬ
ÖD×C Þ kpÆ D©×C éëÞD·× DF fϤ kCkoCp Ýwd ÖD×C éÆ ÝëCDëAéÆ PvC ÝëC
éìdÞo Þk qC ízDÛ ,l¡Û ÙìÏwN Þ fϤ éF p¨Dd éVÞ bìçé@F Ý@ì@w@d
oCp Ýìwd ÖD×C ,Ýwd ÖD×C ¸Âß× ok ÙìÜÆ §p¾ pÊC éÆ PvCÀÏOi@×
rìZ PzßÛpv ,kßFí× Ýìwd ÖD×C ,Ýwd ÖD×C êDV éFÞ kß@F é@O@¾p@Ê
ÝìØç Þ ,lìËÜVí× ¢Ûßh phA æp®Â DN Ýìwd ÖD×CÞ kßFí@× êp@Ë@ëk
¸ÂCÞ íËÜV kßFí× Ýwd ÖD×C Ýìwd ÖD×C êDVéF ÔFpÆ ok p@ÊC oß@¬
¯ëCpz éF «ßFp× ÝëC Dë ?P¾Dëí× éØNDh íÏÇzéF HÏ@®@× Þ l@zí@Ø@Û
ok Þ ,kpÆí× EDWëC oßV Èë Ýwd ÖD×C ÚD×q ok¯ëCpz ,PvC ÀÏOi@×
TeF ÀÏOi× ¯ëCpz éF ¸VCo éÇÜëC êCpF .êpËëkoßV Ýìwd ÖD×C ÚD×q
lÛCækpÆ TeF éÆ íÛDwÆ ÓßØ·× Þ ,ÙìëDØÛ cp®×Co íSeG× lëDF ÙìÜÇ@F
ÚD×q ¯ëCpz DF Ýwd ÖD×C ÚD×q ¯ëCpz éÆ lÛCælzTeG× Ý@ì@Ø@ç koCÞ
Ýwd ÖD×C ÚD×q ok í¡ëlÛCPeÏ¥× D·ÂCÞ Þ PzCk½ÔOhC Ýìwd ÖD@×C
.ÝìÜaÜëC Ýìwd ÖD×C ÚD×q ok í¡ëlÛCPeÏ¥× Þ kpÆí×EDWëC ÚDÜaÛA
ÙìÜÆí× TeF ÚA êÞo Ùç l·F Þ ÙëoCk ÍßG Co HÏ®×ÝëC Ùç D× éOG@ÎC
éF ¸VCo ívDvC TeF Èë ÙìÜÇF TeF Co HÏ®× ÝëCéÇÛA qC Ð@G@ í@ÎÞ
éF kkpÊí× pF Þk pç ÚßZ PvC ÖqÓ kDèV ´ß¨ß×ok ÖÔ@vC oß@O@vk
éÆoDO× Ýìwd ÖD×C Þ kßØÛ fϤ Þ kpÆ éÆoDO× ÝwdÖD×C :kDèV éÎöDw×
ÚDìF Co kDèV EDF ok ÖÔvC MDìÏÆ D× xJ .lìËÜVÞ kßØÜÛ fϤ Þ kpÇ@Û
lÛCækpÆ TeF Ýwd ÖD×C fϤ EDF ok éÆ íÛDwÆÙëCælëlÛ éÆ ÙìÜÆí×
ÖD×C fϤ éÆ Ùëßzí× éÎöDw× ÝëC koCÞ l·F lÜzDFælz koCÞ Co MDèV ÝëC
?íFDwd éZ êÞo Ýìwd ÖD×C ÌÜV Þ ækßF íFDwdéZ êÞo Ýwd
fϤ Þ ÖpÆCpGØ»ìJ 
kßh,koClÛ Ýwd ÖD×C fϤ éF £D¥OhC DvDvC ÝëC éÆ lëk ÙìçCßh l·F Þ
DNrìÛÞ lÛkßF éÇ× ok éÆ íNl× phA DN PS·F ÍÞC êDèÎDv ok ÖpÆCpGØ»ì@J
PØÎDw×yÞo ÝìÆp¡× ÐFDÃ× ok ÚD¡zÞo ,éÜël× é@F kÞoÞ ÖÞk ÍD@v
íOdÞ lÜÜìFí× íOdCoDÛ Þ XÛo Þ oCqA ÝìÆp¡× éìdDÛ qC é@Zp@ç ,P@vC
ÝìØÏw× Þ lÛpì×í@× é@W@Ü@Ç@z p@ëq ok Ý@ì@Ø@Ï@w@× qC êoD@ì@w@F
qC pNÓDF pËëk lÜëßÊí× Þ lÛß¡F ÌÜV koCÞ DèÜëC DF éÆ lÜçCßhí×æqDVC
æqDVCDèÛA éF ,kß¡F éZ D× lçCßhí× pNlF ÝëC qC ,P@w@ì@Û êr@ì@ZÝ@ëC
éF qDWd qC éÆ ,lçkí× MpVDè× æqDVC ÚDÛA éF pS@ÆCl@d Þl@çkí@Ø@Û
MpVDè× éÇ× qC ÖpÆCpGØ»ìJ éÆ íOÂÞ íÎÞ .lÜÜÆí× MpVDè×é@¡@G@d
ÝënÏÎ ÚmC)) kßzí× ÍqDÛ éëA DWÛA ok ,éÜël× éF lÛÞoí×Þ lÜ@Ü@Æí@×
æqDVC é¤Ôh ⁽²⁾((pëlÃÎ Ùçp¥Û íϵ ÕC ÚC Þ CßØϱÙèÛDF ÚßÏNDÃ@ë
éÆ lÛCéO¾pÊ oCp Ùϱ Þ éWÜÇz PeN éÆ íÛD@w@ÆÝ@ëC é@F l@z ækCk
.lÜËÜWF
phA DN ,PvC fϤ Ýëk pÊC ?fϤ Ýëk Dë PvC Ì@Ü@V Ý@ëk ÖÔ@vCD@ëA
Ýëk oDÆ ÌÜV DvDvC lÜO¿Êí@× Þ l@ÛkCkí@× é@×CkC Co yÞo ÚAl@ëD@F
DV pç P¾o ,P¾o ¢ìJ éÆ DV pç DN ,PvC Mßµk ¯Ã¾ ÝëkoDÆ ,Pw@ì@Û
éÇ× ÍDv ækrìv ok CpZ xJ PvC ÌÜV Ýëk ÖÔvC pÊC ÞP¾pÛ ,P¾p@Û
,lÜÜÆ ´D¾k ÚDzkßh qC íOd ÝìØÏw× éÆ lÛkClÛ æqDVCé@VÞ b@ì@ç é@F
Ýëk Ùç Þ PvC ⁽³⁾fϤ Ýëk Ùç ,ÖÔvC ,éÛ éÇÜëCDë ,Ý@ì@Ûß@h ´D@¾k
D× qDF .lìËÜV lëDF í¯ëCpz Èë ok Þ lìËÜV lëDGÛí¯ëCpz Èë ok ,ÌÜV
í·ÂCß× Èë ok Ùç éÜël× æoÞk ÚDØç ok éÆ ÙìÜìFí×Co Íßvo Mp©@d
DF íOd pËëk ¸ÂCß× Èë ok Þ lËÜVí× êoD¥ÛÞ kßèëDF Dë Ýì@Æp@¡@× D@F
ÝìØç DF éìGëld ok éÇÛDÜaØç ,klÜFí×f@Ï@¤ kCk oCp@ Ý@ì@Æp@¡@×
pGØ»ìJ êDèÜØzk éØç qC Þ lÛkßF pGØ»ìJÖD¥iÎClÎC éÆ éÇ× ÝìÆp@¡@×
fϤ kCkoCp ¢FDe¤C Ößص DGëpÃN ÐëDØNÙºo íϵ ,lÛkßF pNPivp@v
Ölµ kCkoCp éÜël× ÚDëkßèë DF pGØ»ìJ ÙìÜìFí×éÜël× ok qDF .kpÆ öD©×C
?PvC íFDwd éZ EDwd ÝëC.lÜÆí× öD©×C §p·N
fϤ Þ ÖÔwÎCéìϵ íϵ 
êDV ok ,lËÜVí× DV Èë ok ÝìÜ×åØÎCpì×C ÙìÜìFí× D× Ý@ì@Ü@a@Ø@ç
Þ lëAí× ¢ìJ P¾Ôh éÎöDw× éÆ ÖpÆCpGØ»ìJ qC l·F .lËÜVíØ@Ûp@Ë@ëk
Pvk ,lËÜVíØÛ DWÛA ok íϵ ,lÛpFí× Þ lÛpìÊí× ÚCpËëk CoP¾Ô@h
lëDGÛ Þ ÙËÜWÛ éÆ ÙOwç oß×öD× Ý× lëßÊí× Þ lÛqíØÛ pì@¡@Ø@zé@F
ÚD¡Û ¢×pÛ ,lÜìFí× PÛß¡h ÚCpËëk qC éÆ Ùç oClÃ× pçÞ ,Ù@Ë@Ü@W@F
Mp©d §CpOµC Þ ÍCåv koß× DGëpÃN PÂÞ Èë éÆ êo߬é@F ,l@çkí@×
éÏØz PÏØOzC ,HÎD¬íFCÝFC Dë ÈÎD×)) :kß×p¾ éÆ P¾p@ÊoCp@ Cp@çq
éF ÐS× CpZ !HÎD¬ßFCpwJ .⁽⁴⁾((ÝìܲÎC æpWd Ml·ÂÞ ,Ý@ì@Ü@W@ÎC
ækpÆ ¸ØV Co PëDJ Þ Pvk ,Ùdo ok ÝìÜV .ÌÜV ÅpNíÜ·ë ,ÙµC íÜ·×
Þ lÜOwç ÙèO× éÆ í¤DizC ÐS× Þ ,êCéOw¡Û ézßÊ ÈëoßV ÝìØç Þ
ÚDØç ßN ?êCéOw¡Û éÛDh ok lÛÞpF ÚÞpìF éÛDh qC lÜ¡Æí@×P@ÎD@W@h
,lÛkpÆí× oCp¾ ßN êßÏV qC ÚCpìz ,ÌÜV êDèÛClì× ok éÆíOwç êkp×
fì¨ßN Mp©d l·F éÆ ?CpZ !?lÛCælz ¯Ïw× ßN pF Dè@ÎD@»@zÝ@ëC ÓD@d
.PvC ÝëC Ý× é¿ì±Þ ÚßÜÆC ,ækßF ÚA Ý× é¿ì±Þ DWÛAéÆ lçkí×
Èë íϵ ÍDv XÜJ Þ PwìF ÝëC ÖDØN ok Þ konÊí× ÍDv XÜJ Þ Pw@ì@F
Ökp× éÆ íOÂÞ ÚA .PvC HϬ PØÎDw× Þ ßV fÏ@¤ cÔ@®@¤C é@Fkp@×
ÐO éF pWÜ× æphÓDF éÆ ízoßz ÚDØç) lÜÜÆí× yoßz ÚDØSµéìÏ@µ
Ùç ÚCoCl¾p¬ örV PwìÛ ÚDìzoßz örV ykßh í@Ï@µ (l@zÚD@Ø@S@µ
éÆ lÜÆí× ¢zßÆ Þ ,ÚDØSµ Þ ÚDìzoßz ÚDì× PvC íWÛDì×,P@w@ì@Û
éÆ - ÚDìzoßz êDçD¨DÃN í¾p¬ qC éÆ l×DWÛDìF íëDV éFDëD©@ é@Ç@Ï@F
Þ lÜOzCk ÚDØSµ ÖDÇd qC éÆ íOëDÇz éF ¸VCo kßF éÛÓkDµíëDçD@¨D@Ã@N
ÚDØSµ pËëk ½p¬ qC Þ kßz ækoÞA pF - lÛkßF ækpÆ kDWëCDèÛAéÆ íØÎD²×
ÙÏw× Þ ¸®Â o߬ éF Ùç jëoDN Þ ,PvC éºÔGÎCXèÛ ok ÝëC.kß¡Û éO¡@Æ
ÚA ßN éÇÜëC pF ÙvpNí× Ý× :kß×p¾í× ÚDØSµ éF .lëßÊí@×Co Ý@ì@Ø@ç
P×C ÝëC pF ÐO EDF êßz éO¡Æ ßN pÊC Þ ,ízDF P×C ÝëC ÍßOÃ×êCß¡ìJ
rÊpç éÆ kßzí× ClìJ ÝìØÏw× ÚDì× ok êCé@Ü@O@¾ ,l@z l@çCß@hqD@F
.kß¡Ûyß×Dh
ÚD×q êDçæoÞk ÝëpNlF éÆ ÚDØSµ lè@µ p@hCÞC ok í@O@d í@Ï@µ x@J
êClOFC ok ÚDØSµ Þ ÚDìzoßz ÚDì× kßzí× ¸ÂCÞ íWÛDì× rìÛ kßFÚDØSµ
éÆ lz í« ½ßµÝFÝØdpÎClGµ ÌÛpìÛ ÚA éÆ íOÂÞ Ùç ÚDØSµP¾Ôh
:lÛlÛD× íÂDF kr×DÛ Þ ClëlÛDÆ ÚCßܵ éF p¿Û ¢z qC p¿Û Þk ¯Ã@¾p@hA ok
éì©Â .kßF ÐìG ÝìØç qC Mp©d yÞo) ,ÚDØSµ Þ ÖÔwÎCéì@Ï@µí@Ï@µ
EDiOÛC oß×D× Co p¿Û ¢z qC HÆp× íñCoßz p@Ø@µ é@Æ kß@FoCp@ÂÝ@ëCqC
¸¿Û éF íÇë ,lÜO¾o oDÜÆ p¿Û év (ClOFC Coßz ÝëC ok .kpÆ kßhÝì¡@ÛD@V
éF íÇë Þ ,kßF éeϬ ÞC Þ ÚDØSµ ¸¿Û éF íÇë ,kßF pìFq ÞC Þpì×C Mp©@d
ÝØdpÎClGµ .lÛlÛD× íÂDFp¿Û év .kßF £DÂÞl·v ÞC Þ ÝØdpÎClGµ¸@¿@Û
êCo lz êCo Þ ,p¿Û Þk lÛD× íÂDF .ÙOwì@Û H@Ï@¬ÞCk Ù@ç Ý@×P@¿@Ê
ÚßZ) koCk êCo oDèZ ÞC lçlF êCo xÆpç éF ÝØdpÎClGµ,ÝØdpÎClGµ
ÚA ÄG¬ Þ (lÜOzCk êCoÞk Ùç Þk ÚA qC Èë pç ,PzCk êCoÞk ykß@h
ßN DF Öp¨Dd Ý× :P¿Ê Þ pì×C Mp©d krÛ l×A ÍÞC .PvCé¿ì@Ï@h Coß@z
.Ýìiìz æpìv Þ pGØ»ìJ PÜv Þ Clh EDOÆ éF Ðص «pzéF ÙÜÆ P·ì@F
pGØ»ìJ PÜv Þ Clh EDOÆ éF Ðص «pz éF ÙÜÆí× P·ìFßN DF Ý× :kß×p¾
P·ìF ßN DF Ý× :P¿Ê Þ ÚDØSµ krÛ P¾o l·F .ÙÜÆí× ÅokÖkßh éaÛA Þ
.Ýìiìz æpìv Þ pGØ»ìJ PÜv Þ Clh EDOÆ éF Ðص«pz é@F Ù@Ü@Æí@×
æpìv qC ÚDØSµ éÆ íNoߤ ok ,ÙÜÆí× ÍßGÂ,Eß@h oD@ì@w@F :P@¿@Ê
§CpOµC Mp©d éF Þ lÛl×A DWÛA ok ,ÍDd pçéF .lz ½peÜ× Ùç Ýìiìz
éZ ßN lÛkpÆ êoDÆ ÝìÜZ DèÜëC éÆ ÍDd?lz oß®Ü@ëC Cp@Z é@Æ l@Ûkp@Æ
oß×C PØÏv D× ÝØÏvÓ ÕC Þ)) :kß×p¾(PvC éºÔGÎCXèÛok) ?íÜÆí@×
ÙOv éÆ í×CkD× ⁽⁵⁾((ø¤Dh íϵ ÓCoßV Dèì¾ ÝÇë ÙÎ Þ ,ÝìØÏwØ@ÎC
,lhpZí× ykßh oCl× Þ oße× pF ÝìØÏw×oDÆ íÎÞ PvC Ý× ¦iz pF
Co DçoDÆ D×C ,æl×A ÄdDÜF éZ pÊC PwçÝ× êD@V é@F é@Æ í@w@Æ ÚA Þ
.ÙÜÆ íØÛ íO¿ÎDi× Þ ÙØìÏwNÝ× ,lÛDhpZí× Pvok DOÎDWµ
P·ìF Mp©d DF lÜëAí× Ökp× ,éëÞD@·@× ÚD@×q ok Þ ÚD@Ø@S@µ qC l@·@F
Þ Ýì®vDÂ Þ ÝìSÆDÛ íÜ·ë ÝëkpØO× DF ÝìÜ×åØÎCpì×C pËëk DWÛA.lÜÜÆí×
Þ lËÜVí× ÚCÞpèÛ EDe¤C Þ Ý쿤 EDe¤C Þ ÐØV EDe¤C,Ýì@ÂoD@×
éì©Â ok ,Ý쿤 ÌÜV qC l·F ÝìÜaØç .kqClÛCí× æCo Ýì@Ûß@hÌ@Ü@V
lÛkpÆ ærìÛpv Co DçÚAp éÆ éëÞD·× Þ £DµÞpص ÌÛpìÛ Þ UoCßhÚD컬
êCælµ Þ ,ÙìçlF oCp oÞCk ÚD×kßh ÚDì× Co ÚAp ÙìëD@ì@Fl@Ü@O@¿@Ê Þ
Þ l×A lëlJ ED·¡ÛC ÝìÜ×åØÎCpì×C æDKv ok Þ ,lëßÊí×PvCo lÜO@¿@Ê
,lz ÙìÏwN kßGÛ ÐëD× éÇÜëC DF ,lÛDØÛ íÂDF ÝìÜ×åØÎCpì×CêCpF íëDV pËëk
,kßF fϤ pì²Û êoDÆ ykßh Ùç ÝëC .P¾pënJ Co PìØ@Ç@dæp@hÓD@F Þ
P×ßÇd ÖÔvC oßOvk ÄFD®× Þ ÚAp ÄFD®× lÛÞpF DèØÇdP¿Ê íÜ·@ë
kßh êCpF íOd éÆ koÞA ok íÏÇz éF Co éì©Â £DµÞpص íèOÜ×,lÜÜÇF
ÖDØN êqDFéÃd ÐÇz éF Co éì©Â íÜ·ë ,PzClÛ yqoC pËëk Ùçé@ëÞD@·@×
ÝëC yCéWìOÛ éÆ kßGÛ íÏÇz éF ¢Gëp¾ D×C kCk Hëp¾ Co ívß×ß@FC,kp@Æ
éØç éÆ kßF íÏÇz éF éÇÏF lÛDØF éëÞD·× Þ kß¡F ¸Ïh í@Ï@µé@Æ l@zD@F
pv Þk ÝëC qC íÇë Þ lÛCækpÇÛ Ä¾CßN pËëlØç DF DèÜëC DvDvCéÆ lÛlìØ@è@¾
¸Ïh Co p¿Û Þk pç Ý× lëßÊí× íÇë ÚßZ ,PvC éOzCnÊæÔÆ êpË@ëk
¹Þok êpËëk ok Þ P¿Ê PvCo íÇë ok lëß@Êí@×êp@Ë@ëk Þ ,Ökp@Æ
ÚDzkßh æl×DìÛ ÝìëDJ pGÜ× qC qßÜç Þ ,ÖoClÛ ÍßGÂÝ× Co íÇë ÚA ,P¿Ê
Ý× pv æÔÆ CpZ ßN éÆ PdD©¾ Þ ¢e¾ Þ P¾pÊ okÚD¡ËÜV pËëlØç DF
.PvC YßJ éì©Â éÆ lzÖßÏ·× Þ ?íOzCnÊ
Þ íϵ CpZ .PvC o߬ ÝìØç Ù@ç P@ì@Ø@Ç@d é@ì@©@ ,ÍD@d p@ç é@F
Co ÌÜV Þ lz PìØÇd éF p¨Dd ,lÛkoÞA oD¡¾ ÞC éF Ùç UoCßhéÇÜ@ëCß@Î
ÖD×C ypwJ éÆ o߬ ÝìØç ,lzí× éO¡Æ éÆ kßF ÝëC pSÆCld ?kClÛé×CkC
?lìËÜWÛ ClOFC ok pGØ»ìJCpZ ÙìëßÊí× éÇÛDÜZ ,lz éO@¡@ÆÝ@ì@w@d
.lz éO¡Æ Ýìwd ÖD×C éÆ o߬ ÝìØç kß¡F éO¡Æ éÆ kßFÝëCpS@ÆCl@d
o߬ ÝìØç kß¡F éO¡Æ éÆ kßF ÝëC pSÆCld ?kpÆ fϤéìGël@d okCp@Z
l·F êClOFC ok ÝìÜ×åØÎCpì×C CpZ ÙìëßÊí× Dë .lzéO¡Æ Ýìwd ÖD×C éÆ
ÐS× ,Eßh oDìwF ,kß¡F éO¡Æ éÆ kßF ÝëCpSÆCld?lìËÜWÛ pGØ»@ì@J qC
pSÆCld ?lz PìØÇd ÙìÏwN CpZ ÝìÜaØç .lzí×éO¡Æ Ýìw@d ÖD@×C
.lzí× éO¡Æ Ýìwd ÖD×C ÐS× Eßh oDìwF ,lzí×éO¡Æ é@Æ kß@F Ý@ëC
Þ Ýwd ÖD×C ÚD×q éF ÙìëAí× Ùç l·F ?éÛ Dë PvCPvok Ýi@v Ý@ëCD@ëA
ÍDd éìGz íÎDd ok ÚDzéØç DGëpÃN éÆ Ùç pËëkéØñC .Ýwd ÖD×C f@Ï@¤
éÎöDw× DèÜN ,éÎöDw× éÆ PvC ÝëC .lÛkpÆí×íÊlÛq Ýwd ÖD@×C f@Ï@¤
TeF pNíÏÆ lëDF Co éÎöDw× ,PwìÛ ÝìwdÖD×C ÌÜV Þ Ýwd ÖD×C fÏ@¤
DN ÙÛCßhí× DØz êCpF Co éþ ((kDèVEDOÆ)) qC íëDèOØw Ý@× .kp@Æ
.Ùëßzí× MDìñrV koCÞ MDìÏÆ ÝëCqC ,l·F ,lëA Pvk éF íNDìÏÆ Èë
é·ìz éþ ok kDèV koCß× 
.PvC koß× lÜZ ok kDèV .Pwç kDèV ÖÔvC Ý@ëk ok é@Æ Ù@ì@ÛCkí@×
ÚCpËëk pÊC éÇÜëC êDÜG× pF kDèV íÜ·ë ,PvC íëClOFC kDèV ,koß@×È@ë
æqDVC ÖÔvC ,lÜzDF Åp¡× pÊC D¤ß¥i× (Þ lÜzDF ÚD@Ø@Ï@w@×p@ì@º)
éOzClÛ DèÛA DF Ùç íÜØzk Þ MÞClµ éÃFDv éÇÜëC ßÎÞ ÝìØÏw×éÆ lçkí×
kDèV ´ßÛ ÝëC «pz .Åpz ÚkpF ÝìF qC êCpF lÜÜÆ éÏØd DèÛAéF lÜ@zD@F
pF CoD¥eÛC Þ ,lÜzDF kCqA Þ ÐÂDµ Þ ¼ÎDF lëDF lçDW× kCp@¾Cé@Æ P@vC Ý@ëC
Dë ÖD×C ÚmC éÆ PvC kDèV ´ßÛ ÝëC ok Þ .DèÛqpF é@Û P@vCH@VCÞ D@çkp@×
ok rV kDèV ´ßÛ ÝëC é·ìz éþ p²ÛqC .PvC «pz ÖD×C£Dh Eß@¥@Ü@×
rëDV lzDF ælz EߥÜ× ÖD×C éìdDÛ qC D¥iz éÆ íwÆ DëÖD×C oß©d ÚD×q
qDW× Ùç íµpz ÙÆDd p¿Û Èë êCpF ÚÓC é·ìz éþ p²ÛqC íÜ·ë ,PwìÛ
.lÛrF íñClOFC ÌÜV ÝìÜaÜëCéF Pvk éÆ PwìÛ
ÝØzk éÏØd koß× ÖÔvC æqßd éÆ PvC í@ëD@V ÚA kD@è@V ÖÞk koß@×
koCk l¥Â Dë ÝØzk éÆ DÜ·× ÝëC éF ,koCk ´D¾k éGÜV íÜ·ë ,éO¾pÊoCp@Â
í×ÔvC êDèÜì×qpv qC íOØw Dë éØç Þ lÜÆ ClìJ öÔìOvC í×ÔvCkÔF pF
kCp¾C pF êÔìOvC l¥Â ,koClÛ Co DèÜì×qpF êÔìOvC l¥Â Dë ,lÜÆ ÍD»zCCo
éÏØd Dë ,kpGF Þ lÜÆ pìvC Co kCp¾C ælµ Èë lëDì@F l@çCß@hí@× Þ koCkCo
ÚßiìGz ÐÇz éF Dë) lëDFpF íÏÇz éF Co ÝìØÏw× ÍCß×C lçCßhí×Þ ækpÆ
éÆ lÛpFí× Co æpìº Þ ÚkD·× Þ ¸FDÜ× lÜëAí× qÞp×C éÆ íÏÇz éF D@ë,Úkq
Öpd Þ Ùëpd éF lçCßhí× Dë Þ (lÛpGF Þ lÛpì@Ë@F l@Ü@çCß@hí@×oÞq é@F
,lÜÆ qÞDWN ÝìØÏw× éëom Þ kÓÞC éF ,ÝìØÏw× xì×CßÛéF ,ÝìØ@Ï@w@×
êCpF éÆ êoß×C Dë Þ Ýì×qpv Dë ÚDV D@ë ÍD@× qC êr@ì@Zp@ÊC æp@hÓD@F
Ößص pF DV ÝëC ok ,kpìÊoCp ÝØzk éÏØd koß× PvCÖpOe× ÝìØÏw×
kDèV ÝëC ok éÆ PvC HVCÞ ,kCqA pìº Þ kCqA Þ ,kp× Þ ÚqqC ÙµC ÝìØÏw×
«pz ÖD×C éìdDÛ qC EߥÜ× Dë ÖD×C ÚmC kDèV ÝëC ok Þ,⁽⁶⁾lÜÜÆ PÆpz
.PwìÛ
Þ ÄÃe× MoDGµ ,PvC öDèþ MoDGµ Ýìµ Ù@Ü@Æí@× §p@µ é@Æ é@a@ÛA
.ÙëßÊí× Co yCéØVpN DØz êCpF ÖoCk Ý× éÆ PvC íÛDRlìèz
é·ìz éþ éØÏw× ÚßO× qC éÆ ((¸ëCpz)) ÖDÛ éF koCk íFDOÆ Ä@Ã@e@×
oDìwF éÆ ((ÖDè¾ÓC ÈÎDw×)) ÖDÛ éF ækpÆ cpz Co ÚA íÛDR lìèz ÞPvC
ÍÞC éVok DGëpÃN ÚDÊorF Þ pFDÆC qC Ùç íÛDRlìèz Þ ,PvC íFß@hcp@z
.PvC é·ìzöDèþ
pì²Û DGëpÃN .PwìÛ «pz ÖD×C æqD@VC é@Æ l@Ü@ëß@Êí@× koß@× Ý@ëC ok
Ýì×qpv éÆ ækoÞA kßVÞ éF ÐìñCpvC з¿ÎDF ÚÓC é@Æ í@·@¨ÞÝ@ì@Ø@ç
kCqA ,kp× Þ Úq qC ÙµC ÝìØÏw× pF DWÜëC ok .PvC ækpÆ ÍD»zCCo ÝìØÏw×
´D¾k ¢ØvC éÆ kDèV ÝëC ok éÆ PvC HVCÞ ÈëkrÛ Þ oÞk Þ,kCqA pìº Þ
.PwìÛ ÖD×C ÚmC éF ½ßÂß× bìç Þ ,lÜÜÆ PÆpzPvC
¦OiëÓ Þ)) :lÜëßÊí× .((ÈëkrÛ Þ oÞk qC Ù@µC)) Ù@ëkp@Æ §p@µ
ÙÎ CmC §ßèÜÎC ÍDeÎDF Ùϵ Ý× íϵ HWë ÐF ÝìØÏwØÎC Ý× æÞl¥ÂÝØF
(kDèV ÝëC) :lëßÊí× ⁽⁷⁾é×ÞDÃØÎC íϵ ÝëkߥÃØ@ÎC ÷ol@ÂÙ@Ï@·@ë
lÛCéO¾pÊ oCp qÞDWN koß× DèÛA kßh éÆ êkCp¾C é@F koCl@Û£D@¥@O@hC
éÆ íÛDØÏw× pç pF éÇÏF (ÚD¡vß×DÛ ,ÚD¡ÛDV ,ÚD¡ÎD×,ÚD¡Ü@ì@×qp@v)
í¾DÆ ÚDzkßh DèÛA éÆ lÛClF éÇÜëC pË× PvC HVCÞl@Ü@Æ Cl@ì@J ´Ô@¬C
Þ PvC Àì·¨ ÝØzk Mol íÜ·ë ,lÜÜÆí× ´D¾kÚDzkßh ,l@Ü@O@w@ç
Pwç ÞC kßVÞ éF qDìÛ lÛClF pÊC ÓCÞ ,lÛoClÛ êqDìÛÞ êß D@è@ÛA Mol@Â
EßVÞ íÜ·ë PvCpOGVCÞ ,lÜzDF DèÛA éF pOÇëkrÛ éÆéZ pç Þ ,PvC HVCÞ
.kßzí× lÆå×
í¤ß¥hkDèV ,PwìÛ í×ßص kDèV íÎÞ PvC kDèV pì²Û Ùç Ößv ´ßÛ
Èë í×ßصkDèV .lÜÆí× Áp¾ í×ßص êDçkDèV DF ¢×D@Ç@dC Þ P@vC
kßz éO¡ÆkDèV ÝëC ok éÆ xÆpç éÆ ÝëC éÏØV qC ,koCk í¤Dh ÖDÇ@dC
Co ÞC kßzí×éO¡Æ íØvo kDèV ok éÆ íwÆ ,koClÛ Ðwº Þ PvC lìèz
.lÜÜÆí× Ý¾k DèÛßh ÚDØç DF Ðwº ÚÞlF Þ ¢vDGÎ ÚDØç DF
l@¤ qC é@Ü@Ê Ý@ëC ----- P@vCp@O@ì@ÎÞC EA q Co ÚCl@ì@è@z Úß@h
PvCpOìÎÞCECßR
éÆ êkDèV D×C lÜëßÊí× ((kDèV)) DdÔ@®@¤C Ù@ç Co Öß@v Ù@w@Â
ykp¾ ,PvC kDèV pVC ÐS× ypVC ,PwìÛ kDèV ÐS× ¢×D@Ç@dCé@Ø@ç
ok ,lzDGÛ ÖÔvC êÞpØÏ ok êkp¾ pÊC éÆ PvC ÝëC ÚA Þ ,PvClìè@z
ÖßWç koß× PvC ÚA ÞpØÏ ok ÞC éÆ í¯ìe× ÚA Þ lzDF oD¿ÆêÞpØ@Ï@Â
rìÛ ÞC Úlz ÀÏN p®h éÆ êo߬ éF kpìËF oCp oD¿Æ qC pËëkéO@vk È@ë
,PvC éwÛCp¾ ok êkp¾ ÔS×) lzDF éOzCk kßV Þ PvDèÛAÚD@ì@× ok é@Æ
PwìÛ DèÛA örV éÆ í×kA Èë ,(kpìÊí× ok ÌÜV éwÛCp¾Þ ÚDØÎA Ýì@F
ÐÇz pç éF Co ykßh ÚDV éÆ koCk é¿ì±Þ ?koCk êCé¿ì±ÞéZ DWÜëC ok
éÆ PvC ÝëC éF ½ßÂß× ¢ÛDV ³¿d éÆ lÛClF pÊC Þ ,lÜƳ¿d P@w@ç
êCpF éÛ ,PvC p®h ok ¢ÛDV kß¡ÛpÊC Þ kßz ÌÜVkoCÞ lëD@F Ô@Ø@µ
ykßh ÚDV ³¿d êCpF éÇÏF Pwç DWÛA ok éÆ í¯ìe×ÚA DF êkolØç
éÇÜëC DØÆ ,PvC lìèz pVC lÜÛD× ypVC lz éO¡Æ pÊCÞ ,lËÜW@F l@ëD@F
lçDW× lÜÛD× Þ lìèz rìÛ Co DèÜëC ÖÔvC ok éÆ ÙëoCkÙç êpË@ëk koCß@×
Þ ÚD¡vDGÎ ÚDØç DF éÇÜëC ok lÛoClÛ Co lìèz ÙÇdéZ pÊC l@Ü@×D@Ûí@×
ÝëC koCß× ÝëC éÏØV qC ,pËëk ÖDÇdC í©·F Þ ,lÜÜÆÚD¡Ü¾k Ðwº ÚÞl@F
l¥Â Dë ¢ÛDV l¥Â éÆ kpìËF oCp ÝØzk éÏØdkoß× íw@Æ é@Æ P@vC
,lzDF ÚDØÏw× ÝØzk ÚA éÇÜëC ßÎÞ ,koCk Co ¢vß×DÛl¥Â D@ë Þ ¢@ÎD@×
ÚDØÏw× éÆ êkqk íOd) kqk Èë ,ælìFCßh ykßhéÛDh ok ÚDwÛC ÔS×
ÚCßh Hz qDØÛ ívDGÏÆ íVDd Íß éF Dçkqk ÚA qC PvCÝÇØ× Þ ,P@vC
éÛDh ÝëC éF ækpÆ éÏØd Þ æl×A (PvC kqk ÍDdpç éF íÎÞ,⁽⁸⁾lzDF Ùç
ykßh ÍD× qC lÛCßNí× ÚDwÛC DWÜëC ok DëA ,kpGF Co ÞC ÍD×l@çCß@hí@× Þ
ÚDwÛC ßÎÞ .Pwç Ùç Úlz éO¡Æ ÍDØOdC lìëßÊí×,éÏF ?l@Ü@Æ ´D@¾k
.PvC HVCÞ Ùç ÍDØOdC æk êl¤ ok ÚDV ³¿d ,lçlFÍDØOdC æk êl¤
Ùç æDWÜJ êl¤ kÞld DN ,PvC ÍD× qC ´D¾k ÖDÃ@× Úß@ZD@W@Ü@ëC ok D@×C
oDÆ ok ÚDV Dë uß×DÛ ÐS× ÍD× pìº p®h pÊC D×C ,kÞpFßÏ@V l@ÛCß@Ní@×
lëDF ,lÜÆ ÖDì lëDF Ùç kßzí× éO¡Æ éÇÜëC éF ÝìÃël¤okl¤DF ,l@zD@F
,koCk Cp× ÝO¡Æ l¥Â ÞC Eßh lëßËF lëDGÛ Þ ,lËÜWF l@ëD@F,l@Ü@Æ ´D@¾k
Co ÞC éÆ PvC HVCÞ ßN pF ,koCk ÝO¡Æ l¥Â ÞC ,éÛ ?Ù@Ü@Ç@FoD@Ç@ZÝ@×
lçCßhí× éÆ ÞC íëßËF éÇÜëC éÛ ,ízDF ÖÞDÃ× lëDF íÜ·ë ,í@¡@Ç@FÔ@G@Â
!?ÙÜÆ PÆpz CpZ Ý× ,ÙÛrF êoDÆ éF Pvk CpZ pËëk Ý×,l¡ÇF
í»F ÐçC ÍDO 
DdÔ®¤CCo koß× Èë .ÙëoCk Ùç pËëk koß× Þk .ÙëkpÆ §pµ Co koß× év
ÝìØÏw×ÚDì× ok pÊC :PvC ÝëCkߥÃ× ((í»F ÐçC ÍDOÂ)) lÜëßÊí×
oÞq pËëké¿ëD¬ éF PGwÛ lçCßiF é¿ëD¬ Èë Þ kpìËF ok íÏhCk Ì@Ü@V
DèÜëC ÚDì×éÆ PvC ÝëC ÍÞC éVok ok ÝìØÏw× pëDv é¿ì±Þ DWÜëC ,lëßËF
fϤ pËëlÇëDF DèÜëC éÆ lÜÜÆ ¢zßÆ ,lÛß¡F íWÛDì× ,lÜÜÆ oCpÂpF fϤ
p¨Dd éVÞbìç éF Þ lÜÆí× í¡Æpv í¾p¬ Èë lÛlëk pÊC Þ ,l@Ü@Ü@Æ
ÚA éìϵ Ößϲ×éò¾ ÚA ¸¿Û éF éÆ kßzí× HVCÞ DèÛA pF lÜÆ fϤ PwìÛ
:PvC ÚAp éëA ¦Û ÝëC .lÛß¡F ÌÜV koCÞ ¢Æpv éò¾
P»F ÚD¾ DØèÜìF CßeϤD¾ CßÏOOÂC ÝìÜ@×å@Ø@ÎC Ý@× ÚD@O@¿ñD@¬ ÚC Þ))
⁽⁹⁾((ÕCp×C íÎC íì¿N íOd í»GN íOÎC CßÏNDþ êphÓC íϵDØèëldC
ÍkDµ ÖD×C p@F í@×kp@× Å P@vC í@ëD@W@ÛA ykoCß@× qC í@Ç@ë Cp@è@Â
ÝëC Þ ,PvC Äd éF Þ ÍkDµ ÖD×C ÞC ÚßZ .lÜÜÇF UÞp@h ÚD@zkß@hÚD@×q
éÆ lëDF xJ ,ÝëC DF éÛ PvÞC DF Äd éÆ PvC ÝëC §p¾ ,ækpÆ ÖDìÂÞC éìϵ
.lz ÌÜV koCÞ ÝëC éìÏµÞ ÞC éÎ éF
PvC ½ÔOhC Dèþ ÚDì× êCæqClÛC D@N ÚA ok é@Æ koCß@× qC p@Ë@ëk í@Ç@ë
Èë Ùç ÚA .PvC pÇÜ× qC íèÛ Þ ½Þp·× éF p×C êCpF ÝìÛßh ÖDìÂéÎöDw@×
.PvC éGNp× ÈëÞ éÏdp×
é·ìz éþ ok fϤ