PvC Ý× krÛ ok ÄÏh ÝëpNoClOvÞk ÖpOhk éجD¾ DÛDØç Þ !D@ëCl@h oD@F
êCpF Co ÞC !DëClh .lzDFí× Ý× krÛ ok Ä@Ï@h Ý@ëp@NoCl@O@vÞk í@Ï@µÞ
¢ÏçC ok ÞC êCpF Þ æk oCp ½oDµ Þ ÚDFpè× Mkßh éF Þ P@vÞkMkß@h
.æk oCpÂPÆpF
êCpFClh ,lëßz ÐhCk MpwØç DF :kß×p¾ - ÖÔwÎC éìϵ - íϵ éF xKv
Þ ækßOvÞC DÛDØç kDF DØz pF ¢NDÆpF Þ Clh PØdo Þ lÛCkpÊ ÅoDG× ß@N
lz UoDhÞk ÚA krÛ qC - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - pG×DìJ .⁽⁹⁵⁾ PvC íÎDµ
ÚD¡FßÏÂÝìF Þ æk lÛßìJ DèÜëC ´DØOVC éF DëClh oDF :P¿Êí× Ý@ì@Ü@Z Þ
.æk oCp ,PØ·ÛpJ P¡èF éRoÞ qC Co ÚD¡ëC éëom Þ DèÛA Þ .D×p¾ oCpÂpF P¿ÎC
.lÜzDF ÅoDG×Þ Hì¬ éÆ (íÛClÛqp¾) D×p¾ êqÞo DèÛA éF ÅDJ íÛClÛqp¾ Þ
ßN p×C éF éÆæk oCp íÛDëCß¡ìJ Co ÚDÛA Þ ÚCkpÊPÆpF DF Co Þk ÝëC ÐwÛ Þ
Þí¨Co ÚA éF ßN éaÛA éF Þ lÜÜÆ PëCl@ç ß@N P@µD@¬ é@F (Co é@·@×D@V)
Ý× .lÛCkpÊ ÅDJ Co DØz ÐwÛ Þ DØz lÛÞClh .lÜëDØ@Û p@×C êkß@Ü@¡@h
ok Þ .lzDF DØz DF fϤ ÍDd ok éÆ íwÆ DF ÖCí@O@zA Þ f@Ï@¤ ÍD@dok
´CkÞ DØz qC .PvC ÌÜV ÍDd ok DØz DF éÆ ÙOwç íwÆ DF Ì@Ü@VÍD@d
.⁽⁹⁶⁾lzDF ³¾Dd DØz pF lÛÞClhÞ ækßØÛ
Þ .⁽⁹⁷⁾lz DJpF éWeÎC êm ÍÞC ok MpWç ÖÞk ÍDv ok ÙvCp× Ý@ëC Þ
Þ éìϵ ÕC íϤ - Mp©d pOhk) éìÂo MD¾Þ qC l·F qÞo ækrÛDzp×C Ý@ëC
ÚDØvA ok Þk ÚA ÚkoÞA ok UCÞkqC éF ÝìF éϤD¾ Þ .⁽⁹⁸⁾lz ÖDWÛC(éÎA
.⁽⁹⁹⁾kßF qÞo ÐèZ Ýì×q okXëÞrN Þ
lGÛkpÊ Tëld 
kßF íNDÆpF Þ pìh - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éÃël¤ éجD¾ MÓDd é@Ï@Ø@V qC
éëoDV MDÂl¤ Þ pìhpJ ÍDصC qC éaÛA Þ .kßF ¢Ozpv Þ Mp®@¾ oké@Æ
Co HÎD¬ Þ l¡iFí× ælëD¾ Co ÚD@çCß@h Þ H@ºCo é@Æ Éor@F êß@ÛD@FÚA
PVDd ÚkoÞApF Þ íëDço PvC ÚA ælÜÜÆ l¥Â êÞqoA Þ lÜÆí×PëD@¿@Æ
ÕC ÖÔv - éجD¾ éÆ ækßF lÜGÛkpÊ ÚDOvCk ,koCk pF ok Co ælÛßzkoCÞ
Þ DèìFDì×DÆ êCoCk éÆ PvC êCéÂl¤ DèÜN ÚA Þ lì¡iF íFCpµC éF- Dèìϵ
Ðص éÆ PvC oCÞCrv DèÛA qC Èë pç ,PvC êoDìwF êDèOVD@dÚkoÞAp@F
.lzDF DìÛk íÛD¡ìJ ok ÚDëDØÛ êlì¿v Þ oDÊqÞoéOwVpF
Clh Íßvo DF Co p¥µ qDØÛ êqÞo :lëßÊí× êoD¥ÛC ÕClG@µ Ý@F p@FD@V
éÆ l×A ¢ìJ íFpµ kp× qDØÛ qC l·F ,ÖlÛCßh - éÎA Þ é@ì@Ï@µ ÕC í@Ï@¤-
íϤ - Clh Íßvo éF .kßF ækoÞA ok DJ qC ækpÆ ækßvp¾ Co ÞC êpìJ ÞÀ·¨
Cp× ÖCéÜçpF ,ælF Cnº Ý× éF ÖCéÜvpÊ Ý× :kpÆ §pµ - éÎA Þ éì@Ï@µÕC
- éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Mp©d .¢iGF Ý× éF ÖrìZ íF Þ pìþ,ÚDzßKF
(ÙÜÆ ½p¬pF Co ßN qDìÛ DN) ÙFDëíØÛ ßN êCpF Co êrìZ (ÖkrÛ):lÛkß@×p@¾
íwÆ ÍrÜ× éF (PvC pìh ælÜÜÆ ÚßaØç pìh pF ælÜÜÆ PÎÓkÝÇ@ì@Î)
Co Íßvo Þ Clh rìÛ ÞC Þ koCkí× P@vÞk Co ÞC ¢@Îß@vo ÞCl@h é@Æ Þp@F
.PhDv pRå× ÞC ok Co Mp©d ÖÔÆ lÛÞClh,koCk PvÞk
DFMp©d ÚA éÛDh ,lz - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ ÍrÜ× íçCo Epµ kp×
Mp©déÆ êCéÛDh ,kßF oCßWØç - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo éÛDh
kp× ÚA ÁD¿NCéF ÍÔF .kßF ækCk £D¥OhC ykßh éF ¢ÛCpwØç qC êClV
lÛlìvo éÛDhok éF íOÂÞ lÜO¾o - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ ÍrÜ× DN Epµ
éÆ MßGÛ PìFÐçC êC DØz pF ÖÔv :P¿Ê lÜÏF êCl¤ DF Þ kDOwëC kp×pìJ
qC Ýì×ÓC cÞoÐìñpGV ÍÞrÛ Ðe× Þ ÚDËOzp¾ l×A Þ P¾o Ðe× DØz éÛDh
.PvC ÚDìÛDèV oDÊkoÞpJ krÛ
?íOwìÆ ßN kp× êC :kß×p¾ - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾
êpVDè× Þ ÙO¾o p¡GÎC lìv ÚDNolJ kr@Û :kp@Æ §p@µ Ep@µ kp@×p@ì@J
- éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - lØe× pOhk êC ÖCækDO¾C íÜiv éF éÆÙ@O@w@ç
PØdo koß× Co ßN Clh .oÞA pF Cp× qDìÛ Þ PVDd xJ ,ÖCéÜvpÊÞ uDGÎíF
.lçk oCp¢ëßh
P¾pÊ ÙìØ¥N .PzClÛ kßVÞ êrìZ - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éØ@¬D@¾ kr@Û
êÞo - ÖÔwÎCDØèì@Ï@µ - Ý@ì@w@d Þ Ý@w@d é@Æ Co Yß@Â P@vß@Jé@Æ
PVDd Þ pìËF Co ÝëC kp×pìJ êC :kß×p¾ l¡iGF ÞC éF lÛl@ì@FCß@hí@×ÚA
.oÞA pF Cokßh
- éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - lØ@e@× p@O@hk êC :kp@Æ §p@µ (kp@×p@ì@J)
.ÙÜÇF ÙÛCßNí× éZ PvßJ ÝëC DF xJ ÖCækoÞA PëDÇz ßN éF íËÜvpÊqC
ÚkpÊ éF éÆ êlÜGÛkpÊ - Dèìϵ ÕC ÖÔ@v - Mp@©@d P@ÂÞ Ý@ëC ok
HÏ®ØÎClGµ lÛqp¾ ærØd pOhk éجD¾ éÆ êlÜGÛkpÊ ,PzCkÅoDG@×
Co ÝëC :kß×p¾ Þ lì¡iF Epµ kp×pìJ ÚA éF ,kßF ækpÆ éël@çÚD@¡@ëC é@F
êCpF ÚA ok éÆ êrìZ ,lçlF §ßµ ßN éF é®vCÞ ÝëC éF ClhlëDz yÞp¿F
.lzDF PÆpFÞ pìh ßN
ælì¡iF ÞC éF - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ éaÛA éF Þ P¾pÊ Co ÚA íFCpµC
éÆ íÛDwÆ qC Þ ælÛDvo - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo ´Ô¬C éFkß@F
Þ kDOwëC pvDë lÛqp¾ oDص .lÛpiF Co ÚA éÆ PvCßh lÛkß@F l@W@w@×ok
Mp©d.PvCßh æqDVC - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo qC ¢Ûlëphok
ÚAok xÛC Þ ÝV pÊC xJ .ÝÆ êoClëph Co ÚA !oD@Ø@µ êC :l@Ûkß@×p@¾
DF ÚAPØì koß× ok oDص .kpÆ lçCßiÛ ECnµ Co DèÜëC Clh lÛßz Èëp@z
pìvéÆ lçlF ÞC éF íëCnº éÆ PvCßiÛ ÝëC qC ¢ìF íFCpµC kq éÛDZ íFCpµC
êCpF Þ lÛDzßKF ÚA D@F Co ¢@Ûl@F é@Æ í@vD@G@Î Þ ⁽¹⁰⁰⁾ækp@F Þ kß@z
.lÛDvpF yCækCßÛDh éF Co ÞC éÆ êoDÜëk Þ koCnËF qDØÛ ÚA okyoDÊkoÞpJ
Co ÞC éÆ íGÆp× Þ íÛDØë kpF Þ êpWç Ùçok PwëÞk Þ oDÜëk PwìF oDص
qC oDص Ùèv PØì ÝëC Þ - .kpÆ D®µ ÞC éF ,l@ÛD@vp@F yCækCß@ÛD@hé@F
Cnº qC olÃÛA oDص ,P¾o oDص ÍrÜ× éF íFCpµC xKv - kßF pGìhPØìܺ
éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - pG×DìJ p©e× éF íFCpµC xKv ,lz pìv DNkCk ÞC éF
qDìÛ íF Þ lz ælìzßJ ÙÛlF Þ Öl@z p@ì@v :kp@Æ §p@µ Þ P@¡@Êp@F-
Dµk - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ êCpF éÆ lÜOvCßh ÞC qC Mp©d.ÙO¡@Ê
:kpÆ §pµ (ækCk PGS× jvDJ Mp©d PvCßh éF) íFCpµC.lÜÆ
êkßG·× Þ ÙëkoÞDìÛ kßVÞ éF Co ßN D× éÆ íOwç êkßG·× ßN !CoDÊkoÞpJ
qC D× ælÜçk êqÞo ßN Þ .PwìÛ ÙìÜÆ ¢ëDOv Co ÞC é@Æ D@× êCp@F ß@Nr@V
lØe× pOhk - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ éF !DëClh oDF .íOwç ,MDèVÖDØN
ízßÊ bìç Þ ælëlÛ íØ¡Z bìç éÆ Co éaÛA - éÎA Þ éìÏ@µ ÕC í@Ï@¤-
.D×p¾ öD®µælìÜ¡Û
:kß×p¾ ¢FDe¤C éF Þ P¿Ê Ýì×A - éÎA Þ éìϵ ÕC í@Ï@¤ - p@G@×D@ì@J
D®µ -Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ éF Co ÚA DìÛk ok ÍD·@O@× êCl@hD@ÛD@Ø@ç
Þ .PwìÛ Ý× ÐS× ÚDèV Þk ok êldC Þ ÙOwç ÞC olJ Ý× ,PvCækß×p@¾
.lzíØÛ ClìJ ClFC éجD¾ êCpF íÛöD¡Øç kßGÛ ÞC pÊC Þ PvÞC pçßzíϵ
Þk ÚA ÐS× ÚDèV Þk ok Þ lì¡iF Co Ýìwd Þ Ýwd éجD¾ éF lÛÞClhÞ
,lÜOwç P¡èF ÚDÛCßV êDÂA Þk Þ ÚCp@G@×D@ì@J ÚCl@Ûqp@¾ êD@ÂA Þké@Æ
éaÛA qC ¢ìF DëA :kß×p¾ ,PzCk oß©d éÆ íwÆ êCpF x@K@v.P@w@ì@Û
.(!Clh Íßvo êC ßËF D× êCpF) íÏF :lÛkpÆ §pµ .ÙëßËÛ,ÙO¿Ê
éF ÐìñpGV Ýì×ÓC cÞo :lÛkß×p¾ - éÎA Þ éì@Ï@µ ÕC í@Ï@¤ - Mp@©@d
ªG éÆ í×DËÜç ÚA ...Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ :éÆ ÝëC éF kCk pGhÝ@×
:lÜÜÆí× ÍCåv ÞC qC p@G@Â ok é@O@zp@¾ Þk ,kkp@Ê Ý@¾k Þ kß@zcÞo
Þk ÚA xJ .PvC Ý× oDÊkoÞpJ ÕC :lëßÊí× xJ ?PwìÆßN oDÊkoÞpJ
ßN íÎÞ :lÜÜÆí× ÍCåv .ÖolJ :lçlì× jvDJ ?PwìÆ ßN pG×DìJ:lÜëßÊí×
ÝF íϵ ,ækDOwëC ÖpG oDÜÆ éÆ êkp¾ ÝëC :lëßÊí× jvDJok ?Pw@ì@Æ
.- ÖÔwÎCéìϵ - HÎD¬ íFC
æCpØç éF Þ lìaìJ íÛDØë éZoDJ ok Co lÜGÛkpÊ Þ lz ÙØ¥× oDص x@J
qC Co ÚA Þ kßF Ùèv ¢ØvC éÆ í×Ôº æCpØç éF Co ÚA Þ PzCnÊ p®µÚA
éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - pG×DìJ p©e× éF ,kßF ælëph pGìh PØìÜ@ºÙ@è@v
ÕC íϤ - Clh Íßvo êCpF êCéëlç lÜGÛkpÊ Þ ßN :P¿Ê Þ kDO@vp@¾-
éF éëlç ÚCßܵ éF Co ÚA éÆ kß×p¾ p×C pG×DìJ xJ .lìOwç - éÎA Þé@ì@Ï@µ
éF ÖÔº éÆ í×DËÜç xJ .lÜÜÆ éÛCÞo - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD@¾H@ÛD@V
Co - Dèìϵ ÕC ÖÔv - Mp©d ÚA Þ l×A - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾êß@v
ÖÔº Þ P¾pÊ Co lÜGÛkpÊ éجD¾ Mp©d ,kCk oCp oDص oDÆ ÚDëpVok
êC :lÛkß×p¾ - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ .l@ël@Ü@h ÖÔ@º .kß@Ø@Û kCqACo
lÜGÛkpÊ ÝëC PÆpF íÊorF Þ Pزµ :kpÆ §pµ ?êlÜhí× CpZÖÔº
Co êpìþ ,lÛDzßJ Co êCéÜçpF ,kpÆ pìv Co êCéÜvpÊ ,koÞA ælÜhéF Cp×
.P¡ÊpF ¢GdD¤ éF Ùç qDF Þ kpÆ kCqA Co êCælÜF Þ PhDvqDìÛíF
¸VCoxÏW× ok Ýëp¨Dd êCpF - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo xKv
íOvCpF:kß×p¾ .P¿Ê Ýiv Ð쥿N éF - Dèìϵ ÕC ÖÔv - ypOhk é@F
,½Cp¬CÞ HÛCßV ÖDØN qC DN kß×p¾ Ýì·× Co ÚDËOzp¾ qC íçÞpÊ lÛÞClh
Í߬ok æÞpÊ ÝëC Þ lÜzDF - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ ÚDGèËÛ Þ ³¾D@d
¢ÛClÛqp¾Þ pçßz Þ olJ Þ ÞC pF oDìwF Þ .lÜëÞC æCpØç ,pG@Â ok Þ MD@ì@d
íwÆ lÜÛD×lÜÆ MoDëq Cp× ÙND¾Þ qC l·F éÆ íwÆ xJ .lOvp¾í@× kÞok
- éجD¾éÆ íwÆ Þ .PvC ækpÆ MoDëq ÙNDìd ÖDËÜ@ç ok Cp@× é@Æ P@vC
Þ .ækpÆMoDëq Cp× éÆ PvC ÝìÜZ xJ ,lÜÆ MoDëq Co - Dèìϵ ÕC ÖÔ@v
ækpÆMoDëq Co éجD¾ DëßÊ lëDØÛ MoDëq Co HÎD¬ íFC ÝF íϵ éÆ íwÆ
íϵ éÆ PvC ÚA lÜÛD× kÞpF Ýìwd Þ Ýw@d MoD@ëq é@F é@Æ í@w@Æ Þ
PvC ÚDÜZ ,lëDØÛ MoDëq Co Þk ÚA ÚClÛqp¾ éÆ íwÆ .ækß@Ø@Û MoD@ëqCo
.⁽¹⁰¹⁾PvC ækpÆ MoDëq Co DèÛAéÆ
oDwho pF kp× ÚA éÆ í×D@Ë@Ü@ç é@ÇñÔ@× l@Ûkß@F D@W@Æ :Ù@vp@Jí@×
pF ælÜF ÚA Þ P¡Ê ÝìÛßh ¢Ø¡Z éÇÛA DN .PhCßÛí× íÏìv,Mp©@d
:kqí× éÛDëqDN¢ÛCÞqDF
DçDWzC Dؾ pçlÎC ¸Øw× í¾ DçCl¤ øÛo «DìwÏÎÞ
oDGçÞlÛC olÃZ éÆ !æÞ .PvC oDÊqÞo yßÊ ok qßÜç éÛD@ëqD@N êCl@¤
.Cl¤ ÝëCPvC
XWeÎC êßÂC öCpçrÎC l©µ í¾ XÏ×lÎC ÐSØÆ íÂDGÎC pRÓCÞ
,PvC íÏ×k ÚßZ éÆ Cpçq Mp©d ÚCÞqD@F p@F æl@ÛD@× í@ÂD@F é@ÛD@¡@Û
.PvC ÚDçpF Þ PWdÝëpOëßÂ
í©NpØÎC ÖD×ÓC ÕC lµDv Dë D©¿ÎC kßvC DèÜO× kCßv Ý× Þ
éF êClh éÆ P¡Ê ÚßÊ æpìN D©¾ ,Mp@©@d ÚA P@¡@J êkß@G@Æ qC
.lçk pG¤ í©Np×ÖD×C
oCpvÓC øÛCrh Dçl¤ Ðv oDØwØÎC pGh êokC PwÎÞ
éÆ upKF Mp©d ÚA éÜìv qC .ÖoClÛ êpGh j@ì@× ÚA êCp@VD@× qC Ý@×
.PvDçqCoéÛCrh
êCpVD× D¡¾ l p×C D¿hC ÙèÎ Ðç Þ D¡eÎC í×lë D× lWØÎC Ýì@Ü@V í@¾Þ
ÝëC lÜÛCßNí× ÚDÛA DëA ,lÛCqßví× Co ÖkA p@Ë@V ,oCß@Êor@F Ý@ì@Ü@VÚA
.lÜÜÆ ÚDèÜJ rìÛ Co ælz oDÇzApGh
öD¿h éF D× Ál¤ kßèz öD×lÎC Þ oClWÎC Þ EDGÎC Þ
.lÛoClÛ í×DèFC bìç éÆ lÜOwç íëßËOvCo ÚDçCßÊ DèÛßh Þ oCßëk Þ ok
DèÜìÜd Ý× ÍDGWÎC PÆ lÛD¾ DèÜìÜV íϵ íÛDWÎC íV lÃÎ
Mp©déÎDÛ qC DèçßÆ xJ ,kpÆ PëDÜV Mp©d ÚA ÝìÜV pF oDÇOëDÜV ÚA
.lÛlìzDJ Þp¾
éëqo DèÏS× D× øëqo øìÆrÎC ¸Ï¨ÓC ÈÏN §oÞ
.lÜÛD×íF PvC íOGì¥× éÆ lÛlz kph ærìÆDJ êDçælÛk ÚA

DèìëlR Ý× ÖlÎC ´ßGÛ Ý× Þ

Dèìϵ êpVD× Ù²µ ½p·ë

.kpÆ Åok Co CpVD× ÝëC íÆDÜÎßç ÚCßNí× ÞC êDèÛDOwJ qC Úßh yrëo qC
êl·OÎC Þ ÚDì»®ÎC lë PÏz liÎC Ù®ÏF leÎC qDVÞ
Ðz Þ ækDO¾C oDÆ qC .kpÆ qÞDWN kßh ld qC æpèZ ÚA éF Úkq í@Ï@ì@v D@F
.êl·N Þ ÚD컬 PvkkDF
ø¿¥ÎCÈÏN íϵ ¸×lÎDF ½onN ø¾p·ØÎC Ýìµ Þ Ýì·ÎC MpØdD¾
.koDFí× ÈzC PÎDd ÝëC pF æDÊA Ù¡Z Þ P¡Ê gpv Ù¡Z ÚA
êßÏÎC p¡Üë Ößë ½ßìwÎC ªìF êßv Ýì·ÎC ÷pØd Ðërë ÓÞ
qÞo ok éOhA êDçpì¡Øz êDèël@ì@K@v D@è@Ü@N Co Ù@¡@Z ÚA í@hp@v
,ÖDÃOÛC ÙZpJ Úl@z é@O@zCp@¾Cp@F Þ (X@µ) êl@è@× Mp@©@doß@è@±
.kqDví×½p¬pF
olOÃ× rërµ ÖD¥Ø¥F ÓC pGWÜë xìÎ ¸Ï©ÎC pwÆ ÚD¾
ÚCpF pì¡Øz DF pË× lFDëíØÛ kß@G@è@F Mp@©@d ÚA æl@Ûk Ý@O@w@Ç@z
.olOÃ× êDÛCßNpìË×DÃOÛC
HW·ÏÎ Dì¾ ÈÏØÎC íϵ D¤pd íGÜÎC øÜFDF ¸Ü¥ë CnÇçC
.lÜÜÆí×ÝìÜZ pG×DìJ Phk DF ,P×ßÇd ÚkoÞA Pvk éF êCpF DëA !DGWµ
p¡e× ok (u) éجD¾ ÀÂß× 
,ÞC êDèOÜ× Þ ÚDwÛC öClG× ÝìF ½pz PëDèÛ éÆ ÝëC ok Pwì@Û êl@ëkp@N
êlÜÛDØç Þ éFD¡N ÝëC qC Öl¥Â .PvC ld Þk ÝëC ÝìF êlÜÛDØç ÞéFD@¡@N
ok Ð×DÇN uß×DÛ éÆ Co éaÛA l¨ (PvC ÍDØÆ é@F í@Âp@N qC kß@Æoé@Æ)
éF ÙëßËF ÖoCk l¥Â ÝÇÎ PwìÛ ,ælz éOzCnÊ é·ëkÞ éF DçælëlJÖD@Ø@N
ÚA MDVok ÝëpO·ì¾o oC Þ PvCl p¥Üµ qC ykßVÞ éÆ íwÆ:é@Æ Ý@ëC
pìº Dë Þ ÐÇ¡× Þ oCßzk ¢ëDèOÜ× Þ öClG× ÝìF MÞD¿N pëߥN ,ælzéOiëo
Co ÚA éÆ í¨oCßµ éF PGwÛ ,ÚA íÂpN pëߥN lÜZ pç ,kkpÊí×ÝÇØ@×
.lzDFí× ÝÇØ× PvC ækpÆé¬DdC
éÆ DWÛA qC - Dèìϵ ÕC ÖÔv - Cp@çq é@Ã@ël@¤ D@× æl@ì@v ,Ý@ëCp@FD@Ü@F
ÝìF ÍD¥NC éÃÏd Co ÞC Þ lì¡Æ ÚÞpìF ¢vl oßÛ qC Co ÞC ÚDeGvêCl@h
qC PØ¥µ HGv éF Þ ,kCk oCp êpGÆ PëÓÞ Þ íزµ PÎDvo ÞP¬DvÞ
- Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ xJ ,lì¡iF PÜëq Co ÞC ,êlìÏJ Þé¥ìÃ@Û p@ç
qC êCé¥d ÞC éÆ Cpëq ,koCk PçDGz lFC Þ ÍqC éF ÚA ok éÆ PvCéël× pv
ÞC HGv éF DÃF Þ QÞld PèV qC ÙNC ÖD²Û éÆ PvC éëlØe×P@Ã@ì@Ã@d
.P¡ÊÐ×DÆ
oDÊqÞo QkCßd qC Co p¡F - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ éÆ oß®ÛDØç x@J
lçkí× MDWÛ ,MD¾A Þ DçÔF ¸ìØV Þ ÚD×q êDèìOiFlF Þ êoD@O@¾p@ÊÞ
PµD¿z éF xJ .PvC êoDËOvo Þ MkD·v oDì·× ,MphA ok o߬ÝìØ@ç
ykpÊ Þ ÍßeN éÆ ÝëC DØÆ kkpÊí× oÞk ÚDÛA qC DèO¡dÞ Þ Dè@vp@NÞC
ÞC HGv éF oCßÊorF Þ Ðvp× ÚCpG×DìJ Þ kßF ÞC Hd uDvC pF íÎÞCÚÞp@Â
.⁽¹⁰²⁾lÜO¾DëMDWÛ
éìϵÕC íϤ - Clh Íßvo :éÆ PvC ælz ÐÃÛ uDGµ ÝFC qC íSëld ok Þ
ÍD·O×lÛÞClh íOvCpF :lÛkß×p¾ - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD@¾ é@F - é@ÎA Þ
oßÛqC éG P¿ç xJ krìËÛCí× pF éOzp¾ oCrç kDO¿ç ÚDì× ok Co ÐìñpG@V
êÓDF Þ ,lëAí× éÏ@d é@v D@F Ð@ì@¾Cp@vC x@K@v l@Ûqí@× Mp@G@ p@F
ÕC ÖÔv - pG×DìJ pOhk !éجD¾ êC lÜÆí× ClÛ Co ßN Þ lOwëCí@×Mp@v
¢×CoA Þ æßÇz êCoCk éÆ íÎDd ok ,ßz lÜÏF Mp¡e× HÛDV éF- Dèì@Ï@µ
Þ .yßKF Co DçéÏd ÝëC xJ ,PvC ælìzßJ Þ oßO@w@× P@Ûl@FÞ í@O@w@ç
ÞC pF Þ lzDFí× åÎåÎ qC yoDè× é@Æ koÞAí@× oß@Û qC êCé@ÂD@ÛÐ@ìñD@¾Þo
kßzí× oCßv ÚA pF -Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ xJ ,PvCÔ¬ qC êCæÞDWÆ
PvC fìGwN êDèØZpJ ÚD¡Ovk ok éÆ - éOzp¾ oCrç kDO¿çÞ ÐìñD¾Þo Þ
ßN qC éëoßd oCrç kDO¿ç íÜÆ PÆpd éÆ í×D@Ë@Ü@ç Þ l@Ü@ÛCoí@×Co ÞC -
kßµ êßF DèÛA qC éÆ PvC íÛCk ¢NA Èë pç Pvk ok éÆlÜÜÆ ÍDGÃ@O@vC
rGv lVpFq éF ¸¤p× pçßV qC íëDèVDN DèÛA pF Þ PvC¸¬Dv ¢NA ÚÞl@F
.PvC
éÆíÛDëoßd ÐS× éÆ íÛDëoßd DF - ÖÔwÎC Dèìϵ - ÚCpص PÜF Ùëp× xKv
xKv.lëDØÛí× PÆpd ßN æCpØç éF Þ lÜÆí× ÍDGÃOvC ßN qC lÜOwç ßN DF
ok éÆ éOzp¾oCrç kDO¿ç éÆ íÎDd ok - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éWëlh MokD×
éF éÆ í×DËÜçxJ .lÜÆí× ÍDGÃOvC ßN qC PvC pìGÇN êDèØZpJ ÚD¡Ovk
éF ,PvÞCæCpØç éF ÙdCr× pOhk éìvA éÆ ,Cßd ,êkpÊ ÈëkrÛ í·@Ø@V
éØèÛAÚDì× ok ßN éÆ íOÂÞ .kßzí× æCpØç ßN DF Þ lëAí× P@ÎD@G@Ã@O@vC
êC :éÆ l@Ü@Æí@× Cl@Û êCæl@Ü@çk Cl@Û ,í@O@¾p@Ê oCp@ P@ì@·@Ø@V
lØe× pOhk éجD¾ éÆ ÝëC DN lëqClÜìF ÝìëDJ Co ÚDOëD@è@Ø@¡@ZÄñÔ@h
p²Û ßN éF HÎD¬ íFC ÝF íϵ Þ ÐìÏh ÙìçCpFC r@V í@w@Æx@J kon@Ë@F
,éWëlh DF öCßd Þ ,lÜÆí× HϬ Co öCßd ÖkA Mp©@dx@J .l@Ü@Æí@Ø@Û
íOزµ éØç ÚA p±DÛ Þ) lÜÜÆí× ælçD¡× ,PvßN êÞo¢ìJ éÆ MokD×
.(PvC ækß×p¾ opÃ× ßN êCpF lÛÞClhéÆ lÜOwç
ok ,lÜÜÆí× H¥Û ßN êCpF Pwç éÏJ P¿ç êCoCk éÆ êpG@Ü@× x@K@v
Þ lëAí× MkrÛ éF ÐìñpGV ,êpìÊí× oCp ÚA êÓDF ok ßN ÖDË@Ü@çÝ@ëC
xJ .æCßiF Co ¢ëßh PVDd - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ êC:l@ëß@Êí@×
rërµ HÛDV qC íëClÛ (EDëok) Cp× ÚDì·ìz !Ý× oDÊkoÞpJ êCíëßÊí@×
!oDÊkoÞpJ êC íëßÊí× xJ .Ölëqp×A Co DèÜëC Ý× :éÆ lëAí×ÚDe@G@v
DèÜëC éÆ lëAí× oDÊkoÞpJ HÛDV qC íñClÛ (EDëok Co) ÙÛClÛqp¾ÚDì·ì@z
x@J (ED@ëok Co) ÖCé@·@ì@z ÚCÞp@ì@J :í@ëß@Êí@× x@J Öl@ëqp@×ACo
ok kkpÊ ÐvßO× ßN éF éÆ xÆ pç ÞpF !éجD¾ êC :lëßÊí×l@ÛÞCl@h
Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ ÚDì·ìz éÆ í×DËÜç Þ ⁽¹⁰³⁾PvßN DF P¡èF
éÆ lvoí× ClÛ (ÍD·O× êClh) ÐìÏV êÓß× qClÜOwëDF P¡è@F ok p@F -
- éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - pG×DìJ pOhk íOvCpF ?PwìZDØz ÚkDOwëC Pϵ
Þ kol éÆ ÙëoCk PvÞk :lÜëßÊí× xJ .PvC ækpÆPµD¿@z Co D@Ø@z
.ÙìvDÜ¡F qÞo ÝëC kokCo ÚD×kßh yqoC
Co DØz éÆ íwÆ éF lëqClÛC p²Û !Ý× ÚDOvÞk êC :lëD×p@¾í@× l@ÛÞCl@h
PèV éF Þ éOzCk PvÞk - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éØ@¬D@¾ H@d p@¬D@hé@F
éF Þ ælÛDzßJ Co DØz ,ækCk ÖD·¬ DØz éF - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾H@d
ækpÆ ko DØz qC Co íOGìº éجD¾ Hd p¬DiF Þ .PvC ælÛD@vo EAD@Ø@z
.lìÜÆ P¡èF ÐhCk okCo ÞC xJ
P¡èF koCÞ éØç qÞo ÚA ok :lÛkß×p¾ - ÖÔ@w@ÎC é@ì@Ï@µ - p@ÂD@F ÖD@×C
lzDF íÇz ÞC Ík ok éÆ íwÆ Dë Þ Ä¾DÜ× Þ p¾DÆ kCp¾C p@Ë@×l@Ûß@zí@×
Co - ÖÔwÎC éìϵ - Ýìwd ÖD×C ÝçCpìJ - Dèìϵ ÕC ÖÔv- éجD¾ xK@v
êC :lÜÆí× §pµ Þ kpìÊí× Pvk éF PvC Úßh éF éO¡ºAéÆ íÎDd ok
ÙÇd ælÛDvo ÐO éF Co ÖlÛqp¾ éÆ íwÆ ÝìF Þ Ý@× Ý@ì@F!Ý@× êCl@h
éÆ ÝëC éF lÜÆí× PvCßhok yoD@ÊkoÞp@JqC x@K@v .⁽¹⁰⁴⁾D@×p@¾
p²Û p¡e× ¯vÞ éF kßzí× éO¿Ê xJ.lÜìGF Co ÖÔwÎC éìϵ - Ýìw@d
¸®Â ypv Þ ækDOwëC éÆ íÎDd okCo - ÖÔwÎC éìϵ - Ýìwd x@J ,Ý@Æ
.⁽¹⁰⁵⁾lÜìFí× ælz
,lO¾Cí× - ÖÔwÎC éìϵ - Ýìwd éF ¢çDËÛ éÆ ÖDËÜ@ç Ý@ëC ok x@K@v
PèV éF ÚDËOzp¾ ,ÙÎk æßì× êC lÛqí× Cl¤ Þ l¡Æí× Úßìz ÞkD@ëp@¾
kDëp¾ ÀÂß× ÐçC Þ lÛßzí× yßèìF - Dèì@Ï@µ ÕC ÖÔ@v -Cp@çqkD@ëp@¾
ÐND :lëD×p¾í× lÛÞClh xJ .l¡ÇF Co MlÛqp¾ ælÜ¡Æ lÛÞClh:lÜÜÆí×
.⁽¹⁰⁶⁾ ÙÛDvoí× ÐOÂ éF Co ¢ÛCÞpìJ Þ ÚDOvÞkÞ
j®Ï× ÝìweÎC ÖlF Dè¥ìØÂ Þ Ù¬D¾ ø×DìÃÎC kpN ÚC lFÓ
ÝçCpìJDF - Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ Mp©d æCßhDÛæCßh P×Dì@ qÞo))
.((l×A lçCßh - ÖÔwÎC éìϵ - Ýìwd ÖD×C kßÎA Úßh
⁽¹⁰⁷⁾ j¿Üë ø×DìÃÎC Ößë í¾ oߥÎCÞ éñDØ¥h æÞöD·¿z ÝØÎ ÐëÞ
ÚD@ÛA êD@è@·@ì@¿@z ,P@×D@ì@Â qÞo ok é@Æ í@ÛD@w@Æ p@F êCÞ))
.((lÜzDFÚD¡ÛDÜØzk
(u) Cpçq Mp©d fìGwN 
éì×D×C pìº Þ éì×D×C éÆ PvC êrìZ fìG@w@N Ý@ëC ¸@ëp@¡@N ok H@G@v
- ÖÔwÎC éìϵ - íϵ ÝìÜ×åØÎCpì×C :éÆ PwÜ@ëC ÚA Þ l@ÛCækp@ÆP@ëCÞo
éÛDh êDçoDÆ pRC ok éÆ íOØdq Þ XÛo ÖkpÆ ælçD¡× éÆ íOÂÞ:lÛkß×p¾
íÛCpìvC æqDN :ÙO¿Ê éجD¾ éF PvC ælìvo @Dèìϵ ÖÔ@vé@Ø@¬D@¾é@F
éF ÍrÜ× oDÆ ok DN lçlF êoCnËO×lh ßN éF lëDz ÞpF MolJ krÛ,lÛCækoÞA
P¾o - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - pG×DìJ p©e× éF éجD¾ xJ .lëDØÛÈØÆ ßN
.P¡ÊpF Þ ælz ½p¥Ü× CnÎ lÜOwç Mp©d ÚA krÛ íçÞpÊ lëkí@ÎÞ
p×C PèV éF éجD¾ éÆ lÛlz éVßO× - éÎA Þ éìϵ ÕC íÏ@¤- p@G@×D@ì@J
Dèìϵ ÕC ÖÔv - éجD¾ éÛDh éF Ckp¾ fG¤ .PvC æl×A ÚDzkrÛéF íØè×
qC éجD¾ D@×C .l@Ü@Ü@Æí@× ÍCå@v yCé@O@vCß@h qC Co ÞC Þ l@Ü@ëAí@×-
Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo éF Ý× xJ .lÜÆí× Dìd yCéOvCß@hp@Æm
ÚA DF éجD¾ éÆ íNDØdq éF lìOwç æDÊA DØz íOvCp@F :Ù@O@¿@Ê- é@ÎA
-Cpçq pF DèWÛo ÝëC Þ Úkq EÞoDV Þ ÚkpÆ koA ,EA ÚkoÞAqC ,PvC ÞpFÞo
DØz qC éÆ ÙO¿Ê ÞC éF Ý× ,PvC éOzCnÊ pìRöD@N - D@è@ì@Ï@µÕC ÖÔ@v
Co ÞC éÛDh êDçoDÆ ok DN íÜÆ D®µ ÞC éF êoCnËO×lhéÆ lÜÆ PvCß@hok
.lëDØÛ êoDë
íëDØÜçCoCo ßN DëA !éجD¾ êC lÛkß×p¾ - éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ - Clh Íßvo
êC êoA:kpÆ §pµ .lzDF pOèF DìÛk Þ ÖkDh qC ßN êCpF éÆ êrìZ éF ÙÜÇÛ
l·F Þ ECßhÖDËÜç éÆ Co ½Þp·× fìGwN ÝëC Mp©d ÚA xJ !Clh Íßvo
.⁽¹⁰⁸⁾kß×p¾ ÙìÏ·N Mp©d ÚA éF kßzí× ælÛCßh qDØÛ pç qC