|
| فصل سوم : در ستيغ سعادت |
واژه فلاح در لغت ، عبارت از لحظه سر بر آوردن گياه از خاك است ، همان گياهى كه نخست بصورت دانه اى در دل زمين جاى مى گيرد و سپس با رشد درونى ، پوسته خود را شكافته بر خاك پيرامون خود ريشه دوانده و سپس لايه هاى مختلف خاك و سنگ را در نور ديده و سرانجام به فضاى بيرون خاك مى رسد. بنابراين ، سعادت و رستگارى نوعى رشد درونى و روحى و سپس از ميان برداشتن موانع است تا آدمى ، بتواند سر از فضاى معنويت و زندگى جاودانى ، درآورد بنابراين هر آنچه كه موجبات رسيدن آدمى به اين مرحله را فراهم آورد، براى انسان ارزش و اهميت حياتى داشت . يكى از عوامل رشد آدمى و رسيدن به سعادت و رستگارى ، نماز است . بدين سبب يكى از فقرات اذان و اقامه اين است كه : حى على الفلاح ، بشتابيد به سوى رستگارى كه از نماز حاصل مى شود. حضرت امام خمينى - بزرگ عارف اعصار - بيان جالبى درباره اين كلمه دارد. حى على الفلاح فطرت را بيدار مى نمايد، زيرا كه فلاح و رستگارى ، سعادت مطلقه است . زيرا كه فطرت ، كمال طلب و راحت طلب است و حقيقت سعادت ، كمال مطلق و راحت مطلق است و آن در نماز كه خيرالاعمال است ، قلبا و قالبا و ظهورا و بطونا حاصل آيد. (23) خداوند متعال در قرآن فرموده است : قد افلح المومنون ، الذينهم فى صلاتهم خاشعون ... والذينهم على صلوتهم يحافظون (24) همانا اهل ايمان به سعادت و رستگارى رسيدند، همانانكه در نماز خاشع و خاضع هستند،... وآنانكه بر نمازشان محافظت مى نمايند. و فرموده است : يا ايها الذين امنوا، اركعوا و اسجدوا و اعبدوا ربكم و افعلو الخير، لعلكم تفلحون (25) اهل ايمان ! ركوع و سجود بنماييد و پروردگارتان را بپرستيد و كار نيكو بكنيد، باشد كه رستگار شويد. حضرت على عليه السلام فرمود: الصبر على مشقته العباده يتر فى بك الى شرف الفوز الاكبر (26) صبر بر سختيهاى عبادت ، عبادت كننده را به شرف رستگارى عظيمى نايل نموده و ترقى مى دهد. رستگارى هميشگى و سعادت حقيقى انسان به زيادتى ذكر خداوند تامين مى شود، چنانكه مى فرمايد: واذكرو الله كثيرا، لعلكم تفلحون (27) خدا را زياد ياد كنيد، تا رستگار شويد. رسول خدا صلى الله عليه و آله در جنگ تبوك به معاذبن حبل فرمود: و ان شئت انباتك بابواب الخير؟ قلت : اجل يا رسول الله ، قال : الصوم جنه والصدقه تكفر الخطيئه و قيام الرجل فى جوف الليل يبتغى وجه الله (28) مى خواهى درهاى خير و سعادت و رستگارى را به تو معرفى كنم ؟ معاذ گفت : بلى : اى رسول خدا. (پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: روزه كه سپر از آتش است و صدقه كه خطا را جبران مى كند و بيدارى انسان در دل شب (براى نماز) كه به خاطر خدا باشد. |
| فصل چهارم : در محراب محبت |
|
حب ، يعنى ، دوستى ، محبت ورزيدن ، چنانكه در قرآن آمده است : فسوف
ياتى الله بقوم يحبهم و يحبونه (29) پس زود باش كه خدايتعالى بياورد گروهى را كه خدا ايشان را و ايشان خدا را دوست مى دارند. محبت خداوند به بندگانش ، نعمت دادن به آنها و موفق كردن به اطاعت و بندگى است . و همچنين هدايت نمودن آنها به چيزى كه بدان رضايت دارد. بعضى در اين باره گفته اند: محبت خداوند براى بنده اش عبارت است از: برداشتن حجاب از قلبش و فراهم نمودن امكان اينكه بنده در وادى قربت الهى وارد شود. (30) براساس روايات و احاديثى - كه ذكر خواهد شد - مشخص مى گردد كه حب خداوند شامل نمازگزاران و مومنان واقعى مى باشد و با نماز و عبادت مى توان حب و دوستى آفريدگار توانا را به خود جلب نموده و داخل در اين وادى سرسبز و خرم گرديد. در حديث قدسى آمده است كه خداوند فرمود: ما تحبب الى عبدى باحب مما افترضت عليه (31) بنده من با هيچ كارى پيش من ، چون به جا آوردن آنچه كه بر او لازم ساخته ام دوست داشتنى تر نيست . ابن مسعود مى گويد: سالت رسول الله صلى الله عليه و آله ، اى الاعمال احب الى الله عزوجل ؟ قال صلى الله عليه و آله : الصلاه لوقتها (32) - از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پرسيدم محبوبترين كار نزد خداوند چه كار است ؟ فرمود: نماز در وقتش خداوند به پيامبرش چنين فرمود يا محمد! هر كه دوست دارد نماز جماعت را، خدا و ملائكه او را دوست دارند (33) امام صادق عليه السلام فرمودند: احب العباد الى الله عزوجل رجل صدوق فى حديثه ، محافظ على صلواته و ماافترض الله عليه (34) محبوبترين بندگان پيش خداى عزيز و جليل ، مردى است كه راستگو باشد و بر وقتهاى نماز و بر فرائض كه خدا واجب فرموده است ، محافظت كند. امام صادق عليه السلام فرموده اند: انى لاحب للرج المومن منكمن اذا قام فى صلاته ان يقبل بقلبه الى الله تعالى و لا يشغله بامر الدنيا، فليس من مومن يقبل بقلبه فى صلاته ان يقلبه الى الله تعالى و لا يشغله بامر الدنيا، فليس من مومن يقبل بقلبه فى صلاته الى الله ، لا اقبل لله اليه بوجهه و اقبل بقلوب المومنين اليه بالمحبه له بعد حب الله اياه (35) من دوست مى دارم كه چون مومنى از شما به نماز ايستد، آيينه دل را به سوى خدا بگرداند و مشغول امر دنيا نگردد. هيچ صاحب ايمان در نمازش روى دل به سوى خدا نكند، مگر اينكه خداوند نيز روى خود به وى كند آنگاه كه خدا خودش او را دوست داشت دل مومنان را نيز متمايل به او و سرشار از محبت او مى سازد. خداوند به يكى از صديقين وحى فرمود كه : مرا بندگانى است از ميان بندگانم ، كه آنان مرا دوست مى دارند، پس من نيز آنانرا دوست مى دارم . آنان مشتاق منند و من نيز مشتاق آنها هستم ، آنان به ياد من و من به چنانكه قدم در راه آنان گذاشتى تو را دوست خواهم داشت و اگر از آنان عدول كنى ، دشمنت خواهم داشت .عرض كرد، پروردگارا! نشان آنان چيست ؟ فرمود: همانگونه كه چوپان مهربان به دنبال گله خود است ، آنان نيز تمام روز را به دنبال سايه ها هستند، تا ببينند كى به پايان مى رسد و به غروب آفتاب آنچنان علاقه مندند كه پرنده به هنگام غروب به آشيانه خود. پس چون شب آنان را فرا گرفت و بسترها گسترده شد و هر دوستى با دوست خود به خلوت رفت ، آنان نيز بر قدمهايشان در پيشگاه من مى ايستند و صورتهايشان را به سوى من گردانند تا فرش زمين كنند و با كلام من به مناجات مى پردازند. گاهى ناله مى كنند و گاهى گريه و گاهى آه پردرد دارند. آنان در طول شب يا نشسته اند و يا ايستاده و يا در ركوعند و يا در سجده . (36) پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: ما اتخذ الله ابراهيم خليلا الا لا طعامه الطعام ، و صلاته بالليل و الناس نيام (37) (خداى متعال ابراهيم را جز بخاطر دو كار دوست و خليل خود انتخاب نكرد: يكى گرسنگان را غذا دادنش و ديگرى نماز خواندنش ، در شبانگاه ، همان زمانى كه مردم در خوابند. |
| فصل پنجم : آفتاب آيينه |
نهاد طوفانى آدمى ، با گلواژه نماز نورانى گشته و با ياد حق سرسبز و خرم مى شود و خود را از لايق ورود به مقام قرب الهى مى نمايد و به لقاء الله مى رسد. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله (ص ) فرمود: الصلاه نور المومن (38) نماز نور مومن است . و فرمود: صلاه الرجل نور فى قلبه ، فمن شاء منكم فلينور قلبه (39) نماز هر كس ، نورى در دل اوست ، هر كس خواست ، قلبش را(با اقامه نماز) نورانى بكند. امام صادق عليه السلام فرمودند: ان الصلاه اذا ار تفعت فى وقتها، رجعت الى صاحبها، و هى بيضاء مشرقه ، تقول : حفظتنى حفظك الله (40) - براستى كه نماز در وقتش ، رو به عالم بالا دارد، آنگاه كه ارتفاع پيدا مى كند به صاحبش (نمازگزار) التفاتى مى كند و در حالى كه چون آفتاب سپيده مى درخشد، مى گويد: تو مرا پاس داشتى ، خدا تو را پاس دارد. پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرمودند: بشر المشائين الى المساجد فى ظلم الليل بنور ساطع يوم القيامه (41) مژده بده كسانى را كه در شبانگاهان (براى نماز) به مسجدها مى روند به نورى كه در روز قيامت (از آنها) مى درخشد. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: ان امتى الغر المحجلون من آثار الوضوء يوم القيامه (42) بدرستيكه امت من از آثار وضو، در روز قيامت رو سفيد خواهند بود. حضرت امام صادق عليه السلام مى فرمايند: ان البيوت التى ، يصلى فيها بالليل بتلاوه القرآن ، تضيى ء لاهل السماء كما تضيى ء نجوم السماء لاهل الارض (43) خانه هايى كه شبها در آن نماز و قرآن نماز و قرآن خوانده شود، براى اهل آسمان مى درخشد چونانكه ستارگان براى اهل زمين مى درخشند. رسول خدا (ص ) فرمود چون روز رستاخيز فرا رسد و خداى عزوجل همه مردم را در يك جا گرد آورد، فرشتگانى را از نور براى اذان گويان برمى انگيزد، كه پرچمها و شعارهايى از نور به همراه دارند، مركبهايى بيدك مى كشند كه زمامشان از زبر جد سبز است و نعل آنها مشك اذفر است ، موذنها بر آن مركبهاى نورانى سوار، و با طرز بسيار با شكوهى بر فراز آن مركبها مى ايستند، كه اذن را ايستاده گفته اند، و فرشتگان خدا جلودار آنانند، و به صداى بلند اذن مى گويند(44) حضرت محمد صلى الله عليه و آله فرموده : من صلى بالليل حسن وجهه بالنهار (45) هر كس در شب نماز بپا دارد، در روز صورتش زيبا و نيكو مى شود. پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده : الا ترون الى المصلين بالليل و هم احسن الناس وجوها لانهم خلو بالليل لله سبحانه فكسا هم بنوره (46) رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: مگر نمى بينى نماز شب خوانان را كه چهره هايشان از همه زيباتر است ؟ براى آنكه آنان شب را با خداى سبحان خلوت كردند، پس خداى تعالى آنان را جامه اى از نور خود پوشانيد. امام صادق عليه السلام فرمود: صلاه الليل تبيض الوجوه و صلاه الليل تطيب الريح (47) - نماز شب چهره ها را نورانى و سفيد مى گرداند، نماز شب انسانرا پاكيزه مى كند. از امام زين العابدين عليه السلام سئوال شد: ما بال المتهجدين بالليل من احسن الناس وجها؟ قال عليه السلام : لانهم خلوا بربهم فكساهم من نوره (48) چرا شب زنده داران از مردمان زيبا رويند؟ فرمودند: از آن رو كه آنان با پروردگار خودشان به خلوت نشستند پس خداى تعالى به آنان از نور خود پوشانيد حكايت نور شخصى پيوسته بر طهارت بود (هميشه با وضو بود) چون از دار دنيا رحلت كرد، بزرگى او را به خواب ديد كه در بهشت مى خراميد، و نور از دست و پا و از پيشانى او مى تابيد، چنانكه نور آفتاب در جنب آن نابود مى نمود. از او پرسيد كه اى درويش : ما در دنيا طاعت و عبادت زيادى از تو نديديم اين منزلت و كرامت به چه يافتى ؟! و اين نورها تو را از كجا پيدا شد؟ جواب داد كه : من در دنيا پيوسته بر طهارت (با وضو) بودم ، خداوند آن طهارت را نور من گردانيد و اين نور كه از اعضاى من مى تابد علامت آن وضوست كه در دنيا مى ساختم و هر ساعت بى واسطه نداى حق تعالى به من مى رسد كه : عبدى عشت طاهرا و دخلت القبر طاهرا فلم تزل كذلك حتى تلقانى ، فانى احب الطاهر المطهر (49) اى بنده من در دنيا پاك زندگى كردى و داخل قبر شدى در حالى كه پاك بودى ، پس اين پاكى و طهارت از تو دور نمى شود، تا اينكه مرا ملاقات كنى ، پس من دوست دارم كسى كه پاك و مطهر است |
| فصل ششم : روايت رهايى |
|
در قيامت روى جهنم پلى است به نام صراط، از مو باريك تر و از شمشير
تيزتر، همه مردم بايد از آن عبور نمايند، در ضمن برخى روايتها آمده است كه روى اين
پل با آن همه دلهره و صحنه آتش و باريكى راه و لحظه سرنوشت ساز چند جا توقفگاه
است . (50) صريح قرآن مجيد (آيه 70 سوره مريم ) دلالت دارد بر اينكه ، چه بهشتى
و چه جهنمى همه بايد از اين راه بگذرند، و اين راه هفت عقبه دارد و هر عقبه اى موفقهايى
دارد و در هر عقبه ، هفتاد هزار ملك مامورند، همه بايد از اين هفت عقبه رد بشوند، مهمتر، از
همه اين است كه عقبه دوم ، عقبه نماز است آنجا از نمازهاى روزانه ، آيات ، قضاء و... مى
پرسند (51) در اين روايتها مى بينيم كه نماز، باعث مى شود انسان نمازگزار به راحتى و آسانى و با سرعت از اين موفقها و از پل صراط بگذرد تا وارد بهشت موعود گردد همين معناست آن دعايى كه مى خوانيم : اللهم ثبتنى على صراط يوم تزل فيه الاقدام (52) يكى از ياران صلى الله عليه و آله مى گفت : هر كه مدام پنج نماز را اول وقت بخواند، خداوند9 عنايت در حق او بفرمايد و از جمله اين عنايتها اينست كه ملائكه از او محافظت مى كنند و از پل صراط چون برق جهنده مى گذرد و از آتش نجات مى يابد. (53) پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده اند: من حافظ على الجهاعه حيث ما كان مر على الصراط كالبرق الخاطف اللامع فى اول زمره مع الشابقين و وجهه اضوء من القمر ليله ، البدر، و كان له بكل يوم و ليله يحافظ عليها ثواب شهيد (54) هر كس مواظب باشد كه هر كجا كه هست ، نماز خود را به جماعت بخواند، چون برق زودگذر و جهنده به همراه گروهى از پيش رفتگان ، از پل صراط عبور كند - با چهره و رخسارى كه از ماه شب چهاردهم تابناك تر باشد و براى او بهر شبانه روزى كه بر خواندن نماز جماعت مواظبت داشته ، ثواب يك شهيد خواهد بود.) پيامبر گرامى اسلام مى فرمايند: اطوالكم قنوتا فى دار الدنيا اطولكم راحه يوم القيامه فى الموقف (55) هر كس از شما قنوتش در اين دنيا طولانى تر باشد، در آخرت در موقف محشر راحتى او بيشتر خواهد شد. قطب راوندى روايت كرده كه حضرت عيسى عليه السلام مادر خود مريم را بعد از مردنش صدا كرد و گفت : اى مادر با من تكلم كن آيا مى خواهى كه به دنيا برگردى ؟ گفت : بلى براى آنكه مى خواهم شبهاى بسيار سرد براى نماز بپادارم و در روزهاى بسيار گرم روزه بگيرم ، اى پسر جان من ! اين راه بيمناك است . (56) قال رسول الله صلى الله عليه و آله : (تكون صلوه العبد) جوازا على الصراط (57) نماز جواز عبور از صراط مى باشد. حضرت على عليه السلام فرمود: هر كس يك پنجم از شب را در نماز باشد و نيتش براى خدا باشد، در بهشت از نديمان ابراهيم خليل خواهد بود، تا از صراط مانند تندبادى بگذرد و بى مناقشه در حساب ، داخل بهشت شود.(58) پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود هر كه بعد از نماز صبح روى سجاده خود بنشيند و ياد خدا را تا طلوع آفتاب تعقيب كند، خدا ده چيز به او عطا فرمايد. از آن جمله با ايمان و تو به مردم و وسعت قبر و بى حساب از صراط به سوى بهشت رفتن . |
| فصل هفتم : از سجاده تا بهشت |
|
نمازگزارانى كه به نماز اهميت داده ، هيچ گاه آن را ترك نمى كنند و در انجام
آن ، وقت و ديگر شرايط آن را كاملا رعايت مى نمايند، و حقيقت و روح نماز، در انديشه و
كردار و زندگى آنان تجلى يافته است ، مورد ستايش قرآن و پيامبران قرار گرفته و
روز قيامت در باغهاى بهشت ، گرامى و عزيز خواهند بود. درا ين ميهمانخانه ، انواع پذيراييها و اقسام نعمتها و لذتها تدارك ديده شده است . هيچ كس نمى داند چه نعمتهايى براى مومنين ، نگهدارى شده ، كه چشم ها را روشن مى كند. امام صادق عليه السلام فرمود: كار نيك (به خصوص نماز) به بهشت مى رود، و براى صاحب خود، جايگاه مى سازد، همچنان كه كسى خدمتكارى را مى فرستد كه (قبل از او جايگاهش را) فرش بنمايد. (59)
پس خوشا آنان ، باز خوشا بر احوالشان و بر صاحبان نعمت ، نعمتهايشان گوارا باد. خداوند متعال در قرآن مى فرمايد: ان الانسان خلق هلوعا اذا مسه الشر جزوعا و اذا مسه الخير منوعا، الا المصلين ، الذين هم على صلواتهم دائمون ... و الذين هم على صلاتهم يحافظون و اولئك فى جنات مكرمون (60) انسان بر منافع خود بسيار حريص است ، هر گاه بدى به او برسد، جزع و بى تابى مى كند، و هر گاه نعمتى عايد او شود، از ديگران منع مى كند مگر نمازگزاران حقيقى ، آنان كه پيوسته (و در هر حال ) نماز را بپا مى دارند... آنان كه نماز خود را محافظت مى كنند، آنان در قيامت گرامى و در بهشتها (باغهاى بهشت ) متنعمند. و همچنين مى فرمايد: اولئك هم الوارثون ، الذين يرثوت لفردوس هم فيها خالدون (61) چنين كسانى (آنان كه بر نماز محافظت مى كنند) وارث مقام عالى بهشتند، كه بهشت و فردوس ، ارث آن خوبان و منزلگاه ابدى آن پاكان است . اولئك لهم عقبى الدار، جنات عدن يدخلونها... والملئكه يدخلون عليهم من كل باب . سلام عليك بما صبرتم فنعم عقبى الدار (62) همانان هستند كه عاقبت ، منزلگاه نيكو از آن آنها خواهد بود، به جنات جاويد و باغهاى هميشه سبز وارد خواهند شد در حاليكه فرشتگان تهنيت آنها، از هر در وارد مى گردند و مى گويند سلام بر شما كه صبر پيشه گرديد و عاقبت منزل نيكو يافتيد و چه زيباست اين است جايگاه هميشگى ؟ پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرمود: مفتاح لاجنته الصلاه (63) كليد بهشت ، نماز است . امام صادق عليه السلام فرمودند: ان ربكم رحيم ، يشكر القليل ان العبد ليصلى الركعتين ، يريد بها وجه الله ، فيدخله الله له الجنه (64) همانا پروردگار شما مهربان است ، كار اندك را بسيار پاداش مى دهد گاهى مى شود كه بنده خدايى دو ركعت نماز مى خواند و بوسيله آن نماز خردسندى خدا را اراده مى كند، پس خدا او را به خاطر اين دو ركعت داخل بهشت مى كند. خداوند فرموده است : يا عبادى الصالحين تنعموا بعبادتى فى الدنيا، فانكم بها تتعمون فى الجنه (65) اى بندگان صالح من ! در دنيا بال عبادتم بهره مند و برخوردار شويد، چرا كه در آخرت نيز به سبب ، آن بر نعمتهاى بهشت دست خواهيد يافت . روزى پيامبر صلى الله عليه و آله وارد مسجد شد و در مسجد عده اى از ياران و صحابه را ديد، حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمود: آيا مى دانيد كه پروردگارتان چه فرموده است ؟! در جواب گفتند: خدا و رسولش آگاه ترند. پس پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: بدرستى كه پروردگارتان مى فرمايد: ان هذه الصلوات الخمس المفروضات . من صلاه لوقتهم و حفافظ عليهن ، لقينى يوم القيامه و له عندى عهد، ادخله به الجنه (66) همانا اين نمازهاى پنجگانه واجب را، هر كس در وقتش بپادارد و مراقب آنها باشد ملاقات مى كند مرا، در حالى كه پيش من عهد و قرارى است كه او را در داخل بهشت سازم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: بشارت مى دهم به نماز شب خوانها، كه خداوند به ملائكه امر مى فرمايد: كه (نماز شب خوان را) در اعلى عليين به همسايگى پيامبر و اهل بيت طاهرينش ببرند (67) پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: ان العبد اذاقام الى الصلاه فتحت له ابواب الجنان و كشفت له الحجب بينه و بين ربه واستقبلته الحور العين (68) زمانى كه بنده به نماز مى ايستد، درهاى بهشت براى او باز مى شود و حجاب بين او و خدا برداشته مى شود و حوريان بهشتى به استقبال او مى آيند. حضرت على عليه السلام فرموده است كه پروردگار به فرشتگان مى فرمايد: ما ملائكتى ! انظروا الى عندى ، احياليله ابتغاء مرضاتى ، اسكنوه الفردوس و له فيها مائه الف مدينه ،ء كل مدينه جميع ما تشتهى الانفس و تلذ الاعين ... (69) اى فرشتگان من ! بنده مرا ببينيد! كه شب را به خاطر خوشنودى من زنده داشت و نخوابيد، او را داخل بهشت كنيد، كه در آنجا براى او صدهزار - شهر است ، در هر شهرى هر چه دل بخواهد و چشم از ديدنش ببرد موجود است ... پيامبر (ص ) فرموده : ما من مومن مشى الى الجمعه الا خفف الله عليه احوال يوم القيامه ، ثم يومر به الى الجنه (70) نيست مومنى كه به سوى نماز جمعه برود، مگر اينكه خداوند آسان مى فرمايد بر او، سختيهاى قيامت را، سپس او را به بهشت روانه مى كند. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: داخل بهشت شدم ، و در آنجا منبرهايى از لولو (در مرواريد) ديدم ، پرسيدم كه اى جبرئيل اين منابر براى كدام طائفه است ؟ گفت : للموذنين و للائمه من امتك (71) براى اذان گويان و پيشنماز امت تو. مردى رسول خدا صلى الله عليه و آله را ديد كه مشغول اصلاح و تعمير يكى از حجره هاى خود مى باشد، پيش آمده و عرض كرد: اجازه مى دهيد كه من اين كار را انجام بدهم ؟ (يا در اين كار به شما كمك كنم ) حضرت فرمود: اشكالى ندارد. چون آن مرد، كار را تمام نمود، حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمود: آيا حاجتى دارى ؟ عرض نمود: آرى ، اى پيامبر خدا، حاجت و خواسته من بهشت است . حضرت سر مبارك را به زير افكندند، بعد فرمودند: نعم ، فلما ولى ما قال صلى الله عليه و آله له : يا عبدالله ! اعنا بطور السجود (72) و چون آن شخص براه افتاد كه برود - پيامبر فرمود: اى بنده خدا! ما را با سجده زياد يارى كن . (73) مردى نزد ابن عباس آمد و گفت : مرا كارى آموز كه به رحمت خداى بزرگ ، نزديك شوم . گفت : امام جماعتى باش ، كه من از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه در وصف آنها فرمودند: من ام قوما صابر محتسبا، كان قائدهم و دليلهم الى الجنه هر كس پيشنماز از طائفه اى باشد كه صبور و سنجيده رفتارند، روز قيامت راهنما و راهبر آنها خواهد بود به سوى بهشت . آن مرد گفت : امام از من نمى آيد و مرا استطاعت امام جماعت نيست . گفت : موذن باش ! كه از حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود: يحشر الموذنون على نجب من نور فى قباب من الدر و الياقوت ...(74) موذنها محشور مى شوند در حالى كه بر مركبهايى از نور سوارند، در كجاوه هايى كه از در و ياقوت و... قرار گرفته اند. |
| فصل هشتم : فرشته نجات |
|
مرگ بريده شدن علاقه روح از بدن است . مرگ ، يعنى آغاز سفر از اين دنيا به سراى آخرت . همانطور كه مى دانيم ، بعد از مرگ ، انسانرا به جايى منتقل مى كنند كه نامش قبر است ، و قبر منزل موقتى مردگان مى باشد. در هنگام مرگ و قبض روح ، ممكن است سختيها و شدايد فراوانى - در اثر اعمال و افكارى كه در دنيا كسب نموده است - به انسان هجوم آورد. و بعد از اين ناراحتيها و رنجهاى عالم قبر و برزخ شروع مى شود، تاريكى و ظلمت قبر سئوال نكير و منكر، فشار قبر، حمله حيوانات گوناگون به بدن و... آدمى ، بايد خود را براى چنين سفرى آماده سازد و از حالا به فكر سختى هاى راه طولانى خود باشد. و اينجاست كه نماز - اين باشكوهترين عمل عبادى الهى - به يارى انسان مى شتابد و از او در بحرانى ترين و طوفانى ترين لحظات ، دستگيرى مى نمايد، چنانكه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: ملكوت الموت به من گفت كه : هر كس مواظب اوقات نمازهاى پنجگانه اش باشد، من از مادر به او مهربانتر مى باشم . (75) امام صادق عليه السلام فرمود: ان ملك الموت ، يدفع الشيطان عن المحافظ على الصلاه و يلقنه شهاده ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله ، فى تلك الاله العظيمه (76) ملك الموت به هنگام قبض روح ، شيطان را از آن انسانى كه بر نمازش محافظت داشته دفع مى كند، و در آن حالت هولناك و پر وحشت ، شهادت به توحيد و رسالت را به او تلقين مى كند. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: (الصلاه ) شفيع بينه و بين ملك الموت و انس فى قبره و فراش تحت جنبه و جواب لمنكر و نكير (77) نماز شفيع نمازگزار در نزد ملك الموت و مونس در قبر و بسترى نيكو در قبر و پاسخ ، به سئوال نكير و منكر مى باشد. سعيد بن جناح مى گويد: در مدينه ، در منزل امام محمد باقر عليه السلام بودم . حضرت ابتدا، بدون اينكه سئوالى شده باشد، فرمود: من اتم ركوعه ، لم تدخله وحشه فى قبره (78) هر كس ركوع خود را در درست و كامل به جاى آورد، وحشت قبر به او راه نيابد. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: ما من عبد، اهتم بمواقيت الصلاه و مواضع الشمس ، الا ضمنت الروح عند الموت و انقطاع الهموم و الاحزان و النجاه من النار (79) بنده اى نيست كه به وقتهاى نماز و مواضع خورشيد، اهتمام دارد، مگر اينكه راحتى و آسايش در موقع مرگ و از بين رفتن ناراحتيها و غمها و رهايى از آتش را برايش ضمانت مى نمايم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: صلاه الليل ، سراج لصاحبها فى القبر (80) نماز شب ، چراغى است براى صاحبش در قبر. خداوند به يكى از پيامبرانش خطاب نموده ، فرمود. قم فى ظلمه الليل ، اجعل قبرك روضه من رياض الجنه تيرگى شب ، به عبادت برخيز تا قبر تو را باغى از باغهاى بهشت قرار دهم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: ان القبر ينادى كل يوم بخمس كلمات ، انا بيت الفقر، فاحملوا الى كنزا، انا بيت الظلمه فاحملوا الاى سراجا،... قبر در هر روز به اين كلمات پنجگانه ندا در مى دهد، من خانه فقر و تهيدستيم ، پس ذخيره اى براى خودتان به اينجا بفرستيد. من خانه تاريكى ام ، چراغى در اين خانه بيافروزيد،... گفته شد: آنها كدامند؟ حضرت فرمود: و اما السراج فصلاه الليل و اما الكنز فكلمه شهاده لا اله الا الله ... چراغ اين خانه ظلمانى ، نماز شب است و گنج آن ، كلمه شهادت لا اله الا الله و... مى باشد. (81) حضرت رضا فرمود: بر شما باد به نماز شب ! نيست بنده اى كه آخر شب برخيزد و هشت ركعت نماز شب و دو ركعت نماز شفع و يك ركعت نماز وتر را بجاى آورد، و در قنوت وتر، هفتاد مرتبه استغفار كند، مگر آنكه پاسخ داده شود از عذاب قبر و از عذاب جهنم و طولانى شود و عمر او (82) وقتى كه جناب ابوذر غفارى (ره ) به مكه معظمه مشرف گرديده بود نزد كعبه ايستاد، و خطاب به مردمى كه براى حج از اطراف عالم در مسجد الحرام جمع گشته بودند، فرمود: ايها الناس ! منم جندب بن سكن غفارى ، منم خير خواه شما و مهربان بر شما، به سوى من بياييد. مردم از اطراف دور او جمع شدند، فرمود: اى مردم ! هر گاه يكى از شما خواست به سفرى برود، هر آينه زاد و توشه اى براى خود بر مى دارد - به آن اندازه كه در سفر دارد - و چاره اى از آن ندارد، پس هر گاه چنين است ، سفر آخرت سزاوارتر است به زاد و توشه راه ، در اين هنگام مردى برخاست و گفت : پس ما را راهنمايى كن اى ابوذر! فرمود: ... صل ركعتين فى سواء الليل لوحشه القبور (83) در تاريكى شب ، دو ركعت نماز بخوان ، تا وحشت قبر را بياد داشته باشى . |
| فصل نهم : باران رحمت ، پژواك پاكى |
|
گناه ، يعنى : كار بد، عمل زشت ، نافرمانى ، معصيت و... در اسلام هرگونه
كارى كه بر خلاف فرامين الهى باشد، گناه است و گناه هر چند كوچك باشد، چون
نافرمانى خداست ، بزرگ است . معصيت و سر پيچى از دستورات الهى ، مستوجب عقوبت و
عذاب شديد است ، و مرتكب هر يك از گناهان (چه صغيره و چه كبيره ) متناسب با نوع
عمل زشتش مجازات خواهد شد. وظيفه ما اين است كه به هيچ عنوان از دستورات الهى سرپيچى ننموده و وظايفى كه خداى مهربان براى ما مقرر فرموده انجام بدهيم . اگر خداى ناكرده ، گناهى از ما صادر شود، لازم و واجب است كه فورى توبه نموده و اظهارا پشيمانى و ندامت بكنيم و براى اينكه توبه ما مقبول درگاه الهى شود و گناهانمان پاك گردد، بايد كارها و اعمال نيكى انجام بدهيم كه برترين و بهترين اين اعمال ، نماز مى باشد. نماز، خود مانع اينست كه آدمى به سوى گناه برود ان الصلاه تنهى عن الفحشاء و المنكر و از طرفى موجب ريزش گناهان و قبولى توبه است . نماز، انسان را از ذلت عاصى بودن در مى آورد و لباس عزت و بزرگى به انسان مى پوشاند، و رحمت و بخشش الهى را شامل حال انسان مى نمايد. خداوند متعال فرموده است : و قدم الصلاه ، طرفى النهار و زلفا من الليل ، ان الحسنات يذهبن السيئات ، ذلك ذكرى للذاكرين (84) نماز را در دو طرف (اول و آخر) روز بپاداريد، و نيز در ساعت تاريكى شب ، كه البته خوبى و نيكو كاريهاى شما، زشتى و بدكاريهايتان را نابود مى سازد، اين (كه نماز سيئات شما را محو مى كند) يادآورى است براى اهل ذكر. حضرت على عليه السلام در مورد اينكه ، كدام آيه اميدوار كننده تر از آيات ديگر مى باشد؟ چنين فرمود: شنيدن از حبيب خودم رسول الله صلى الله عليه و آله كه فرمود: آيه اقم الصلاه طرفى النهار و... اميدوار كننده ترين آيات قرآنى مى باشد. به خدايى كه مرا بشير و نذيرگردانيد، اگر يكى از شما قيام نمايد به وضو، گناهان آن اعضاء ساقط مى شود و با توجه نمودن به قبله ، گناهانش آمرزيده مى شود، و هيچ گناهى بر صحيفه عملش نماند، (و همچنين ما بين دو نماز) بعد فرمود: يا على ! منزلت نماز پنجگانه براى امت من ، مانند نهرى است بر در خانه شخصى ، اگر در بدنش چرك باشد و هر روز پنج مرتبه در آن غسل نمايد، آيا هيچ چركى باقى مى ماند؟ گفتم : نه ! فرمود: به خدا قسم ، نماز پنج گانه براى امت من هم ، پيامبر اكرم (ص ) فرمود: خمس صلوات افتر ضهن الله - عز وجل - من اءحسن و ضوء هن و صلاهن لوقتهن و اءتم ركوعهن و خشوعهن ، كان له على الله عهد اءن يغفرله (85) آنگاه كه بنده خدا به نماز مى ايستد و همه توجهش به سوى الله باشد، در حالى نمازش پايان مى يابد كه مانند روز تولدش پاك است . حضرت على (ع ) فرمود: و انها لتخت الذنوب حتى الورق و تطلقها اطلاق الربق (86) نماز، گناهان را همچون برگهاى پاييزى مى ريزد، و غل و زنجيرهاى معاصى را از گردنها مى گشايد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است : من صلى ركعتين لم يحدث فيهما نفسه بشى ء من الدنيا، غفرلما تقدم من ذنبه (87) هر كه دو ركعت نماز بخواند و در آن چيزى از امور دنيا را به خاطر خود نگذارند، همه گناهان او آمرزيده مى شود. حضرت محمد صلى الله عليه و آله فرمود: من صلى الخمس كفر الله عنه الذنوب ما بين كل صلاتين (88) هر كس نمازهاى پنجگانه را بپا دارد، اگر ميان هر دو نماز هم خطايى از او سربزند خداوند مى بخشد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: الملائكه تصلى على احدكم مادام فى مصلاه الذى صلى فيه الله اغفره ، اللهم ارحمه (89) فرشتگان براى هر يك از شما، مادامى كه در مصلا نماز باشد دعا مى كنند. ميگويند خدايا او را ببخش ، خدايا بر او رحمت نما. از حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله نقل است كه فرمود: خداوند مى فرمايد: مامن عبد من عبادى آمن بى و صدق بك وصلى فى مسجدك على خلاء من الناس الا غفرت له ما تقم من ذنبه و ما تاخر (90) هر كس از بندگان من ، به من ايمان آورد و ترا تصديق كند و در خلوت مسجد تو، نماز بخواند، من همه گناهان او را چه گذشته و چه آينده مى بخشم . حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرموده اند: اذا قام المصلى الى الصلاه نزلت عليه الرحمه من اغنان السماء الى الارض و حفت به الملائكه و ناداه ملك : لو يعلم هذا المصلى ما فى الصلاه ، ما انفتل (91) چون نمازگزاران به نماز مى ايستد، رحمت بر او از افق آسمان تا زمين فرود مى آيد و فرشتگان گرداگرد او را فرا مى گيرند، و فرشته اى آوازش مى دهد كه : اگر اين نمازگزار مى دانست كه چه در نماز هست ، از نماز منصرف نمى شد. و حضرت على (ع ) مى فرمايد: الصلاة تنزل الرحمة (92) نماز رحمت را نازل مى كند. و در قرآن آمده است : ويرجوا رحمة ربه (93) كس كه شب را در سجود و قيام بوده ) به رحمت الهى اميدوار است . آرى ، رحمت بيكران الهى هميشه و در همه حال شامل نمازگزاران است . حضرت امام صادق (ع ) مى فرمايند: من صلى ر كعين يعلم يقول فيها انصرف و ليس بينه و بين الله ذنب الاغفره له (94) هر كس دو ركعت نماز بخواند در حالى كه بداند چه مى گويد، از نماز فارغ شود در حالى كه بين او و پروردگار گناهى نباشد، مگر آنكه آمرزيده شود عن اءبى جعفر (ع ) قال : ثلاث كفارات ، اسباغ الوضوء فى السبرات و المشى بالليل و النهار الى الجماعات ، و الحافظة على الصلوات (95) سه چيز كفاره گناهان مى باشد، گرفتن وضوى كامل در شدت سرما، رفتن به نمازهاى جماعت در روز و شب و مراقبت نمودن بر وقتها و شرايط نماز. پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرمود: من ام ايمانا و احتسبا، غفر له ما تقدم من ذنبه و ما تاخر (96) هر كس از سر ايمان و با محاسبه نفس پيشنماز مردم شود گناهان گذشته و آينده او آمرزيده شود. امام باقر عليه السلام : هركس ده سال براى رضاى خدا اذان بگويد، خداوند به شمار هر چه كه چشم او مى بيند و آن مقدار كه آواز او به جانب آسمان بالا مى رود، گناهانش را مى بخشد. از امام صادق (ع ) روايت است كه فرمود: هر كس از شما، روز جمعه را درك كندت مثل اين است كه جز به عبادت به كار ديگرى مشغول نباشد، چرا كه در آن روز گناهان بندگان ، آمرزيده مى شود، و رحمت الهى نازل مى گردد.(97) امام باقر (ع ) مى فرمايند: من اذن سبع سنين محتسبا، جاء يوم القيامه و لا ذنب له . (98) هر كس براى خدا هفت سال اذان با محاسب و وقت شناسى بگويد، در روز رستاخيز، بدون گناه وارد محشر مى شود. وقتى شخصى در دل شب نماز بپا مى دارد، خدا به فرشتگانش مى گويد: بنده ام را ببينيد، چگونه در تاريكى شب با من خلوت نموده ، در حالى كه بيهوده گرايان در لهو و لعب به سر مى برند و غافلان در خوابند، شما شاهد باشيد بنده ام را آمرزيده ام . (99) حكايت ابوعثمان مى گويد: من با سلمان فارسى ، زير درختى نشسته بودم ، او شاخه خشكى را گرفت و تكان داد تا تمام برگهايش فرو ريخت ، سپس به من رو كرد و گفت : سئوال نكردى چرا اين كار را كردم ؟ گفتم : بگو ببينم منظورت چه بود؟ گفت : اين همان كارى بود كه پيامبر انجام داد، هنگامى كه در خدمتش زير درختى نشسته بودم ، سپس پيامبر صلى الله عليه و آله اين سئوال را از من كرد و فرمود: سلمان نمى پرسى چرا اين كار را كردم ؟ من عرض نمودم ، بفرمائيد! چرا؟ فرمود: هنگامى كه مسلمان وضو بگيرد و خوب وضو بگيرد، سپس نمازهاى پنجگانه را بجا آورد، گناهان او فرو مى ريزد، همانگونه كه برگهاى اين شاخه فرو ريخت . (100) |
| فصل دهم : آفتاب امن و امان |
|
دوزخ گودالى است بى پايان و آتشى است افروخته شده كه در آن انواع عذابها
و اصناف شدتها و اقسام بلاها است ادراك آنها فوق فهم ماست و به تحقيق
مقابل و ضد بهشت است چنانكه در بهشت انواع نعمتها و لذتها موجود و ذره اى ناراحتى نيست
در جهنم انواع شدتها و ناراحتيها موجود و اندكى آسايش و راحتى نيست ، عذابهايى مانند،
آب داغ ، آب مسموم ، لباسهاى آتشزا، زنجيز، زنجير و
غل و... در انتظار بدكاران بخصوص بى نمازان است . نماز ركن بزرگ دين است و اگر كسى دينش كامل نباشد، يا به مسائل دينى بخصوص فرايض الهى بى اعتنا باشد نتيجه اى جز گرفتارى در جهنم نخواهد داشت . البته گنهكاران از افرا ديندار نيز، به تناسب اعمالشان در عذاب خواهند بود. مگر نمازگزاران چرا كه نماز در آن موقع حساس هم ، به داد انسان مى رسد و دست او را گرفته و از آتش جهنم بيرون مى برد.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمودند: ما من صلاه يحضر وقتها الا نادى ملك بين يدى الناس ايها الناس قوموا الى نيرانكم التى واقدتموها على ظهوركم ، فاطفئوها بصلاتكم . هيچ نمازى وقتش نمى رسد مگر آنكه فرشته اى نداى عمومى در مى دهد كه بپاخيزيد آن آتشهايى كه با دستهاى خود، بر پشت خويش بر افروخته ايد، با نماز خود خاموش بنمائيد. حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله در خطبه شعبانيه فرمود: و ظهور كم ثقيله من اوزاركم فخففوا عنها بطول سجودكم واعملوا ان الله (تعالى ذكره ) اقسم بعزته ان لا يعذب المصلين و الساجدين و ان لا يروعهم بالنار (101) دوش شما بار سنگينى دارد از گناهان شما سبك كنيد آنها را به طور سجود بدانيد كه خداى تعالى به عزت خود قسم خورده كه نماز خوانان و ساجدان را عذاب نكند و آنها را در روز قيامت به هراس دوزخ نياندازند. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: تكون صلاه العبد سترا بينه و بين النار (102) نماز بنده بين او و آتش جهنم ساتر و حائل است . امام صادق عليه السلام فرمود: من قبل الله منه صلاه واحده لم يعذبه ، و من قبل منه حسنه لم يعذبه (103) آن كسى كه خداوند از او يك نماز بپذيرد عذابش نخواهد كرد و آن كس كه از او كار نيك بپذيرد عذاب نخواهد كرد. حكايت : معاذبن جبل گفت : من با رسول خدا صلى الله عليه و آله و گروهى ديگر در غزوه تبوك بوديم ، از شدت گرمى آفتاب بى تاب بوديم و هر جمعى و گروهى به جاى پناهنده شديم . ما با پيامبر خدا در جايى كه نزديك به آن حضرت بود فرود آمديم ، به نزديكش رفتم و عرض كردم : اى رسول خدا! مرا به كارى دلالت و راهنمايى فرما تا به بهشت داخل شوم و از آتش دوزخ رهايم كند. حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمودند: معاذ از چيز بزرگى پرسيدى ، ولى اين آسان است ، بر كسى كه خدا بر او آسان كرده باشد و آن مطلب اين است كه خدا را به يگانگى بپرستى و شريك برايش نياورى و نماز يوميه و زكاه واجبه و روزه ماه مبارك رمضان را به جاى آورى . (104) پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: من ادرك الصلاه اربعين يوما فى الجماعه كتب له برائه من النفاق و برائه من النار . (105) هر كس چهل روز نماز را با جماعت بخواند برائت از نفاق و رهايى از آتش جهنم برايش لازم گشته و همين در نامه اعمالش نوشته مى شود. حضرت على عليه السلام فرمود: طول القنوت و السجود ينجى من عذاب النار (106) - قنوت و سجده طولانى در نماز، نمازگزار را از عذاب آتش نجات مى دهد. حضرت على عليه السلام فرمود: اذا سجد احدكم . فليباشر بكفيه الارض ، لعل يصرف عنه العل يوم القيامه (107) هرگاه يكى از شما سجده كند دو كف دست را بر زمين بگذارد. اميد است كه غلهاى روز قيامت را زا (دستهاى ) او بر طرف گرداند. حضرت امام صادق عليه السلام مى فرمايد: ما من قدم سعت الى الجمعه حرم الله جسدها على النار (108) گامى به سوى نماز جمعه برداشته نمى شود، مگر آنكه خداوند بدن صاحب گام را بر آتش دوزخ حرام فرمايد. حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: هر كه نماز صبح را به جماعت دريابد و در مسجد حاضر شود، حقتعالى فرمايد: كه نظر كنيد اى ملائكه به سوى اين بنده مومن ، كه مرا اختيار كرد و دست از خواب كشيد و فريضه مرا به جماعت اداء نمود، به عزت و جلال خود سوگند كه او را به آتش نسوزانم . (109) امام صادق عليه السلام فرمود: معناى سلام در پايان هر نماز عبارت از امان است ، به آن معنى كه هر كس دستور خداى تعالى و سنت پيامبر را با حالت خشوع انجام داد، او از بلاى دنيا در امان است ، و از عذاب آخرت بدور است . (110) پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: افتتحوا عيونكم عند الوضوء، لعلها لاترى نار جهنم . (111) چشمان خود را در هنگام وضوء باز گذاريد بدان اميد كه آتش دوزخ را نبينيد. |
| فصل يازدهم : آفتاب آزادى |
|
در قرآن ، نام شيطان ذكر شده از اين موجود به زشتى سخن به ميان آمده و همواره
، مسلمان را به پرهيز از وسوسه هاى شيطانى تشويق نموده است . شيطان ، اين دشمن ديرينه انسان ، از همان موقعى كه از درگاه الهى رانده شد، سوگند ياد كرد كه تمام انسانها را گمراه كند، مگر بندگان مخلص را. او براى گمراه كردن انسان - به شكلهاى گوناگون - در همه جا حاضر است و كمى غفلت باعث مى شود كه آدمى را در معصيت الهى بيندازد. با ايمان و تقوى و عمل به فرامين الهى ، موجبات دورى و رهايى از دامهاى شيطان ، فراهم مى آيد و در اين ميان نماز، اين قلعه محكم ، مانع و رادع بزرگى در مقابل دسايس شيطان است . و يكى از پاداشهاى بزرگ نماز، رهايى از دامهاى شيطان مى باشد. پيامبر عظيم الشان اسلام فرمود: لا يزال الشيطان هائبا لابن آدم ذعرا منه ما صلى الصلوات الخمس لوقهن ، فاذا ضيعهن اجترا عليه ، فادخلى فى العظام (112) شيطان تا موقعى كه فرزند آدم نمازهاى پنجگانه را در وقت خودشان بپا مى دارد، از او ترسان و خائف است ، ولى وقتى نمازها را ضايع نمود، شيطان بر او جرات يافته و او را در گناهان بزرگ مى اندازد. حضرت امام صادق عليه السلام فرمود: و عليكم بطول الركوع و السجود فان احدكم اذا طال الركوع و السجود هتف ، ابليس من خلفه فقال يا ويله اطاع و عصيت و سجد و ابيت (113) بر شما باد به طول ركوع و سجود، كه هر گاه يكى از شما ركوع و سجودش طول بكشد شيطان بدنبال او فرياد مى زند، واى بر من ، او اطاعت كرد من معصيت كردم ، او سجده كرد من سرباز زدم . شيخ طوسى در تهذيب و ديگران از شخصى بنام يسع بن عبدالله روايت كرده اند كه گفت : به امام صادق عليه السلام عرض كردم : من گاهى براى خواسته ام كه دارم سه بار استخاره مى كنم و بر طبق ميل من نيست و من مى خواهم تصميم بگيرم انجام دهم يا رها كنم ؟ فرمود: انظر اذا قمت الى الله ، فان الشيطان ابعد ما يكون من الانسان اذا قام الى الصلاه ، اى شى يقع فى قبلك فخدبه ، وافتح المصحف فانظر ماترى فخدبه (114) بنگر آنگاه كه به درگاه خدا (براى نماز) مى ايستى ، زيرا شيطان هيچ گاه از انسان دورتر از آن وقتى كه به نماز مى ايستد نيست ، بنگر كه چه در دلت مى افتد پس همان بگير و قرآن را بگشا و هر چه در آن مى بينى همان را بگير (و عمل كن ) قال رسول الله صلى الله عليه و آله : الصلاه ... كراهه للشيطان (115) - پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: نماز... كراهت و ناراحتى شيطان مى باشد. حضرت امام زمان عج فرمود: فما ارغم انف الشيطان شى ء مثل ... الصلاه ، فصلها و ارغم انف الشيطان (116) هيچ چيزى مانند نماز، بينى و دماغ شيطان را به خاك نمى مالد، پس نمازگزار و بينى شيطان را به خاك بمال . حضرت على عليه السلام فرمود: الصلاه حصن من سطوات الشيطان (117) - نماز قلعه و دژى است محكم در برابر خطرات و ناراحتيهاى شيطان . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله : الصلاه تسود وجه الشطان (118) |
| فصل دوازدهم : پرواز با بال ملائك |
|
فرشته يا ملك عبارت از موجودى لطيف و
فعال است ، طبقات و افراد آن در سراسر عالم وجود منتشرند، و هر يك در تدبير اين عالم
و ساير عوالم ، به امر الهى ، وظيفه اى را به عهده دارند.(119) پيامبر (ص ) فرمود: فرشتگان ، خدمتگزاران ما و خدمتگزاران دوستان ما هستند. ملائكه طاعات و عبادتهاى سختى انجام مى دهند، و خدا را شب و روز تسبيح مى گويند و هر كارى را كه خدا فرموده است بدون كوچكترين معصيتى انجام مى دهند، و هر يك از طائفه ملائكه ماءمور شخصى كه برايشان معين شده انجام مى دهند. عده اى از ملائكه ماءمور ثبت و ضبط اعمال و كردارهاى آدميان مى باشند و با بررسى احاديث و رواياتى كه در اين فصل آورده ايم مشخص خواهد شد كه ملائكه الهى (يك طائفه از آنها) ماءمورند كه همراه نمازگزاران باشند، برايشان دعا نموده و طلب خير و مغفرت بنمايند و ثواب و پاداشهاى نمازگزاران را بنويسند. امام صادق (ع ) فرمود: ما من عبد من شيعتنا يقوم الى الصلاة الا اكتنفه بعدد من خالفه ، ملائكه يصلون خلفه يدعون اللّه عز وجل له حتى يفرغ من صلاته (120) هيچ بنده اى از شيعيان ما به نماز نمى ايستد، مگر آنكه به شماره مخالفينش ، فرشتگان در پشت سر او به نماز مى ايستند و براى او دعاى خير مى كنند تا از نماز فارغ شود. امام صادق (ع ) فرمود: للمصلى ثلاث خصال ، اذا قام فى صلاته يتناثر عليه البر من اعناق السماء الى مفرق راءسه و تحف به الملائكه من تحت قدميه الى اعنان السماء و ملك ينادى : ايها المصلى لو تعلم من تناجى ما انتفلت .(121) نمازگزار را سه خصلت است : آن گاه كه در نماز مى ايستد مدالهاى نيكى از آغوش آسمان تا فرق سر او ستاره باران مى كنند، و فرشتگان از زير پا و سجاده نمازگزار گرفته تا آغوش آسمان او را در بر مى گيرند و ندا در مى دهند: اى نمازگزار اگر بدانى با كه مناجات مى كنى هيچ گاه التفات و توجهى به سوى ديگران نخواهى كرد. اسحاق بن عمار گويد، به امام جعفر صادق گفتم : يا ابا عبداللّه خبر ده مرا از با فضيلت ترين وقت براى نماز صبح فرمود: هنگام طلوع فجر چون خداوند مى فرمايد: ان قرآن الفجر كان مشهودا بدين معنى كه نماز صبح را فرشته روز و فرشته شب هر دو مشاهده مى كنند، پس هر گاه بنده ، نماز صبح را هنگام طلوع فجر بخواند، دو مرتبه براى او نوشته مى شود، هم فرشته صبح مى نويسد و هم فرشته شب . پيامبر اكرم (ص ) فرمود: ان العبد اذا قام فى الصلاة ، رفع اللّه الحجاب بينه و بنى عبده وواجهه بوجهه و قامت الملائكه من لدن منكبيه الى الهواء يصلون بصلاته و يومنون على دعائه (122) چون بنده (مؤ من ) به نماز مى ايستد، حجاب ميان خدا و او رفع مى شود و خدا رو به او مى نمايد و ملائكه از كتفهاى او تا آسمان صف مى كشند و با نماز او نماز مى كنند، و بر دعاى او آمين ميگويند. پيامبر (ص ) فرمود: هر كه از شما از خانه خود با وضو بيرون آيد و نماز را مسجد با مسلمانان به جماعت اداء نمايد و انتظار نماز ديگر برد ملائكه براى او دعا كنند، كه خداوند!! او را بيامرز، خداوندا! بر او رحم كن و بر او رحمت كن و بر او رحمت بفرست .(123) امام صادق (ع ) فرمود: روزى اميرالمؤ منين با فرزندش محمد حنفيه نشسته بود، فرمود اى محمد ظرف آبى براى من حاضر ساز تا براى نماز وضو گيرم ، محمد ظرف آبى آورد و حضرت مشغول وضوء گرفتن شد و آنرا با آداب و مستحبات و دعاهاى وضو، به پايان رساند، پس از آن فرمود: يا محمد، من توضا مثل وضوئى و قال مثل قولى ، خلق اللّه عز و جل ، من كل قطرة ملكا يقدسه و يسبحه و يكبره و يكتب اللّه تعالى ثواب ذلك الى يوم القيامة (124) اى محمد! هركس وضو بگيرد مانند اين وضويى كه من گرفتم و بگويد مانند گفتارى كه من گفتم ، خداوند متعال از هر قطره آب وضويش فرشته اى خلق مى كند كه تقديس و تسبيح و تكبير كند خدا را و ثواب آنرا براى وضو گيرنده ، مى نويسند تا روز رستاخيز. پيامبر خدا (ص ) به ابوذر فرمود: يا اباذر! اذا كان فى ارض قفر فتوضا او تيمم ثم اذن و اقام و صلى امر اللّه عزوجل الملائكه فصفوا خلفه صفا لما يرى طرفاه يركعون بركوعه و يسجدون بسجوده و يومنون على دعائه (125) اى ابوذر! هرگاه بنده اى در بيابانى تنها باشد و وضو بسازد يا تيمم كند، سپس اذان و اقامه بگويد و نماز بخواند خداى عزيز و جليل فرشتگان را امر كند كه پشت سر او صفى تشكيل دهند كه دو طرف آن ديده نشود و به نماز او اقتدا نمايند و به دعايا و آمين گويند. حضرت على (ع ) مى فرمايد: ان الانسان اذا كان فى الصلاة فان جسده و ثيابه و كل شى ء حوله يسبح (126) به راستى كه انسان مؤ من ، وقتيكه به نماز مى ايستد بدن و لباسش و هر چه در كنار او قرار گرفته تسبيح مى گويند. امام صادق (ع ) فرمود: من مشى الى المسجد لم يضع رجله على رطب و لا يابس الا سبحت له الارض الى لارضين السابعة (127) هر كسى به سوى مسجد روانه شود، پاى خود را به هيچ خشك وترى نمى گذارد، مگر آنكه تا زمين هفتم او را تسبيح كند. خداوند متعال به داود نبى خطاب كرده فرمود: اى داود! هر كه نماز بخواند بخاطر من در حالى كه مردمان به خواب هستند، امر مى كنم ملائكه را براى او استغفار كنند، بلكه هر تر و خشكى كه در عالى است برايش طلب عفو كنند و بهشت مشتاق او مى گردد.(128) |
| فصل سيزدهم : پاداش بى شمار |
|
پيامبر گرامى اسلام فرمود: چون بنده اى رو به قبله كند و نماز را با اخلاص
تمام ، و نيت ناب آغاز كرده تكبيره الاحرام گويد، آن گاه كه اعوذ باللّه من
الشيطان الرجيم گفت ، به شماره هر تار مويى كه در بدن دارد خداوند ثواب
يكسال عبادت در ديوان اعمال او ثبت مى كند، و چون ركوع كند و تسبيح گويد مانند كسى
است كه به وزن خود زر سرخ در راه خدا صدقه داده باشد.(129) امام صادق (ع ) فرمود: صلاة فريضة خير من عشرين حجة و حجة خير من بيت مملو ذهبا يتصدق منه حتى يفنى (130) يك نماز واجب از بيست حج بالاتر است و يك حج بهتر است از خانه اى كه پر از طلا باشد و همه آن در صدقه مصرف شود. در روايتى وارد شده است كه : اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند، هر ركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز را دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعتى ثواب ششصد نماز دارد و هر چه بيشتر شوند ثواب نمازشان بيشتر مى شود تا به ده نفر برسند و عده آنان كه از ده گذشت ، اگر تمام آسمانها كاغذ و درياها مركب و درختان قلم ، و جن و انس و ملائك نويسنده شوند، نمى توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند. اميرالمؤ منين (ع ) فرموده : نماز همسايه مسجد نماز نيست مگر در مسجد. پرسيدند: همسايه مسجد كيست ؟ فرمود: هر كسى كه صداى مؤ ذن را بشنود..(131) اميرالمؤ منين (ع ) فرموده : نماز همسايه مسجد نماز نيست مگر در مسجد. پرسيدند: همسايه مسجد كيست ؟ فرمود: هر كسى كه صداى مؤ ذن را بشنود...(132) رسول خدا (ص ) فرموده : من مشى الى مسجد من مساجد اللّه فله بكل خطوة خطاها حتى يرجع الى منزله عشر حسنات و يمحى عنه عشر سيئات و يرفع له عشر درجات (133) هر كس به سوى مسجدى از مساجد گام بردارد، به هر قدمى كه در رفت و برگشت برداشته باشد ده حسنه خواهد بود و ده گناه از نامه عملش پاك شود و ده درجه رتبه او را بالا برند. امام صادق (ع ) فرمود: ايما مسافر صلى الجمعه رغبة فيها و حبا لها، اعطاه اللّه اجر مائة جمعة للمقيم (134) هر مسافرى كه نماز جمعه را از سر اشتياق و محبّت به جاى آورد خداوند اجر صد نماز جمعه اى كه شخص غير مسافر مى خواند، به عطا مى فرمايد. حضرت رسول اكرم (ص ) فرمود: من غسل يوم الجمعه و اغتسل فبكروا بتكرودنى فانصت كان له بكل خطوة كاجر عبادة سنة صيامها و قيامها(135) هر كس وضو بگيرد و در بامداد روز جمعه غسل كند در صبح به مسجد برود و نزديك شود و (هنگام خطبه ) ساكت باشد و گوش فرا دهد، مانند ثواب يكسال نماز و روزه براى او است . پيامبر گرامى (ص ) فرمود: من اذن اربعين عاما محتسبا بعثة اللّه عزوجل يوم القيامة و له عمل اربعين صديقا عملا مبرورا مستقبلا(136) هر كس چهل سال براى خدا و به حساب خدا اذان بگويد، خداى عزّوجلّ به روز رستاخيز او را مبعوث مى كند در حالى كه براى او عمل چهل صديق است عمل مبرور و مستقبل (قبول شده ) كه خدا با اشتياق و خوشنودى آن عمل را پذيرفته است . همچنانكه مؤ ذّنان را فضيلت است كسى كه جواب مؤ ذّن را بگويد نيز ثواب بسيار دارد. از صادق آل محمد (ع ) روايت است كه فرمود: هر كه آواز مؤ ذّن را بشنود و بگويد: مرحبا بالقائلين عدلا و مرحبا بالصلوة و اهلا(137) حق تعالى بفرمايد تا هزار حسنه در ديوان عمل او بنويسد و هزار سيئه محو كنند و هزار درجه براى او عطا كنند. حضرت اميرالمؤ منين (ع ) فرمود: هر كسى يك دهم شب را به نماز بسر برد در حالى كه نيتش فقط خدا و اجر الهى باشد، پروردگار به فرشتگان مى فرمايد به عدد آنچه كه از برگ و دانه و درختان در اين شب روييده مى شود و به شماره تمام نى ها و شاخه هاى تازه ، اجر و ثواب براى او بنويسند. و هر كس دو سوّم شب را به نماز بگذراند، به شماره شنهاى بيابان حسنات برايش است ، كمترين حسنه اش سنگين تر از ده برابر كوه احد خواهد بود.(138) |
 |
|