é®FCoÚDØç éÆ koCk Ýìµ ÙÎDµ DF ÙìÃOw× Þ íñClOFC é®FCo Èë ÚD@w@ÛC
ÚÞok ok éÆ PvCÝçm kßh ÝëC ,uDwdC éÏdp× qC l·F .PvC ívDw@dC
DN Co íe®v Þ ívDwdC PhDÜzÞ ,Ð÷N éÏdp× DN Co uD@w@dC ykß@h
ÉorF ÐÇ¡× éÆ PvDWÜëC .kpFí× ÓDF íÃØµÞ íîÜ× PhDÜz éÏdp@×
éOzCk oDGOµC lÛCßNí× éÛßËZ ÖÞk éÏdp× éÇÜëC ÚAÞ l@ëAí@× kß@VÞ é@F
?lzDF
ÝëC ÙëßÊí×Ý× .PvC ÝzÞo p²Û êClOFC ok ÐÂCÓ ÍÞC éÏdp× oDG@O@µC
ÐìÎk pËëk ,PvC Ðì®Ow×éÆ ÙÜìFí× ÚßZ ?CpZ ,PvC Ðì®Ow× ÝÎDv
,PvC Ðì®Ow× ÝÎDv ÝëC éÆ ÙÜÆí×uDwdC ÝìÜaÜëC Ý× .lçCßhíØ@Û
ÙÎDµ DF Ý× íÆoCkC æDËOvk ÙìÃOw× éÏdp×ok DN .PvC Ðì®O@w@× x@J
PhDÜz éÏdp× ok ÚDwÛC) .PwìÛ lëkpN Þ ÍD@Ç@zCêD@V ,P@vC Ý@ì@µ
ÐFDÃ× ok éÆ PvC êoCkpGØÏì¾ ÝìFoÞk æDËOvk Èë Ð@S@×(í@e@®@v
.koCkí×pF xǵ Pwç éÇÛDÜaÛA ÚA qC Þ kpìÊí× oCp éÜe¤Èë
PhDÜzéÏdp× ,pÇ¿N éÏdp× íÜ·ë l·F éÏdp× éÆ lÛoCk ÍßG Co ÝëC éØç
ækpOwÊ Þ¸ìvÞ Ùç Þ ⁽⁹⁰⁾ PvC íÃص Ùç ,D× PhDÜz éÆ @ íîÜ×
ÝëC éÆ PvC íÎDdok ÝëC Þ (ÙÜÆí× §pµ Co ÚA íÊkpOwÊ ¸¨Þ éÆ)
UoDh DF Ýçm é®FCo ÍßÏ·×Blçkí× ÖDWÛC Ýçm kßh Co íÊkp@O@w@Ê
éÆ lçkí× ÖDWÛC íNDìÏص ´ßÛÈ@ë ykß@h ÚÞok ok Ý@çm .P@w@ì@Û
Èë qC PhDÜz ,kßzí× íîÜ× PhDÜzéF ÐëlGN íe@®@v P@hD@Ü@z
é®FCo éF «ßFp× bìç éÆ íÎDd ok kÞoí× ÓDF éVokÈë éF ÝìñDJ é@Vok
.PwìÛ Ýìµ DFÝçm ÙìÃOw×
,koCkpFxǵ êCéÜe¤ qC êoCkpGwǵ æDËOvk Èë éÆ PvC ÝëC Ð@S@×
.lëCr¿ìF xǵpF Co DçrìZ éwÏv Èë ívDǵ éÛDiÇëoDN ok xǵ l@·@F
ælz éOzCkpF xÇµÞ lÛCéO¾pÊ oCp p¿Û æk ÝìFoÞk ÐFDÃ× ok pÊC ÔS×
,p¿ÛoCrç æk ,p¿Û oCrç éF ÐëlGNCo p¿Û æk ÝëC ,éÛDiÇëoDN ok uDǵ ,PvC
.lÜÆíçDÜO×DÛ éF ÐëlGN éÇÏF Þ
¢ëCpFêoCkpGwǵ pìG·N éÆ @ HìWµ Þ ækD·ÎC ÁoDh æDËOvk ÝëC ,Ýçm
qC (uCßd DF íÜ·ë)ykßh êoCkpGØÏì¾ êDèçDËOvk DF @ PvC È@Zß@Æ
éÛDiÇëoDN ok xKv ,lÜÆí×êoCkpGwǵ kÞle× Þ kÞl@·@× æl@µ È@ë
Èë éF PvC ÈZßÆ éÜe¤ ÈëéF «ßFp× éÆ Co ÙÏì¾ ÝëC ykßh ⁽⁹¹⁾
ok lÜÆí× ÐëlGN ækpOwÊ íçDÜO×D×ld ok Þ ¸ìvÞ Þ ÉorF é@Ü@e@¤
¸®Â) Ýçm kßh éÆ @ Dçælz ækpOwÊÞ DçælëlÛ ÚA oDGOµC é@Æ í@ÎD@d
ÚA oDGOµC qC (PvC éO¾Dë Pvk DèÛA éFÙìØ·@N Ð@Ø@µ D@F UoD@h qC p@²@Û
pOØÆ æom Èë PvC éOzCkpF ÙÏì¾ êoCkpGØÏì¾æDËOvk ÝëC éÆ êoClÃ@×
.PvCpFCpF éÇÏF ,PwìÛ
.ÙwìÎAælëC éF ÚA Úlz íèOÜ× Þ ÙwìwÆoD× éëp²Û           
éÆ lìÜÆ oÞDFíÎÞ lÛCéOzßÛ DçíÏìh ((ívDÜz PhDÜz)) Ùϵ æoDF ok
DØ·× Þ lÛCéOzßÛéZ æoDFok lÜÛCkíØÛ Ô¤C lÛCéOzßÛ éÆ DèÜëC qC oDì@w@F
.lçkí×ÙìØ·N Ýçm éÆ lÜëßÊí× ælµÞ Èë .PwìZ
êkÞl·× DèÜN Þ DèÜN .PvC ⁽⁹²⁾ ÙìØ·N Ý@ì@Ø@ç p@v ÍD@Ç@zC Ô@¤C
.lÛCækpÆéVßN ívDÜz PhDÜz éF «ßFp× éOÇÛ ÝëC éF ÚDèV ÚD¾ßwÏì¾qC
p¿Û lÜZ Þ ív߬ÝëlÎCpì¥Û éVCßh ,DÜìv íϵßF pì²@Û D@× êD@×l@ qC
ÝëC éF pËëk í©·F Þ PÛDÆpì²Û êkCp¾C lëlV é¿vÔ¾ qC Þ ,DèÜëC lÜ@ÛD@×
PhDÜz éÎöDw× ok DØ·× lÜÛCkíØÛDvDvC pSÆC ÓCÞ lÛCækpÆ éVßN éO@Ç@Û
.PwìZ ívDÜz
éÆ PvCÝëC ÚD¡Fßh Ðd æCo !lÛCækpÆ ClìJ íFßh Ðd æCo DèOwìwÆoD@×
éÆ lÛoCk éVßN ÙçÚDzkßh) íe®v ívDwdC PhDÜz ÝëC lÜëßÊí@×
ÙÎDµ DF Ýçm ÙìÃOw× é®FCoÍßÏ·× éÆ (PvC íe®v ,ívDwdC PhDÜz
éF PìØÆ qC oCnÊ)) ÚßÛD æCoqC ,r»× ok ,Ýçm ÙÎDµ ok ,P@vC Ý@ì@µ
Co éÏØV ÝìØç .kßzí× íîÜ×PhDÜz éF ÐëlGN ⁽⁹³⁾((Pì@¿@ì@Æ
qC oCnÊ .lz Ðd DØ·× pËëk éÇÜëC ÍDìhéF lÛßzí× ko Þ lÜ@ëß@Êí@×
íWëolN MCpìì»N éÏwÏv Èë pÊC ?PwìZPì¿ìÆ éF PìØÆ é@Ï@dp@×
íWëolN pìì»N éÆ íÎDd ok öíz ÝëC ,kpìÊ Moߤí·ìG¬ kCß@× êÞo
íWëolN pìì»N ÝëC íÎÞ ,PvC °ß¿e× qßÜç ¢NCm Þ PìçD@×l@Ü@Æí@×
PìçD×,öíz pËëk lvoí× éÆ éÏdp× Èë éF ,kÞoíØÛ ¢ìJ PëDèÜì@FD@N
ÐS× ,kßzí× pËëkPìçD× Þ öíz éF ÐëlGN ,lçkí× Pvk qC Co ykß@h
PëDèÛ ok éÆ lÛkCkí× ÖDWÛCx× êÞo Ùël ÚCpÊDìØìÆ éÆ íNDìÏ@Ø@µ
⁽⁹⁴⁾.lzí×Ô¬ éF ÐëlGN x× p×C
CoEA DØz :lëßÊí× ÐËç kßh éÆ ÙìÜÆ pÆm Co yCækD@v ÍD@S@× È@ë
XÜJ ,éVokÞk ,éVok Èë éF éVok p¿¤ qC ÚA êD×k ,lìçkí@× MoCp@d
l¤ éF íOÂÞ .lvoí×éVok éÛ Þ kßÛ ,éVok kßÛ ,éVok æDW@Ü@J ,é@Vok
oDiF PwìÛ EA pËëk ,kßzí× oDiFéF ÐëlGN é·¾lÇë EA ,lvoí× éVok
,PwìÛ ÙÆDd kßVß× ÝëC pF PvC MD·ëD×éF «ßFp× éÆ íÜì@ÛCß@ ,P@vC
.PvCÙÆDd DçqDÊ ÝìÛCßÂ
qÞp×C éÆ Co ((Pì¿ìÆ éF P@ì@Ø@Æ qC oß@G@µ)) Ù@ëCé@O@¿@Ê op@Ç@×
lëDF ÙìÜÆ ÚDìF ÄìÂk í¿wϾ ÚDFq DF ÙìçCßiF pÊC lÜ@Ü@Æí@×cp@®@×
íÜ·ë ,((êßçD× MCpìì»N éF í¿ìÆ MCp@ì@ì@»@N qC oß@G@µ))Ù@ìñß@Ë@F
éÇÜëCDF ,lÜÛqí× Co ½pd ÝëC éÆ íÛDwÆ .lÜÆí× pìì»N öíz PìçD×Ô¤C
éF íØÆ MCpìì»NqC öíz íOÂÞ éÆ lÜÜÆí× oCpÂC lÜëßÊí× pìG·N ÚA D@F
éÆ pìG·N ÝëC .kßzí× §ßµ¢OìçD× ¸ÂCÞ ok ,lèÛí× DJ í¿ìÆ MCpìì»N
PwìÛ íØÆ MCpìì»N ÝëC íÜ·ë ,PvCæDGOzC PvC éO¿Ê Ùç ÐËç kß@h
ÓDF ¢NoCpd DWëolN pÊC EA .kßzí×í¿ìÆ MCpìì»N é@F Ð@ël@G@N é@Æ
Dë Úlz é¾D¨C íÜ·ë EA íØÆ pìì»N ,PvC ækpÇÛClìJ íØÆ pìì»N ,kÞoí×
MoCpd .ÚA klµ Úlz ÙÆ Dë Úlz é¾D¨C ÔS× Dë Þ ,ÚAÙW@d Úl@z Ù@Æ
ækD×) ÝëC .kßzí× ækCk ÚD¡Û æoCpeÎC ÚCrì× DF íØÆ pìì»N ,kÞoí×ÓD@F
pìì»N EA ,EAéÛ lÜÆí× ClìJ íØÆ pìì»N éÆ PvC æoCpeÎC ÚCrì× (ÚÞok
í¿ìÆ pìì»N EA ,lzÐëlGN oDiF éF EA éÇÛA qC xJ .lÜÆí× ClìJ í¿@ì@Æ
Þ ælz §ßµ íÏÆ éF ¢¤Cßh.PvC ækpÆ ClìJ íOìçD× pìì»N ,ækpÇÛ ClìJ
éF PìØÆ qC oCnÊ)) Co ÝëC ÍDdpç éF .PvC ælëkp@Ê êp@Ë@ëk r@ì@Z
.lÜ×DÛí× ((Pì¿ìÆ
lÜvoí×DWÜëC éF éÆ íOÂÞ DèOwìwÆoD× pËëk Þ ,ykßh éÎDvo ok ßñD@×
DF Ýçm ÙìÃOw× é®FCoÍßÏ·× éÆ íe®v Þ ívDwdC PhDÜz éÛßËZ éÆ
pÊC (koCk Pϵ DF ) ÙìÃOw×é®FCo ,ÍßÏ·× ÚßZ ) P@vC Ý@ì@µ Ù@ÎD@µ
PhDÜz Èë éF ÐëlGN (ÙëCéO¿Ê íOvok½pd ((PhDÜz)) Ùìñß@Ë@F
qC oßGµ EDF qC ÝëC lÜëßÊí× ,kßzí× íîÜ×PhDÜz í@Ü@·@ë p@Ë@ëk
DWÜëC D·ÂCÞ pÊC P¿Ê DèÛA éF lëDF éÆ PvDWÜëC .PvCPì¿ìÆ éF PìØ@Æ
PìçD×pìì»N PhDÜz ÝëC D·ÂCÞ íÜ·ë ,lzDF ælz Pì¿ìÆ éF PìØÆÐëlGN
Þ ,íe®v PhDÜzÞ íîÜ× PhDÜz ÚDì× êlÛßìJ bìç xJ ,lzDF ækCk
Cpëq ?CpZ ,koClÛ kßVÞ ÝìµÙÎDµ Þ íîÜ× PhDÜz ÚDì× êlÛßìJ bì@ç
æDËOvk pëÞD¥N lÜÛD× ÔS× -lëDìF Ýçm ÙÎD@µ é@F Ý@ì@µ Ù@ÎD@µ í@O@ÂÞ
íOÂÞ ,lçkí× PìçD× pìì»N DèNoߤ -kßz êoCkpF Moߤ êoCkpGØÏì¾
é®FCo Ùç .kßzí× ¸®Â Ýìµ ÙÎDµ DF yCé®FCoÔ¤C lçlF PìçD× pìì»N
ÙÎDµ DF íîÜ× PhDÜz é®FCo Ùç Þ ,íe®v PhDÜzDF íîÜ× PhDÜz
ÙwìÎAælëC ÚA @ ÄÏ®× ⁽⁹⁵⁾ ÙwìÎAælëC éF íÜ·ë ,kßzí׸®Â Ý@ì@µ
Ý× éÆ êrìZ ÚA lëßÊí× ÚßZ ,kßzí× íèOÜ@× @ À@ì@S@Æoß@¿@Ü@×
éÆ PvCÝëC ÐS× Pvok .lz oDiF l·F ,kßF EA ÔS× ÖkpÆ uDw@dCÍÞC
éÛ lzDF oDiF Ý×êCpF íîÜ× PhDÜz éÏdp× ok íÎÞ ÙÜìGF Co EA Ý@×
ÐëlGN EA Ý× íîÜ× PhDÜzok ,PvC EA PvC Ýìµ ÙÎDµ ok éÇÛA .EA
PìçD× ,PvC ælz êpËëk PìçD× éFÐëlGN ,PvC ælz êpË@ëk p@×C é@F
pËëk kßz §ßµ PhDÜz PìçD× íO@ÂÞ .P@vCæl@z §ß@µ P@hD@Ü@z
.PwìÛ PhDÜz,PhDÜz
kßh ok íOe@ÉorF ÚD¾ßwÏì¾ .lÜÛCkíØÛ Co PhDÜz ÐñDw× DvDvC DèÜëC
Þ ,lÛkpÆí× Åok Co PhDÜzêDçDØ·× Þ ÐñDw× ÐËç Þ PÛDÆ ÐS× @ DJÞoC
éÇÜëCßÊ lÛkßF Ðd æCo ÚkpÆClìJ ÖD@Ã@× ok l@Ûkp@Æí@× Åok Úß@Z
DØ·× lÜÛCkíØÛ ÚDëDÂA ÝëC íÎÞ .lÜÜÆClìJ Pvok Ðd æCo lÜO@w@ÛCß@O@Û
PwìÎAælëC ÐËç ,PvC PwìÎA ælëC PÛDÆ (lÜëßËFlÛlÏF ¯Ã¾) ,Pwì@Z
.koClÛ kßVÞ DìÛk ok íOwìÎAæl@ëC ,P@hD@Ü@z ÐñD@w@× okÔ@¤C .P@vC
oDZk ,PwìÛ íÜìµ ÚDÇ× Þ ÚD×q PvC éO@¿@Ê p@ÊC æoD@a@ì@FP@ÛD@Æ
Þælìvo Ðd æCo ÝëC éF phA ,PvC ækßF PhDÜz éÎöDw× ok ÍDÇzCDçl@¤
.PwìÛ Pvok Ùç ¢Ïd æCo
Èë ÚkpÇÛæDGOzC íOd Þ ,½ßwÏì¾ Èë ÚkpÆ æDGOzC ÚDì@× P@vC Áp@¾
í×Dµ Èë ÚkpÇÛæDGOzC pF ½ßwÏì¾ Èë ÚkpÆ æDGOzC í@Ü@·@ë ,í@×D@µ
Èë Cpëq ?CpZ ,í×DµÈë ÚkpÆ æDGOzC p@F l@vo é@Z D@N koCk f@ì@Vp@N
Þ bìJpJ æCo Èë qC ,lÛDvpF êCéÏÂéF Co kßh éÆ PvC ¢NÔN ok ½ßwÏì@¾
@ kÞpF ÓDF íëDèÜN éF lçCßhí× @ PwìÛ êCévßzæCo éÆ @ íÛDOwçßÆ Ùh
éF Co ykßh éÇÏF @ kßzí× ¦i¡×DÛ ¢ëCpF DèOèV íçDÊéÆ íÎDd ok
ÚA éF æok ÝëC qC Þ bìJ ÚA éF bìJ ÝëC qC ÚD@×p@è@Â ÖkA .l@ÛD@vp@Fé@Ï@Â
lØè¾í× íFßh éF ,kpìÊí× oCp íçCo Þk l¤ pv p@F Þ kÞoí@×æÞok
Co æCo lvoí× éÆ íØÇëÞl¤ éF í@ÎÞ ,kÞp@F l@ëD@F ½p@¬ ÖCl@Æ qCé@Æ
æDËÛCo ¢ëDJ pëq ,lvoí× ÉorF æDËzr»Î Èë éF é·¾lÇë ,lÜÆí@×Ù@Ê
Ýì×qéF Co ¢ëDJ ,PvC éϤD¾ æok DN pO@× oCr@ç l@Ü@ì@Fí@× l@Ü@Æí@×
kpÆ æDGOzC kp¾ÝëC .lÜÆí× «ßÃv Þ kßzí× ÄÏ·× DWÛDØç ,koCnÊí×
.lìvpÛ l¥Ã× éF Þ
pǾ lO¾Cí×æßÆ éF ¢Ø¡Z íOÂÞ éÆ íwÆ ÚA ,ÚD×pè l¨ êDÂA ÚA D×C
ÞC ,lÜÆí× DzDØN ¯Ã¾Þ lOwëCí× æßÆ éÜ×Ck ok ,lÜÆíØÛ Ùç Co ¢ÜO¾o
æDGOzC éÇÛA pF koCk êpNpF ælÛD×ÙÎDv éÆ ÝëC DëA ÍDd .PvC ælÛD× ÙÎD@v
éOzCnËÛ DWÛA Co ¢ëDJ éÆ ælÛD× ÙÎDvÐìÎk ÝëC éF ÞC ,é@Û ?kD@O@¾C Þ kp@Æ
ækpÇÛ À¡Æ ÝëC ækpÆ À¡Æ ÞC éÆ Co êCéOÇÛDè@çk ÚA qC í@Ç@ë ,P@vC
æDGOzC .PvC ækp× Þ ækpÆ «ßÃv ækpÆ éÆ íçDGOzCp¬D@h é@F Þ .P@vC
ÝëC ÚßZ ,koCk PÏ쩾 ÝëC Úkp@Ø@Û p@F ,ÞC Ép@× Þ «ß@Ã@v,ÞC Úkp@Æ
koCkyqoC Ùç ÐËç Þ PÛDÆ ÍDS×C æDGOzC CnèÎ .PvC éOzClÛpF í×lÂkp¾
Ô¤C ÚDëDÂA ÝëCíÎÞ ,lÛCéO¾o êkDëq oClÃ× DN Co DèØh Þ bìJ DèÜëC éÆ CpZ
(lÜëßÊí×) .PvDWÆÞ PwìZ æCo Ùh Þ bìJ lÜÛCkíØÛ Þ ,l@ÛCé@O@¾p@Û
!lÛCækpÆ Ðd Co éì©Â (lÜÜÆí×pǾ Þ) lz Pì¿ìÆ éF PìØÆ ÐëlGN
íîÜ× PhDÜz é®FCo éÆ lÛCækpÆ pìÊ DØ·@× Ý@ëC ok ÚD@¾ß@w@Ï@ì@¾
xdÞ Ðõ é®FCo ,pËëk MoDGµ éF Þ ívDwdC Þ íe®@v P@hD@Ü@zD@F
pìì»N éÆ íÎDdok ,lÜÆí× ClìJ íÎD·N ,PhDÜz éÆ PvC êCé®FCo éÛßËZ
éÆ PvDWÜëC .PvCækpÆ ClìJ rìÛ ypOwÊ ,PìçD× Þ lçkíØÛ PìçD@×
- éìϵ ÕC ÚCߨo - ÝìèÎöDOØÎCol¤ÖÔvC êDìÛk íèÎC ÉorF ½ßwÏì@¾
íOd .PvC ((íÎD·N éëp²Û)) ÚA ÙvC éÆ PvCækCk éñCoC Co yCéëp@²@Û
ÝëC ÞC ÚßZ ,PvC ælz éVßN éëp²Û ÝëC éF pOØÆ ÝìØ@Ï@w@×ÚD@ì@× ok
kßzí× éÛßËZ éÆ PvC ækpÆ ÚDìF ¢ëDè¾p@d êÔ@FÓ ok CoH@Ï@®@×
éÇÛA ÚÞlF koCnÊí× pNÓDF éÏdp× é@F D@J uD@w@dC é@Ï@dp@× qCÝ@çm
.lzDFælz Pì¿ìÆ éF PìØÆ ÐëlGN DèÜëC Íß éF Þ lzDF ækCk PìçD×pìì»N

éÆ-x¿Û HNCp× ÄFD®N Þ x¿Û HNCp× éÎöDw× uD@vC p@F Ð@Ç@¡@× Ý@ëC
PhDÜzMÔÇ¡× .PvC ælz Ðd - PvC êoCkéÜ×Ck é@ÎöD@w@× ykß@h
Èë lëDF ÍDdkßz Ðd éÆ PvC ÍDe× x¿Û kpWN (qC ækD¿@O@vC) ÚÞl@F
.ÙçlF fì¨ßN éÎöDw× ÝëC ½Cp¬C ok oClÃ×
ÐvCo p²Û           
lÜÛD× Pvokíwd PhDÜz éF PGwÛ íîÜ× PhDÜz éÆ ÙëkpÆ §pµ
ok kpìËF xǵ éOwÛCßNéÆ Co ÈZßÆ éÜe¤ Èë éÆ PvC uDǵ ÐØ@µ
Ýçm êDçoDÆ qC íÇë ÝëC éOGÎC)lçkí× ypOwÊ Þ é·vßN PëDèÜìF ld
.(PvC
Ý× :lëßÊí×,PvC ÍDÇzC ÝëC éVßO× ÐvCo ,lëlV ÚD¾ßwÏì¾ ÚDì× ok
ÐÂCÓ D×C lÜÆ ClìJíÏd æCo éOwÛCßOÛ ,lëßÊí× PvCo .ÖoClÛ í@Ï@d æCo
.koCk kßVÞ íÊorF ÍDÇzCÝìÜZ lØè¿F éÆ PvC éOzCk ¹ßGÛ oClÃ× ÝëC
ÚDì× ÓÞC ((((96))lëlV íØϵ êDèzÞoMÔÇ¡×)) ÚCßܵ P@e@N ÞC
éÛßËZ Co ÐÇ¡× ÝëC lëßÊí× l·F ,lÜÆí×æDGOzC éFp@W@N Þ öCp@Ã@O@vC
ÄÏ·N íñrV koCß× éÏwÏv Èë éF öCpÃOvC éÆÙ@ì@Ü@Æ Ð@d Ù@ì@ÛCß@Ní@×
oCpÃOvC Co oCrç æk koß× oCrç ,koß@× P@w@ì@F,koß@× æk ,kp@ì@Êí@×
éÆ êkoCß× éF ÙëCækpÆ oCpÃOvC éÆ Co íØÇd ÚAqC l·F íÎÞ ,ÙìÜ@Æí@×
êÔS×?PvC íÆÔ× éZ DF ÙìØ·N ÝëC .Ùìçkí× ÙìØ·N ÙëCækpÇÛoCpÃOvC
fì¨ßN êCpFíFßh oDìwF ÐS× íÎÞ PvC ækoÞDìÛ ÞC ÖkpÆ §p@µ é@Æ Co
Þ ælçD¡× æDËOvkíÜ·F @ êoCkpGØÏì¾ æDËOvk ÝëC D@F .P@vC H@Ï@®@×
Co koß× oCrç ÔS× ,ÙìÜÆí×êoCkpGØÏì¾ Co ÀÏOi@× koCß@× @ uD@w@dC
Dë koß× oCrç DF Ùϵ íÎÞ ÙìÜìZí×Ùç oDÜÆ Þ ÙìÜÆí× êoCkp@G@w@Ç@µ
pÊC .PvC íçDÜO×DÛ (koCß× êCpF) Ùϵ ,kßzíØÛPvok koß@× oCr@çÞk
Co koß× Èë ClOFC lÜÆí× ClìJ «DwGÛC MoCpd ok ÝçAlëßÊí@× Ù@Ï@µ
Co koß× oCrç ,koß× æk ,koß× Þk ÚA qC xJ ,⁽⁹⁷⁾PvC ækpÆé@Fp@W@N
Co êkoCß×íÜ·ë ,kqDví× ÖDµ ÚßÛD éGNpØÇë l·F íÎÞ ,PvC ækpÆéFpWN
xÜV qC DìÛkok éZ pç :lëßÊí× ,lçkí× ÙìØ·N ækpÆ ælçD@¡@× é@Æ
pç Þ PvC éOzCkkßVÞ éOznÊ ok ÝçA xÜV qC éZ pç Þ @ P@vC Ý@çA
Íß×p¾ ÝìØç ÝçA Íß×p¾éÆ ÖCkD× ,lzDF éOzCk kßVÞ ælÜëA ok ÝçA éZ
«DwGÛC MoCpd ok @ lzDF MoCpdÝìØç ÙìñßÊí× éÆ íNoCpd Þ lzD@F
.lÜÆí× ClìJ
pì¥Û éVCßh Þ íϵßF p²Û           
Co ÚA ,lÛCæClìvoÐÇ¡× ÝëC éF íOÂÞ ív߬ ÝëlÎCpì¥Û éVCßh Þ íϵßF
Èë íÜ·ë ,í¿i× uDìÂÈë ⁽⁹⁸⁾êCéFpWN pç ok :lÛCækpÆ Ðd oß®ÜëC
kßVÞ koClÛ éFpWN Þ uDwdC qCêCéëDJ bìç éÆ ÙìÃOw× «DGÜOvC Þ Ð÷N
éF íÛDwÛC pç Ðõ ok íÛCkÞDV íèëlF íÎÞCФC Èë :PwÜ@ëC ÚA Þ koCk
lÎßN ÖDËÜç qC éÆ PwìÛ ÝëC ¢ëDÜ·× æp®¿ÎDF) .koCkkßVÞ æp®¿ÎDF ÙÇd
uCßdæCo qC Ýçm éÆ íÛDëpV ok éÆ PvDÜ·× ÝëC éF ,PvC éOzCkkß@VÞ
ÝëC .⁽⁹⁹⁾( lÜÆí×ClìJ lzo ÚDwÛC ÚÞok ok ФC ÚA kpìÊí× Þpì@Û
ÙÇd)) :PvC ÝëC lÛoCkÞ éOzCk ÍßG p¡F kCp¾C éØç éÆ íèël@F Ð@¤C
éFD¡× êoß×C pÊC íÜ·ë ((ldCÞqßWë Ó D× í¾ Þ qßWë D× í¾ ÍD@S@×ÓC
,lzDF íÇë ÚD¡OìçD× :lÜzDF éOzClÛ ÙçDF íNÞD¿N bìç éÆ ÙìzDF éO@zCk
DF íNÞD¿N bìç ,lzDF íÇë lÜOwç ÚA ok éÆ í¯ëCpzÞ ÚD¡ëßÛDR §oCß@µ
pÊC @ lÜzDF MCm Èë kp¾ Þk ¯Ã¾ @ lzDF éOzClÛ °DeÎ bìçqC pËëlÇ@ë
,pËëk MCm éÆ PvC ÍDe× ,lzDF éOzCk íOì¤D@h D@è@NCm Ý@ëC qCí@Ç@ë
éÆ PvC((¸Vp×ÔF fVpN)) ÚDØç ÓC Þ lzDF éOzClÛ Co P@ì@¤D@hÚA
DWÜëC éF ÙëkpÆéìÏiN Co ¯ëCpz éÆ ÝëC qC l·F D× pÊC ÔS× .PvC ÍD@e@×
«ßFp× ÚA MCm éF ,MoCpdok ÝçA ÝëC ÚkpÆ ClìJ «DwGÛC éÆ Ùël@ì@vo
éF Þ koCk Co Pì¤Dh ÝëC PvC £ß¥iÎDFrϾ Ý@ëC Þ Ý@çA Úß@Z ,P@vC
ÝëC ok ,koClÛ íËOwF PvC kßVß× ÚA ok з¿ÎDF,ÝçA ÝëC éÆ í¯ëCp@z
kp¾ Þ lzDF éOzCk Co P@ì@¤D@h Ý@ëC ykp@¾ Ý@ëC kß@zí@Ø@ÛMoß@¤
PvC ¸Vp× ÔF fVpN ¢ëDÜ·× lzDF oß®ÜëC pÊC .lzDF é@O@zCl@Ûp@Ë@ëk
.PvCÍDe× éÆ ,PvC íÏõ íÏõ íèëlF íÎÞC ФC ,¸Vp× ÔF f@Vp@NÞ
DWÜëC qC Ùìvoí×íîÜ× íe®v PhDÜz qC ,MDìFpWN EDF ok D× éÇÜëC
@ Ùìçkí× pìì»N Co ¯ëCpzolÃÛA íe®v PhDÜz ok D× éÆ kßzí× ízDÛ
éFpWN ÝçA êCpF Co «DwGÛC Dë ,ÐvêoDØìF êCpF Co íëÞoCk éÆ DWÛA ÔS@×
Þ MoCpd Ð×Dµ :Ð×Dµ Þk ÝëC qC pìº éÆÙìvoí× DWÜëC éF DN @ ÙìÜ@Æí@×
.koClÛ ¢ÃÛ êpËëk Ð×Dµ ,Ðv êoDØìF Ð×Dµ Þ ÞoCkÝëC Ð×Dµ ,ÝçA Ð×Dµ
êÞo ,êpËëk rìZ éÛ PvÞoCk Ý@ëC é@Æ P@è@V ÚA qC ÞoCkÝ@ëC í@O@ÂÞ
,kßzí× ¸ÂCÞ pRå× PvC Ðv êoDØìF é@Æ P@è@V ÚA qC Ð@vêoD@Ø@ì@F
.lzDF éOzClÛ Co pRC ÝëC pËëk kp¾ ok ÞoCk ÝëC éÆ PvC ÍDe×pËëk
éÎDz ÝìwìÏì¾ éëp²Û           
íÎÞ ælz ÍDÇzC éVßO× éÆ PvC íÛDwÆ qC éÆ ⁽¹⁰⁰⁾éÎDz ÝìwìÏ@ì@¾
:lÜÆí×ÚDìF êpìG·N ÝìÜZ DF Co HÏ®× ÝëC ,PvC ælÛD@×ok ÍD@Ç@zCok
í« Co íÏÇ¡ÎCleO× ÚDëpV ,P·ìG¬ éÆ lÜÆí× ÙÇd ÚDwÛC Ð@Ã@µ))
ÍßG lëCéOw¡Û DWÜëCéÆ Ùç DØz éÆ PvC íϤC ÝëC ⁽¹⁰¹⁾((lÜÆí×
PwìwÆoD× Èë éF pÊC ÔS×.lÛoCk ÍßGÂ Ùç DèOwìwÆoD× kßh ,l@ëoCk
ÖD²Û qC ¢×D²Û Þ P¾pÊ oCp¯ñCpz ÚÔ¾ ko êÞoßz é@Æ Ù@ì@ëß@Ë@F
íOwìÎDìvßv ÖD²Û éF (kßGÛ ÙçêoCkéëD×pv æqDN é@Æ) êoCké@ëD@×p@v
Ô×DÆ ¢®ëCpz éÆ koCk kßVÞ DìÛk ok ÙçêpËëk oß¡Æ Èë ,lz ÐëlGN
Þ íÛDwÛC ,íëDì¾Cp»V ,êkD¥OÂC ¯ëCpz ,PvCêÞoßz ¯@ëCp@z é@FD@¡@×
Ùç Úqßv pv Èë æqClÛC éF Þ PvC êÞoßz lÜÛD× ß×éFß×ÚA íË@Ü@çp@¾
íOwìÎDìvßvoß¡Æ éF ÐëlGN oß¡Æ ÝëC DØz p²Û qC ÍDd ,lÜÆíØÛÁp@¾
êDè·¨Þ ok P·ìG¬éÆ PvC ÍDe× ,D·®Â :lëß@Êí@× ?l@z l@çCß@h
lzDGÛ oß®ÜëC pÊC .lÜÇÛ í« CoíÏÇ¡ÎCleO× ÚDëpV ,éFD¡× l¤okl@¤
éÆ PvC ÝëC íØϵ ÝìÛCß êDÜ·× .koClÛDÜ·× DìÛk ok íØϵ ÚßÛD DvDvC
Ùç íµDØOVC ÝìÛCß ok .lÜÆí× í« Co íÏÇ¡ÎCleO×ÚDëpV ,P·ìG@¬
.PvCoß®ÜìØç
éFpWNCo koß× oCrç ,koß× PwìF koß× æk ,D× lëßÊí× éÎDz Ýìw@ì@Ï@¾
,PvC MoߤÝëC éF (ælëlJ ÚÔ¾) koCß× ÝëC ok éÆ ÙìÜìFí× ,ÙìÜÆí@×
lÜÆí× í« DF íÏÇ¡ÎCleO×ÚDëpV P·ìG¬ éÆ Ð¤C ÝëC êDÇNC éF l@·@F
íÏÆ ÚßÛD Èë éÆ ÚßÛD ÝëC kßh ¹CpvÙëÞoí× .Ùìçkí× ÙìØ·@N Co ÚA
éOÇÛ ÝëC éVßO× ykßh ?æl×A Pvk éF DWÆqC íÏÆ ÚßÛD@ Ý@ëC ,P@vC
ÙìØ·N xJ PvC íFpWN ÚßÛD Èë Ùç ÚßÛD ÝëC kßhÙìñßËF pÊC :Pwç
ÈØÆ éF Co ykßh DëA ?P@vC ækß@F í@Ûß@ÛD@Â é@Z È@Ø@ÆD@F ÚA ÚkCk
ÍDe× Þ oÞk éÆ êrìZ ÝìÜZ lëßÊí@× ?Ù@ëCækCk Ù@ì@Ø@·@Nykß@h
.kßzíØÛ Ðd Ùϵ êDØ·× ÝëC xJ,PvC
pç êÔFÓÞ ÍÔh ok ÙìñßÊí× D× .PvC ælz Ðd Ùϵ êDØ·× ÝëC ,pìh
íëDvDÜz Èë(lÛoCk ÍßG éØç éÆ ÝìØç) íFpWN íîÜ× í@ëD@vD@Ü@z
íëDvDÜz æDÊéìÇN ,ÚAéÆ koCk kßVÞ ªe× íÎÓlOvC ívDì íÏÃ@·@N
pÊC íÜ·ë ,lÜÆí× ClìJÖlÃN éFpWN pF Ðõ ÝëCpFD@Ü@F .P@vC í@Fp@W@N
íëDvDÜz ,kßGÛ PvC éìÎÞC MDìèëlFpF íÇO× éÆ ÚDçpF íÏõ íëDvD@Ü@z
éÎöDw× ok D× éÆ PvDWÛC .lÜÆ ClìJ kßVÞkßF ÍDe× íîÜ@× í@Fp@W@N
qC íØÆ ælµ éÆ Ùìvoí× ízqoC pJ oDìwFéO@Ç@Û È@ë é@F í@ëD@vD@Ü@z
éÆ PvC éÎöDw× ÝëC Ðd æCo ÚA Þ lÛCækpÆ éVßNÚA éF DìÛk ÚD¾ßw@Ï@ì@¾
ÐëlGN íîÜ× íëDvDÜz éF íe®v Þ ívDw@dCí@ëD@vD@Ü@z é@Ûß@Ë@Z
¢ëDÜ·× éÆ ,PvC Pì¿ìÆ éF PìØÆ qC oCnÊ lëßÊí×íÇë ?kß@zí@×
ÝëC êDÇNC éF lëßÊí× êpËëk .PvC (ÄÏ®× ÙwìÎAælëC Þ)YßJ Þ b@ì@ç
((lÜÆí× í« Co íÏÇ¡ÎCleO× ÚDëpV P·ìG@¬)) é@Æ P@vCÚß@ÛD@Â
ClìJ ÙìØ·NDWÆ qC ÚßÛD ÝëC kßh éÆ lÜÆí× ÍCåv ykßh qC ykßhl·F
ÐeÜëÓ DØ·× ÝëCxJ !PvC oÞk éÇÜëC ?ykßh ÈØÆ é@F ?P@vC ækp@Æ
.lÛD×í× íÂDF
kßh lìëßÊí×DØz :kpÆ lëDF pËëk ÍCåv Èë éÎDz ÝìwìÏì¾ êDÂA ÝëC qC
?lÛCßNíØÛ CpZ ,lÜÆClìJ ÙìØ·N lÛCßNíØÛ ykßh êDÇNC éF Úß@ÛD@ Ý@ëC
?lzDF éOzCk ÍDÇzC oÞk CpZ!éÎDz ÝìwìÏì¾ êDÂA .PvC oÞk lìñßÊí×
éFpWN D× DëA ?PvC íFpWN ÚßÛDÂ Èë ykßh((PvC ÍDe× oÞk)) pË@×
ÍDe× ?PvC éFpWN ÐFDÂ ÍDe× Ô¤C ?PvC ÍDe× oÞkÙëlëk Þ Ù@ëkp@Æ
ßN éÇÜëC.lzDF éOzCk ClìJ kßVÞ éÆ PvC ÍDe× Þ koClÛ kßVÞ éÇÛAíÜ·@ë
PvC ªe× íÏõÚßÛD Èë êDÇNC éF êCækpÆ pìÊ DØ·× ÝëC ok Mkßh
xJ ,PwìÛ ÍDe× oÞk íëßËFíÛCßNíØÛ .PvC ÍDe@× oÞk é@Ç@Ü@ëC ÚA Þ
?êCækoÞADWÆ qC Co ((ÍDe× oÞk))
ÓDF êkDëqoClÃ× DçéÏ ÝëC qC .PvC ÚClÜØ¡ÛCk ÝëC êDèçDËzr»Î Dè@Ü@ëC
ÚD¡ëDè¾pd êCpFPèV ÝëC qC D× @ lÛCælìvo DçrìZ íÏìh éF ,lÛCé@O@¾o
@ PvC ælìvo DWÜëC DN ÐÂCÓéÎDz ÝìwìÏì¾ ÔS× éÆ ÙìOwç ÐñD ÖCpO@dC
ÐFDÃ× ok kp¾ ÝëC Ýiv .lÛCælz MpJéÏ qC lÛCælìvo éÆ DWÜëC éF í@ÎÞ
.koCk yqoC oDìwF lÜOwìÛ MÓDÇzC Þ ÐñDw× ÝëCéVßO× Ô¤C éÆ íÛDwÆ
ÐÇ¡× pËëk Þ lçkí× ÙìØ·N Ýçm éÆ lÜëßÊí× oß®ÜìØ@çæl@µ È@ë
l·FÞ koCkí×pF xǵ p¿Û æk qC lëAí× uDǵ êDÂA Èë ,PvC ælzÐ@d
Ùç éØçÞ koCkí×pF ykßh éÛDiÇëoDN ok Co Ökp× é@Ø@ç x@Ç@µ Ù@ç
!?kßzí× êrìZ ÝìÜZ pË× !PvC ¸ÂCÞ ÄFD®×