:éëA ÚAÞ ÖkpÆ ÈwØN ´ß¨ß× ÝëC ok ÚAp MDëA qC éëA Èë éF ¯Ã¾ ÔG@Â
éÆ lÛlìvpJ ÚDOvÞkqC í©·F .kßF DÜÏGv ÙèÜëlèÜÎ DÜì¾ CÞlçDV Ýën@ÎCÞ
ÖkpÆ §pµ ?ÙëpìËF íÛÞok ælçDW×êDÜ·× éF Co éëA ÝëC ok kDèV D× CpZ
éÛ ,koClÛ íñClV EDwd íÛÞpìF ælçDW× qC íÛÞokælçDW× ÚAp ok Ô¤C
DçoDÆ êpv Èë Þ lzDF íÛÞpì@F êD@çoD@Æ D@çoD@Æ êp@vÈ@ë é@Ç@Ü@ëC
DìÛk éF ÚA Þ lzDF éOzCk ÄÏ·N ÚÞpìF êDìÛk é@F Ý@ëC ,í@ÛÞokêD@çoD@Æ
!CpËÛÞok Dë lzDF CpÊ ÚÞpF Dë l@ëD@F ÚD@w@ÛC H@ì@Np@N Ý@ëC é@F Þ,ÚÞok
.lÜÆíØÛClV pËëlÇë qC Co Þk ÝëC éÆ PvC ÝëC éF ÚAp yqoCDvDvC
Ý× UpiëÝ× Þ :lìñD×p¿F éVßN yCéOÇÛ éF ,ÙÛCßhí× ÚDOëCp@F é@ëA È@ë
íϵ æpVC ¸ÂÞlþ MßØÎC éÆolë ÙR éÎßvo Þ ÕC íÎC Cp@VD@è@× é@O@ì@F
Clh êßv éF éÆ íÎDdok lëDìF ÚÞpìF ykßh éÛDh qC xÆ pç ⁽⁴⁹⁾ÕC
,lvo Cp¾ Co ÞC ,Ép× ,¢NpWçÍÔh ok Þ PvC ækpÆ MpWç ¢Îß@vo Þ
ÍD·O× êClh Þ PvC lçDW× êpVDè×ÝìÜZ íÜ·ë ,P@vCl@h D@F ÞC p@VC
.PvÞC Ý×D¨
CoöClG× !PvC HìWµ ÚAp pìG·N ?lëßÊí× Co MpW@ç ÖCl@Æ é@ëA Ý@ëC
:PvCêkD× öClG× Èë éÆ PvC kp¾ éÛDh ÙìÜìFí× ÙìÜÆí× æDËÛ í@O@ÂÞ
éÆ ÙìzDFéOzCk Mp¾Dw× Èë D× pÊC ((é@O@ì@F Ý@× Up@i@ë Ý@× Þ))
éÆ koClÛ DÜ·× ÝëC.lzDF êkD× lëDF Ùç ¢ëDèOÜ× ,PvC êkD× yöCl@G@×
,Ölìvo éGÂCp× ÍrÜ× éF l·F,ÖkpÆ PÆpd lè¡× qC Ý× lëßËF íwÆ ÔS×
,PvC êßÜ·× yöClG× êßÜ·× p¿v.Ölìvo oßFD¡ìÛ éF ÔS× lëßËF l@ëD@F
Ùç ¢ëDèOÜ× ,PvC êkD× yöClG× êkD×p¿v Þ ,êßÜ·× Ùç ¢ëDèO@Ü@×
qC xÆ pç)) lëßÊí× éÆ PvC ÝëC ÚAp rì×A qDWµCpìG·N íÎÞ .êkD@×
,PvC êkD@× yöCl@G@×) ((l@Ü@Æ P@Æp@d Cl@h êß@vé@F yCé@ÛD@h
ldCÞ ÚA ok ¢NpWç íwÆ ÝìÜZ lëßËF lçCßhí× .(êßÜ·×¢ëDèO@Ü@×
íëDèÜNéF Co íÇë ÚAp .êßÜ·× Ùç Þ PvC êkD× Ùç ,P@vC Mp@W@çÞk
ÔS× lÜÆí×kp¬ lzDF ªe× êkD× éÆ Co íNpWç ÚAp .PvC éO@¿@Ë@Û
ok íÎÞ ,PvC éÜël×¢ëDèOÜ× Þ ækpÆ PÆpd éÇ× qC oD¿º éÏìG qC omßFC
Þ DèìçCßhkßh Þ MDìÛDw¿Û,ækpÆ Dço Co êkD× é@ÛD@h é@Æ ÍD@d ÚD@Ø@ç
íÎDd ok ,krëoí× oÞk ¢µCßÛC DF CoDèìOvpJPF ,krëoí× oÞk Co DèìOw@J
Clh êßv éF Öl éF Öl ,kßzí× ÈëkrÛéÜël× éF Öl éF Öl koCk éÆ
pO¡ìF Dë Þ ÍkD·× ,ækpÆ PÆpd jvp¾ oDèZ éÛDhÝëC qC pÊC ,kÞoí× ÓDF
ÙçDF Co MpWç Þk ldCÞ ÚA ok íÜ·ë .PvC éO¾o ÓDF Clh½p¬ é@F ÚA qC
éZ ÍDd ÝìØç ok (£) ÖpÆC pGØ»@ì@J Ù@ì@Ü@ì@G@F .P@vC ækCkÖD@W@ÛC
.lÜÆí×êpìG·N
PvCßh)lÛkpÆ MpWç éÜël× éF éÇ× qC éÆ íÛDwÆ éF ¸VCo ÖpÆC pGØ»ìJ
éÆ íÛDwÆ :kß×p¾(lëDØÛ ÝzÞo Co ÀìÏÇN Þ lÜÆ éì¿¥N Co kCp¾C EDw@d
Íßvo Þ Clh êßv éFíÇë :PvC éÛßÊÞk ÚD¡NpWç lÛCækp@Æ Mp@W@ç
Ý× :PvC Íßvo Þ Clh ¢¾lçêßÜ·× p²Û qC íÜ·ë ,PvC ækpÆ MpW@ç
ÝëC éF éÆ xÆ pç éÎßvo Þ ÕC íÎC éNpWè¾éÎßvo Þ ÕC íÎC éNpWç ÚD@Æ
ÚDØç éF ,ælz UoDh ykßh pèz qC (êßÜ·× p²ÛqC) ßv ÝëC éF Þ l¥@Â
÷öCp×C ÖC éGì¥ë ÍD× íÎC éNpWç ÚDÆ Ý× Þ .kßzí×í@è@O@Ü@× Ù@ç ß@v
PÆpd ¸Ø¬ éF éÆ í×kA ÚA D×C ⁽⁵⁰⁾ éìÎC pVDçD× íÎC éNpWè¾DèGì¥ë
Þ PvC æl×A kßVÞ éF êCæqDN Pì·@Ø@V È@ë é@Æ ækp@Æ p@Ç@¾ Þ,ækp@Æ
lÜçCßhMÞpR Þ ÍD× HdD¤ Ckp¾ ,PzCk lçCßh íFßh ælÜëA Pì·ØVÝëC
D×C æl×A ÝëpVDè×DF @ lìvo ÚCßNí× DGëq êDèÛq éF éÏìvÞ ÝëC é@F Þ l@z
PÆpd MÞpR êßv éF yCéÛDhqC ÝëC .PwìÛ D× qC @ PvC ÝëC ¢OëßÜ·@×
xJ .PwìÛ êrìZ ÝëC qC pìº Þ P¾o lçCßhÙç ßv ÚDØç éF ,PvC ækpÆ
uDwdC DëA ?éÛ Dë koCk ÍßG Co ÚD¾pµ ÚAp DëA ÙìëßËFéÆ PwìÛ oß®Ü@ëC
ÚD¾pµ ÙìvpKF ÚAp qC íOÂÞ Þ ,koClÛ ÍßG@ D@ë koCk Íß@G@ÂCo ÚD@¾p@µ
kÞpF,l¡ÇF oDÜÆ yCé·×DV qC ÚDwÛC éÇÜëC íÜ·ë ÚD¾pµ lëßËF ,éZíÜ·@ë
ÝëC ÚApÂ.lzDF éOzClÛ êoDÆ Ökp× oDÆ éF Þ lÜì¡ÜF éÏZ ,æßÆ éÜ@×Ck ok
PvC êrìZ ÚDØçl×DÛí× ÚD¾pµ Co ÚA ÚAp éÆ êrìZ ÚA .lëßÊíØÛ Co
.PzCk ÖÔwÎCéìϵ íϵ éÆ
íÛÞpìF Þ íÛÞok ælçDW× ÚkßF íÇë éÛßØÛ           
¯ëCpz ÝëpNlFok ÚDÛDØÏw× .lÛCækpÆ æp¤De× Co éÜël× pèz ¢ëp oD¿Æ
éF @ PwìÛ æßÆ éÆB éÜël× ÍDØz PØw ok Þ lÛCéO¾pÊ oCp í@×D@²@Û
ÚDÛDØÏw× Þ ÁlÜh ½p¬ÚA ÝØzk .lÛCælÜÆ ÁlÜh æpëClØìÛ Èë ÐÇz
ok Co éÜël× Þ lÛCæl×A fÏw× qDFpvp¿Û oCrç æk .lÜOwç ÁlÜh ½p¬ ÝëC
lÜÆí× ClìJ Co êCéÇëoDF ,ækD·ÎC Áß¾ Þ ÐëoCßv Èë .lÛCéO¾pÊ æp¤De×
lëAí× ½p¬ ÚA éF ÁlÜh ½p¬ ÝëC qC Þ lÛqí× HìèÛykßh HvC éF Þ
.lÜÆí× ÝO¿Ê ((qoDG× Ý× Ðç)) éF ´Þpz ÚDÛDØÏw×êßÏV Þ
Ðç ÙÏ·ØWFöClÜÎC Ý× PeeF lÃÎÞ lëßÊí× .lçkíØÛ Co ¢FCßV x@Æ
Dë :lëßÊí× .éÎDv 25 ÚCßVÈë rV kßzíØÛ lÜÏF DV qC êldC CqoDG× Ý×
Ýì¡ÜF ßN ,éÛ :lëD×p¾í× .ÙÜÆ æqoDG×ÞC DF ÙçCß@hí@× Ý@× !ÕC Íß@vo
qC pìº qDF ÖÞk é·¾k .(kßz ÝzÞo Eßh ÚD¡·¨ÞÚCpËëk éÇÜ@ëC êCp@F)
.lçkí× æqDVC íϵ éF pG×DìJ Ößv é·¾k .kßzíØÛ lÜ@Ï@Fí@w@Æ í@Ï@µ
Þ kÞoí× .(koCk PìØçC í×D²Û p²Û qC Þ íµD@Ø@O@VC p@²@Û qCol@Ã@Z)
D× ÓDd !PvC oDiO@¾C êCp@F ol@Ã@Z .kqCl@ÛCí@× ÅD@h é@F CoÝ@Ø@zk
éRkDd Èë .lÜÆí× pǾ ¢NCoDiO¾C é@F í@Ï@µ é@Æ Ù@ì@Ü@Æí@×ÍD@ì@h
ÍDd ok ÍDd ÚDØ@ç ok (´) í@Ï@µ Ù@ì@Ü@ì@Fí@× é@Æ l@ëAí@×¢@ì@J
,PvClh éVßO× Þ ækpÆ yß×Cp¾ Co éØç ,PvC ÕC í@ÎCÅß@Ï@vÞp@ì@v
ok íÜ·ë ,lÜÇÛ ClìJ æCo ¢GÏ ok Clh pìº æom È@ë é@Æ P@vCH@ÂCp@×
lçCßhí×Co ÝØzk pv .ÖÔvC ÚD¾pµ PvC ÝëC .PvC íÛD¾pµ ÅßÏvÍDd
íÆlÛC PvC p¡F ÚßZ.lÜÆí× ÀN (´) íϵ Moߤ éF ÞC .kpGF Clh êCpF
æCo Öl lÜZ ,kßzí× lÜÏF¢ëDV qC kÞq .lÜÆí× í@O@dCoD@Û uD@w@dC
pÊC ?êkpÆ oß®ÜëC CpZ lëßÊí@×Ý@Ø@zk .l@ëAí@× l@·@F Þ kÞoí@×
Moߤ éF ßN :lëD×p¾í× ?íO¡ÇÛ ÍÞC ÚDØçCpZ í¡ÇF Cp× íOvCßhí@×
ClìJ gßvo Ý× PìÛ ok íÏÏh ÖlìvpN ,Ölz PdCoDÛÝ@× Þ êkp@Æ Ý@×
.kßz koCÞ íÏÏh Þ ézlh ÝëpOÇZßÆ Ý× íÛD¾pµ kDèVok Þ lÜÆ
Dë ÙìGwaFCo ½p¬ ÝëC Dë D× éÆ lÜOwìÛ pËëlÇë qC ClV ÙÎDµ Þk DèÜëC xJ
Þ ÙìÛrF oDÜÆ Co pËëk½p¬ Þ ÙìGwaF ½p¬ ÝëC éF qÞo Èë ,Co ½p¬ ÚA
,PvC ¹Þok Dè¾pd ÝëC ÙìëßËFÖCl× Þ Ùìçk ÖDWÛC Co ¢wǵ p@Ë@ëk qÞo
PìÜìµ ÖÔvC ,PvC íñCpÊ ÚÞokDèÜëC ,PvC íñCpÊ Pì@Ü@çm D@è@Ü@ëC
ÚÞok qC Co p¡F éÆ æl×A pG×DìJ ,PvCpÊP·@ì@G@¬ ÖÔ@vC ,P@vCp@Ê
Þ íëCpÊ ÚÞok ,PwìÛ oß®ÜëC ,éÛ !lÜÆ íñCpÊÚÞpF éVß@O@× íñCp@Ê
ÚÞok ÚA .lÛpënJDÛ íñClV Þ pËëlÇë yÞk éF yÞkÖÔvC íëCpÊ ÚÞp@F
,PwìÛ íëCpÊ ÚÞok ÖÔvC p²Û qC lzDGÛ ÚÞpF é@Vß@O@×é@Æ í@ëCp@Ê
PwìÛ Clh êßv éF Mp@W@ç P@w@ì@Û P@ëß@Ü@·@× ,P@w@ì@ÛÚD@¾p@µ
@ lzDGÛ ÚÞok éVßO× éÆ Co íÛÞpìF íÏص PìÎD·¾ ÚA ÖÔvCÝìÜa@Ø@ç.
íØè× ÐñDw×,PvC PìÜçm DèÜëC ,ÝÆ Dço pËëk Co DèÜëC (lëßËF ¦izÞ)
éÛ Þ fÎD¤ Ðص éÛ,lÛCkí× kDèV éÛ @ ÙìGwaF PìÜìµ éF lëDF ,P@w@ì@Û
íÏص PìÎD·¾ ÈëêÞo Co Dè@Ø@vC Ý@ëC qC ÖCl@Ç@a@ì@ç Þ ,Mp@VD@è@×
.lzDF íèN PëßÜ·× qC pÊC koCnÊíØÛ
íëCpÊ ÚÞpF Þ íëCpÊ ÚÞok ÚkßGÛ ClV Þ ÚAp           
éOzCkCßÃN ⁽⁵¹⁾DÛDÂp¾ ÙÇΠзWë ÕC CßÃON ÚC :lëßÊí× fëp¤ ÖÔ@vC
ÚDNkßh ,lìzDFÅDJ ,kßzí× ClìJ DØz Ík ok rìØN éëD× lìÜìFí× ,lìzDF
ÚkCk rìØN éëD× ,lzDJí×oßÛ DØz Ík éF ÍD·O× êClh ,lëoCk éËÛ ærÜ× Co
.lçkí× DØz éF ЬDF qC Äd
íÛDwÆ ⁽⁵²⁾ êlç ÙçkCq CÞlOçC ÝënÎCÞ :lëD×p@¾í@× p@Ë@ëk é@ëA ok
Clhêßv éF Öl Èë ßN .lëCr¾Cí× ÚD¡OëClç pF Clh lÜOwç êlOè×é@Æ
.((êlçÙçkCq)) :koCkí× pF ßN êßv éF pOÊorF Öl Èë Clh oCkpF
éÛßËZÞ lÛqí× ½pd oß®Z ⁽⁵³⁾ ÀèÆ EDe¤C éF ¸VCo ÚAp lìÜìGF
ÝeÛ .lçkí× oCpÂíÇë Co ÚÞok Þ ÚÞpF Dë ,PëkD× cÔ®¤C éF Þ PëßÜ·×
DÜ®Fo Þ êlç ÙçDÛkq Þ ÙèFpFCßÜ×A éìO¾ ÙèÛC ÄeÎDF ÙçDGÛ Èìϵ ¦Ã@Û
éÛÞk Ý× ßµlÛ ÝÎ §oÓC Þ MCßØwÎCEo DÜFo CßÎDþ Cß×D mC ÙèFßÏ íϵ
éÆ Co DèÜëC ÚDOvCk ßN êCpF D× pG×DìJ êC⁽⁵⁴⁾D®®z CmC DÜÏ lÃÎ D@è@ÎC
éÆ lÛkßF íÛCkpØÛCßV DèÜëC :ÙìÜÆí× ÚDìF @ PwìÛéÛDw¾C @ PvC PÃìÃd
pF Ùç D× ,lÛlz ÚDzoDÊkoÞpJ ÙìÏwN Þ lÛkoÞA ÚDØëC ßhoDÊkoÞpJ é@F
D× Þ lÜOzCk pF D× êßv éF Öl Èë DèÛA ,ÙëkÞr¾C DèÛA êßÜ@·@×P@ëCl@ç
ÞÙëlì¡iF íÜzÞo DèÛA éF éÇÜëC íÇë :ÙìOzCkpF DèÛA êß@v é@F Öl@ÂÞk
ÚA qC koCß×í©·F ok ÚAp éÆ) ÙëkpÆ D®µ HÏ Mß ÚDÛA éF éÇÛA pËëk
ÙÎ kßÜWF íϵ éOÜìÇvÕC ÍrÛD¾ :lÜÆí× ((éÜìÇv ÍCrÛC)) éF pìG@·@N
éÎßvo íϵ éOÜìÇv ÕC ÍrÛCÙR :lëD×p¾í× pËëk êDV ok Þ ⁽⁵⁵⁾DçÞpN
ok DèÜëC (lÜÆí× ÚDìF ÝìÜ×å× éØçéF ¸VCo éÆ ⁽⁵⁶⁾ ÝìÜ×ßØÎC íϵ Þ
ÖD²Û ÝëC éìϵ pF Þ lÛkßF éO¾pÊ oCp kßÎAÅpz Þ rì×AÅpz ÖD²Û È@ë
pF lÜOzCk éÆ êCælìõ Þ ÚDØëC ÙÇd éF ÙçD× ,lÛkpÆ ÚDì»@¬ Þ ÖD@ì@Â
DèÛA ídÞo Mß®v Þ évDØd pF Þ ÚD¡OµDWz ÞHÏ Mß@Â Þ Mp@ì@¥@F
DìÛk ÝìØç ok ,ÙëkCk DèÛA éF éÆ kßF ÚD¡ëDçoDÆ yCkDJ?Cp@Z ,Ù@ëkÞr@¾C
,D× oDÊkoÞpJ §oÓC Þ MCß@Ø@w@ÎC Eo D@Ü@Fo Cß@ÎD@Â Þ .Ù@ëkCkyCkD@J
lëDF¯Ã¾ éÆ íëÞpìÛ ÚA ,Ùëßz ÙìÏwN ¢ÏFDÃ× ok lëDF éÆ êoDÊkoÞpJÚA
éF ÞC rV Þ ,PwìÛÝì×q Þ DèÛDØvA oDÊkoÞpJ rV Ùëßz ¸¨Dh ÞC pFCpF ok
kßG·× ÙÎDµ êClhqC pìº pÊC .ÙëoCl@Û ÚD@µmC Þ ÚD@Ø@ëC êoD@ÊkoÞp@J
¯Ïº æCo éF Þ ÙëCækpÆæDGOzC íÏìh ÙìÜÆ mD@i@NC kß@h êCp@F êp@Ë@ëk
.PvCpËëlÇë DF Þk ÝëC ÚkßF ÖöCßN ,ÝëC .ÙëCéO¾o
.lOwëCí×pOØÆ ¯vÞ é®ÃÛ ok Þ PvC ¯ëp¿N Dë «Cp¾C PÎDd ok DGÎDº p¡F
íëCpÊ ÚÞpìF qC§CpµC Þ ÙëkßF íëCpÊ ÚÞok êDèVß× ok Ápº Dè@Ûp@Â
íëCpÊ ÚÞpìF éVßO×ÙÆ ÙÆ qDF éÆ ÙÜÆí× x@d Ý@× Þ ,Ù@ëkp@Æí@×
ok éÇÜëC ÚCßܵ éF Ùç ÚA ,ÙìOwçÚÞok qC §CpµC ÍDd ok Þ Ùëß@zí@×
.PwìÛcp®× íÏñDw× ÝìÜZ ÖÔvC
½oDµ qC (´) íϵ Àì¤ßN           
.lÛoCrÊí×ÖCpOdC éºÔGÎC XèÛ éF éOwëDz o߬ éF Þ Äd éF D× ÚD@ÛCß@V
Dë PvCpÊ ÚÞokíFDOÆ DØz p²Û qC ?PvC íFDOÆ éÛßËZ éºÔ@G@ÎCX@è@Û
,PvCpÊ ÚÞpìF ld éZDN éºÔGÎCXèÛ éÆ lìÛCkí× ÚDNkßh ?CpÊ ÚÞpìF
Þ ÝëpOìÎDµ ?éÛ Dë lìÛCkí×Co éºÔGÎCXèÛ íëCpÊ ÚÞok êDçéG@Ü@V D@×C
l :PvC éºÔGÎCXèÛ ÝìØç okDçíëCpÊ ÚÞok ÝëpO¿ëp± Þ ÝëpNÄì@Âk
¸×Ó éÎ ÁpF Þ é²ìϺ À®Î Þ éÏìÏVÁk íOd éw¿Û MD×C Þ éÏ¿@µ D@ì@dC
EDF íÎC ECßFÓC éO·¾ClN Þ ÐìGwÎC éF ÈÏvÞ Äëp®ÎC éÎ ÚDFD¾ ÁpGÎC pìSÆ
Àì¤ßN Co ælz éìÆrN Þ ½oDµ kp× Èë ⁽⁵⁷⁾ø×D@ÂÓCoCk Þ ø@×Ô@w@ÎC
,lÛCpì× Co yCæoD@×C x@¿@Û ,kp@Æ æl@Ûq Co ykß@hÐ@Ã@µ :l@Ü@Æí@×
éZ Þ íÛDØwV êDèO²Ïº éZ ,kp@Æ Ä@ì@Âo Co ykß@VÞêD@è@O@²@Ï@º
ok íFpZ Þ ælìFCßh Þ ækoßh pص Èë éÆ í×kA) íÛDdÞoêDè@O@²@Ï@º
,kpF ÝìF qC Co DèO²Ïº ÝëC (kßzíØÛ ÖkA PÂßaìç Þ ælz ¸ØV¢@Ûl@F
Þ Dè¾pNpRC ok éÆ Co DèìÊkßÎA ,kpÆ ÅDJ Co ykßh êßÜ·× P¨Dëo ÈëDF
¢dÞo ok éÆ CoíëDèO²Ïº éØç ,kÞkq kßF ælz ClìJ ykßVÞ ok DèØ·ÜN
éÆ DWÛA DN .é²ìϺ À®ÎÞ éÏìÏV Ák :kpÆ ÅqDÛ Co ¢ÛlF Þ kpF ÝìF qC kßF
Co æCo Þ lìèV ÁpF ÁpGÎC pìSƸ×Ó éÎ ÁpF Þ :lìèV ¢ÛÞok qC ÁpF È@ë
lÛkpF ok ÚA éF ok ÝëC qC Co ÞC ,lz koCÞok Èë qC l·F ,kpÆ ÝzÞo ¢ëCpF
Þ íèÎC æDÊoDF éÆ DWÛA ,lìvo íëDèÛ Ðe×ÚA éF DN ,p@Ë@ëk ok é@F ÚA qC Þ
.PvC íFßFo æDÊoDF
oCrç Í߬ ok éÆ lìÜÆ oÞDF .ÙÜÆ cpz Co DèÜ@ëC Ù@çCß@hí@Ø@Û Úß@Ü@ÆC
éÆ @ÙëCéOzCk D× éÆ íÊorF êD¾pµ éØèÜëC Þ ÚD¾p@µ ÍD@v l@¥@ì@vÞ
pì²ÛíNÔØV éOwÛCßOÛ ½oDµ Èë @ lÛoClÛ pì²Û ÖÔvC êD¾pµ D@ì@Ûkok
.koÞDìF éºÔGÎCXèÛ p®v év ÝëC
ypì¡ØzqC éÆ PvC íϵ ÚDØç ÝëC ,PvC ÌÜV ÚClì× íϵ ÚDØç ÝëC
PvC oClìF DèGz éÆ PvCíϵ ÚDØç ÝëC ,lÇZí× Úßh ÌÜV ÚClì× ok
íOÂÞ éÆ PvC íϵ ÚDØç ,kÞoí×Úq æßìF ÚA Þ ÙìOë ÚA éÛD@h ok é@F Þ
ok éÆ PvC íwÆ ÚDØç ,koClÛ EDN Ô¤ClO¾Cí× ÙìOë Èë éF ¢Ø@¡@Z
ÚClÜh Ùç Þ PvC ÚDëpÊ ÚDëpÊ Ùç lÛCéO¿ÊyCæoDFok ÚD×q ÚDØ@ç
qDF yCæpèZ kßzí× ÞpFÞo ÝØzk DF íOÂÞ ÌÜVÚCl@ì@× ok .ÚCl@Ü@h
Þ qCo ykßh êClh DF MkDG@µ ECp@e@× ok Þ ,kl@Ü@hí@×Þ kß@zí@×
ÚC :lëßÊí× éÆ PwìÛ éºÔGÎCXèÛ pË× .lëpÊí@× Þ l@Ü@Æí@×qD@ì@Û
p¥GNÞ ÷pÂßÎC l·F éF ¸ØwN EßÏÃÏÎ öÔV pÆnÎC зV íÎD·N Þ éÛDeG@vÕC
í¾ @ æäÓCMrµ @ ÕC cpF D× Þ ÷lÛD·ØÎC l·F éF kDÃÜN Þ ÷ß¡·@ÎC l@·@F é@F
ÙèØÏÆ Þ ÙçpÇ¾í¾ ÙçDVDÛ kDGµ MCpO¿ÎC ÚD×qC í¾ øçpGÎC l·F éçp@G@ÎC
æoDFok ÙçCßhíØÛ.PvC íGìWµ êDçéÏØV ⁽⁵⁸⁾ .ÙèÎßÃ@µ MCm í@¾
ÚAp p²Û lìÛClF éÆ ÙOvCßhí×olÃÜìØç ,ÙÜÆ TeF kDëq ´ß¨ß@× Ý@ëC
ÝëC ÚD¡¾pd (´) íϵ Þ (£)pGØ»ìJ ,PvCÝëC ¢¾pd ÖÔvC ,PvC Ý@ëC
.PvC
éÜì×qÝëC ok oDè¬C éØñC Þ (£) ÖpÆC pG×DìJ MDØ@Ï@Æ Þ ÚAp@ MD@ëA ok
´ß¨ß× ÝëC ÁD¿NÓDF íÜv Þ é·ìz .ÕCöDzD× íÎC éÆ Pwç HÏ®× olÃÜëC
MpV DdDG¤ Ýì·FoC Õ ¦ÏhCÝ× :kß×p¾ pGØ»ìJ éÆ lÛCækpÆ P@ëCÞo Co
Co kßh cDG¤ ÐèZ lÛCßOF p¡F pÊC éÛDwÎíϵ éGÏ Ý× øØÇeÎC ¸ìFD@Ü@ë
Þ lÜÆ íÊlÛq Clh DF ¯Ã¾ ¢ÛÞok ,lÜÆ Clh rVêCærìËÛC pç qC ¦ÎD@h
,PvC P·ìG¬ Þ ÙÎDµ DF ¢ÛÞpF lzDGÛ Clh rV pËëk rìZbìç D@F Þ ,x@F
ÖDÃ×Þ Mßèz Þ ÙÇz DF ykßh ÚÞok ok íÎÞ PvC DèÛDwÛC Þ é·@×D@VD@F
qC íëDçéØ¡ZB lzDF éOzClÛ Clh rV êCærìËÛC bìç Þ lÜ@Ç@Û í@Êl@Ûq
í×ÔvC MDìFkC ok lìÜìGFl·F .kßzí× êoDV ¢ÛDFq éF ¢GÏ qC PØÇd
Þ Dçp·z éZ pG×DìJ éÏØV ÝìØçéF ¸VCo í@Fp@µ é@Z Þ í@voD@¾ é@Z @
pGØ»ìJ Tëld éÆ ³¾Dd ½Þp·× p·z lÜÛD×,PvC æl×A kßVÞ éF DçéÏØV
:lëßÊí×Ír»N ÚDFq DF Co

íÜì×qpv ok êÞpço éÊ pev

íÜëp DF DØ·× ÝëC P¿Ê íØç

½D¤ kßz éËÛA ECpz í¾ß¤ êC éÆ

íÜì·FoC lÛDØF é¡ìz ok éÆ

MßÏh uok oß©d Co ³¾Dd éÛ

íÜìÃìÎC Ùϵ Co lÜØ¡ÛCk éÛ

x¿ÛéìÆrN éÆ yoCrFC Þ Ík ¸GÜ× éÆ PvC íçÞp@Ê ör@V ÖÔ@vC x@J
.lÜvDÜzí× PìØvo éF Co PvC
PhDÜz pËëk ¸GÜ× ,jëoDN           
éF rìÛ ÚApÂÞ lÜçkí× PìØçC ÚA éF qÞp×C D¤ß¥i× éÆ pËëk ¸GÜ× È@ë
qC pìº ÚApÂp²Û qC íÜ·ë ,PvC jëoD@N P@vC ækCk êkD@ëq P@ì@Ø@çC ÚA
ÚA éÆ koCk kßVÞ PhDÜzêCpF Ùç pËëk ¸GÜ× Èë ,Ík Þ Ðõ Þ P·ìG¬
⁽⁵⁹⁾ .PvC jëoDN qC MoDGµ
PvC ÝÇØ×.koCkí× é¨pµ PhDÜz ¸GÜ× Èë ÚCßܵ éF Co jëoD@N ÚAp@Â
Pvok .PwçÚA ok Ùç jëoDN ,lìO¿Ê éÆ Co P·ìG¬ éÆ lìëßË@F D@Ø@z
é·×DV íÜ·ë jëoDN íÎÞPvC P·ìG¬ örV oDGOµC Èë éF jëoDN é@Æ P@vC
,kpÆ é·ÎD®× kßzí× ´ßÛ Þk Co P·ìG¬.ÚDëpV Þ PÆpd ÍDd ok íÛDwÛC
éÆ íwÆ ÔS× .ÙìÜÆí× é·ÎD®× MDGR ÍDd ok Coé·×DV D× íÛD×q .é·×DV
lzDF éOzCk D× é·×DV æoDFok ívDÜz é·@×D@V MD@µÔ@¬Cl@çCß@hí@×
okíNDµÔ¬C Þ lÜÆí× é·ÎD®× ÀÏOi× êDçéGÜV qC Co ÚCpëC qÞp×Cé·×DV
íÎÞ.PvC ívDÜz é·×DV é·ÎD®× Èë ÝëC .koCn@Êí@× kCp@¾C oD@ì@O@hC
éOznÊDF Co éOznÊ Þ éOznÊ DF «DGNoC ok Co qÞp×C é·×DV P@Âß@Ç@ë
ÍDd ok ldCÞÈë DµßØW× @ ælÜëA Þ éOznÊ DF Co p¨Dd íÜ·ë @ ykß@h
éZ (jëoDN) ÚDëpV ÚßÛDÂÙìÛClF ÙìçCßhí× l·F ,ÙëpìÊí× ok ÚD@ëp@V
é·×DV éÆ PvC ÝëC ívDÜz é·×DVDF jëoDN é¿wϾ Áp¾ .P@vC í@Ûß@ÛD@Â
ÚßÛD ,jëoDN é¿wϾ íÎÞ lÜÆí× ÚDìF Co é·×DVkßVß× ÚßÛD ,ívD@Ü@z
.lëAí× oDÆ ok ÚD×q Ð×Dµ éÆ PvDWÜëC ,lÜÆí× ÚDìF Coé·×DV MÓßeN
xJ .koCkí×é¨pµ é·ÎD®× êCpF Co jëoDN ¸¬DÂ Þ fëp¤ o߬ é@F ÚAp@Â
ÚAp ok D× éÜì×q ÝëC ok.PvC PhDÜz êCpF ¸GÜ× Èë ykßh Ùç jëoDN
ykpÊ Ýì×q ok lëÞpF ⁽⁶⁰⁾§oÓC í¾ CÞpìv ÐÂ :lÜÛD× ,ÙëoCk íNDëA
ykpÊ Ýì×q ok DèÜëCCpZ ⁽⁶¹⁾ §oÓC í@¾ CÞp@w@ë Ù@Ï@¾C ,l@ì@Ü@Æ
lìÜìGF l·F Þ ⁽⁶²⁾lìÜÆ é·ÎD®×Co íiëoDN oDRA lëÞpF íÜ·ë ?lÜÜÆíØÛ
.PvC ækpÆ ClìJ íiëoDNMÓßeN éZ p¡F é·×DV Þ íÊlÛq éÆ
lÜÆí×(´) Ýwd ÖD×C éF éºÔGÎCXèÛ ok éÆ íOì@¤Þ ok (´) í@Ï@µ qD@F
éÆ (´) íϵ.l¡iFí× êpO¡ìF ÚDØëC ÚDwÛC éF éÆ koCk íÊorF éÏØ@V
ÍCßdC !ÖpwJ :lçkí×oßOvk (´) Ýwd ÖD×C éF PvC ÖÔvC ÍÞC Ðw@Û qC
l·F !qß×DìF uok DèÛA qC ÞÝÆ é·ÎD®× PÂk éF Co jëoCß@N Þ Ð@Ï@× Þ Ù@×C
íÏG ÚDÆ Ý×pص Mpص ÝÆC ÙÎÚC Þ íÛC íÜF êC :koCk êpìG·N ÝìÜ@Z
íOV ÙçoDRC í¾ Mpv Þ ÙçoDGhC í¾ MpÇ¾Þ ÙèÎDصC í¾ Mp²Û l@Ã@¾
ÙèÎÞC ¸× Mpص l Ùçoß×C Ý× íÎC íèOÛC DØF íÛDÆ ÐF.ÙçldDÆ Ml@µ
DF Þ ÖoCk êkÞle@× p@Ø@µ é@Zp@ÊC !Ù@Æp@w@J ⁽⁶³⁾ .Ù@çp@hCí@ÎC
é·ÎD®× Co DèÛA ÍDd Þ ¸¨Þ ÈëkrÛ qC éÆ ÖCækßGÛ é@O@zn@ÊêD@è@O@×C
éÆDWÛA DN ÖkpÆ pǾ ÚDzoDGhC ok Þ ÖkpÆ pìv ÚDzoDRA ok D×C ,ÙzDFækpÆ
¸×CßV ÚAéØç DF íëßÊ éÆ ÖCælz ÚDÜaÛA ,Ölz DèÛA kßh qC íÇë lÜÛD@×
pÊC ÚßZ:ÝëC qC pNÓDF éÛ lëßÊí× l·F .ÖCækpÆ í@Êl@Ûq È@ëkr@Û qC
Ökp× ÚDØçÍCßdC qC ¯Ã¾ lÜÆ íÊlÛq í×kp× DF êCé·×D@V ok í@w@Æ
éØç DF DìÛk phA DNDìÛk ÍÞC qC éÆ ÙOwç í×kA ÐS× Ý× íÎÞ kßzí× æDÊA
é·ÎD®× Co jëoDN xJ,PvC ækpÆ íÊlÛq DèÛA éØç DF Þ ækßF Dçé@·@×D@V
DN ÝÆ pǾ æl×A ¢ìJ Dçé·×DVêCpF éÆ íNÓßeN ok Þ DèOÏ× oDGhC ok ,ÝÆ
ækpÆ ælçD¡× Þ é·ÎD®× Co DìÛk phA DNDìÛk ÍÞC qC éÆ ízDF íØ¡Z lÜÛD×
êCpF í·GÜ× jëoDN kßh (MDëCÞo Þ) ÚApÂp²@Û qC é@Æ P@vC Ý@ëC .P@vC
.PvC PhDÜz
ÚAp ok jëoDN é¿wϾ           
êoDìwFlÜÆ é·ÎD®× Co jëoDN p¡F éÆ lÜÆí× Mßµk ÚAp éÆ éÏòw× ÝëC
:lÜÆí×ÝzÞo Co jëoDN é¿wϾ æoDFok ÚAp MDëp²Û qC
é·ÎD®@× ,l@zD@F ½kD@¥@N Þ ½Cr@Ê Ù@ÎD@µ í@i@ëoD@N QkCß@d p@ÊC
DëD©Â ÚßZ ,lÜÆíØÛ ClìJ í¯@Fo b@ì@ç qÞp@×C D@F ,é@O@zn@Êj@ëoD@N
CoÝÜv ФC ,lÜÆí× oDÇÛC Co ½kD¥N ФC ÚAp .PvC MD¾kD¥@Np@RCp@F
.lëDØÛí× fëp¥N ÚA éF Þ lÜÆí× ÍßGÂ
Þ lzDFp¡F oDìOhC qC UoDh ÚA ÝÜv íÎÞ lzDF éOzCk ÝÜv ,jëoD@N p@ÊC
Þ lzDF ªe×êpGV êp×C @ lzDF éOzCk í¡ÃÛ DèOÜv ÚA ok lÛCßOÛ p¡@F
uok qDF - lzDF éOzClÛjëoDN ÍßeN pìw× ok êpìRöDN éÛßÊ bìç ÚDwÛC
ÝOhß×A Þ ÝO¾pÊ uok qDF -lzDF éOzClÛ jëoDN qC ÝOhß×A Þ ÝO¾p@Ê
Moߤ éÆ PvC êpGV p×C Èë jëoDNÍßeN Cpëq ,koClÛ íÜ·@× j@ëoD@N qC
bìç ,ÙÜÇÛ ækCoC Dë ÙÜÆ ækCoC ,ÙçCßiÛ éZ ÞÙçCßiF éZ Ý× ,kpìÊí@×
éF Ýì×q ykpÊ Dë lìzoßh oÞk éF Ýì×q ykpÊÐS× ,koClÛ êpìRöD@N
Èë Ýì×q .(PvC êrìZ ÝìÜZ D× êCpF DOÎDWµ Ð@ÂCÓé@Æ) ykß@h oÞk
,ÝëC,ÙçCßiÛ éZ Þ ÙçCßiF éZ Ý× ,koCk lìzoßh oÞk éF éÛÓDvykpÊ
bìç Ý×êCpF ÚA ÝOwÛCk .PvC Ý× oDìOhC qC UoD@h í@O@Ü@v Þ Úß@ÛD@Â
Co ¢ëßËÎC DëÙÜÆ ¢ìJ Þ xJ Co ÚA ÙÛCßNíØÛ Ý× ÚßZ koCl@Û êCæl@ëD@¾
.ÖqDwF
lÛCßNí×Þ koCk í¡ÃÛ (jëoDN MÓßeN ok) ÚDwÛC éÆ kßzí× ÖßÏ·× xJ
.lzDF éOzCk í¡ÃÛ
DèÜN ÔS×,lzDF kDw¾ Ð×Cßµ ,lzDF ößv Ð×Cßµ jëoDN ok pRå× Ð×Cßµ pÊC
jëoDN ok í¡ÃÛÚA qC pìº pËëk Ð×Dµ Þ lzDF oÞq jëoDN ok p@Rå@× Ð@×D@µ
Þ lzDF kD¥OÂC Þ ÍßJÞ oÞq jëoDN ok pRå× Ð×Dµ éÛDËë Dë ,lzDF é@O@zCl@Û
p¡F ÙÏ·× jëoDN Moߤ ÝëCok ,lzDF éOzClÛ ¢ÃÛ êpËëk Ð×D@µ b@ì@ç
ok rìZ bìç lëßÊí× ÚDwÛC éF ÚßZ?CpZ ,êlF oDìwF ÙÏ·× D@×C P@vC
Ô¤C ÚDwÛC PvC pOèF xJ ,oq Þ ÍßJ Þ Úq Þ MßèzrV koClÛ ¢ÃÛ jëoDN
lFDë Pvk jëoDN qCo éF Þ lÜÆ é·ÎD®× pÊC ÚßZ ,lÜÇÛ é·ÎD®×Co j@ëoD@N
okí¡ÃÛ PÂßaìç Äd)) éÆ lvoí× lÜëßÊí× íhpF éÆ íÜi@vé@F
íÜ·× ÖDØNéF oÞq Ô¤C ,lzDF éOzCk í¡ÃÛ Ùç lÛCßNíØÛ Þ éOzClÛ ÙÎD@µ
oÞq ok éØç Dè¡ÃÛ ÞÁÔhC íÜ·ë oÞq Þ oÞq íÜ·ë ÁÔhC ,PvC íÂÔ@hC
.((PwìÛÙÎDµ ok êrìZ ÝëC qC pìº Þ kßzí× é¤Ôh