ykßh íÜìF ÚDèV Ùç MoDÆk ?kßG@Û oß@¬ Ý@ëC ⁽³⁾MoD@Æk p@Ë@×
¢ëßhé¿wϾ Þ MCkDÃOµC Þ ÁÔhC Þ pǾ Þ íGçn× lëDõ ,kpÆ íFDëqoCCo
éÆ ÝëC :P¿Ê,lër»Î PhDÜz éÏòw× êÞo é·¾k Èë (kpÆ êpË@ÛqD@F)Co
cÞo ,koCk kßVÞ x¿Û,koCk kßVÞ Clh ,PvC ÝìÜZ ÙÎDµ ÙëßÊí× Ý×
ÝìÜZ fìw× Hçn× ,koCk kßVÞxëoDJ koCk kß@VÞ D@ì@Ûk ,koCk kß@VÞ
éØç lëk ,PhDÜz êDçoCrFC ¹Cpv P¾o?ÙëßÊí× ÐìÎk é@Z é@F ,P@vC
éØç qC uCßd éÆ lëk ,lÜÆ éìÇN uCßd êÞo PvCßh.PvC é¡ÂDÜ× ÐFDÂ
rìÛÐõ lëk lÜÆ éìÇN Ðõ êÞo PvCßh ,PvC pNÚCqpÎ yCé@ëD@Jr@ì@Z
Èz rìZéØç ok ,PvC íÎDh ¢ëDJ pëq lëk é@·@¾k È@ë ,P@vC ÚCqp@Î
D©¾ ok éÆ ÍDdÝìØç ok .lÛDØÛ íÂDF ¢ëCpF rìZ bìç Ô¤C Þ lÜ@Æí@×
Èz rìZ éØç okÞ kßF ælÛDØÛ rìZ bìç ¢ëDJ pëq Þ kßF æl@z Ä@Ï@·@×
rìZ éØç ok pÊC íÎÞ:P¿Ê ,lz éOÇÛ ÝëC éGÜO× éGNp× Èë ,kp@Æí@×
Þ Ýì×q ¯vÞ ok .ÙÜÆíØÛÈz ,ÙÜÆí× Èz éÇÜëC ok ,ÙÜÆí@× È@z
ok (éÇÜëC) :ÖkpÆ ClìJ DV Èë:P¿Ê ,kDOwëC æpi¤ È@ë êÞo ÚD@Ø@vA
ÙÜÆí× Èz Ökßh MÓßÃ·× ok ,PvC PvCoÙÜÆí× Èz Ökßh uCßd
Clh ok ,PvC PvCo ÙÜÆí× Èz Ökßh kßVÞ ok í@O@d,P@vC P@vCo
ÙÜÆí×Èz íÊlÛq Þ Hçn× ok Þ ÚDèV ok ,PvC PvCo ÙÜÆí×Èz
Þ ÙÜÆíØÛ ÈzÙÜÆ Èz ÙçCßiF éZ pç rìZ Èë ok íÎÞ ,PvC P@vCo
ÝëC êÞo ÚDØvA Þ Ýì×q¯vÞ ok .ÙÜÆí× Èz éÇÜëC ok éÆ PvC ÝëC ÚA
ÝëC DN .kpÆ ClìJ PhDÜz êCpF æDËëDJÈë Þ rÆp× Èë íÜ·ë ,kDOwëC é®Ã@Û
Ý× :P¿Ê Þ PzCnÊ pVA Èë æDËëDJ ÝëC êÞoCoß¾ ,kpÆ ClìJ Co æDË@ëD@J
xJ ,ÙÜÆí× Èz éÆ ÖoCk kßVÞ xJ ÙÜÆí× Èz ÚßZÞ ÙÜÆí× Èz
éÇÜëCÚA Þ PzCnÊ ÌÜv Èë kpÆ ClìJ éÆ íÎÞC æpi¤ êÞo .ÙOwçÝ×
éÇÜëC ok Þ ÙÜÆíØÛÈz ÙÜÆí× Èz éÇÜëC ok .((ÖoCk kß@VÞ Ý@×))
DëA ÍDd .kpÆ PÆpd éF ´ÞpzDWÜëC qC .ÙÜÆíØÛ Èz ÖoCk kß@VÞ Ökß@h
íϵßF .lÛCéO¾pÊ DWÜëC Co MoDÆk b×?éÛ Dë PvC Pvok MoDÆk ½p@d
ÞC b× Þ ækpÆ cp®× Co MoDÆk ½pd ÝìØçMoDÆk qC ÐG ÍDv l¥O¿ç
.ÙìÜÆ cp®× Co ÚA ÙìçCßhíØÛ ÍDdéÆ PvC éO¾pÊ Co
ÚßçpìJ éèGz jvDJ           
p¡F êCpFDëA éÆ PvC PhDÜz ÚDÇ×C éÏòw× ,PhDÜz ÍÞC éÏò@w@× x@J
P¾p·× Þ PhDÜz:P¿Ê ÚßçpìJ êDÂA ?⁽⁴⁾PvC ÝÇØ@× P@hD@Ü@z
ÚßçpìJ êDÂA b× éOGÎC .(ÖkpƧpµ éÆ íÏìÎk ÚDØç éF) PvC ÝÇØ×pìº
b× ÝëC DV Èë é¿wϾ ÍߤC êDèìÂoÞDJok D× kßh .lÛCéO¾pÊ ÚCpËëk Co
D®h xd íëßÊí× ßN :lÜëßÊí× ÝìÜZ ÚßçpìJêDÂA éF .ÙëCéO¾pÊ Co
Co ÖkA Èë kßzí× YßÎ ÙØ¡Z ÙÜìFí× íçDÊ Ý× éÇÜëCÐìÎk éF lÜÆí×
ßN.ÐìG ÝëC qC Þ ,ÙÜìFí× éOwÇz ,EA ½p± ok Co EßZ ,ÙÜìFí×éÏÆ Þk
xd íÜìFí×éÆ DWÛA ,lÜÆí× D®h xd éÆ ÙÜìFí× Ý× íëßÊí× éÆ
éÆ êoCk Èz Ùç qDFDë lÜÆí× D®h xd éÆ íÛCkí× DëA lÜÆí× D®@h
Þ Ößzí× lÜÏF ECßh qCíOÂÞ íëßÊí× éÆ DWÛA ?lÜÆí× D@®@h x@d
,ÙÜìFí× DN Þk ækDOwëC Ý× ÐFDÃ×éÆ Co íwÆ íÜìF ,ÙÎD×í× Co ÙØ@¡@Z
éÆ íÛCkí× DëA ,PvC æDGOzC ÝëC íëßÊí×Þ ,ÙÜìFí× DN oDèZ Co ¢Ø¡Z
ÙÛCkí× ,éÛ :lëßÊí× ?PvC æDGOzC éÆ íçkí× ÍDØOdCDë PvC æDGO@zC
ÝëCMkßh ßN xJ .koClÛ íÜìF DN Þk Dë éÏÆ DN Þk éÆ ÞC ,PvC æDG@O@zCé@Æ
Pvk P¾p·×éF Ý× íëßÊí× oß®Z ßN ,êkpÆ ClìJ ÝìÃë Èë DF Co D®h
DV ÚÔ¾ ok Ðõ íëßÊí×íOÂÞ .PvC P¾p·× Èë ykßh ÝëC !?ÙO¾DìÛ
éÆ ÙÛCkí× íÜ·ë ,ækpÆ æDGOzCíëßÊí× ÖrV DF ,PvC ækp@Æ æD@G@O@zC
PÃìÃd Èë éF DN ÚDwÛC .êCælìvoPÃìÃd éF xJ ,PvC ækpÆ æD@G@O@zC
.lØè¾íØÛ Co ÐFDÃ× é®ÃÛækßF æDGOzC lzDF ælìvpÛ
æDGOzCkßh MDÆCokC qC í©·F ok ÚDwÛC :P¿Ê lëDF ÝìÜ@Z Ý@ëCp@FD@Ü@F
xJ .koClÛ æDGOzCkßh MDÆCokC qC í©·F ok D×rV éÇÛA ÍDd Þ lÜ@Æí@×
DëA ÙìÜìGF ,ÙëÞpF oDì·×Èë ÍDGÛk lëDF ,ÙìÜÆ ÙìwÃ@N Co é@Ïò@w@× l@ëD@F
ÚA êoDì·× Èë DF ÙìÛCßNí×DëA ÙìÜìGF ,ÙëÞpF oDì·× Èë D@F Ù@ì@ÛCß@Ní@×
éF CpZ ?éÛ Dë ÙìÜÆ cÔ¤C ÐÇzÈë éF ÙìÜÆí× æDGO@zC é@Æ Co êkoCß@×
!?Ùëß¡F PhDÜz ФC pÇÜ× ÙìÜÆí×D®h koCß× í©·F ok éÇÜëC Ð@ì@Îk
D®h éÆ ÙëoClÛ Èz éÆ êkoCß× Þ ÙìÜÆí×D®h é@Æ êkoCß@× ÚA Cp@Z
Co Þk pç) (ÙëCækkpÆ D®h ÙìØè¾í× éÆ íëDVÚDØç ÐS×) ÙìÜ@Æí@Ø@Û
:kßzí× êl·v p·z pì²Û ÚßçpìJ êDÂA ½pd ÝëC(!?ÙìÛClF ÚDwÇë
Co é×éÛ lÛD× PÎrÜ× Co éÆ éÛ----- kpÆ í¡ÛCk íF íÇë í×ß qC ßZ

oCr¿Ïµ ok êÞDÊ éÆ íÜìFíØÛ

Co æk ÚCÞDÊ éØç lëÓDìF

,êCé·×DVÈë qC p¿Û lÜZ pÊC éÆ PvC Pvok íµDØOVC ÐñDw× ok DèÜëC
,lÛl×Aok Ðص lF ÞoDÆ lF £DizC @ íÛDdÞo Àܤ ÔS× @ í¿Ü¤ Èë qC
,kÞoí× Ùç ÚCpËëk êÞpFA
êlëq éÆ koClÛ íÜ·× ÓCÞ

êpËÜçA jÏF ok kpÆ éÜÊ

êpËw× ÚkpÊ lÛkq pO¡z éF

ÙëÞpF ,PvCPvok D·®Â pËëk êCæoDJ ,PvC æDGOzC D× MDÆCokC qC êCæoDJ
(éçDJ) éÆ íØϵ ,Ä®Ü×Ùϵ éÆ PvDWÜëC .¯Ïº MDÆCokC êCæoDZ ¹Cp@v
ÚDÇ×C Ölµ Þ PhDÜz ÚDÇ×C éëp²ÛÝìØç ok íÜ·ë .PvC PhDÜz éëp²Û
Þ ,kpÆ æpwÇë Co ¢FDwd PvC ÝÇØ×DÛ PhDÜzP¿Ê éÇÛA ,P@hD@Ü@z
êCpF P¾o oDì·× Èë ÍDGÛk ,P@vC Ý@Ç@Ø@× P@hD@Ü@zP@¿@Ê é@Ç@ÛA
êCpFêoDì·× Þ lçk ¦ìi¡N fìe¤ PhDÜz qC Co ¯Ïº PhDÜzéÇ@Ü@ëC
DN Ä®Ü× ÍDd.lzDF oDÆ ok fìe¤ PhDÜz qC ¯Ïº PhDÜz ÚkCk rì@Ø@N
,PvC æl×ApFkßh é¿ì±Þ ÝëC Þ PìÎÞåw@× Ý@ëC æl@è@µ qC æqCl@ÛC é@Z
qDF pOØè× ÐñDw×qC Ùëßz ÚA koCÞ ÙìçCßiF pÊC éÆ P@vC êCé@Ïò@w@×
DëA ?lëßÊí× éZæoDF ÝëC ok ÚAp éÆ ÙìÜìGF lëDF D× ⁽⁵⁾.Ùì@ÛD@×í@×
PhDÜz lëßÊí× Ùç ÚApÂDë PvC ÝÇØ× PhDÜz éÆ PvC lÃO·× ÚApÂ
Þ PvC ÚAp ÚßZ ,lzDF ÝÇØ×PhDÜz éÆ íOÂÞ æqDN ?PwìÛ Ý@Ç@Ø@×
lzDF éOzCk íØÇd PvC ÝÇØ× êsßÎßñlëCok PhDÜz kßh ,PvC Hçn×
PhDÜz DëA ´ßÜØ× Dë PvC ´Þp¡× PhDÜz DëA éÆ P@vCÝ@ëC Ù@Ç@d ÚA Þ
Dë PvCÝÇØ× PhDÜz DëA éÇÜëC íÇë) PvC éÏòw× Þk ?rëDVDÛ Dë PvCrëDV
ok éÆ lìÛCkí× (?rëDVDÛDë PvC rëDV PhDÜz DëA éÇÜëC pËëk Þ ?ÝÇØ×D@Û
MCoßN D× p²Û qC ÚßZ Þ PvC ælzcp®× í¤Dh ÐÇz éF éÏòw× MCoß@N
,ÙìWÜví× ÚAp oDì·× DF D× éÆ íOÂÞ íÜ·ë ,PvCælz ÀëpeN EDOÆ Èë
MCoßN ÐÃÛ íOÂÞ ,MCoßN Ùç Þ PvC ækpÆ ÐÃÛ ÚAp Ùç éÆCo éÏòw× Èë
ÀëpeNMCoßN ÚDìF éÆ PwìÛ êlëkpN D× êCpF ,ÙìÜìFí× ÚAp ÀÎDi×Co
ÝëC éF éÏòw× PÂßaìçíGçn× EDOÆ Èë ÚCßܵ éF ÚAp ok .PvC æl@z
éÇÏF ?ÍDe× Dë PvC ÝÇØ× PhDÜzDëA éÆ kßzíØÛ cp®× í¿wϾ ÐÇz
uDvCpF DëA ÐñDw× qC ÚAp êDèOzCkpF ÙìÜìGF lëDFéÆ PvC Moߤ ÝëC éF
êDçoßOvk DëA ?PhDÜz ´DÜO@×C uD@vCp@F D@ë P@vC P@hD@Ü@zÚD@Ç@×C
ÚDÇ×CÖlµ uDvCpF Dë PvC éìVßN ÐFD PhDÜz ÚDÇ@×C uD@vCp@FÚAp@Â
?rëDVDÛ Dë PvCrëDV PhDÜz DëA éÆ PvC ÝëC pËëk éÏòw× Þ ?PhDÜz
jëoDN ÀëpeN ÝëpNoÞA ÚDëq           
ÚDèVok ÙÜÆíØÛ ÍDìh Ý× éÆ PvC ælz ¸ÂCÞ í¿@ëp@e@N ,MCoß@N ok
ÙÛCkí× .lzDFækpÆ koCÞ ÚDëq Pëp¡F éF ÀëpeN ÝëC æqClÛC éF í¿ëp@e@N
Moߤ ÝëC éF P¡èFÞ ÖkA ÚDOvCk MCoß@N ok Ù@ç Þ ÚAp@ ok Ù@ç é@Æ
MCpØR Þ DèOØ·Û qC lÛoCk ÄdP¡èF ok ypwØç Þ ÖkA éÆ PvC cp®@×
lÛßz ÈëkrÛ Phok ÚA éF lëDGÛ éÆ PwçPhok Èë Þ lÜÜÆ ækD¿OvC ÚA
qC ÐìÎk ÝìØç éF Þ koßh Phok ÚA æßì× qC ÖkA.lÛoßiF ÚA æß@ì@× qC Þ
éÆ PvC ÝëC éÏòw× .Pwç MCoßN Þ ÚAp ok oClÃ× ÝëC.lz ælÛCo P¡èF
MDØÏw×qC Þ íÛAp ÝñCpÂ Þ ÚAp kßh qC ?PvC íOhok éÛßËZ PhokÚA
ÚDwÛC PìÛCßìdéGÜV éF ,´ßÜØ× æßì× ÚA éÆ lëAí×pF í@×Ô@vC MD@ëCÞo
éÎßÃ× qC ækßF êp×C Èë íÜ·ë,ÚDwÛC PìÛDwÛC éGÜV éF éÛ kßzí× «ßFp×
l¨ éÎßÃ× qC cÔ®¤C éF Þ lwd éÎßÃ×qC ,£pd é@Îß@Ã@× qC ,MCß@è@z
Phok éF ,yDGÛ ¸Ø¬ ÐçC íÜ·ë ,ß¡× Èëkr۸ج Phok éF .íÛDw@ÛC
ÍrÜN ykßh Pì×kA qC ÖkA íÎÞ ,qoßÛ MkDwd íÜ·ë ,ß¡×ÈëkrÛ lwd
éF ,pGÇN éF ,lwd éF ,¸Ø¬ éF ,£pd éF ,lz Èëkr@Û D@è@ÛA é@F Þækp@Æ
lÜO¿ÊÞC éF ,lz ÈëkrÛ PvC PìÛDwÛC «ßÃv Þ Ð¿wN éÆ íëDçrìZÝ@ëC
ÖkC Ùϵ))éÇÛA qC l·F (?lÜO¿Ê ÞC éF ¸Âß× éZ) .ÚÞp@ì@F êÞp@F l@ëD@F
lÜO¿Ê) .PvCælz éOhß×A ÞC éF ÄëDÃd éØç ((((6))Dè@Ï@Æ öD@Ø@vÓC
,ÀëpeN ÚCoDÇOëDÜV PvkMCoßN ok !ÚÞpìF ÞpF ,PwìÛ ßN êDV (DW@Ü@ëC
Clh éÆ íOhok ÚA éÆ PvC ækCk æßÏVÐÇz ÝëC éF Co éì©Â PvC æl@×A
ÖkA PìÛDwÛC éGÜV éF PvC «ßFp× ,ß¡Û ÚA ÈëkrÛéÆ kCk oßOvk ÖkA éF
.ÖkA пwN éGÜd éF éÛ ÖkA êÔOµC éGÜd éF ,ÖkA PìÛCß@ì@dé@G@Ü@V é@Û
ÞC qCCo ÍDØÆ Þk ÚA PvCßhí× Clh Þ PzCk kßVÞ ÖkA êCp@F ÍD@Ø@ÆÞk
íØÛ Clh .ÚkßFéÛCkÞDV ÍDØÆ êpËëk Þ P¾p·× ÍDØÆ íÇë :lÜ@Æ ¼@ëok
Phok íÜ·ë ((P@hok))qC ÖkA .l@çl@F ÖkA é@F Co Þk Ý@ëC P@vCß@h
DN (P¿Ê kßh DF) Þ lz qDF ¢Ø¡Z Þ lì¡Z(PhDÜz Phok) êDvDÜz
íÜ·ë Eßh ÙìØè¾í× æqDN ,lz qDF ÚDØØ¡Z æqDN,ÙëkßF oß@Æ ÍD@d é@F
qC ÞC ÙìOvCßhíØÛ D× !lëlëk :P¿Ê ÚDËOzp¾ éF Clh .éZíÜ·ë lF ,é@Z
ÓDd,lz qDF ¢Ø¡Z Þ koßh D×C kßz lÜ×æpèF PhDÜz Þ P¾p·×æpW@z
Þ koßiF ÙçíËÛCkÞDV Phok qC éÇÜëC p®h lz qDF ¢ëD@è@Ø@¡@Z é@Æ
.ÙìÜÆ ÚÞpìF P¡èFqC Co ÞC PvC pOèF xJ ,Pwç lÛDØF rìÛ éÛCkÞDV
ÚCpÊoDìwF Ößص o߬ éF Hçn× Þ Ýëk êCpF ÀëpeN ÝëC Þ p@Ç@¾ Ý@ëC
ÖßÏ·× xJ :lÜO¿Ê(Clh oßOvk íÜ·ë ,Clh Ýëk íÜ·ë ,Hçn×) .lz ÖDØN
lzDF éOzCk Ýëk lëDF ÖkADë éÆ PvC kD©N P¾p·× Þ Ýëk ÚDì× kß@zí@×
Dë ,kßz qDF ¢ëDèØ¡Z koßiF P¾p·×Phok qC lëDF Dë ,kpënKF Co Clh p×C
Dë ,PhDÜ¡Û Þ kßF oßÆ Þ P¾pënJ Co Clh p×C ,PzCkHçn× Þ Ý@ëk l@ëD@F
P¾oÞ PzCnÊ oDÜÆ Co Ýëk ,kq Clh p×C pëq ,kpÆ ÚD쥵 ,PhDÜzlëD@F
DJÞoC ok íëDèÏS×ÙÆÙÆ .kßz qDF DèØ¡Z DN lz HÇNp× Co P쥷@× Ý@ëC
,éÜvpÊ Þ ÅßÏ¿× lzDFí«CpÃv pÊC ÚDwÛC)) :P¿Êí× éÆ lz XëCo
ÙÜÆ íÊlÛq qÞo Èë Ý×)) ,((ækpFlzDF íÆßh éÆ PvC ÝëC qC pOè@F
Þ lzDF éOwF ÙëDèØ¡Z pص Èë éÇÜëC qC PvCpOèF lzDF qDF ÙëDèØ@¡@Z
DF ÙÜèV Ý×)) ,((ÙÜÆ íÊlÛq P¡èF ok ÙçCßhí×l·F éÆ ÙzDF oßÆ
éÆ PvC ÝëC .((éOwF Ù¡Z DF P¡èF pF Ùçkí× fìVp@N CoqD@F Ù@¡@Z
oDèZ éÆ kßF êCéÏòw× ,éÏòw× Èë DJÞoC êDìÛk ok éÆ lìÜì@Fí@×D@Ø@z
Þ Pìeìw×íGçn× lëDõ ok ÚA é¡ëo ,lÛCækoÞAok kßh qC lÜØ¡@ÛCkD@N
íÛDØvA EDOÆ ((ÄìOµlèµ)) ÚCßܵ éF Co MCoßN Þk pç éÆ P@ëkß@è@ë
,P¾o DèOØ·Û P¡èF éF Þ PzCkÝëk lëDF Dë é@Æ koCk kß@VÞ l@Ü@ÛCkí@×
éF pv ÚA qC Þ pv ÚA éF PhDN pv ÝëC qC ,PhClÛCÌÜÏz ,lìFCßh ,koß@h
êÞpF lëDF lz qDF PëDèØ¡Z pÊC Dë Þ ,lzDF éOwF PëDèØ¡ZD×C ,pv ÝëC
.íëDìF oDF ÅßÏ¿× Þ êlÜÆ íÊlÛq PÆÔ¾ok
ÖkA ÚDOvCk Þ ÚAp           
éF ÖkAÚlz ÈëkrÛ ÚDOvCk ÚAp .lÛqíØÛ í¾pd ÝìÜZ rÊpç ÚAp D×C
íϵ Ùè¨pµÙR DèÏÆ öDØvÓC ÖkC ÙϵÞ)) ÚDOvCk qC l·@F Co P@hok ÚA
ækpÆ pÆm ⁽⁷⁾(( ÝìÂkD¤ÙOÜÆ ÚC öÓåç öDØvDF íÛßGÛC ÍDþ øÇñÔØÎC
Þ ,ÚDØF DWÜëC lÜëßËF ÞC éF Þ kÞpFP¡èF éF éÇÛA qC ¢ìJ ÖkA íÜ·ë ,P@vC
ok Þ kßF ÖkA ,kßF éOhß×A Co ÙÎDµ ÄëDÃdéØç Þ kßF ælz qDF ¢@Ø@¡@Z
ÚA Úkoßh DF éÆ kßF P¡èF ok êCéOwF Ù¡Z ÚCßìdÈë éÛ kßF P¡è@F
½oDµ,kßF ÖkA ÚßZ .P¡èF éF P¾o éÆ kßF ÖkA .lz qDF ¢Ø¡Zæß@ì@×
ÝëC qC Co ÖkA .PwÛCkí×Co ÄëDÃd Þ PzCk íëDvDÜz ,PzCk PhDÜz ,kßF
pìvC P¾p·× Þ Ùϵ éØèÛA DF ,lzUoDh Pì×kA qC éÆ lÛkpÆ ÚÞpìF PèV
.lz ¸Ø¬ Þ évßvÞ Èë pìvC ,lz £pdÈë pìvC ,lz ¢vßç Þ êß@ç
.kpÆ «ßÃv P¡èF qC éÆ lz ÖkADÛ ÖkA .PvC ÖkA êDVDWÜëC lÜO¿Ê ÞC éF
,PhDÜz.kpÇÛ Ðص kßh íëDvDÜz ÖqCßÎ éF ,kßh PhDÜz ÖqCß@Îé@F ÖkA
Ðص êsßÎßñlëC Þ,lçkí× êsßÎßñlëC íÜìFÚDèV ,lçkí× íÜìFÚD@è@V
éF ((ÙÛCkí×)) ÝëC ,ÙÛCkí×Co ÄëDÃd éØç ,ÙOwç ÖkA Ý× .lçCßhí×
éÛßËÜëC Co ÚDèV ÚßZ Þ ,lçkí× ÚD¡Û£Dh ÐÇ@z é@F Co ÚD@è@V Ý@×
,ÙÜÇÛ æDËÛ lëDGÛ Þ lëDF éF Ý× íÎÞ .ÖoCk ((lëDGÛÞ lëDF)) xJ ÙÜì@Fí@×
ÚA)) lëßËF Þ lëDìFpÊ évßvÞ È@ë ,Ù@Ü@Ç@Û uD@w@dCP@ì@ÎÞå@w@×
,oßiÛP¿Ê ßN éF éÆ lz ¢ëkßwd Clh ,PvC íËÛCkÞDV Phok,Phok
évßvÞ MoߤÝëC éF ÖkA lÛCéO¿Ê DèÛA) ((oßiF Phok ÝëC qC ÞpF ,é@Û
,éÛ .lëAok oDÆ qC P¾p·×Phok ,Phok ÚA l·F íÎÞ ÖoßiF Ý@× Þ (l@z
êsßÎßñlëC ßN ,êoCk íÜìFÚDèVßN ,êoCk PhDÜz ßN ,í@×kA ß@N !ÖkA êC
:koCk éGÜV Þk Ùç Ðص) lçCßhí× Ðص p×CPëDèÛ ok êsßÎßñlëC ,êoCk
pË× ,lçCßhí× êoClèËÛkßh Þ êßÃN ,(PGS×éGÜV Þ í@¿@Ü@× é@G@Ü@V
ÝëpOÇZßÆ ÐØeN EDN íÎÞ lzDF éOzCk êsß@Îßñl@ëCÚD@w@ÛC kß@zí@×
pç DV pç Ùç Þ ÙzDF éOzCk êsßÎßñlëC Ùç !?lzDF éOzClÛ CoPì×Þpe@×
ÙÛDçkEA ,lO¿ìF íÆCoßh Èë éF ÙØ¡Z ÔS× ,(ÖÞpF ¢ÎDGÛk) Ölëké@Z
êoClèËÛkßh Þ êßÃN ÚkßF ÖkA !ÖoßiÛ ÙÛCßO@Û p@Ë@ëk Þ l@O@¿@ì@F æCo
.lçCßhí×
éF éÆlz ælÛCo P¡èF qC ÐìÎk ÝëC éF ÖkA ÖÔvC Ä®Ü× ok éÆ PvC Ý@ëC
íÜìFÚDèV l·F,PhDÜz íÜ·ë ,kpÇÛ Ðص kßh PhDÜz ÖoDèZ éVok ÚA
ÖrOÏ× Ðص éF Co ÞC ,êsßÎßñlëCl·F Þ ,kpÆ ClìJ êsßÎßñlëC l·F ,kpÆ ClìJ
MCoßN íÎÞ .ÚÞpìF ÞpF :lÜO¿Ê ,lër»Î¢ëDJ ,lìvo éÆ DW@Ü@ëC é@F ,kp@Æ
kpÆ ClìJ PhDÜz ÚßZ ,ÝÇÛ ClìJ PhDÜzlÜO¿Ê ÞC éF ÍÞC qC lëßÊí×
Phok Phok ÚA Þ ,ÚÞpìF ÞpF lÜO¿Ê ÞC éFlz qD@F ¢@ëD@è@Ø@¡@Z Þ
.kßF P¾p·×
ælz ÀëpeNéëp²Û ,êpǾ ,êCé¡ëlÛC pOØÆ ÙÜÆ x× §pµ éÆ PvC ÝëC
Pëp¡F éF PvC ælz koCÞMCoßN ok éÆ í¿ëpeN ÝëC æqClÛC éF êsßÎßñlëC
Uß× ÝëC DìÛk ok ,PvC qßÜçéÆ qßÜç .PvC ækq op@¨ Ý@ëk Ù@ÎD@µ é@F Þ
.DèÜëC qCíÇë ,Ýëk Dë Ùϵ Dë éÆ PvC cp®×
PhDÜzÚDÇ×C éF ÐñD éÇÏF PwìÛ PhDÜz PìµßÜØ× éF ÐñD ÚAp x@J
íOÂÞ :PvC f¨CÞ?PvC PhDÜz ÚDÇ×C éF ÐñD ÚAp ÐìÎk éZ éF .P@vC
.lÜÆíØÛ ÝÇØ×DÛ p×C ÈëéF Mßµk ,PhDÜz éF lÜ@Æí@× Mß@µk ÚAp@Â
ÓDF PëDèÛíF ld DN Co ¢OhDÜzéVok ÍÞC ,ÖkA éF ¸VCo ÚAp éÆ íO@ÂÞ
PhDÜz ÚDÇ×C ßN !p¡F êC :lëßËF lçCßhí×?lëßËF lçCßhí× éZ kpFí×
Èë êÞo ÁkD¤ ÖD×C .((DèÏÆ öDØvÓC ÖkC ÙÏ@µÞ)):êoCk P@ëD@è@Ûí@F
ÝëCíOd Þ)) :lÛkß×p¾ Þ ÚA éF lÛkq Pvk .lÛkßF éOw¡Û íOvßJéOe@N
ФDd) ÖkA êCpFPëDèÛíF PhDÜz ÝìÜZ íÜ·ë ((PvC Ý× êDJ pëq éÆ
.(lz
.PvC PØÇdqC pJ ÖkA ÚDOvCk .PvC PhDÜz ÚDÇ×C éF ÐñD@ ÚAp@ x@J
PhDÜz ÚDÇ×C éÏòw×ÖkA ÚDOvCk êDçr×o Þ Dèvok Þ DèOØÇd qC í@Ç@ë
í×kA ÚA éaF DØz !DèÛDwÛC êC:lëßËF D× éØç éF lçCßhí× íÜ·@ë ,P@vC
í×kA éaF ,lìOwç ((ÖkA éaF)) ,kßFld ÝëC DN ¢OhDÜz éÆ lìO@w@ç
PëDèÛíF PhDÜz êßv éF xJ ,kpÆ ClìJ PëDèÛíFPhDÜz éÆ lìO@w@ç
DØz .ÚkßF DvDÜz éaF DF PvC êÞDw× ÚAp p²Û qC ÚkßF ÖkAéaF .lëÞpF
.lìOwç PhDÜzéaF
PhDÜz éF ÚAp Mßµk           
ok éØèÜëC.lÜÆí× PhDÜz éF Mßµk Co ÖkAíÜF DØvo ÚAp@ æÞÔ@µ é@F
.ÐìG ÝëC qC íNCpìG·NÞ ,Pwç pFlN Þ pÇ¿N éF p×C ,Pwç p²Û éF p×C ÚApÂ
,lìÜÆ p²Û ßËF Ökp× ÝëC éF⁽⁸⁾:§oÓCÞ MCßØwÎC í¾ CmD× CÞp²ÛC Ð@Â
íëDçrìZ éZ Ýì×q Þ DèÛDØvA ÝëCok ,lìÜÆ pǾ (ÚkpÆ pǾ íÜ·ë p²@Û)
,lìÜÆ p²Û Ýì×q Þ DèÛDØvA ÝëC ok lëßÊí×ÚAp .lìvDÜ@¡@F ,P@w@ç
Co PÛDèV ,uDÜ¡F Co Mkßh ÚDwÛC êC ,lìvDÜ¡FPwç é@Z p@ç l@ëÞp@F
Mkßh jëoDN Þ é·×DV ,uDÜ¡F Co PÛD×q ,uDÜ¡F Co PëCl@h,uD@Ü@¡@F
ÐçCêC ⁽⁹⁾ÙÇw¿ÛC ÙÇìϵ CßÜ×C ÝënÎC DèëC Dë)) éëA íOd .uD@Ü@¡@FCo
qC Ýëpw¿×Pwç ÙÜçm ok ÝÎC éÆ oß®ÛA ((ÚDNkßh kDF DØz pF ÚD@Ø@ëC
Co MkßhíÜ·ë lÜëßÊí× ⁽¹⁰⁾éϱl× íëDG¬DG@¬ é@×Ô@µ Ð@ì@G@Â
.uDÜ¡F
ívDÜzkßhÞ kßh PhDÜz EDFok íGìWµ éOÇÛ ((om)) ½Þp·× éëA ok
ÙçlèzC :lëßÊí×.PvC ælz ÚDìF lÜÛD× r×o Moߤ éF éZ pÊC Pwç
MkDèz .P¾pÊ kßhêDèw¿Û pF lçDz Co Ökp× ⁽¹¹⁾.Ùèw¿@ÛC í@Ï@µ
lçCßhí× l·F ,ælëk Co êrìZÚDwÛC ÍÞC éÆ PvC MkDèz êCkC PÂßÇ@ë
êCpF koÞAí× Co íÇë PÂßÇë Þ ,lçlFMkDèz Þ lÜÆ ÐÃÛ ÚCpË@ëk êCp@F
êCkC)) lÜëßÊí× Co ÚA .lçlF MkDèzl@·@F Þ l@Ü@ì@G@F ÍÞC é@Ç@Ü@ëC
lëßÊí× ÚAp .((MkDèz ÐØeN)) lÜëßÊí×Co Ý@ëC Þ ((MkD@è@z
Mp®¾ MDëA qC éëA ÝëC éOG@ÎC) kCk éñCoC ykß@h é@F Cop@¡@F kß@h Cl@h
Co Mkßh P¿Ê íÜ·ë ,P¾pÊ ykß@h p@F l@çD@z Co ykß@h,(P@vC
:P¿Ê Clh ,lëk ykßh p¡F DN Ùè@w@¿@ÛC í@Ï@µ Ù@çl@è@zC!Ý@ì@G@F
lëßÊíØÛ .éÏF :lÜO¿Ê ?ÙOwìÛ DØz oDÊkoÞpJ Ý× DëA ?ÙÇFp@FP@w@ÎC
DØz oDÊkoÞpJ Ý× DëA P¿Ê l@·@F kCk éñCoC p@¡@F é@F Co ykß@hCl@h
oDÊkoÞpJ Ý× DëA P¿Ê l·F Þ kCk éñCoC p¡F éF Co p¡F lëßÊí×,ÙOwìÛ
éÆPvC ÝëC ÐS× ÝëC (DëA) (?P¿Ê oß®ÜëC) PGvDÜ× éZ éF .ÙOwìÛDØ@z
,éÛ ?íÜìFíØÛCo Þpص DëA lÜëßËF l·F lÜçlF ÚD¡Û (íwÆ éF) Co lëq êDÂA
¢OvÞk éF íwÆ éÆ PwÜëCÐS× ,ÐS× ÖDÃ× ok .PvC pËëk EDw@d Ý@ëC
Co ¢Ãì¾o Moߤ ,lÜÆí× æDËÛ éÜëAok ÞC ,ÝÆ æDËÛ Co éÜëA ÚA lëßÊí×
éF ÚßZ ?CpZ ?éÛ Dë ÙOwç DGëq Ý× lëßÊí×kpÆ æDËÛ éÜëA éF DN ,lÜìFí×
olÃÜëC .kßGÛ oß®ÜëC kßF ækpÆ æDËÛ oCßëk éF pÊC.PvC ækpÆ æDË@Û é@Ü@ëA
pËëlÇë DF ívDÜzClh Þ ívDÜzkßh olÃÜëC !PvCÈëkrÛ p@¡@F D@F Cl@h
Co ykßh DN ,Ýì@G@F Co Mkß@h !p@¡@F l@ëß@Êí@× !P@vCé@O@i@ì@×A
íÜìGF Co Mkßh ßN ?ÙOwìÛ ßN oDÊkoÞpJ Ý× DëA lëßÊí@×l@Ü@ì@Fí@×
éw¿Û ½pµÝ×)) éÏØV .êCéOhDÜz Cp× ívDÜ¡F Co Mkßh ,êCælëkCp@×
MÔØV qC ((PvCéOhDÜz Co Clh lvDÜ¡F Co ykßh xÆ pç éFo l@Ã@¾
,PvC ælz éO¿Ê éÏØVÝëC Ùç ÖÔvC qC ÐG@ ,P@vC ÚD@è@V ½Þp@·@×
éF êldC íÎÞ lÛCéO¿Ê DçíÏìhÙç lÜç ok ,PvC éO¿Ê Ù@ç «Cp@Ã@v
ok kDëq ,MCpìG·N ÝëC qC ÝìÜ×åØÎCpì×CPvC ækpÇÛ ÚDì@F ÚAp@ íñD@G@ëq
ÝëC éF íÎÞ ,Pwç rìÛ (£) ÖpÆC pGØ»ìJ MDØÏÆok ,Pwç ¢@ND@Ø@Ï@Æ
ÚDwÎ ÚA DF ,PvC ækpÇÛ ÚDìF êldC æl×A ÚAp éëA Ý@ëCok é@Æ íñD@G@ëq
ykßh DN ,ÝìGF Co Mkßh P¿Ê Þ kCk éñCoC p¡F éF Co p¡F :ÚApÂrì×Ar×o
Eß@h Co ß@N ,êoA :P@¿@Ê ?í@Ü@ì@Fí@× Eß@h Cp@× P@¿@Ê l@ëkCo
DN Þk ((éFo ½pµ lþ éw¿Û ½pµ Ý×)) l@ëß@Êí@Ø@Û.Ù@ì@Ü@ì@Fí@×
êß¡F ÐÃOÜ× ÚA qC l·F DN ,Mkßh P¾p·× :lÜÆí@Ø@Û À@ëkoP@¾p@·@×
Co ÝëCpÊC éÆ PvC ÈëkrÛ Ùç éF P¾p·× Þk ÝëC olÃÜëC .Clh P¾p·×é@F
ÚAp ,lÛCækCkoCp Ùç oDÜÆ ok P¾p·× DNÞk ÚCpËëk .êCælëk Co ÚA íÜì@F
x¿Û ÚD¾pµ pÊC ,PvCí¾DÆ x¿Û ÚD¾pµ ÚDØç lëßÊí× pìG·N Èë éF
!PvC íÇë Eo ÚD¾pµ DF x¿ÛÚD¾pµ olÃÜëC .Pwç Ùç Eo ÚD¾pµ lzD@F
éÆ PvC íNoߤ qC pìº éÜëA éÇÜëC Ýìµok .PvC éÜëA éF ÚkpÆ æDËÛ ÐS@×
.íÜìGÛ Co ÚA ÚÞok Moߤ íÛCßNíØÛ íÜìGFCo éÜëA pÊC D×C PvC ÚA ok
PëA.lÜÆí× Mpìd D·ÂCÞ lÜÆí× pFlN Co ÚAp MDÇÛ ÝëC ÚDw@ÛC í@O@ÂÞ
,íNDçk Èë ,í×CEpµ kp× Èë pGØ»ìJ lìÜÆ EDwd DØz .ÝëC íÜ·ë ÚkßF
ok oßhDFo pVDN DN oDèZ ÞPvC ækßF D× ÚDÃÎßv æqClÛC éF ÔS× éÆ éÇ× ok
êDçkCßvDF ,PvC ælëlÛ ÙÏ·× ÞkDOvC ,PvC ælëlÛ HOÇ@× ,ækß@F D@W@ÛA
í¯h íÇë ¯Ã¾ ,lÛCækßF qÞp@×C Öß@vuÔ@Æ f@®@v ok yCé@·@×D@V
êkp× ÝìÜZ ÚDFq éF DëA ,lÛCéOzßÛí× êCéÎßÆÞ XÆ Þ l@ÛCæl@ÛCß@hí@×
éÇÜëC ÚÞlF ,PvC êoÞDF kß¡F êoDV Àëp± Þ Àì®ÎÚDÜiv ÝìÜa@Ü@ëC
Dè¬CpÃvéÆ lëßËF íÜiv ?lzDF oDÆ ok pËëk ÙÎDµ DF êßÜ·× «DGNoCÈë
éOzCk ¸ìvÞ lëkolÃÜëC ?lÜëßËF Ýiv P¾D®Î ÝëC éF lÛCéOwÛCßOÛ rÊpç
Èë qC (¢ëp¡F MD×ßÏ·×)ykßh MD×ßÏ·× éÆ í×C Epµ kp× Èë .lzDF
:§oÓCÞ MCßØwÎC í¾ CmD× CÞp²ÛC ÐÂ:(lëßËF) PvC ækßF pOØÆ D× ÚDJßZ
lÜìGF ,(lÜÆíØÛ PµDÜ Ùç Ýì×q éF) Ýì×qÞ DèÛDØvA ÝëC ok lìÜÆ p²Û
Mßµk éÆ ÚAp xJ .lìvDÜ¡F Co ÚDèV ÖDØN !PwìZÚDèV ÝëC ÖDØN ok
íÜ·ë PwìÛ cp®× ¢ëCpF PhDÜ@z ÚD@Ç@×C ,l@Ü@Æí@×P@hD@Ü@z é@F
.PvC ÙÏw× (ÞC p²Û qC) PhDÜzÚDÇ×C
ÖqÓpÊC éÆ Pwç íñrV ÐñDw× íhpF PhDÜz ÚDÇ×C éF ¸VCo é@O@G@ÎC
.ÙÜÆí× §pµ l·F lzDF
ÝëpçD®ÎC éÎCÞ lØe× íϵ ÕC íϤÞ
PhDÜz êDçoCrFC 
é×lÃ×           
ÙìdpÎC ÝØdpÎC ÕC ÙwF
.ÝëpçD®ÎCéÎCÞ lØe× DÜìGÛ Þ DÛlìv íϵ ÷ßÏ¥ÎCÞ ÝìØÎD·ÎC Eo Õ lØeÎC
ÞkéOznÊ éwÏV ok D× éÆ PvC cp®× íÏñDw× ,PhDÜ@z é@Ïò@w@× ok
éwÏV okPhDÜz yqoC Þ PìØçC .ÙëkpÆ ÚDìF Co ÐñDw× ÚA qC é@Ïò@w@×
êDìÛk ok CpZ éÆÙëlz koCÞ æCo ÝëC qC D¤ß¥i× Þ ,lz §pµ éOzn@Ê
êCælµ éÆ ,PvCækpÆ ClìJ PìØçC éØèÜëC P@hD@Ü@z é@Ïò@w@× qÞp@×C
éF Þ ,PvC ívDÜzPhDÜz,PwìÛ ívDÜzÚDèV ,é¿w@Ï@¾ l@ÛCé@O@¿@Ê
⁽¹³⁾ êsßÎßOwìJC PwìÛ ⁽¹²⁾ êsßÎßOÛCPhDÜz yCíËÛp¾ cÔ®¤C
PvC êsßÎßñlëC Þ HOÇ× êDìÛk ,qÞp×C êDìÛkÚßZ éÆ ÖkpÆ §pµ PvC
ækCq DçívDÜzÚDèV Þ lÜOwç Dèì@Ü@ì@F ÚD@è@V ækCqD@è@ësß@Îßñl@ëC Þ
kßF uDÜzPhDÜz rìZ pç qC ÐGÂ lëDF xJ ,lÜOwç DèìvDÜzP@hD@Ü@z
HOÇ× Èë éF ÝOvßìJ ok Co kßh Àì@Ï@Ç@N D@N ,l@z uD@Ü@zÚD@è@VD@N
æoDF ÝëCok éÆ PvC PhDÜz ÚDÇ×C pËëk éÏòw× .lëk ÝzÞo êsßÎßñlëCÞ
.lz TeF rìÛ