----- فهرست مطالب ------
فهرست مطالب بسمه تعالى مقدمه فصل اول : جايگاه فرزند و مسؤ وليت والدين فصل دوم : دوران تولد و رعايت سنتها 1- گفتن اذان و اقامه در گوش فرزند اذان گفتن دور كردن شيطان از نوزاد است : مصون ماندن از گزند شيطان : گرفتار نشدن به بيمارى ام الصبيان : اذان گفتن پيامبر به گوش حسنين : اذان گفتن امام كاظم در گوش امام رضا فصل سوم : رابطه پدر و فرزند 1- خوشحالى از ولادت دختر پاسخ دندان شكن امام صادق (عليه السلام ): نگران مباش كه روزى ده خداست : خوشحال كردن دختران پاداش احسان به دختران : تربيت دختر سپرى در برابر شعله هاى آتش دوزخ : احترام به دختران : آنان كه آرزوى مرگ دختران خويش كنند: 2- محبت به فرزند آثار منفى فقدان يا افراط در محبت اظهار محبت 1- محبت به فرزند بهترين عمل نزد خدا: 2- ترحم خداوند به خاطر محبت به فرزند: 3- محبت را اظهار كنيد: سيره پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) اظهار محبت پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) به على عليه السلام : اظهار علاقه پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) به حسنين (عليهم لسلام ) : اظهار محبت به نوادگان : اظهار محبت به ساير كودكان سيره حضرت زهرا (سلام الله عليها) شيوه هاى گوناگون مهرورزيدن به كودكان بوسيدن فرزند بوسيدن فرزندان نيكويى است : آثار اخروى بوسيدن فرزندان : مهر پيامبر به فرزندان خود: پيامبر ابراهيم را مى بوسيد: پيامبر ابراهيم و حسين را مى بوسد: پيامبر و حسنين : مردى كه هرگز فرزندانش را نمى بوسيد: تعجب اقرع بن حابس از رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ): 3- بازى با فرزندان حسنين (عليهم السلام ) بر پشت پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ): تعجب عيينه از بازى كردن پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) با حسنين (عليهم السلام ): بازى پيامبر با حسين (عليه السلام ) در كوچه تشويق و نظارت پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) بر كشتى حسنين (عليهم السلام ): 4- وفاى به وعده 5- رعايت عدالت و مساوات بين فرزندان ماجراى يوسف و برادرانش را تكرار نكنيد: عدالت بين پسر و دختر عدالت در بوسيدن فرزندان : عدالت در هديه دادن به كودكان : 6- احترام و تكريم فرزند احترام كودك در حال نماز پيامبر به احترام كودكان نماز را كوتاه مى كند طولانى كردن سجده به احترام كودك : شيردادن فرزند در حال نماز ساكت كردن فرزند در حال نماز بيرون نكردن كودكان از صفهاى جماعت سلام كردن به كودكان عيبجويى نكردن از كودكان خطاب نيكو به فرزندان مشاوره با نوجوانان زمينه سازى اجتماعى براى رشد استعدادهاى كودكان 7- دعاى پدر و مادر در حق فرزندان دعاى پيامبر براى كودكان استغفار يعقوب براى فرزندان خود نماز امام صادق (عليه السلام ) از طرف فرزندان خود دعاى امام زين العابدين (عليه السلام ) در حق فرزندان خود مستجاب بودن سه دعا بالا رفتن درجات در اثر استغفار والدين 8- شكيبايى در سوگ فرزند پيامبر در سوگ فرزندش ابرهيم امام باقر (عليه السلام ) در سوگ فرزند خود امام صادق (عليه السلام ) در سوگ اسماعيل براى مصيبت كوچك اين همه بى تابى رد پاى اين سنت در زندگى مردان خدا بيتابى ، پيش از وقوع مصيبت گفتگوى قتيبه اعشى و امام صادق (عليه السلام ) فصل چهارم : ادب آموزى و تربيت فرزندان 1- اهتمام در امر تربيت حق فرزند بر پدر سه چيز است : تربيت نيكو از انفاق برتر است : حسن ادب بهترين هديه والدين : ادب آموزى بهترين ارث والدين : ادب بهترين ميراث است : نقش تربيت در تكامل انسان مناسبترين زمان تربيت مزرعه حاصلخيز روح نوجوان : ادب آموزى در كودكى : هفت سال تربيت مستمر فوايد ادب در كودكى و نوجوانى 2- تشويق فرزندان فوايد تشويق تشويق خداوند تشويق پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرزندم تو انسان موفقى هستى : تشويق و تمجيد در سيره اهل بيت آفرين بر تو كه همانند حضرت ابراهيم شدى : قدر دانى امام صادق از موسى بن جعفر (عليه السلام ) : پدر و مادرم به فداى تو اى گنجينه رازها: فرزندم از چشمه جوشان نبوت است : 3- تنبيه بدنى كودكان موارد منع از تنبيه بدنى كودكان موارد جواز 1- براى جلوگيرى از انحراف : 2- براى تربيت : حدود تنبيه بدنى محدوديت تنبيه بدنى ثبوت ديه بر پدر فتوانى حضرت آيه الله العظمى اراكى در اين خصوص چنين است : يادآورى چند نكته در روايات روشهاى تنبيه قهر، بهترين راه حل روش اهل بيت (عليه السلام ) در تنبيه امام سجاد و تازيانه زدن به غلام خود: 4- آموزش خواندن و نوشتن تشويق لقمان به علم و دانش 5- آموزش نظامى 6- آموزش آداب غذا خوردن چند دستور از امير مؤ منان (عليه السلام ) به امام حسن (عليه السلام ) : پرهيز از پرخورى : تا مضمضه نكردن آب ننوش : فصل پنجم : دوران باز سازى شخصيت فرزند 1- برچيدن زمينه فساد و انحراف در فرزندان الف - جداسازى محل خواب و اجازه گرفتن براى ورود ب - از بين بردن زمينه عاق والدين ج - پرهيز از غذاى حرام رابطه غذاى حرام با دين فروشى د- ايجاد زمينه صلاح و نيكى 2- ياد آورى بزرگى گناه و خطير بودن آن به فرزندان 3- واكسينه كردن فرزندان الف - تربيت فرزندان بر محبت اهل بيت فريب دادن دوستان على به وسيله عسل ب - مسلح كردن فرزند در برابر افكار انحرافى ج - بحث و پرس و جو از عارف اسلامى با فرزندان پرسش زيد و پاسخ امام سجاد 4- كنترل دوستان دوست آئينه تمام نما وظيفه مهم والدين نسبت به دوستيهاى فرزندان 1- تشويق به انتخاب دوست 2- نخست تحقيق سپس انتخاب 3- حفظ رابطه با دوستان خوب 4- پرهيز از دوستان ناباب دوستى هاى ممنوع الف - دروغگو ب - فاسق ج - بخيل د- احمق ه - قاطع رحم و- فاجر ز- بد زبان ح - جاهل ط- فرومايه گان ى - اشرار فصل ششم : پرورش ايمان و مذهب 1- ارتباط فرزندان با پرودگار درسى از خداشناسى از على (عليه السلام ) به امام حسن (عليه السلام ) هيچ عبادتى بهتر از تفكر در آثار خدا نيست هيچ چيز را شريك خدا قرار مده هيچ وسيله اى محكم تر از رابطه با خدا نيست هميشه به ياد خدا باش همه جا بياد خدا باش در پنهان و آشكار از خدا بترس ايجاد حالت خوف و رجا از خدا به گونه اى بترس كه از رحمتش ماءيوس نشوى ميوه هايى از درخت معرفت چه كسى خدا را جست و او را نيافت ؟ چه كسى به خدا پناه برد و خدا از او دفاع نكرد؟ فرزندم به خدا حسن ظن داشته باش خدا را با اين صفات بشناس 2- آموزش دين و احكام اولين جمله كلمه لا اله الا الله پاداش آموزش لا اله الا الله دستورالعملى از امام باقر و امام صادق (عليه السلام ): صبر و حوصله در راه آموزش فرزندان 3- آموزش عملى احكام 4- تشويق فرزندان به عبادات و كارهاى نيك قدرتت را فقط در اطاعت خدا صرف كن مبادا در عمل با من مخالفت كنى فرزندم هميشه خود را در برابر خداوند مقصر بدان پسرم با دست خالى از دنيا نرو از تنبلى پرهيز كن فرزندم قبل از مرگ توشه سفر برگير ثمره خواب زياد در شب فقر معنوى است شگفتى از كسى كه از كيفر مى ترسد اما... پرهيز از عجب و تفريط در عبادات در عبادت زياده روى نكن اگر خداوند جوانى را دوست داشته باشد... بگونه اى روزه بگير كه تو را از نماز باز ندارد 5- موعظه و نصيحت مراد از قوا انفسكم در آيه چيست ؟ 6- ارتباط با جهان آخرت تذكرات معصومين (عليهم السلام ) در اهتمام به امر آخرت خانه آخرت نزديك به توست چگونه انسان به خواب مى رود در حاليكه مرگ مانند خواب است اگر در مرگ و معاد شك دارى آرزوهايت را كم كن و بياد مرگ باش بياد صحنه هاى پس از مرگ باش اثر تربيتى ياد مرگ و معاد زندگى جوانان 1- دنيا در نظر او خوار و كوچك مى شود 2- به كم و ناچيز قناعت خواهد كرد 3- آمادگى براى مرگ 4- برداشتن توشه براى آخرت 7- اهميت دادن به نماز فرزندان پسرم نماز را بر پادار سفارش امير مؤ منان به فرزندان خود نماز ستون دين است نماز را سبك نشماريد كه شفاعت ما سفارش امام صادق (عليه السلام ) در حال احتضار تعجب امام رضا از كودك تارك نماز فرزندم نماز اول وقت را فراموش نكن 8- آماده سازى فرزندان براى نماز و روزه رهنمود معصومين عليهم السلام روش معصومين نسبت به نماز كودكان خود از آموزش تا تنبيه براى نماز الف - آموزش نماز ب - دستور به نماز خواندن ج - تنبيه براى خواندن نماز 9- اهميت دادن به روزه فرزندان امام صادق و تشويق فرزندان نسبت به ماه رمضان روزه هاى تمرينى 10- آموزش قرآن 1- سفارش به قرآن 2- آموزش قرآن سفارش امير مؤ منان به حفظ قرآن 3- پاداش آموزش قرآن در قيامت الف - تاج گذارى پدران و مادران از طرف خداوند ب - لباس بهشتى جايزه تعليم قرآن : ج - پاداش شگفت انگيز: د - سيماى اخروى آموزش قرآن : ه - سنگينى نامه عمل و تذكره عبور از صراط 4- تشويق معلم قرآن 5- آثار آموزش قرآن تاخير عذاب ثواب ده هزار مرتبه حج و عمره 6- تشويق به قرائت قرآن الف - تاءديب فرزندان با تلاوت قرآن ب - تلاوت سوره كافرون به هنگام خواب ج - تلاوت قرآن در سحرگاهان د - دستور امام صادق به فرزند خود اسماعيل ه - تلاوت با صوت بلند 7- آثار تلاوت قرآن در خانه الف - ازدياد بركت ب - محل تردد فرشتگان 11- آشنا سازى با مستحبات 1- حضور در نمازهاى جماعت 2- تشويق به نماز شب 3- تشويق به قضاى نمازهاى نافله روزانه 4- دو ركعت نافله عشاء 5- تعليم نماز شب چهارشنبه به فاطمه زهرا (سلام الله عليها) 6- آموزش تسبيح فاطمه زهرا (سلام الله عليها) 7- احياى شب نيمه شعبان 8- احياى شب قدر 9- احياى شب عيد فطر 10- حفظ برخى از دعاها فرزندم به هنگام خواب اين دعا را بخوان 11- تشويق به صدقه و انفاق در راه خدا فرزندان را وادار كنيد تا صدقه بدهند 12- بزرگداشت شعاير اسلامى بزرگداشت قيام سالار شهيدان كربلا به ياد مظلوميت على و زهرا (سلام الله عليها) 13- تعليم اشعار آموزنده و حماسى تعليم اشعار آموزنده ابوطالب نمونه اى از اشعار ابوطالب تعليم اشعار آموزنده عبدى نمونه اى از اشعار سفيان عبدى 14- بزرگداشت اعياد اسلامى 15- آمادگى براى روز جمعه فصل هفتم : فرزند و جامعه 1- برخوردهاى اجتماعى فرزندان شناخت شخصيت خود اظهار فقر باعث انحطاط شخصيت است به دارايى ديگران چشم ندوز عزت مؤ من در بى نيازى او از مردم است خود را در جامعه ذليل مكن اگر عزت دنيا را مى خواهى احترام به شخصيت ديگران داشتن برخورد سالم زبان سرخ سر سبز مى دهد بر باد از درشتى با مردم پرهيز كن اخلاقت را با همه مردم خوب كن بد اخلاقى موجب پراكنده شدن دوستان دريغ ورزيدن بهتر از بداخلاقى است فخر نفروش و تكبر نكن جدال و خصومت نداشته باش پرهيز از استهزا و تحقير ديگران كسى را تحقير نكن شايد او ولى الله باشد شخص مبتلا و مريض را مسخره نكن تعارف بيجا نكن گذشت داشته باش حفظ اسرار ديگران پرهيز از ظلم به ديگران فقر و تنگدستى بهتر از طغيان و ظلم است پرهيز از دشمنى با مردم پرهيز از مقابله به مثل امانتدارى پيشى جستن به انجام كارهاى خير 2- ارتباط با علما و دانشمندان نشانه هاى عالم چيست ؟ 1- تشويق به برقرار ساختن رابطه با علما 2- استفاده معارف از محضر علما 3- ترك جدال با علما 3- دور انديشى در كارها 4- مشكلات زندگى و راه مقابل ه با آنها 1- اميد بستن به خدا و دعا كردن گفتگوى ابراهيم با اسماعيل در ماءموريتى سخت اگر مشكلى داشتى بگو يا رؤ ف يا رحيم از استجابت دعا ماءيوس نشو 2- خواندن نماز براى رفع گرفتارى 3- داشتن صبر و مقاومت صبر بر مصيبتها از گنجهاى ايمان است فرزندم صلاح در همين است 4- كتمان درد و رنج شكايت به خدا فرزندم فقط خدا را بخوان پروردگارا مرا شفا بخش گفتگوى امام سجاد (عليه السلام ) با پدر 5- راضى بودن به قسمت پروردگار 6- روش پيامبر و اهل بيت الف - پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) دستور به خواندن نماز مى داد ب - روش امير مؤ منان (عليه السلام ) 5- پرهيز از دلبستگى به دنيا دنيا دريايى است ژرف و غرق شدگان آن ... فريب دنيا پرستان را نخور دنيا را تكيه گاهت قرار مده هشدار امام زين العابدين (عليه السلام ) به گونه اى در دنيا زندگى كن كه به آخرتت ... دنيا فزونى مكن زيرا از ضرر آن ... دنيا را زندان خود قرار ده تا... فصل هشتم : دوران بلوغ و جوانى 1- جشن تكليف سالروز تكليف يا بزرگترين عيد انسانها سخنان ابن طاووس در مراسم تكليف فرزندش گله ابن طاووس از پدران و مادران 2- انتخاب همسر براى فرزند الف - انتخاب همسر حقى از حقوق فرزند است ب - انتخاب همسر خوب و صالح 1- صالح و درستكار باشد 2- خدا ترس و پرهيزگار باشد 3-4- با دين و امانت دار باشد 5- اخلاق نيك داشته باشد 6- فقر را بهانه قرار ندهيد ج - فقط به هم دين ، دخترت را تزويج كن د - پرهيز از وصله ناهمرنگ به شارب الخمر زن ندهيد به فاسق دختر ندهيد به بد اخلاق دختر ندهيد گرچه فاميل باشد ه - مشورت با زنان در مورد ازدواج دختر و - مشورت با دختر در امر ازدواج پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) و مشورت با فاطمه زهرا (سلام الله عليها) بدون مشورت اقدام نكنيد ز- اجبار نباشد شكايت ابن ابى يعفور به امام صادق (عليه السلام ) ح - تعجيل در امر ازدواج دختر 3- آينده فرزندان الف - انتخاب شغل ب - انتقال تجربيات زندگى به فرزندان ج - كمك هاى مالى به فرزندان د - حفظ فرزندان از سربارى جامعه