تنبيهات بدنى
((تنبيهات بدنى غالبا بچه را اصلاح نمى كند و ميل به اصلاح را در او به وجود نمى آورد. ممكن است از ترس كتك و شلاق به حسب ظاهر دست از كار خلاف بردارد و در حضور ديگران آن را انجام ندهد، اما عادت بد او واقعا اصلاح نشده و در باطن بماند تا بعدا به صورت ديگرى آشكار گردد.
حضرت صادق (عليه السلام ) فرمود:
((هر كس تازيانه اى به ديگرى بزند خدا تازيانه اى از آتش بر او خواهد زد.))
به هر حال ، تنبيهات بدنى خطرناكترين وسائل تربيت هستند و حتى القوه بايد از آنها اجتناب كرد. اما اگر طريق ديگر مؤ ثر نيفتاد و چاره اى جز كتك نبود مى توان به قدر ضرورت از آن استفاده نمود.
در حديث ديگر امام صادق (عليه السلام ) يا امام باقر (عليه السلام ) فرمود: وقتى كودك به سن نه سالگى رسيد وضو گرفتن را يادش بدهيد و وادارش ‍ كنيد وضو بگيرد و نماز بخواند و اگر تخلف نمود مى توانيد با كتك او را وادار به نماز خواندن كنيد.
اما به هر حال تا ضرورت اقتضا نكند نبايد از اين وسيله بسيار حساس و خطرناك استفاده كرد و عنداللزوم هم نبايد احتياط را از دست داد، نوع تنبيه و مقدار لازم بايد سنجيده و حساب شده باشد.
در مورد تنبيه سعى كنيد در حضور ديگران نباشد كه آثار بسيار سوئى كه در روح كودك خواهد گذاشت كه تا آخر عمر آن را فراموش نخواهد كرد. كتك نبايد به حدى برسد كه در اسلام براى آن ديه و جريمه تعيين شده است . در اسلام مقرر شده كه اگر در اثر كتك صورت كسى سياه بشود ضارب بايد شش دينار طلا به او بدهد و اگر سبز شود سه دينار و اگر سرخ شود يك دينار و نيم طلا بايد بدهد.
به هر حال اسلام تنبيه بدنى را عنداللزوم ، نه تنها مفيد مى داند بلكه بدان دستور داده است زيرا بى بندبارى ها و آزادى مطلق نيز غالبا نتيجه رضايت بخشى ندارد. همچنين بى بندبارى ها و آزاديهاى غلط است كه جوانان و كودكان ولگرد و غربى را به وجود آورده است .⁽⁶¹⁾))
فصل ششم : رفتار اسلامى و صحيح در شخصيت دختران
ادب
((هر پدر و مادرى قطعا ميل دارند كه فرزندان با ادبى داشته باشند بچه هاى خوب و باادب اسباب سربلندى پدر و مادر هستند و به وجودشان افتخار مى كنند. بچه هايى كه در موقع ملاقات با ديگران سلام و به هنگام جدا شدن خداحافظى مى كنند، دست بدهند و احوالپرسى كنند، با سخنانى زيبا گفتگو و تعارف نمايند، به بزرگتران احترام بگذارند و جلو آنها برخيزند، به دانشمندان و افراد باتقوا و نيكوكار احترام بگذارند، در مجالس مؤ دب باشند و شلوغ نكنند، در برابر احسان و هديه ديگران تشكر نمايند، به كسى دشنام ندهند و به ديگران آزار نرسانند، سخن ديگران را قطع نكنند، آداب غذا خوردن را رعايت كنند، بسم الله بگويند و...
اين قبيل بچه ها با ادب هستند، نه تنها پدر و مادر بلكه همه مردم بچه هاى باادب را دوست دارند و از بچه هاى گستاخ و بى ادب بدشان مى آيد.
امام على (عليه السلام ) فرمود:
((ادب كمال انسان است .))
امير المؤ منين (عليه السلام ) فرمود:
((ادب براى انسان به منزله لباس زيبا است .))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((مردم با آداب خوب بيشتر از طلا و نقره احتياج دارند.))
حضرت على فرمود:
((هيچ زينتى بهتر از ادب نيست .))
اميرالمؤ منين (عليه السلام ) فرمود:
((بهترين ارث پدر اين است كه فرزندانش را با آداب نيك پرورش ‍ دهد.))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((كسى كه بى ادب باشد عيبهايش زياد خواهد بود.))
حضرت صادق (عليه السلام ) فرمود:
((به فرزندانتان اجازه بدهيد تا 7 سال بازى كنند و 7 سال آداب زندگى را به او ياد بده .))
پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((فرزند سه حق بر پدر و مادر دارد؛ اول اينكه نام خوبى برايش انتخاب كند، دوم اينكه او را با ادب تربيت كند و سوم همسر خوبى برايش ‍ برگزيند.
نهايت آرزوى هر پدر و مادرى همين است كه فرزندان باادبى داشته اما اين آرزو خود به خود و بدون كوشش برآورده نمى شود، با پند و اندرز و امر و نهى غالبا نمى توان فرزندان مؤ دب و دلخواه تربيت كرد.
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((بهترين ادب اين است كه خودت شروع كنى .))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((رهبر بايد ابتدا به تعليم خويش بپردازد سپس به تعليم ديگران ، بايد ابتدا با رفتارش تاءديب كند بعد از آن پند و اندرز بدهد.))
اما پدر و مادر كه خود مؤ دب به آداب نيك نباشد نبايد از كودكانشان انتظار ادب داشته باشند. گر چه صدها مرتبه بگويند و پند و اندرز دهند. بچه هايش خود فكر مى كنند كه گفتار پدر و مادر اگر درست بود خودشان عمل مى كردند، پس مى خواهند ما را فريب دهند. در خانواده اى كه احترام و سلام و تشكر و خداحافظى نباشد چگونه مى توان از بچه هاى چنين خانواده اى ، انتظار داشت كه نسبت به پدر و مادر و ساير مردم ادب را رعايت نمايند!⁽⁶²⁾))
احترام
((هر كس به شخصيت خويش علاقمند است ، خودش را دوست دارد، دلش مى خواهد ديگران به شخصيت او احترام بگذارند، هر كس شخصيت او را محترم بشمارد محبوبش واقع مى شود، از توهين كنندگان متنفر است .
حب ذات و علاقه به احترام يك امر غريزى است و... در خارج منزل با صدها افراد گوناگون و بى ادب برخورد مى كند و بسا اوقات مورد توهين قرار مى گيرد و به شخصيتش كه تحقير شده و حتى لطمه وارد شده است ، از شما كه يار و غمخوارش هستيد انتظار دارد اقلا در خانه احترامش كنيد و شخصيت حقير شده اش را زنده گردانيد، بزرگداشت او شما را كوچك نمى كند ليكن به او نيرو و توانايى مى بخشد و براى كوشش و فعاليت آماده اش مى گرداند.⁽⁶³⁾))
استقلال و اعتماد به نفس
((زندگيش همه اش مبارزه و پيكار و تلاش و كوشش است . هر انسانى در طول عمر با صدها بلكه هزار مشكل مواجه مى شود، براى اينكه زنده بماند و زندگى كند ناچار است با قواى طبيعى عالم بجنگد و آنها را مسخر گرداند، با بيماريها و عوامل آنها پيكار نمايند، با تجاوزها و تعديها و عوامل مزاحم آسايش و آزادى ، مبارزه كند.
در صحنه نبرد زندگى كسى پيروز است كه نفس بزرگ و همت عالى و اراده اى نيرومند داشته باشد. ريشه خوشبختى يا بدبختى هر كس در وجودش نهفته است . همت و اراده عالى هر دشوارى را آسان بلكه محالات ديگران را نيز ممكن مى گرداند. انسان با اراده ، در درياى ژرف زندگى ، مانند پر كاهى نيست كه با موج دريا بازى كند و اين طرف و آن طرف برود، بلكه شناگر ماهرى است كه با بازوهاى نيرومند و اراده آهنين خويش و توكل بر خدا به هر طرف خواست شنا مى كند بلكه حوادث جهان را از مسيرشان منحرف مى سازد.
كسى كه استقلال و اعتماد به نفس داشته باشد براى حل مشكلات در انتظار ديگران نمى نشيند بلكه با همت عالى و اراده آهنين وارد ميدان عمل مى شود و تا به هدف نرسد دست از كوشش و فعاليت برنمى دارد.
بسيارى از پدران و مادران نه تنها به پرورش استقلال و اعتماد به نفس ‍ فرزندان خود كمك نمى كنند بلكه به واسطه سرزنش ها و عيب جوئيهاى خود روح استقلال طلبى را در آنان خفه مى كنند.
اگر دختر خانم شما ميل داشت مستقلا غذا تهيه كند، او را راهنمايى كنيد سپس كار را بر عهده اش بگذاريد و در آن حالت دخالت نكنيد. چه مانع دارد يك مرتبه هم غذاى معيوب تناول كنيد؟ از غذا پختن او عيب جوئى نكنيد، آيا مى دانيد كه عيب جويى و سرزنش هاى شما چه ضربه بزرگى به روح او وارد مى سازد؟ و چگونه او را بى اعتماد به خويشتن مى گرداند؟
در زندگى آينده با حوادث و دشواريهاى زندگى روبرو خواهند شد، شما هم با آهنگ طبيعت همگام شويد و به نداى استقلال طلبى آنان پاسخ دهيد، استقلال طلبى عيب نيست تا با آن مبارزه كنيد، بلكه يك استعداد و كمال وجودى است سعى كنيد به طريق صحيح از آن بهره بردارى نمائيد، و آنان را براى زندگى آينده آماده سازيد. اصرار نداشته باشيد به جاى فرزندانتان براى آنها تصميم بگيريد بلكه آنها را روشن سازيد سپس ‍ مسئوليت تصميم و اراده را بر عهده خودشان بگذاريد.⁽⁶⁴⁾))
آزادى
بسيارى از پدران و والدين ، دختران خود را محدود و آزادى را براى آنان سلب مى كنند، والدين مى گويند: دختران ، خوب و بد را تشخيص ‍ نمى دهند و عقلشان به جايى نمى رسد و اگر آنها را آزاد بگذاريم به فساد مى گرايند.
((دين مقدس اسلام نيز به آزادى عنايت داشته و در اين باره احادثى صادر شده است از باب نمونه :
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((تو براى ديگران بندگى نكن خدا ترا آزاد آفريده است .))
حضرت صادق (عليه السلام ) فرمود:
((كسى كه پنج چيز نداشته باشد وجودش چندان فائده اى ندارد. اول دين ، دوم عقل ، سوم ادب ، چهارم آزادى و پنجم خوش اخلاقى .))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((كودك تا هفت سالگى فرو مانده است و از هفت سالگى تا چهارده سالگى فرمانبردار، بعد از چهارده سالگى تا هفت سال وزير و مشاور پدر و مادر خواهد بود.
اما آزادى مطلق هم امكان پذير نيست . انسانى كه در بين اجتماع زندگى مى كند نمى تواند كاملا آزاد باشد. چون همه افراد حق آزادى و زندگى دارند. براى آزادى يك فرد نمى توان حقوق ديگران را ناديده گرفت .⁽⁶⁵⁾))
راست گوئى
((دروغگوئى يكى از صفات بسيار زشت و يكى از گناهان بزرگ است . تمام اقوام و ملل جهان ، از دروغگويى مذمت مى كنند و صاحبش را پست و فرومايه مى شمارند. شخص دروغگو نزد مردم اعتبار و آبرو ندارد، آدم شريف و بزرگوار دروغ نمى گويد.
اسلام نيز از اين صفت زشت مذمت نموده آن را گناهى بزرگ و حرام شمرده است .
امام محمد باقر (عليه السلام ) فرموده :
((دروغ پايه خرابى ايمان است .))
حضرت صادق (عليه السلام ) فرمود، حضرت عيسى (عليه السلام ) فرموده :
((كسى كه زياد دروغ بگويد آبرو ندارد.))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((هيچ كار زشتى بدتر از دروغ نيست .))
همه پيامبران الهى و پيشوايان دينى ، مردم را به راستگوئى دعوت نموده اند. راستى يك امر طبيعى و فطرى است و از نهاد انسان مايه مى گيرد. همه كس ‍ راستى و راستگو را دوست دارد و از دروغگو بيزار است حتى شخص ‍ دروغگو.
علل و عوامل خارجى است كه او را از فطرت خدادادى منحرف ساخته به دروغگوئى مى كشاند. بچه اى كه از فطرت اصلى منحرف گشت و به دروغگوئى عادت كرد در بزرگى نيز ترك عادت برايش دشوار است و غالبا از آن دست بردار نخواهد بود. آيه و روايت و پند و اندرز نيز چندان اثرى نخواهد داشت .
در محيط خانواده است كه بچه شكل مى گيرد و از اخلاق پدر و مادر و ساير معاشرين تقليد مى نمايد. اگر محيط خانواده محيط راستى و درستى باشد، پدر و مادر و ساير افراد، با صداقت و راستى ، با همديگر رفتار كنند و سخن بگويند، بچه هاى آنان نيز به راستى و درستى پرورش خواهند يافت .
دروغ گفتن پدر و مادر كه به عنوان سرپرست خانواده شناخته شده اند گناه ساده اى نيست بلكه گناه بزرگى را به همراه دارد و آن ، پرورش بچه هاى دروغگو است . اين قبيل پدران و مادران تنها گناه كبيره را مرتكب شده اند، هم اينها هستند كه يك اجتماع دروغگو و فريبكار را به وجود مى آورند.
بنابراين ، پدران و مادرانى كه مى خواهند فرزندانشان راستگو باشند چاره اى ندارند جز اينكه راستگوئى را پيشه خويش سازند و براى فرزندانشان بهترين محيط و سرمشق را فراهم سازند.⁽⁶⁶⁾))
خوش اخلاق باشيد
((كسى كه خوش اخلاق باشد، با مردم خوشرفتارى كند، با لب خندان سخن بگويد، در مقابل حوادث و مشكلات بردبار باشد، محبوب همه است ، دوستانش زيادند، همه دوست دارند با او معاشرت و رفت و آمد كنند، عزيز و محترم است ، به ضعف اعصاب و بيماريهاى روانى مبتلا نمى شود، بر مشكلات و دشواريهاى زندگى پيروز مى گردد، از زندگى لذت مى برد و بر معاشرانش خوش مى گذارد.
امام صادق (عليه السلام ) فرمود:
((در هيچ زندگانى گواراتر از خوش اخلاقى نيست .))
پيغمبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((آدم بداخلاق نفس خودش را در رنج و عذاب دائم قرار مى دهد.⁽⁶⁷⁾))
والدين گرامى ، اگر مى خواهيد به خودت و فرزندت چه دختر و چه پسر خوش بگذرد اخلاقت را اصلاح كن ، هميشه شاد و خندان باش ، اوقات تلخى و دعوا مكن ، خوش زبان و شيرين بيان باش ، با اخلاق خوش ‍ مى توانى خانه ات را به صورت بهشت برين درآورى ، حيف نيست با بداخلاقى آن را به صورت جهنم سوزانى تبديل كنى و خودت و فرزندان به خصوص ، فرزند دخترت در آن معذب باشد. لب خندان و زبان شيرين شما دل فرزند را غرق سرور و شادمانى مى گرداند و غم و اندوه را از دلشان برطرف مى سازد.
امام صادق (عليه السلام ) فرمود:
((خدا به آدم خوش اخلاق ثواب جهاد مى دهد، صبح و شب برايش ثواب نازل مى شود.⁽⁶⁸⁾))
رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرموده :
((كامل ترين مردم از جهت ايمان ، خوش اخلاق ترين آنها مى باشد. بهترين شما كسى است كه نسبت به خانواده اش احسان كند.))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((هيچ عملى بهتر از اخلاق خوب نيست .))
رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((عيشى بهتر از خوش اخلاقى نيست .))
پيغمبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((اخلاق خوب نصف دين است .))
امام صادق (عليه السلام ) فرمود:
((نيكوكارى و حسن خلق خانه ها را آباد و عمرها را زياد مى كند.))
امام صادق (عليه السلام ) فرمود:
((شخص بداخلاق خودش را در عذاب مى دارد.⁽⁶⁹⁾))
پرورش سخاوت
((جود و سخاوت يكى از صفات نيك و اخلاق پسنديده است . آدم باسخاوت در تهيه مال و ثروت كوشش مى كند ولى دلبستگى به مال ندارد.
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((سخاوت جزء ايمان مى باشد و ايمان در بهشت است .))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((سخاوت درختى است در بهشت كه شاخه هايش به زمين مى رسد هر كسى يكى از شاخه هايش را بگيرد همان شاخه داخل بهشتش ‍ مى كند.))
حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((بهشت خانه سخاوتمندان است .))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود: ((خدا جواد و سخاوتمند است سخاوتمندى را دوست دارد.))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((بخل درختى است كه در آتش دوزخ مى رويد و بخيلان به دوزخ خواهند رفت .))
جود و بخشش دلها را به سوى انسان متمايل و محبتها را جلب مى كند، مردم ، شخص سخاوتمند را دوست دارند و از او احترام و تجليل مى نمايند. به وسيله جود و بخشش مى توان دلها را مسخر ساخت و بر آنان حكومت كرد.
جود و سخاوت گر چه مانند ساير صفات نيك ريشه فطرى دارد اما پرورش ‍ آن تا حدودى در اختيار پدر و مادر مى باشد و آنچه بيش از هر چيز در اين باره اثر دارد رفتار پدر و مادر است . پدر و مادر براى كودك الگو و سرمشق هستند. از اخلاق و رفتارشان سرمشق مى گيرند. اگر پدر و مادر سخاوتمند باشند، خودشان خرج كنند و در كارهاى خير نيز شركت نمايند كودكانشان نيز رفتار پدر و مادر را مى بينند و از آنان تقليد مى نمايند و تدريجا به صورت يك امر عادى در خواهد آمد. برعكس اگر ممسك و بخيل باشند فرزندانشان نيز غالبا از آنها سرمشق مى گيرند و به بخل عادت مى كنند. در پرورش اخلاق ، عادت يك امر كاملا مؤ ثرى است .
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((نفس خودت را به بخشش عادت بده ، و از هر خلقى بهترش را انتخاب كن ، زيرا خوبى به صورت عادى درمى آيد.))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((سخاوت بهترين عادت ها است .⁽⁷⁰⁾))
خودشناسى و هدفدارى
خودشناسى و هدفدارى را بايد والدين به گلهاى سرخ زندگى ، دختران بياموزند.
((حيوان عقل و آگاهى كامل ندارد، خوب و بد را تميز نمى دهد، بدين جهت ، تكليف و مسئوليت هم ندارد، حساب و كتاب و ثواب و عقاب ندارد و در زندگى برنامه و هدف عاقلانه ندارد.
اما انسان كه اشرف مخلوقات است يك حيوان نيست ، انسان عقل و شعور و آگاهى دارد. خوب و بد را و زشت و زيبا را تميز مى دهد. براى زندگانى هميشگى و جاودان آفريده شده است نه براى نابودى و فنا. بدين جهت ، تكليف و مسئوليت دارد. خليفه الهى و امانتدار خدايى است . حاصل عمر انسان نمى تواند خوردن و خوابيدن و شهوترانى و توليد مثل و كار كردن باشد. انسان بايد در مسيرى حركت كند كه از فرشته ها هم بالاتر رود. او انسان است ، بايد انسانيت خويش را پرورش دهد و تكامل دهد، انسان در زندگى هدف دارد اما هدف عالى انسان نه هدفهاى پست حيوانى .
اميرالمؤ منين (عليه السلام ) فرمود:
((كسى كه نفس خويشتن را نشناسد از طريق نجات دور مى گردد و در طريق جهالت و گمراهى واقع مى شود.))
حضرت على (عليه السلام ) فرمود:
((كسى كه سعادت اخروى را هدف خويش بداند به بالاترين خوبيها نائل خواهد شد.))
اگر پدر و مادر، خودشناس و هدفدار باشند و به مسئوليت خويش واقف باشند مى توانند انسانهاى خودشناس و هدفدار پرورش ‍ دهند.⁽⁷¹⁾))
وفاى به عهد
لزوم وفاء به عهد ريشه فطرى دارد و هر انسانى فطرتا آن را درك مى كند و تخلف از پيمان را يك كار زشت و قبيح مى شمارد. هر كس كه با ديگرى عهد و پيمان بست ، از او انتظار دارد كه به عهد خويش عمل كند.
هر جمعيتى كه به تعهدات خويش وفادار باشند امور اجتماعى آنان به خوبى اداره مى شود به واسطه اعتماد و حسن ظنى كه نسبت به يكديگر دارند، از آسايش و آرامش روانى برخوردار خواهند بود. نزاع و مرافعه در بينشان زياد نيست ، به ضعف اعصاب و ناراحتى هاى روانى كمتر مبتلا مى شوند.
آئين مقدس اسلامى كه دين فطرى است ، درباره اين امر حياتى سفارشها كرده ، وفا به عهد را واجب و از علائم ايمان شمرده است از باب نمونه ، خدا در قرآن مى فرمايد:
((به پيمانهاى خويش عمل كنيد، زيرا در قيامت مورد سؤ ال و بازخواست قرار مى گيريد.))
همچنين مى فرمايد:
((مؤ من امانتدار است و به عهد خويش وفا مى كند.))
پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) مى فرمايد:
((هر كس به عهد خويش وفا نكند دين ندارد.))
پيغمبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود:
((هر كس به خداوند و روز جزا ايمان دارد بايد به وعده اش عمل كند.⁽⁷²⁾))
پدر و مادر ارجمند اگر خود عهدشكن باشيد و به وعده هاى دروغ دختران را فريب دهيد و به وعده هاى خويش عمل نكنيد، با رفتار نادرست خويش ‍ به دختران بى گناه درس عهدشكنى مى دهيد و عملا به آنها ياد مى دهيد كه انسان مى تواند بنا بر مصالح خود، وعده هاى دروغ بدهد سپس همان وعده ها را نقص كند.
كمك به صعود و ترقى دختران
((بشر بالذات قابليت ترقى دارد، عشق به كمال در نهادش نهفته و براى تكامل آفريده شده است ، هر كس در هر مقام و با هر شرائط و در هر سنى باشد، مى تواند به ترقيات خويش ادامه داده كاملتر گردد، انسان كه براى هرگونه كمالى آماده است نبايد هيچگاه به موجوديت خويش قناعت نموده هدف آفرينش را از دست بدهد، تا زنده است بايد بكوشد تا كامل و كاملتر گردد.
هر انسانى خواهان ترقى است ، ليكن همه موفق نمى گردد و همت بلند و كوشش فراوان لازم دارد، بايد زمينه كار را فراهم ساخت و موانع را برطرف نمود آنگاه كوشيد تا به مقصد رسيد.⁽⁷³⁾))
والدين محترم و دلسوز شما نيز مى توانيد به پيشرفت و ترقى دلبندتان ، دخت زيبايتان ، كمك نموده او را در مسير ترقى قرار دهيد و در حدود شرائط و امكاناتى كه برايتان موجود است ، شخصيت بزرگتر و عاليترى را برايش در نظر بگيريد و براى رسيدن به آن تشويق را فراموش نكرده هميشه او را تحسين كنيد.
مهرورزى با دختر
دختر كانون محبت و يك موجود صد در صد عاطفى اى است و از وجودش ‍ مهر و محبت مى بارد، با او مهرورزى كنيد.
((حيات و زندگى او به عشق و علاقه بستگى دارد، دلش مى خواهد محبوب ديگران باشد، هر چه محبوبتر باشد شاداب تر خواهد بود. براى بدست آوردن محبوبيت تا سرحد فداكارى كوشش مى كند. اگر بداند محبوب كسى واقع نشده خودش را شكست خورده و بى اثر پنداشته دائما پژمرده و افسرده خواهد بود.
خانه شما كه از عشق و محبت خالى گشت به صورت جهنم سوزانى تبديل مى گردد، گر چه اسباب و وسائلش مرتب باشد اما چون بوى عشق و محبت نمى دهد، صفا و رونق نخواهد داشت .
مهر و محبت خانوادگى از همه چيز ارزش دارتر است بدين جهت خداوند بزرگ در قرآن مجيد آن را يكى از آثار قدرت و نعمتهاى بزرگ شمرده و بر بندگان منت نهاده .⁽⁷⁴⁾))
برقرارى انس و الفت
((انسان را به يك لحاظ زائيده و نشاءت گرفته از ((انس )) دانستيم ، و از نظر اخلاقى و اجتماعى هم ، افرادى كه داراى خصلت انس و الفت هستند و جاذبه و گيرايى اجتماعى دارند، مورد ستايش و درخور تقدير مى باشند.
در فرهنگ اسلامى و به استناد قرآن كريم ، از ويژگيها و نعمتهاى بسيار بزرگى كه به جاى كينه ها، كدورتها، عداوتها، اختلافها و جدائيهاى خانمانسوز زمان جاهليت به امت اسلامى عطا شده و پيوسته قرآن مجيد يادآورى مى كند، كه مسلمانان هرگز اين نعمت را فراموش نكنند و بلكه در ميان خود آنرا بكار گيرند و حفظ كنند، نعمت الفت و اخوت است .
قرآن كريم در اين باره مى فرمايد:
و اذكروا اذا كنتم اعداء فاءلف بين قلوبكم فاصبحتم بنعمة اخوانا.
به ياد آوريد كه آن روزگار همه شما دشمنان همديگر بوديد، اما خداوند مهربان بين دلهاى شما الفت و پيوستگى برقرار نمود و به بركت نعمت اسلامى ، شما برادر يكديگر شديد.
امام على (عليه السلام ) ضمن اينكه از الفت و مودت تجليل به عمل مى آورد، محور و ملاك انس و الفت را كه جداى از انگيزه هاى گناه آلود و تباه كننده بوده و بر اساس هدف مقدس اطاعت الهى صورت مى گيرد، بدين شرح بيان مى كند:
طوبى لمن ياءلف الناس و ياءلفونه على طاعة الله .
خوشا به حال كسى كه چنين روحيه اى دارد، كه با مردم الفت و پيوند برقرار مى كند و ديگران نيز بر اساس پاكى و دوستى و اطاعت خداوند، با وى الفت و معاشرت برقرار مى سازند.
امام رضا (عليه السلام ) نيز درباره فائده انس و الفت ، براى خانواده و فرد و اجتماع مى فرمايد:
الانس يذهب بالمهانة
انس و الفت با ديگران ، سستى ها و كمبودها و نواقص اجتماعى را برطرف مى گرداند.
بنابراين انس و الفت پيوستگى پرجاذبه ، از خصلت هاى لازم اخلاقى و اجتماعى است ، دلها را به هم نزديك و مهربان و همدل مى كند و معيار و ملاك آن هم بايد عواطف انسانى و ارزشهاى معنوى باشد و خاصيت چنين روابطى هم در كانون خانواده ها و سطح جامعه ، زدودن كجى ها و كاستى ها و نواقص اخلاقى و فرهنگى و بالاخره دريافت منافع مادى و معنوى خواهد بود.⁽⁷⁵⁾))