PwìÛ rìËÛCÀvC í¾ßO× í¥iz éGÜV qC P¿Ê ÚCßNí@× Co ÍÞC Ù@w@Â
ok .lzDF é·ëD¨ PvC ÝÇØ× kCp¾C í©·F ok ´DØOVC °DeÎ qC éÇÜ@ëCß@Ê
íwÆ íÎÞ PvC ÀvDN HVß× Þ PvC é·ëD¨ Þ Úlz é@Ï@¿@Û ÖÞkÙ@w@Â
MCqDW× ÖoDèZ Ùw ok .Ößv Ùw ÝìÜaØç Þ ,Pwì@Û P@×Ô@×koß@×
Ùw ok éÇÜëC æÞÔµ éF ,ÙWÜJ Ùw ok ÝìÜaØç Þ ,¸ÂCÞ ok PvCÍßOÃ×
ÖoDèZ Þ Ößv Þ ÖÞk Ùw ok Þ PvC P×Ô× koß× rìÛ pËëk ¦@i@zÍÞC
ok Þ PvC kßVß× ÝO¾o olç Þ Úlz ¸@ëD@¨ Þ Úl@z é@Ï@¿@Û Ù@W@Ü@JÞ
Þ ¯eÜ× CpZ éÆ PvC í×ßص ÁÔhC pF ÀvDN ÙW@Ü@J Þ ÖoD@è@ZÙ@w@Â
ÁÔhC qC ÀvDN Þ ÍßOÃ× Úlz éÏ¿Û qC ÀvDN Ù¡z Ùw ok .PvCÝ@ìñD@J
PèVíF éÆ PvC ÀvDO× ÚD@w@ÛC Ù@w@ Ý@ëC ok .P@vC Ð@ND@Âl@vD@¾
Ýìµ ok ÙO¿ç Ùw ok íÎÞ .P¾o olç Þ lz éÏ¿Û êpì¥ÃNí@F¦@i@z
éGÜV qC ,PvC pRDN Þ ÀvDN êDV ÞC éìdÞo Þ ÁÔhC Þ ÐND éGÜVqC éÇÜ@ëC
.PvC ÝO¾pÊ Ä¡×pv Þ Ùì²·N Þ ÝìweN êDVÍßOÃ×
Ù¡z Ùw qC Co Ýìwd ÖD×C MkDèz lÛoCk í@·@v Ý@ëp@ÆCm Óß@Ø@·@×
Þ lz éÏ¿Û Þ éO¡Æ PèVíF Þ pì¥ÃNíF Þ ÖßÏ²× í¥iz éÆ lÜçkæßÏV
ÙO¿ç Ùw qC Ýìwd ÖD×C MkDèz éÇÛA ÍDd Þ P¾o olç Þ P¡Ê¸ëD@¨
oDè±C ÐìG qC Clè¡ÎClìv éRkDd pÆnN ÓßØ·× Þ .Ù¡z Ùw qCéÛ P@vC
DÂA éÆ ußw¾C éÆ Clè¡ÎClìv Úlz éÏ¿Û qC ÀvDN oDè±C ÙèÛA PvCÀvDN
éìϵ Ýìwd ÖD×C D× éÆ PwÜëC Dè®Ïº ÝëpO®Ïº éÇÛA ÍDd Þ ,lzé@Ï@¿@Û
Úßh æp®Â pç éF xǵ éF Ýìwd ÖD×C .ÙìÜÆ EDwd ælz éÏ¿Û CoÖÔwÎC
ÞC qC xJ DèÛp éÆ kpÆ kDWëC íVß× éÆ íwÆ .kCk yqoC DìÛk È@ëkß@h
kßh ÚÞp ok íOd Þ lÜÆ DV qC Þ kpÆ ÍrÎrO× Co ÚCpËØOv gDÆêDçéëDJ
!?PvC éO¾o olç ÞC Úßh ,kßzí× kDWëC Öpe× ok ¹Ck QkCßdHÎD@º D@×
olç PhDv oDÆCl¾ Þ pìÊæqÞo Þ ÚCßhqDØÛ p¿Û DèÛßì@Ï@ì@×é@Æ í@w@Æ
!?P¾o
(!?PzCk í¤ß¥h oßOvk (´) Ýìwd ÖD×C DëA)           
½peÜ× kßh pìw× qC ÔFpÆ ÚDOvCk kkpÊí× HVß× éÆ êoß×C qC íÇë
æphÓDF Þ kßz UoDh Ökp× é×Dµ êoCkpFæpè@F Þ ækD@¿@O@vC ª@ì@d qCÞ
½peÜ× PvC p²Û ok Mp©d ÚA êoCkCrµ éF p×C qC éÆ í@Ï@Æ ½l@çÚA
oßOvk Èë ÍßÏ·× Clè¡ÎClìv PÆpd lÜëßÊí× éÆ P@w@Ü@ëCkkp@Ê
êoßOvk Þ ⁽⁹¹⁾ PvC ækßF éì¥iz éì©Â ßeÛ éF éÛD×pe×Þ í¤ß¥h
DÜF pÊC Cpëq .PvC ælz ækCk Mp©d ÚA éF êoClìF Dë ECßh okí¤ß¥h
,ækpÆ PÆpd éÆ éOzCk í¤ß¥h oßO@vk È@ë Mp@©@dÚA é@Æ kß@z
Þ lÜçk oCp Ðص ÝëC pì²Û ok kßh ÖD×C Þ ClOÃ× Co ÞC lÜÛCßNíØÛÚCpËëk
ÙìñßËF éÇÜëC ½ÔhpF ,lz ÐñD ((HOÇ×)) Ýìwd êCp@FÚCß@Ní@Ø@Û
Þ lz UDOÜOvC Þ «DGÜOvC ÖÔvC íÏÆ êDçoßOvk qC Ýìwd ÖD×CP@Æp@d
Þ ÙÇd Ùç éÆ ykßh HñD¤ Þ ÝzÞo êCo DF kpÆ ÄìG®N Ýì@w@dÖD@×C
ÚD×q éØÆDd éÃG¬ Þ ÚD×q ¸¨Þ Ùç Þ PwÛCkí× Eßh Co ÖÔvCoßOvk
Þ ykßh ÚD×q pF Co ÖDÇdC ÚA kpÆ ÄìG®N .PzCk Ð×DÆ í@çD@ÊAkß@h
½Þp·× éG®h ÚA ok CnèÎ ,PwÛCk PÆpd Þ ÖDì@ Co ykß@hé@¿@ì@±Þ
((...CpñDV DÛD®Ïv êCo Ý×)) :Clh Íßvo ½Þp·× TëldéF kpÆ kDÜO@vC
íçDÜOëÓ Ð¬DGÎC ÚC Þ éF ÐØ·ëÓ ÄeÎC ÚC ÚÞpN ÓC Ó)) :kß@×p@¾D@©@ëC
é¿ì±Þ íÜ·ë .((ÖD×ÓC HºpìÎ)) :kß×p¿Û ((...Ý×ßØÎC Hºp@ì@Î,é@Ü@µ
.kßF ÖD×C éÆ p²Û ÚA qC Ýìwd ÖD×C é¿ì±Þ éÛ kßF ÝëC íÜ×ß×pç
Ýìwd ÖD×C ÖDÃ× ÚDzkßh ÍDìh éF éÇÜëC êCpF ÚDÊlÜëßÊ ÓßØ·× íÎÞ
Ýìwd ÖD×C ¦iz êCpF í¤ß¥h oßOvk lÜëß@Êí@× l@Ûp@G@F ÓD@FCo
Þ ECßh qC éÜì×q ÝëC ok Þ kßF kDëq ÝFC Þ lërë ¦iz D@F æqoD@G@×êCp@F
æqßd qC Co Ýìwd ÖD×C ÖDì éWìOÛ ok .lÜëßÊí× rìZ DçoCr@çêoCl@ì@F
æßvC ÕC Íßvo í¾ ÙÇÎ ÚDÆ lÃÎ)) éÆ D¿OÂC Þ ClOÂC ÐFDÂêp¡@F Ð@Ø@µ
lÛpFí× ÚDØvA éF Ýì×q qC cÔ®¤C éF Þ lÜÜÆí× UoDh⁽⁹²⁾((éÜwd
ÍDS×C Þ lëAí× ÚDì× éF ((pìË× kßh qC uDì Co ÚDÆDJoDÆ)) EDw@d Þ
Þ ÈÏ× Þ ÝV qC ,kß¡F pO¡ìF í¾DGÎDìh éÜì×q ÝëCok æqClÛC p@ç .D@è@Ü@ëC
Co P©èÛ ÝëC kßz éO¿Ê kDëq í¤ß¥h êDçoßOvkÞ êoClì@F Þ ECß@h
.lÜÆí×pN½p¥×íF
Ðص í¤ß¥h oßOvk DF Ýìwd ÖD×C pÊC DëA ÙìÜ@ì@G@F ÓD@d           
ÄìG®N Þ íÏÆ oßOvk DF pÊC Dë PvC pNÓDF ¢×DÃ×lzDF ækpÆ          
Þ MDçk éÆ íÎDd ok ÚA ÄìG®N okéFD¤C Þ íµrV p@F í@Ï@Æ          
Ðص lÛkßF rVDµ ÚAÄìG®N qC uDGµ ÝFC lÜÛD× éFDe¤ oDG@Æ          
ÝëC éF ¯Ã¾Co ÖDÃ× DèìÂpz D× PvC pNÓDF ¢×DÃ× lzDF ækp@Æ          
,PvC é¿zDÇ× ÐçC ¦iz ÚÔ¾ kßz éO¿Ê é@Æ Ù@ì@ÛCkí@×          
ÚDËOzp¾ DF ,koCk pìiwN ok ÝV ,PvC ærW·× Þ P×CpÆÐ@çC          
íNßÇÏ× ÖDÃ× êCoCk Ýìwd ÖD×C éÆ PwìÛ Èz.koCk uDØ@N          
,PvC Ð×DÆ ÚDwÛC ,PvC í·ØWÎC¸ØVÖDÃ× êCoCk ÞC D×C PvC          
ÚDwÛC ÍDØÆ êÔµC ld .PvCpNÓDF éOzp¾ ÖDÃ× qC ÚDwÛC ÖDÃ×          
ÍDØÆ êÔµC ld.lzDF uDØN ok éOzp¾ DF éÆ Pwì@Û Ý@ëC ok          
UCp·×ok ÙìñßÊí× D× .lzDF Ð×DÆ ÚDwÛC éÆ PwÜëC ÚD@w@ÛC          
íñDØÜçCo DF Ýìwd ÖD×C pÊC .l@ÛD@×Þp@¾ È@N qC Ð@ìñp@G@V          
Ðõ DF éÆ PwÜëC ¢ëDÜ·× lzDF ækpÆ PÆpd éOzp¾ÙìÃOw×          
Co kßh é¿ì±Þ éÆ kßGÛ okD ykßh¦@i@z ¦@ì@i@¡@N Þ          
lzDF ækCk ¦ìi¡Nkßh Ðõ DF pÊC D@×C .l@çk ¦@ì@i@¡@N          
pNÓDF éØçqC ykßh ¦iz ÅCokC Þ Ðõ éÆ PwÜëC ¢ìÜ·×          
Ðõ PëClç éÆ PvC íëDV ok ÖDèÎC .kpÆ Co ÖDèÎC oD@Æ Þ kß@F          
êCpF ´pz Þ Ðõ PëClç éÆ íNoߤ ok ,lzDGÛ í@¾CÞ ´p@zÞ          
ÅCpë ÚC öDz ÕC ÚC)) êDÜ·× Cnèìϵ .kßF í¾DÆÝìw@d ÖD@×C          
éÛ ækpÆ D©OÂC Co ÝëC í·ëp¡N íÏÆ Pì¡×éÆ PwÜëC ((ÔìO          
ok .ßN kßh ¦iz £ß¥i× í·ëp¡NPì¡× Dë íÜëßÇN Pì¡×          
DëA éÆ lÛCækpÆ TeF kDëqPèV ÝëC êÞo D× êDØ@Ï@µ Ù@ël@          
Pì¡× ((ÔìOÂÅCpë ÚC öDz ÕC ÚC)) :éÏ@Ø@V ok P@ì@¡@×          
í·ëp¡NPì¡× lÛCækpÆ ÍßGÂ Þ ?íÜëßÇN Dë PvC í@·@ëp@¡@N          
pF DÜ@F é@Æ l@ÛCækp@Ç@Û T@e@F P@è@V Ý@ëC ok í@ÎÞ ,P@vC          
éÆ PvC íÏÆ Pì¡× ÚDØç ,Pì¡× ÝëC DëA í·ëp¡NP@ì@¡@×          
Þ í·ëp¡N Pì¡× Èë ,éÛ Dë PvC ækßFÝìØÏw× éØ@ç Ð@×D@z          
Ýìwd ÖD×C éF éOzCk £D¥OhCéÆ PvC ækßF í·ëp¡N oßOvk          
pNéÛÔÂDµ éÆ kpÆ TeFÚCßNí× Ùç pËëk o߬ ?ÖÔwÎC éìÏ@µ          
éÆ kpÆÖDì PèV ÚA qC kpÆ ÖDì éÆ Ýìwd ÖD×C D@ëA :l@zD@F          
éF ?kßF ÚDØÏw× Þ Ý×ß× p¿Û Èë éÆ PèV ÚA qC Dë kß@F ÖD@×C          
ÚC öDz ÕC ÚC)) Tëld ½Cp¬C ok ÙìçCßiF pÊC pËëkMoDGµ          
Dë kßF íÜëßÇN Pì¡× DëA ÙìñßËF lëDF ÙìÜÆ TeF((ÔìO ÅCpë          
Dë kßF í¥iz Þ í¤ß¥h ÀìÏÇN DëA í·ëp¡NpFDÜF Þ ,í·ëp¡N          
Þ ÖD×C éVßO× íÏÆ ÀìÏÇN ÚA DëAÖÞk pF DÜF Þ ?íÏÆ À@ì@Ï@Ç@N          
éÆ PvC í¿ìÎDÇN Þ ÀñD±Þ´ßÛ qC íÜ·ë kßF ÝìØÏw× êCß¡ìJ          
Ößص êCpF éÆPvC í¿ìÎDÇN ´ßÛ qC Dë ælz ¸@¨Þ é@ØñC êCp@F          
êDèÎDS×lëDF éÜì×q ÝëC ok ?ælz ¸¨Þ ÚDÛDØÏw× Þ ÝìÜ×ß@×          
ÀìÎDÇN éÆ DWÛA D@Ü@Ø@¨ ,kß@z p@Æm êCæl@Ü@çk f@ì@¨ß@N          
ÝìF kßz éOzCnÊ Áp¾ kßzí× pÆm ÝìØÏw× éØñC£ß¥i×          
íÜ·× éFÖD×CÝìFÞÝìØÏw×з¾ ÙìµqíÜ·×éFÖD×CÀìÎDÇN    
.PëD¤Þ ÞPëÓÞ ÖDÃ× HdD¤
lërë Þ éëÞD·× Áp¾    
ÖÔwÎC ÖÔvÓC íϵ Þ)) :kß×p¾ éÜël× ok ÙÇd ÚCÞp× éF Ýìw@d ÖD@×C
((lërë ÐS×)) éØÏÆ éF ¸VCo ((.lërë ÐS× ´Cp@F é@×ÓC P@ì@Ï@F l@ÂmC
?kßGÛ éëÞD·× ok íOd éÆ kßF lërë ok íOì¤ß¥h éZ éÆ kpÆ Ð×DNlëD@F
DWÜëC lëDF é×lÃ× Þk éÇÜëC pËëk ,ÙìO¿Ê ÔG êCæqClÛC DN Co P@è@VÝ@ëC
éÆ oß®ÛA lërë Þ éëÞD·× éÆ kpÆ ÚDØÊ lëDGÛ éÇÜëC íÇë :ÙìÜ@Æé@¾D@¨C
Ô×DÆ Ùç ÚD×q ÚA ok lÛCælz éOhDÜz Ô×DÆ D@è@ÛD@×qÝ@ëC ok Þ l@Ûkß@F
ÚCoDÇOëDÜV qC í©·F D× p¥µ ok éÆ ÚDÜaØç)lÛkß@F æl@z é@O@hD@Ü@z
ÐS× PvC ælÛDvDÜ¡Û Co DèÛA íwÆ ÚßZ lÜzDFí×Ýìwël qC ,éOzn@Ê
Ýìwd ÖD×C ,qÞpÛA ok MD¬DGNoC Þ ÐñDvÞ ÚkßGÛDF .(êß¿¤ uDG@µ æD@z
CnèÎ .lÛkßGÛ æDÊA éÃd ßç DØÆ Ökp× Ößص D×C PhDÜzí×Co lërë Ô×D@Æ
ÖDz éF êl¾Þ DF p¿v Èë éÇÛA qC l·F éÇñÔØÎCÐìwº éϲÜdÝF ÕCl@G@µ
ÖDz ok ÙëlìvpN :P¿Ê éÆ lz ÈëpeN olÃÛA lërë éìϵ yCælìõP¾o
æqoDG× æCo ok kßh pwJ P¡ç DF Ùç l·F Þ ,Ùëßz ÚCoDGËÜ@v ÚD@Ø@vAqC
éaÛA lëkí× ÖDh P¡h ok Ýìwd ÖD×C xJ .kCk ÝO¡Æ éF Co kßh lërëDF
.lÛlëkíØÛ éÜëA ok ÚCpËëk éÆCo
PvC fÎD¤DÛ D¥iz éÆ êCé¿ìÏh ÝìF PvC Áp¾ éÇ@Ü@ëC ÖÞk é@×l@Ã@×
ÍDd ok ykßVÞ éÆ êCé¿ìÏh ÝìF Þ lÛDhpZí@× P@vok Co oß@×Cí@ÎÞ
DÜF éÆ íOÂÞ ok ÖÔwÎC éìϵ íϵ CnèÎ .PvC ÝìØÏw× fÎD¥× éìϵp¨Dd
Þ ,êpìº Ý× DèF ÄdC íÛC ÙOØϵ lÃÎ)) :kß×p¾ kßz P·ìF ÚDØSµDF lz
íϵ ÓC oßV Dèì¾ ÝÇë ÙÎ Þ ÝìØÏwØÎC oß×C PØÏ@v D@× Ý@Ø@Ï@v ÓÕCÞ
é¾phq Ý× æßØOw¾DÜN DØì¾ Clçq Þ éÏ©¾ Þ ÈÎm pVÓ DvDØ@O@ÎCé@¤D@h
oCl× éÆ kßF ÝëC ælØ@µ Ý@ì@w@d ÖD@×C ÚD@×q ok ⁽⁹³⁾.((é@Vp@FqÞ
éÛDÃvD¾ Þ éÛD¾pO× Þ éÛDØÎD± Þ éÛCpñDV PÜ®Ïv éF ÐëlGN í×ÔvCP¾Ôh
ÙìO¿Ê ÔG éÇÛDÜaØç Þ kßF ækDO¾C ok ækpJ qC DèÂD¿Û Þ kßF ælzíFp@µ
½p¬ qC ÖÔvC «DwF éÆ kßF ÝëC p®h kpÆíØÛ ÖDì Ýìw@dÖD@×C p@ÊC
.kßz ælìZpF ælz fO¾ ÈÎDØ×EÔÃÛC DF Ökp×
é×DÂC éF (´) éØñC HìºpN Pϵ Þ Ýìwd ÖD×C MkDè@z P@Ï@µ           
íÜìwd êCrµ          
ÙìÛClFÔG Co DèÜëC ECßV éÆ PvC Eßh Þ lz ÙìçCßh éVCß× ÍCßv Þk DF
CpZ éÇÜëCíÇë .ÙìñApF ECßV ælèµ qC Ùç Þ ÙìzDF ÝzÞo D× kßh Ùç é@Æ
êCrµ éÆ lÛkCkoßOvk Ýëk éØñC CpZ éÇÜëC pËëk ?lz lìèz Ýìwd ÖD×C
Þ DèÎßJ Þ DçpØµÞ DèOÂÞ D× éWìOÛ ok Þ kßz é×DÂC é¡ìØç Ýì@w@d ÖD@×C
æD× Þk ÝëC pìº okéÇÏF Þ p¿¤ Þ Öpe× æD× Þk ok ÍDv pç DèëspÛC Þ DçÞpìÛ
.ÙìÜÆ ½p¤
éO¿Ê Dè¾pd íÏìh éÜì×q ÝëC ok ÙìñßËF lëDF ÍÞC P@Ø@w@ é@F ¸@VCo
,lz éO¡Æ Þ PzCk P×ßÇd l¥Â Ýìwd ÖD×C lÛCéO¿Ê ÚDÜØzk.æl@z
éÆ lz éO¡Æ lÛCéO¿Ê ÚCkDÛ ÚDOvÞk .lìvpÛ Þ PzCk í¥@i@z½l@ç
Co ÚA ,lÛkCk éì©Â éF íÎDìh Þ íÛDØvA éGÜV .kßz ælì¡iFP×C ÚDçDÜÊ
éÆ PvC ÚDØç PÃìÃd .lÛkßF éO¿Ê fìw× æoDFok êoD¥ÛéÆ lÜO¿@Ê
Ó Þ CpzC PVph D×)) :ÐìGÂ qC êkoCß× ok kß×p¾ Ý@ì@w@dÖD@×C kß@h
,éܵ íçDÜOë Ó Ð¬DGÎC ÚC Þ ,éF ÐØ·ë Ó ÄeÎC ÚC ÚÞpN ÓC)),((...Cp®@F
êCo Ý× uDÜÎCDè@ëC)) ((...D@Ã@e@× ÕCöD@Ã@Î í@¾ Ý@×ß@Ø@ÎCH@ºp@ì@Î
.((...CpñDVDÛD®Ïv
PØÇd ÚÞlF íµpz Àì@ÎD@Ç@N P@¿@Ê l@ëD@F Ù@ç ÖÞk P@Ø@w@Â ok
ÚClÛDh êCpF lzDF íOìÏwN Þ êkolØç éÆ ækßGÛ ÝëC oß²Ü@×.P@w@ì@Û
pç ÙìÜÆí× ÍDìh .ÙìÜÇF ÍDezßh Co Cpçq DçÚCßhé¨Þo ÍßÂéF ,pGØ»ìJ
Þ Íßvo Mp©d êCpF êpO¡ìF p¬Dh íÏwN Ùì@Ü@Æ é@ëp@ÊD@× æqCl@ÛC
Mp©d Þ Íßvo Mp©d D× Moߤ ÝëC ok olÃZ .PwçCp@çq Mp@©@d
pi¾ Þ lÛlì¡Æí× MkDèz êÞqoA é¡ìØç éÆ Co pì@×C Mp@©@dÞ Cp@çq
oCrç qC l·F Ùç qßÜç ÙìÜÆí× ÍDìh Þ ÙëCækpÆ ÈZßÆ lÜOwÛCkí×kßh
kߥÃ× éÇÏF .lÜzDFí× ´r¾ Þ ´rV ÍDd ok ÍDv P@w@ì@F Þ l@¥@ì@vÞ
é¡ìØç íOìFpN Þ íØìÏ·N HOÇ× Èë Moߤ éF ÔFpÆ ÚDOvCk éÆPwÜëC
ECßV kßz ækCk Pvok pÊC ÍÞC ÍCßv ECßV PÃìÃd ok .lÛDØ@Fæl@Ûq
.kkpÊí× ÖßÏ·× Ùç ÖÞkÍCßv
éÆ lÜÆí× ÐÃ@Û æoD@ër@ÎC Ð@×D@Æ qC 3 é@e@¿@¤ ,ÚD@Vp@× Þ ß@Îß@Î ok
:kß×p¾ êp¥F kDØd ÝF ÕClGµ éF ÖÔwÎC éìϵ ÁkD¤Mp©d
Þé¾ßÇÎC ídCßÛ Ý× (ÖÔwÎC éìϵ ÝìweÎC íÜ·ë) éÛßNDë D×ß ÚC íÜ»ÏF))
Ýؾ ,ÚDG·z Ý× À¥ÜÎC í¾ ÈÎm Þ éÜFlÜë öDwÛ Þ Ù@çp@ì@º Ý@× D@vD@Û
((.íRCpØÎC ÍßÃë ÐñDÂ Þ ,ElÜë EkDÛ Þ ,¦Ãë £DÂ Þ ,CpÃë êoD@ÂÝ@ì@F
:ÍDþ ,À¥ND× ª·F Mlèz l@ ÅCl@¾ P@Ï@·@V ,Ù@·@Û :é@ÎP@Ï@Ã@¾
,DÜìϵ íRpë Þ DÜd lØë Þ DÜìÎC l¿ë Ý× uDÜÎC í¾ Ð·V ênÎCÕClØeÎC))
Þ ÙèÛÞklèë Ùçpìº Ý× ÞC DÜOFCp Ý× Ùèìϵ Ý·®ë Ý×DÛÞl@µ Ð@·@V Þ
⁽⁹⁴⁾((.Úß·Ü¥ëD×ÚßeGÃë
í¾ æoCpd ÝìweÎC ÐOÃÎ ÚC)) :lÜÆí@× Ð@Ã@Û 38 é@e@¿@¤ ok D@©@ëC
((.ClFC kpGë Ó ÝìÜ×ßØÎCEßÏÂ
êDçoDÆ fìGÃN Þ ÝØzk lëlèN oDÆ ÝëC é¿wϾ kß@zí@× Öß@Ï@·@× x@J
Þ éOvk ÚA fìGÃN Þ oDÆ ´ßÛ ÝëC éF Äëß¡N Þ éOvk ÝëC ÝìweN ,PvCDèÛA
Cpçq Mp©d éOGÎC ⁽⁹⁵⁾PvC oDÆ ´ßÛ ÚA (éF PGw@Û) Mp@¿@ÛkD@W@ëC
Mp©d Þ Cpçq Mp©d ½lç Þ PìÛ éÇÜëC EDF qC D×C kßzí×ÍDe@zß@h
CßÏOë)) ÚA Þ PvC íÇë éØç Ýìwd ÖD×C Mp©d Þ pì×C Mp©dÞ Íßvo
.PvC ⁽⁹⁶⁾((éØÇeÎCÞ EDOÇÎC ÙèØÏ·ë Þ ÙèìÆrë Þ é@ND@ëCÙ@è@ì@Ï@µ
DìÛk ok Ökp× Ýìwd ylÛqp¾ pÆm éÏìvÞ éF éÆ kßzí× ÍDezßhéOGÎC
éÆ lÜÜÆ PÆpd íçCo ÚDØç ok Ökp× ,l@Ûß@z l@Ü@Ø@NkD@·@v Mp@hAÞ
.PvC ækpÆ PÆpd ÝìwdylÛqp¾
ÙÆDd ÍrÜ× ok .lÜOvCßh P·ìF Ýìwd ÖD×C qC éëÞD@·@× Úkp@× qC l@·@F
éZßÆ ÚDì× ok ÙÇd ÚCÞp× l·F qÞo .kpÇÛ P·ìF Þ lz p@¨D@dé@Ü@ël@×
éÆ PvCßh Mp©d ÚA qC Peì@¥@Û ÚCß@Ü@µ é@F Þ l@ëk Co Mp@©@dÚA
é×ÓC PìÏF l mC ÖÔwÎC ÖÔvÓC íϵ Þ)) :kß×p¾ Mp©d .lÜÆP@·@ì@F
PÂk lëDF ((lërë ÐS× êCpF)) :éØÏÆ Ý@ëC êÞo .((l@ër@ë Ð@S@×´Cp@F
Ùç éëÞD·× ok íOd éÆ PvC lërë ok íOì¤ß¥h kßzí× ÖßÏ@·@×.kp@Æ
ЬDF éØç Cpëq PwìÛ lërë pìº Þ lërë ÝìF íÂp¾ é·ìz ÖCßµ p²ÛqC .kßGÛ
qC Cpëq ,DèÛA ÝìF PvC Áp¾ éÆ PwÜëC PÃìÃd íÎÞ .l@ÛCækß@FH@¤D@º Þ
DF lÜOvCßh Ökp× éÆ í×DËÜç ÝìÜ×ßØÎCpì×C .PvC Áp¾ H¤DºDN H¤D@º
ÕCÞ Þ ,êpìº Ý× DèF ÄdC íÛC ÙOØϵ lÃÎ)) :kß×p¾ lÜÜÆ P·ìFÚDØS@µ
é¤Dh íϵ ÓC oßV Dèì¾ ÝÇë ÙÎ Þ ÝìØÏwØÎCoß×C PØÏv D×Ý@Ø@Ï@v Ó
Þ é¾phq Ý× æßØOw¾DÜN DØì¾ Clçq Þ éÏ@©@¾ Þ È@Îm p@VÓD@vD@Ø@O@ÎC
ÝO¿ÎC UCß×C CßÃz)) :kß×p¾ Ùç pÇFíFC DF P·ìF ¸@Âß@×ok .((é@Vp@Fq
ßÎÞ éÆ íG¤Dº ÝìF PvC Áp¾ xJ ⁽⁹⁷⁾((.æphAíÎC ,æDWÜÎC Ý@¿@w@F
pìº Þ lzDF Ößص ÚDGèËÛ Þ ³¾Dd lzDF ykßh í¥izPeÏ¥@× êCp@F
.PznÊ ÔG éÆ íGìNpN éF PzCk Áp¾ ½ÔvC éØçDF lërë D×C .ÚA
Þ é·VD¾ ÝëC Pϵ Èë éÆ ÙìO¿Ê lërë Þ kDëq ÝFC ÍCßdC Ýب ok ÔG@Â
ækß×qADÛ Þ ÚCßV éÆ kßF ÝëC P¾pÊ Co DèÛA kßh Ý×Ck ÍÞC éÆ ¢NAÝ@ëC
:lëßÊí× Epµ pµDz.lÛkßF

ælWÎCÞ ¹Cp¿ÎC Þ EDG¡ÎC ÚC

(98) ælw¿× êC öpØÏÎ ælw¿×

öClè¡ÎClìv pF éëpÊ éÏòw×           
éÏòw× lëDF .PvC éëpÊ éÏòw× Clè¡ÎClìv éF «ßFp× ÐñD@w@× qC í@Ç@ë
MD¥Oi× qC éÇÜëC p²Û qC íÇë :(kßz ívopF) p²Û lÜZ qC ælÜhÞ éëpÊ
êkDG× Þ Ðϵ p²Û qC pËëk .lÛCéO¾o oDØz é@F ÚD@w@ÛC é@¤D@h §Cp@µCÞ
qC ÖoDèZ .ídÞo Þ íØwV §oCßµ Þ oDRA p²Û qC Ößv .ídÞo ÞíØ@w@V
íµDØOVC oDRA p²Û qC ÙWÜJ .ECkA Þ ÁÔhC öDØϵ ælìõ Þ íÂÔ@hCp@²@Û
Eßh DçælÜh éØç DëA Þ DçéëpÊ Þ DçælÜh ´CßÛC Ù¡z .éëpÊ Þæl@Ü@h
¢iGNnÎ Ýìwd ÖD×C pF éëpÊ ´ßÛ éÇÜëC Þ ?éÛ Dë lF DçéëpÊ éØçÞ PvC
HOÇ× ÝìF kßz êCéwëDÃ× lëDF Þ .lçkí× íÜzÞo Þ D¿¤ HÏÂéF Þ P@vC
êDèØÏì¾ éF kßz êCæoDzC Þ ,êlØÆ Þ ælÜh êDèGOÇ× Þ Ý@ì@w@dÖD@×C
cl× Þ éëpÊ EDF ok D× êCp·z éÆ êoD·zC Þ êksCpN êDèØÏì¾Þ êlØÆ
:éÇÜëC ÐS×lÛCéO¿Ê ÚA

PvCÞk ÚD×okíF kok pç pF éëpÊ

PvClh ªì¾ éØ¡Z ÚDëpÊ Ù¡Z

.kßz TeF DèÜëC éØç ok
íOÂßÛA .PvC ÚDwÛC ívDwdC MÓDd ÝëpNlëlz pè²× éëpÊ Þ æl@Ü@h
ÈÎD× PÃìÃd éF ,kß¡F í×kp× éëpÊ Þ ælÜh ÈÎD× lÛCßOF í@w@Æé@Æ
qC pìº íGÏ êDçoDÆ .lÜÆí× êqDF DèÛA À¬Cßµ D@F Þ æl@zD@è@ÛA H@Ï@Â
Clè¡ÎClìv (pF) éëpÊ æCo qC Ökp× êDèGÏ DF ÚßÜÆDN .PvCíÏõ êDçoDÆ
DèÜN ,lzDF éOzCk ½lç Þ lëDìF Ðõ ÍpOÜÆ PeN éÇÜëC ÚÞlFælz êqD@F
.PvC ÖqÓ Ùç ÚD×qDv Þ Ù²Û ,PwìÛ í¾DÆ ÝOzCk½lç
Ýwd pOÆk ÙÏ éF êCéÎDÃ× 70 æoDØ@z ((ÚCp@ëC ß@ëkCo)) é@Ï@W@× ok
æoDFok ¢ÛCk qp× (é×DÛpF) ok PvÞC íÛCpÜiv éÆ (¢ÛCk qp@×)êß@Ï@µ
ÈzC :lëßÊí× DWÛA ok .PwìÛ ælñD¾ qC íÎD@h é@Æ koCk Ù@¡@ZÈ@zC
MDØÎDN Þ MDvDwdC ÚDìF EDOÆ ok ÝëÞoCk :lëßÊí× .PvC ¹ÞokcDwØN
PeN Ðì¾ éÆ P@vC é@O@zß@Û (êkÔ@ì@× 1890) ÚCß@ì@d Þ ÚD@w@ÛCok
lìëDN qßÜç éVÞ bìç éF ´ß¨ß× ÝëC íÎÞ lëpÊí× MD@vD@w@dCp@ì@RD@N
ælÜh ,PGe× ælÜh :koCk ÖDwÂC Þ ´CßÛC ælÜh lëßÊí@× .P@vCæl@¡@Û
Þ æÞlÛC pRC qC DV éØç Ùç éëpÊ ,Ù¡h Dë pRDN ælÜh ,êkDz ælÜh,piwØN
Þ ,Co Áßz éëpÊ MnÎ lÛCælì¡Z Þ ækDO¾C ÁD¿NC éØç êCpF Þ Pwì@ÛÙ@º
p·z ÝëC éF Co Ýiv .PvC p±DÜ× ÝëpOèF qC íÇë Áß@z È@zCæp@²@Ü@×
:lÜÆí×ÙOh ³¾Dd

PiëpF ælëk íÎÞ koÞA ÀÆ éF Úßh íwF Ík

?kßF éOhÞlÛC éÆ Þ kpÆ ÀÏN éÆ ÕC ÕC

P¾pÊí× ¢NA ´CkÞ Ýì×qpv kßGÛ ÈzC pÊC :lëßÊí× Epµ p@µD@z
:lëßÊí× êl·v .(éÜ×k ÞéÏìÏÆ)

ÚCoDèF ok pFC ÚßZ ÙëpËF DN oCnËF

ÚCoDë ´CkÞ qÞo krìh éÎDÛ ÌÜv rÆ @

:lëßÊí× ³¾Dd

æCo éF koÞA Ý× ÈzC Co ßN ÝìËÜv Ík

kpF Dëok HÎ éF lÛCßN Ðìv Co ÌÜv

Ýìwd ÖD×C éRkDd ÀëpeN ,éØÏÆ ÀëpeN           
ælzêpÇìJ Þ í³¿Î Þ êpçD± ÀëpeN ÍßØ¡× Ùç ,Ýìwd ÖD×C éRkDd ...
TeG×ÝëC ok .PvC éO¾Dë æCo ÚA ok íܬDF Þ íGÎ Þ êßÜ·× ÀëpeN Ùç Þ
MD¿ëpeN))êDèOzCkkDë ok éÆ oß®ÛDØç) P¿Ê Ýiv Ð¥¿× ÚCßNí×
ok rìÛÞ l×A lçCßh EDOÆ ÝìØç ok éÆ ((ÔFp@Æ í@i@ëoD@N é@·@ÂCÞ ok
IDZéF éµßØW× ÝëC ÍÞC lÏV ok éÆ ÚCßܵ ÝìØç PeN íëDèìÛCpÜi@v
(.PvC ælz éO¿Ê Ýiv ælìvo
@ kpÆ éërWN ÖÔvC éìϵ Þ D¿Ïh éìϵ ÖDì ÚDì× Ýìwd ÖD@×C           
íÜìwd ÖDì pRC          
ÖDì ÝìF kpÆ CrW× éÆ kßF ÝëC íÜìwd ÖDì oDRA ÝëpO@Êor@F qC í@Ç@ë
ÖD×C pÊC ÙìO¿Ê ÔG éÆ êoß®ÛDØç ,Co ÖÔvC éìϵ ÖDìÂ Þ D¿Ïhéì@Ï@µ
lërë PvDìv ößv Þ DèëoDÇFCph kßF ÝÇØ× kpÆíØÛ ÖDì lërëéìϵ Ýìwd
êCéÂÔµ Ùç ÖÔvC éF éÆ kß¡F êp¤Dܵ ½p¬ qC í×D@ì@Âé@F p@W@Ü@×
êkDëq êDè×Dì ÖÔvC jëoDN ok éZ pÊC ÙìñßÊí×ÚßÜÆC .l@Ü@O@zCl@Û
qC PëDØd éGÜV ÍDd Ýìµ ok Þ PvC D¿Ïh æDËOvkéìϵ éÆ ÙìÜ@ì@Fí@×
ÖD×C ÝëC éÆ PwÛCk lëDF íÎÞ ,ÚDëß×C éìϵ ÚDìÛCpëC ÖDìÂÐS× koCk Co ÖÔvC
æDËOvk éìϵ éÛDeÏw× í·ØV éOvk ÖDì oDF Ýì@ÎÞCé@Æ kß@F Ý@ì@w@d
kpÆ ClV p×C ÚDël¥O× EDwd qC Co ÖÔvC EDwd éÆkßF ÞC Þ kpÆ P¾Ôh
Mp©d ÚA ÖDìÂ Þ kpÆ qDF í×ÔvC p²Û qC Co æDËOvkéìϵ ÖDì æCo éÇÏ@F
ÚDì×Dd ÚCßܵ éF D¿Ïh ¢ÃÛ pËëk ,P¾pÊ oCp ÚCpËëkÄ¡×pv Þ éÛßØÛ
.P¾pÊ oCp ÀÎDi× ½p¬ ok ÖÔvC,lz ЬDF ÖÔvC
DèÛA .lz ÖDWÛC í·ØV éOvk Dë êkp¾ íñDè×Dì Ùç Ýìwd ÖD×C qC Ð@G@Â
yoßz Þ ÖDì íÎÞ .éÛDeÏw×pìº Þ í·ØV Dë kßF êkp¾ Þ éÛDe@Ï@w@×D@ë
rìÛ ÚDØSµ éìϵ ÖDìÂ) .kpÆ qDºA Ýìwd ÖD×C Co éÛDeÏw× Þ í·ØVéO@vk
.(kßF P¾Ôh Þ ÖÔvC ÝìF ÈìÇ¿NíµßÛ
Þ kßF ívDìv Þ íÛDdÞo ÖDÃ× Ý@ëp@O@ì@ÎD@µ qÞp@ÛA ok P@¾Ô@h ÖD@Ã@×
Co kßh íÛDdÞo ÖDÃ× ívDGµ êD¿Ïh êCæqClÛC DN Ùç qDF ÙìÛCkí×éÇÛDÜZ
éÆ PwÇz Ùçok oDF ÝëphA êCpF Co PØw ÝëC éÆ íwÆ Þ lÛkpƳ¿d
é·ìz ÉorF öDØϵ qC éÆ kßF ív߬ ÝëlÎCpì¥Û éVCßh PvDiÛDKF pË@ëk
Co P¾Ôh oDGV æDËOvk éÇÜëC êCpF kpÆ êoDÇØç ßÆÔç DF éVCßh.P@vC
:lëßÊí× P¾Ôh ÖDÃ× éìRp× ok êl·v D×C .koCkpF ÚDì×qC

Ýì×q pF koDGF Úßh pÊ kßF Äd Co ÚDØvA

ÝìÜ×ßØÎCpì×C Ù¥·Ow× ÐO êCpF qC

P¾ÔhÖDÃ× íÛDdÞo ÍÔV pìRDN (PeN) íOd Ùç êl·v kßzí× ÖßÏ·×
.ækßF
(ÔFpÆ éRkDd æpèZ Þk)           
зWNC CßÎD é¿ìÏh §oÓC í¾ ÐµDV íÛC éÇñÔØ@Ï@Î È@Fo ÍD@ mC Þ ))
,ÈÎ ulÃÛ Þ ÅlØeF fGwÛ ÝeÛ Þ öD×lÎC È¿wë Þ Dèì¾ lw¿ë Ý×Dèì@¾
⁽⁹⁹⁾((.ÚßØÏ·NÓ D× ÙϵC íÛCÍDÂ
pz ,íñDGëq Þ íOzq ,íñDÜzÞo Þ íÇëoDN qC êCéµßØW× p@¡@F í@Êl@Ûq
Þ kßF ÖkA lÛqp¾ ÈëoDN éGÜV lÛlëk ÚDË@O@zp@¾ é@a@ÛA .P@vC p@ì@hÞ
ÈëoDN êDèOØw pF éÆ kßF ÚA ÝzÞo êDèOØw kpÆ æoDzC lÛÞClhéaÛA
ÁoÞ Þ æDìv ÁoÞ :PvC ÁoÞ Þk êCoCk ÔFpÆ éRkDd .koCk fìVp@Ní@w@F
.lì¿v
ÈëoDN íÏìh íÛDOvCk ,PvC íñDÜV ÚDOvCk È@ë æD@ì@v ÁoÞ °D@e@Î qC
MÞDwÂ Þ íØdpìF qC pè²× PwìF kÞld ok Cl·F D@× Þ ,ÅD@Ü@O@¡@dÞÞ
qC .kCk ÙìçCßh ÚD¡Û (ækCk go éRkDd ÝëC ok éÆ Co) í×kp×DÛ Þ PñD@ÛkÞ
qC .kßzí× ælëk Pì·Gv Þ MÞDw pSÆCld ÚDOvCk ÝëC ok é@G@Ü@VÝ@ëC
íÛDwÛC évDØd Èë ,PvC íNßÇÏ× ÚDO@vCk È@ë ,l@ì@¿@v ÁoÞ°D@e@Î
.PvC êoDÆCl¾ Þ íÊorF Þ D¿¤ Þ Pزµ Þ Pì×kA pè²×,PvC