ÔFpÆ éRkDd æpèZ Þk
évDØd íÜ·× 
ÙìdpÎC ÝØdpÎC ÕC ÙwF
ÖÔwÎC Þ ÷Ô¥ÎC Þ Ýì·ØVC ÄñÔiÎC êoDF ÝìØ@ÎD@·@ÎC Eo ÕC l@Ø@e@ÎC
íFC DÛÓß× Þ DÜìGÛ Þ DÛlìv ,é쿤 Þ éGìG@d Þ é@Îß@vo Þ ÕCl@G@µí@Ï@µ
ÝìGì®ÎC éÎA íϵ Þ ÙÏvÞ éÎA Þ é@ì@Ï@µ ÕC í@Ï@¤ l@Ø@e@×Ù@vD@Ã@ÎC
.Ýì×ߥ·ØÎCÝëpçD®ÎC
:ÙìVpÎC ÚD®ì¡ÎC Ý× ÕDFmßµC
ÕC íÏ·¾ ÕC MDëDF êpìÆnN Þ í×DÃ× Ù@Ç@ì@Ï@µ p@G@Æ ÚD@Æ ÚC Öß@ D@ë
Cß©ÂC ÙR éغ ÙÇìϵ ÙÆp×C ÝÇëÓ ÙR ÙÇñDÆpz Þ ÙÆp×A Cß·ØVD¾PÏÆßN
⁽¹⁾.ÚÞp²ÜN ÓÞíÎC
éÆCo évDØd éØÏÆ lëDF ÍÞC .PvC ((íÜìwd évDØd)) ,TeF ´ß¨ß@×
.ÙçlF fì¨ßN DØz êCpF kßzí× ÍDØ·OvC kDëq ívoD¾ ÚDFq ok
PµDWz íÜ·× éF æDÊ Þ ,PvC PFÔ¤ Þ Mlz íÜ·× éF évDØd éØ@Ï@Æ
Co êp·z êDçé×ß²Ü× uDÜzp·z êDØϵ .kßzí× ÍDØ·OvC Pì@Ø@dÞ
í×DwÂC éF p·z ½lç Þ íÜ·× ´ßÛ p²@Û qC í@Ü@·@ë êß@O@e@× p@²@ÛqC
í©·F ,íñDܺ êDçé×ß²Ü× Co Dçé×ß²Ü× qC í©·F :lÜÜÆí@×Ù@ì@w@Ã@N
,êqolÛC Þ í³µÞ êDçé×ß²Ü× Co í©·F Þ ívDØd êD@çé@×ß@²@Ü@×Co
ídl× êDçé×ß²Ü× Co pËëk í©·F Þ íëDRo êDçé×ß@²@Ü@× Coí@©@·@F
xØz ÚCßëk Þ êl·v MDìÎrº ,³¾Dd MDìÎrº Þ ÚCß@ëk.l@Ü@ëß@Êí@×
ÚD¾pµ DèÜëC ok ½lç éZ pÊC íÜ·ë ,PvC íëDܺ êDçé×ß²Ü×êrëp@G@N
Þ Ýwd qC Ýiv ,PvC éÛDÃzDµ ÚDFq ,HìG¡N p²Û qC Ð@ÂCÓí@ÎÞ P@vC
Þ ÁCp¾ Hz êqCok Þ ÁCp¾ kok qC Ýiv ,PvC EßG@e@×íñD@Ü@O@µCí@F
.PvC ÍD¤ÞÖDëC íçDNßÆ

yoDë lz ÐÊ éÆ PvC ÚA éØç ÐGÏF pǾ

yoDÆ ok lÜÆ æß¡µ ÚßZ éÆ ,é¡ëlÛC ok ÐÊ

lÜ¡ÇF ÄzDµ éÆ PwìÛ ÚA éØç íñDFpÎk

yoDÇO×lh Ùº lzDF éÆ PvC ÚA éVCßh

íÛD¾pµ íÜ·× Èë éF phA ok é@Zp@Ê ,P@vC íñD@Ü@º p@·@z È@ë Ý@ëC
phA ok .PvC o߬ ÝëC é¡ìØç ³¾Dd Þ lvoí× íÎDµ Þ Àì®@ÎoD@ì@w@F
:lëßÊí×p·z ÝìØç

æÔÆ kpÆ XÆ éÆ Pvk ÝëC qC yßhpv í¾ß¤

yoDOvk kßz éO¿zA pÊk ÖDV ÞlF

.PvC kDëq íñDܺ oD·zC
íÛDwÆ Þ DìÛk ÚDÊorF pëDv Þ Ýëk ÚDÊorF êCpF éÆ éìRp× Dë íëDRo p·z
.PvC p·z pËëk ´ßÛ ,PvC ælz éO¿Ê ,lÛCækßF íOÆpF Þ pìh öD¡Ü×é@Æ
lÛkpÆí× ækD¿OvC DèÛA æDËOvk qC éÆ íëCp·z ,lÛlz §pÃÜ× éÆéÇ×Cp@F
éÆ ¢ÛCßV lÛqp¾ ,³¾Dd ÝìØç kßh .lÜO¿Ê DèÛA êD@Ro okêl@ëD@¥@Â
:lëßÊí× éìRp× ykßh £ß¥i× ÚDFq ÚDØçDF kpì×í×

kpÆ Ð¤Dd íÏÊ Þ koßh pËV Úßh íÏGÏF

kpÆ Ík ÚD¡ëpJ ÍDd yl¤ éF Mpìº kDF

kßF yßh Ík êpÇz êCßç éF Co êC í«ß¬

kpÆ Ð¬DF Ð×C ¢ÃÛ Dܾ Ðìv ¢èÊDÛ

pè× Þ é× kßwd Ù¡Z qC éÆ kDëp¾ Þ æA

kpÆ ÍrÜ× Ý× êÞpFC ÚDØÆ æD× leÎ ok

ÄÏØND¤ß¥h .ÕC öDzD× íÎC éÆ Ùç ¢ëDOv Þ cl× .PvC kDëq íëDRo oD·zC
.ívßÏJDZ Þ
í¤Dh ÌÜçA ¯Ã¾ ÓßØ·× éÆ ,PvC êpËëk oD·@zC í@vD@Ø@d oD@·@zC
PµDWzÞ Mpìº qC íñßF ÚA qC éÆ PvC êp·z ,ívDØd p·z .kpënJí×Co
ÚDWìçéF Þ lÜÆí× ÅpeN Co cÞo éÆ PvC êp·z ,lëAí× í@Ë@ÛCkp@× Þ
:ÔS× ,koÞAí×

ÚDOvÞk éëpÊ Þ ækp× ÝN

ÚDÜØzk éÜ·¬ Þ ælÛq qC éF

íÊlÛq ÝëC qC lëA oDµ Cp×

íÊlÜF ÙÜÆ ÙzDF oÓDv éÆ

o߬ ÝìØç Ùç pSÛ ,koClÛ p·z éF £D@¥@O@hC êl@Ü@FÙ@ì@w@Ã@N Ý@ëC
íëDRo êDçpSÛ ,ÙëoCk íñDܺ êDçpSÛ ,ÙëoCk ívD@Ø@d êD@çp@S@Û,P@vC
.ÙëoCk DçpSÛ ´CßÛC,ÙëoCk
ÖÔwÎC éìϵ íϵ æDKv ÚDì× éÆ êkoßhpF ÝìÎÞC ok Ýì¿@¤ Ì@Ü@V ok
PwìÛ p¨Dd ykßh EDwd êÞo íϵ ,lçkí× go é@ëÞD@·@× æD@K@vÞ
ld DN éÆ PvC ÝëC ¢zßÆ ÖDØN Þ l@zD@F Ì@Ü@V æl@Ü@Ü@Æ ´Þp@zé@Æ
Co ¢ÛCoDë Þ éëÞD·× lÜNCßOF éÇÏF ,lÜÇF Ðd Co MD¾ÔOhC Þ MÔÇ¡×ÝÇØ×
DèÛA éÆ kßzí× éVßO× PÂÞ È@ë í@ÎÞ ,l@Ü@Ç@F æCp@FÞo cÔ@®@¤Cé@F
EA MCp¾ qC kßzí× éÆ Co íñDV íÜ·ë ,é·ëpz Þ lÛCækpÆí@O@vl@¡@ì@J
Co éÎöDw× æpÆCn× DF lÜÆí× í·v ÖÔwÎC éìϵ íϵ .lÛCéO¾pÊPzCkp@F
ÙìçCßhí× Þ PwìÛ ÌÜV êDÜF qßÜç éÆ lçkí× ÖD»@ì@JÞ ,l@Ü@Æ Ð@d
ÍßG ÐFDÃ× ½p¬ íÎÞ .kß¡F Ðd æpÆCn× DF éÎöDw×éÇÏF ÙìÜÆ æp@ÆCn@×
.lìËÜV lëDF Dë Þ lÜëDìF ok DJ qC íËÜ¡N qC ¢FDe¤ClëDF Dë ÝëCpFDÜF ,kpÇ@Û
.PvC ækpÆ ´ÞpzÝØzk éÆ íËÜV
PdCoDÛ ,Pì·ØV ÐFDÃ× ok ÖÔwÎC éìϵ íϵ éÆ PvC éºÔGÎC X@è@Û ok
êp®v lÜ@Z é@G@®@h È@ë Þ l@O@w@ëCí@× oD@Ç@Ü@ëC qC í@ÛD@G@¥@µÞ
lÜËÜV éÜvpÊ DèÜëC ((ÍDOÃÎC ÙÆßØ·®OvC lÂ)) :lëD×p¾í×,lÛCßhí×
pìhöDN Þ ,øÎn× íϵ CÞpÂD¾)) ,pì¡Øz Ök qC D×C lÜçCßhí× CnºDØ@z qC Þ
ÙëßÊíØÛ !ÙÛDëpÇ¡Î ((öDØÎC Ý× CÞÞpN öD×lÎC Ý× ½ßìwÎC CÞÞoÞC ,øÏe×
PÎm éF ÝN Dë :lìÜÆ EDiOÛC Co æCo Þk ÝëC qC íÇë lëÞpF ,lìËÜW@Fl@ëÞp@F
ÝëC Úßh qC Co Dè»ìN ÝëC éÇÜëC Dë ,lìÜÆ æDËÛ DØz Þ lÛpGF Co EAéÆ lìçl@F
ÙÇNDìd í¾ MßØÎD¾)).lëßz ECpìv ÚDNkßh DN lìÜÆ ECpì@vÚD@w@ÆD@Û
éÆ PvC ÝëC íÊlÛq ⁽²⁾(( ÝëpçD ÙÇNß× í¾ ÷DìeÎC Þ,Ýëoß@è@Ã@×
êpv ßN íÎÞ ,lìzDF ælÛq éÆ PvC ÝëC Úkp× Þ lìzDFÄñD¾ íÎÞ lëpì@Ø@F
.oßh
,PµDv Þk qC pOØÆ ok éÆ kpÆ kDWëC ÚDWìç ÚDÜaÛA ÚD@Ü@i@v Ý@ëC D@F
qC ÝØzk pËëk éÆ lÛkpÆ oÞk MCp¾ é·ëpz oDÜ@Æ qC í@Ï@Ç@F CoÝ@Ø@zk
DØz P¿Ê kßh ÚDìçDKv éF ÖÔwÎC éìϵ íϵ íÎÞ .kqí×éÎéÎ íËÜ¡@N
D× éF DèÛA lÜO¿Ê ÚDëpÇ¡Î .lÛoCkpF EA Þ lÜëDìF éÆ lìçlFæqDVC qÞo p@ç
ÝëC ,pìh :kß×p¾ íϵ íÎÞ ,ÙìçkíØÛ EA DèÛA éF Ùç D×xJ ,lÛkCl@Û EA
koCk Äd êoClÛDV pç éÆ PvC êrìZ Èë EA ,PvC íÛDwÛCpìº oDÆ Èë
.lìçlF EA DèÛA éF ,lÜÇF ækD¿OvCÚA qC
íÜ·ëívDØd Ýiv lzDF ívDØd Ýiv lÛCßNí× Ýiv lz ÖßÏ·× x@J
qCíñßF ,lzDF íËÛCkp× Þ PµDWz Þ Mpìº qC íñßF ÚA ok é@Æ í@Ü@i@v
ÝëC êCoCk êpS@Û D@ë p@·@z p@ÊC .l@zD@F P@×ÞD@Ã@× Þ í@ÊkD@O@w@ëC
.lÜëßÊí× ívDØd Co ÚA lzDFMDì¤ß¥h
,lÛoCk í×Dw@ÂC Ù@ç D@çé@a@i@ëoD@N Þ D@çé@RkD@d Þ D@è@O@zn@Êp@v
ÙëoCk íñDçéRkDd ,êqolÛC ÙëoCk íñDçéRkDd ,íñDܺ ÙëoCkíëDçé@RkD@d
,PvDܺ ¯Ã¾ ¢×DØN PznÊpv Èë .ívDØd ÙëoCk íëDçéRkDdÞ íëDRo
ok ,lìÛCßhí× ¢ìF Þ ÙÆ lëDz Co MÔW× .PvC Ä¡µ ,lçkí× Dܺêß@F
,éÛDw¾C Þ Pì·ÂCÞ qC í«ßÏi× éZ ,éÛDw¾C éZ ,í·ÂCÞ PëDÇd éZDè@Ü@ëC
PÏ× ÝëC yßÊ éF íñDܺ ÚDOvCk éØç ÝëC ÓDd .PvC íñDܺ ÚDOvCkéØç
éF Þ íëDRo êDèÛDOvCk ⁽³⁾!ÙÛCkíØÛ Ý× ,lëAí@× ok EA qC í@ZkÞp@F
pÊC Co Dçé×DÛqÞo QkCßd MDe¿¤ .PvC kDëq Ùç D@è@ëksCp@NcÔ@®@¤C
Ùç êqolÛC êDèÛDOvCk .lìÜìFí× DëD©Â oßV Ý@ëC qC H@Ï@ºCl@ì@ÛCß@i@F
⁽⁴⁾ÚDOvCo ÚDOvCk .PvC qolÛC Þ lÜJ DèÛA ok éÆ lÜOwçíñDèÛD@O@vCk
.PvC êqolÛC êDèÛDOvCkyCéØç
,DèOì¥iz qC í©@·@F l@ÛoCk í@×D@w@ÂC Ù@ç D@è@O@ì@¥@i@z í@O@d
ÚD¡dÞo í©·F .PvC évDØd ÚD¡dÞo Þ lÜOwç ívDØdP@ì@¥@i@z
í©·F ,PvC éÎDÛ Þ æA ,PvC íëDRo DvDvC ÚD¡dÞo í©·@F .P@vCíñD@Ü@º
o߬ éF éÆ ÓDd .PvC é²µß× Þ qolÛC Þ lÜ@J Ð@Ç@z ÚD@¡@dÞoÐ@Ç@z
íÜìwd évDØd ½Cp¬C ok ÙìÛCßNí× ,ÙëlìØè¾ Co évDØd íÜ·×íÎDØVC
.ÙìÜÆTeF
ívDØd Pì¥iz Èë (´) Ýìwd 
Ýìwd Pì¥iz DëA ?koClÛ Dë koCk ívDØd éRkDd íϵ ÝF Ýì@w@d D@ëA
Pì¥iz lëDF D× ?PwìÛ Dë Pwç ívDØd Pì@¥@i@z È@ë í@Ï@µÝ@F
ÝëC .ÙìvDÜ¡F PvC ÚDwÛC Pì¥iz Èë D× êCpF éÆ Co íϵ ÝFÝì@w@d
,ÙìÜÆí× Uph DèÎßJ ,ÙìÜÆí× ½p¤ DèOÂÞ ÞC ÖDÛ éF ÍDv pçD× é@Æ kp@×
qC Þ kßz éOhDÜz D× êCpF ¢NDì¤ß¥h lëDF ,ÙìÜÆí× Ðì@®@·@ND@çqÞo
Èë ÖÔwÎC éìϵ Ýìwd DëA éÆ PvC ÝìØ@ç ÞC MD@ì@¤ß@¥@hé@Ï@Ø@V
ÞC PznÊpv Þ Ýìwd kßVÞ DF lëDF D× DëA ?éÛ Dë Pwç ívDØdPì¥iz
DRo ,PGì¥× ,êksCpN uDwdC Èë Dë ,ÙìzDF éOzCk ívDØd uDwdCÈ@ë
?Úlz éÏ¿ÛÞ
:ÙçlF fì¨ßN êp¥Oi× PvC ÖqÓ DWÜëC ok
kDë DèÛA qC ívDØd êDçé×ß²Ü× ok HϺC éÆ ívDØd êDè@O@ì@¥@i@z
qC P@vC Ù@µC Ý@ëC Þ l@ÛoCk í@×ß@Â Þ êkCt@Û é@G@Ü@V ,P@vCæl@z
í·ÂCÞ êDèOì¥iz Dë Þ oDëlÜ¿vC Þ ÙOvo ÐS× êCéÛDw¾CêDèOì@¥@i@z
ÙµC Öß Èë ÚDÛD×pè DGÎDº .ÚCpëC jëoDN ok æD¡×qoCßh ÝëlÎCÍÔVÐS@×
MDvDwdC ,lÛoCk Öß ÚA éF EDwOÛC éÆ p²Û ÚA qC ,êCéÛDw¾C Þ í·@ÂCÞqC
íOvpJ ÚD×pèÂ Þ íOvÞk ÚD×pè ÓߤC .lÜÜÆí× Èëpe@N Co Ökp@×ÚA
éF Ùç íÃÏ·N ,ÚD×pè éÆ íOÂÞ D¤ß¥i@× .P@vC p@¡@F P@zp@vör@V
êDèÛD×pè ÝëC .lÜÆ oDiO¾C ÞC éF lçCßiF ÚDwÛC éÆ lzDF éO@zCkÚD@w@ÛC
qCpFC DèÛA êCpF Ökp× íOvCpF ,lÛoÞAí× Pvk éF íOìþß×é@Æ í@O@¡@Æ
éOwÇz Co koßÆo Þ ækpÆ lÜÏF pOÎDç éÆ íÛD×pè Dë ,lÜÜÆí×PvDvDwdC
yoDSÛ ÐÊ UDN olÃZ ækpF ÓDF íÛDèV koßÆo qC pO¡ìFßÏìÆ év ÔS@× Þ
Co kßh Àëpd ,ݾ Èë DF Þ éO¾pÊ íO¡Æ éÆ íwÆêCpF Dë Þ l@Ü@Æí@×
.lÜÜÆí× MDvDwdC qCpFC íOvCpF,PvC ækpÆ íܾ éFp¨
ok íOvpJ ÚD×pèÂ Þ íOvÞk ÚD×pè éÆ PvC Ý@ëC p@¬D@h é@F D@è@Ü@ëC
lÜÆí× ÐìÏWN ykßh ÖßÂ Þ PÏ× ÚD×pè qC ÞC DÜب Þ PvC p¡FPzpv
íñDèÛA éZ PÏ× pç kCp¾C íÏÏØÎC ÝìF êDèìO¡Æ ok .êpËëk ÚD×pèÂqC éÛ
,lÜÜÆí× yßÊ Dçß@ëkCo qC é@Æ íñD@è@ÛA é@Z Þ l@Ûp@¨D@d D@W@ÛAé@Æ
Þ Ý¬Þ êCpF êoDiO¾C éÆ PvC ÚDzkßh ÚDܬßØç éVßO×ÚD¡NDvDwdC
EDìvCp¾C Þ oDëlÜ¿vC Þ ÙOvo ÚDOvCk íOÂÞ D× .lÜÜÆ HwÆÚDzkßh ÖßÂ
pèÜÎC öCoÞD× qC EDìvCp¾C lÜëßÊí× ÚßZ ,ÙìÛCßhí× Co DçrìZo߬ ÝëC Þ
Cpè ,PvC ækßF ÚCpëC PÏ× qC Ù@O@vo Þ ækß@F êp@Ë@ëk P@Ï@×È@ë qC Þ
Ùç qDv éÛDw¾C Þ ,lzDF ÙOvo DF Áß¿N é¡ìØç é@Æ l@çCß@hí@×ÚD@Ø@Îk
é¡ìØç íÜ·ë ,lëDìF ok oßV D× éÃñCm DF éÆ PvC éOhDv ÚDÜZCo DçéÛDw¾C
ÝëC ,lzDF pçDÂ Þ HÎD@º ½p@¬ Ý@ëC Þ Öß@Ç@e@× Þ Eß@Ï@»@×½p@¬ ÚA
kCtÛ Þ Öß Èë éF £D¥OhC íÜ·ë ,PvC í×ß êDçévDØd,Dçé@vD@Ø@d
.koCk Ýì·× ÅDh Þ EAÈë Þ Ýì·×
Ýìwd .PvC ÝëC qC pìº ÖÔwÎC éìϵ Ý@ì@w@d koß@× ok H@Ï@®@× D@×C
æD¡×qoCßh ÝëlÎCÍÔV éÆ oß®ÛA éÛ D×C PvC ívDØd Pì@¥@i@zÈ@ë
Èë êCéÛDw¾C ÙOvo éÆ oß®ÛA éÛ Þ PvC í@vD@Ø@d P@ì@¥@i@zÈ@ë
D×C ,PvC ívDØd Pì¥iz Èë Ýìwd .P@vC í@vD@Ø@dP@ì@¥@i@z
,Ýìwd Ýiv ,Pì×ß évDØd éÛ ,Pëp¡F évDØd ,PìÛDw@ÛCé@vD@Ø@d
ÚDWìç Ýìwd rìZ éØç ,Ýìwd cÞo ,Ýìwd éRkDd ,Ý@ì@w@dÐ@Ø@µ
öDÃÎC oßV éZ D×C ,PvÞpìÛ öD@Ã@ÎC ,P@vC uok ,P@vC È@ëp@e@N,P@vC
£ß¥iF Öß Èë éF ÔS× éÆ PèV ÚA qC DëA ?ívok oßV éZ?íñÞp@ì@Û
ÔS× éÆ PèV ÚA qC Dë ?PvC íÂpz éÆ PèV ÚA qC Dë !?PvCHw@O@Ü@×
éÆ PèV ÚA qC DèìÛCpëC qC í©·F Íß éF Dë !?PwìÛ Epµ pìº ÞPvC Epµ
!?PvC íÛCpëC¢Ûq ÔS×
kßVÞ lÛCßNíØÛ íñDçévDØd ÝìÜ@Z È@ë Ý@ì@w@d kß@VÞ ok D@vD@vC
évDØd ÚßZ .PvC ÝìØç Ùç Ýìwd Úl¡Û éOhDÜz Pϵ Þ lzDFéOzCk
ÞC lÜÛCßNí× kCp¾C pOØÆ PvDçévDØ@d é@Ûß@Ë@Ü@ëC Áß@¾D@× Þ p@NÓD@FÞC
ÚDèV ok DØz ?PvC éÛßËZ D·ÂCÞ éÆ Ùì@Ü@ì@G@F ÓD@d .l@Ü@vD@Ü@¡@FCo
p²Û qC íϵ ÝF Ýìwd Pì¥iz lÜ@ÛD@× í@vD@Ø@d P@ì@¥@i@zÈ@ë
êDçéGÜV íÜ·ë évDØd ´D¿NoC Þ ßϵ p²Û qC Þ Úkß@F í@vD@Ø@dMl@z
PìÛDwÛC kÞpv Ýìwd .kpÆ lìçCßiÛ ClìJ íÏ× Þ í×ß éGÜVéÛ íÛD@w@ÛC
MöCpV éF Þ ,koClÛ pì²Û ÐìÎk ÝìØç éF Þ PvC PìÛDwÛCl@ì@¡@Û ,P@vC
évDØd lÜÛD× êCévDØd DìÛk ok DØz .koClÛ pì²ÛéÆ Ù@Ü@Æí@× §p@µ
éZ Þ évDØd MßÂ Þ Mol p²Û qC éZ ,kpÆ lìçCßiÛClìJ íϵ ÝF Ýìwd
Co évDØd ÝëC Ökp× D× éÛD¿vöDO× Þ .ÚA ÚkßF íÛDwÛC Þ´D¿NoC Þ ßϵ p²Û qC
.ÙëCéOhDÜ¡Û
ÔFpÆ éaiëoDN ée¿¤ Þk 
lì¿v ée¿¤ Èë ,koCk ée¿¤ Þk ÔFpÆ éai@ëoD@N Þ Coß@zD@µ é@RkD@d
yCée¿¤ Þk pç éÆ íNDØϱ Þ æDìv ,ÈëoDN ée@¿@¤ È@ë Þ í@ÛCoß@ÛÞ
æDìv p²Û ÚA qC ¢ÇëoDN Þ æDìv ée¿¤ D×C .pì²Û ÙÆ Dë Þ PvC pì²ÛíFD@ë
.ÙìÜìFí× pì²Û ÙÆ Dë Þ pì²ÛíF PëDÜV ¯Ã¾ ÚA ok éÆ P@vC È@ëoD@NÞ
P×DòÎ Þ íOwJ ´ßÛ Èë Þ PwìF kÞld ok CpçD± Þ ÖkpÆ EDwd PÂÞÈë
ClìJ íOëDÜV ÝìÜZ DìÛk ok ÙÜÆíØÛ Ùç ÍDìh Þ Ölëk P@ëD@Ü@V Ý@ëCok
êDèËÜV éaiëoDN ok éOGÎC .lzDF éOzCk ´ßÜN æqClÛC Ý@ëC D@Né@Æ kß@¡@F
ÙÜÆíØÛ MCpV éÇÜëC Þ PvC HìWµ íÏìh DèìñDJÞoC êDèOëDÜV,íGìÏ@¤
éVßN ÚßZ ,koClÛ pì²Û PëDÜV êkDëq p²Û qC ÔFpÆ éRkDd Ù@ëß@Ë@Fé@Æ
ÚA ok ÚDìeìw× éÆ PvC íëDèOëDÜV Þ íGìϤ êDèËÜ@V é@F í@Ç@ëÝ@×
ok DèìñDJÞoC ÝìØç éÆ PvC íëDèOëDÜV éF Ùç íÇ@ë Þ l@Ûl@zH@Ç@Np@×
Ößdp× xÎlÛC jëoDN .PvC HìWµ ÙèÛA éÆ lÛlz HÇNp× í×ÔvCxÎlÛC
PvC íFDOÆ ,lìÛCßiF PvC ækpÆ IDZ ÚCp@è@N æD@Ë@¡@ÛCk é@Æ Coí@O@ëA
l¤ éF DèìñDJÞoC :PvC éOzßÛ EDOÆ ÝëC ok .ælÛqß×A Þ íÃìÃeNoD@ì@w@F
DèÜëC éÆ l·F ,lÛÞpF lÜçCßhí× DV pç éÆ lÛkCk æqDVC éaF Þ kp×Úq oCrç
æqDVC éÆ lÛkq éÃd ÍÞC qC Ùç lëDz Þ lÛlz ÚD@Ø@ì@¡@J ,l@ÛkD@O@¾CæCo
.lÛlëpFpv Þ lÜO¡Æ Co oCrç l¤ ÝëC ÖDØN ÍDd pç éF .lÛkCkPÆpd
ÖDØN ok pÊC DØz .lvoíØÛ íFpº éF PëDÜV p@²@Û qC r@Êp@ç í@Âp@z
,lìÜÆíØÛ ClìJ êß×C æDËOvk ok íOd Co PëDÜV Þk ,lëkpËF Ýì×qÁp¡×
jëoDN ok íÎÞ ,ÚDÛq ÚkpÆ ÖDµ ÐO pËëk Þ ,ælÛq ælÛq Úkq ¢@NAí@Ç@ë
ok ÝO¡Æ Úq .kßzí× ælëk ÚCÞCp¾ PëDÜV ´ßÛ Þk ÝëC Ý@ì@×qEp@»@×
cÞo DèÜëC éÆ lìÜÇÛ oÞDF Ùç qßÜç .PvC í·ëDz p×C Èë Ýì×qEp»× jëoDN
éìdÞo é×CkC kpìÊí× Moߤ ÖDÜOëÞ ok éaÛA .lÜzDF éO@zCkí@ÛD@w@ÛC
oCrç l¤ lÜZ éÆ oDÆ ÝëC .PvC DèÛA xÎlÛC êDèËÜV Þ íGìϤêDèËÜ@V
,lÜzDF Ùç íÛDV kCp¾C ÝëC ßÎÞ lÛoCnËF ¢NA æoßÆ ok ælÛq æl@ÛqCo p@¿@Û
íOëDÜV ÝìÜZ íÜì×q Áp¡× ælèµ qC Þ Pwì@Û í@Ü@ì@×q Áp@¡@×oD@Æ
ÝëC .lëAí×pF ÙOwìF Úp Ýì×q Ep»× ælèµ qC ¯Ã¾ oDÆ ÝëC.lëAíØÛp@F
qC DN lÜçlÛ ÚDÛ Þ EA Co qDFpv oCrç Dèçk DÜìv êCpe¤ok é@Æ P@ëD@Ü@V
,lÜçlF ÚDÛ DèÛA éF lëDF lÛpìËF pìvC pÊC éÇÜëC êCpFlÛpìØF íËÜ@vp@Ê
íÜì®wϾ êkßèë .lÜÆíØÛ PëDÜV oßV ÝëC íÂpz.PvC íFpº ÍD× ¯Ã¾
êDèëkßèë Ýì®wϾ Ökp× pÊC .PvC íFpº êkßèëqC pO¿ëpz éVok l¤
DèOëDÜV ÝëC .lzíØÛ ¸ÂCÞ DèOëDÜV ÝëC éÆ lÛkßF Ýì®wϾÚDØç ÐçC íÏ×
.PvC íFpº êkßèëÍD× éØç
ok ÔFpÆ PëDÜV ÐS× íOëDÜV ÙëßËF ÙÜÆíØÛ MöCpV Ý@× ÍD@d p@ç é@F
kßVÞ Ýì×q Áp¡× ok ÙëßËF ÙÛCßNí× íÎÞ ,PvC éOzCl@Û kß@VÞD@ì@Ûk
.PvCéOzClÛ
Èë ,PvC êksCpN È@ë Þ P@ëD@Ü@V È@ë Ô@Fp@Æ é@RkD@d p@²@Û Ý@ëC qC
,ÚA ok ,ÙìÜÆí× æDËÛ éÆ Co ée¿¤ ÝëC .PvC öDRo Èë ,PvCP@G@ì@¥@×
oCßhpìz ÝO¡Æ ,ÙìÜìFí× ÚCßV ÝO¡Æ ÙìÜìFí@×æD@Ü@Ë@ì@F Ý@O@¡@Æ
ÚDwÛC Èë éF ÚkClÛ EA ,ÙìÜìFí× ÝOhDN ækp×ÚlF pF HvC ÙìÜ@ì@Fí@×
qDèVíF pOz pF Co pìvC ,ÙìÜìFí× Úkq ÁÔzCo éaF Þ Úq ,Ùì@Ü@ì@Fí@×
PvC f¨CÞ ?PwìÆ éRkDd ÚD×pè p²ÛÝëC qC .ÙìÜìFí@× Úkp@Æ oCß@v
ÚD×pè koßhí× éÆ ÚA ,ÙìÜÆ æDËÛ íëDÜVéGÜV qC Co éRkDd éÆ í@O@ÂÞ
éëÞD·× ÝFlërë æDËÛ ÝëC ok éRkDd ÚD×pè .PvCÖßÏ²× æoDaìF ÚA ,PwìÛ
PvC ÝzßWÎC êm ÝF pØz ,PvC l·v pص .PvCkDëq ÝF ÕClìGµ ,PvC
é·ÎD®× Co jëoDN ÝëC æDìv éÜe¤ íOÂÞ CnÎ .pËëk ælµÈë Þ PvC íÎß@h
ÙìçCßiF pÊC xJ .ÙìÜìFí× éÆ Co Pëp¡F öDRo Þ PëDÜV¯Ã¾ ,ÙìÜÆí@×
rìZ ÝO¿Ê éìRp× qC pìº Þ ÙìñßËF éìRp× lëDF ÙìñßËF lëDFéZ ÙìñßËF p·z
:ÙìñßËF lëDF .ÙìñßËFéÆ PwìÛ êpËëk

lvoí× Áßìµ qßÜç ÚDËÜ¡N ÚA q

(5)ÔFpÆ ÚDFDìF q ¢®·ÎC kDëp¾

?PvC öDRo ¯Ã¾ DëA ?PvC ée¿¤ Èë ÝìØç ¯Ã¾ CoßzDµ éaiëoDN DëA D×C
.PvC ÝìØç D× æDGOzC ?PwìÛ êpËëk rìZ Þ P@vC P@G@ì@¥@× ¯@Ã@¾
pËëk ,ée¿¤ ÚA ÚD×pè éÆ koCk Ùç pËëk ée¿¤ Èë éa@i@ëoD@NÝ@ëC
ok .PwìÛ pØz PwìÛ l·v pwJ ,PwìÛ kDëq pwJ ,PwìÛ éëÞD@·@×p@w@J
êksCpN ,PwìÛ PëDÜV pËëk ée¿¤ ÚA ok .PvC Ýìwd ÚD×pè@Â,D@W@ÛA
Þ PÃìÃd íÏWN ,PvC PìÛCoßÛ Þ oDiO¾C ,PvC évDØd éÇ@Ï@F,P@w@ì@Û
,ÙìÜÆ æDËÛ éÆ Co ée¿¤ ÚA .PvC íOvpJ Äd íÏWN ,P@vCP@ì@ÛD@w@ÛC
Co ¢çDìv ée¿¤ íOÂÞ D×C .lÎDGF ykßh éF koCk Äd Pëp¡FÙìñßÊí×
Co ykßh Þ PvC ælÜǾCpv Pëp¡F éÆ ÙìÜìFí× Þ ÙìÜÆí×é@·@ÎD@®@×
Þ Dèì¾ lw¿ë Ý× Dèì¾ Ð·WNC CßÎDÂ)) :lëD×p¾í× éÆ lÜìFí× éëAÚA ÁCl¥×
DØÏw× ⁽⁶⁾(( ÈÎ ulÃÛ Þ ÅlØeF fGwÛ Ýe@Û Þ öD@×l@ÎCÈ@¿@w@ë
§oÓC í¾ ÐµDV íÛC :kß×p¾ éÆ Clh ÖÔµC ÐFDÃ× okÝ@ì@×C Ð@ìñp@G@V
ée¿¤ ¯Ã¾ éÆ ÚDËOzp¾ qC éOvk ÚA éÇÏF ,lÜÆíØÛíÎCåv ⁽⁷⁾é¿ìÏh
ÝëC Clh qC ,lÛlëkíØÛ Co ÚA pËëk ée¿¤ Þ lÛlëkí×Co Pëp@¡@F æD@ì@v
kDw¾ éÆ íçk oCp Ýì×q ok Co íÛDwÆ íçCßhí× DëAéÆ lÛkpÆ Co ÍCå@v
Ó D× ÙϵC íÛC)) :kß×p¾ DèÛA ECßV ok Clh Þ?lÛrëpF D@è@Ûß@h Þ l@Ü@Ü@Æ
.lìÛCkíØÛ DØz éÆ Co êrìZ ÙÛCkí×Ý× ⁽⁸⁾(( ÚßØÏ·N
p¡F ,lÜÆí@× §Cp@O@µC È@Ï@× é@Æ P@vC êCé@e@¿@¤ ,é@e@¿@¤ ÚA
oDiO¾C ÚA éF Pëp¡F éÆ PvC êCée¿¤ ,ée¿¤ ÝëC Þ PvCælÜÇ@¾Cp@v
é·ÎD®× ¢çDìv ée¿¤ p²Û qC é¡ìØç Co ÔFpÆ éRkDd lëDFCpZ .lÜÆí@×
lëDF é¡ìØç CpZ ?kßz éO¿Ê ÔFpÆ êDèOëDÜV é¡ìØç lëDFCpZ Þ ?ÙìÜ@Æ
koß× PvC ÚDìÛDV PëDÜV koß× éÆ êCéGÜV ÚA qCí@Ï@µ Ý@F Ý@ì@w@d
Ùìçkí× íϵ ÝF Ýìwd ÖDÛ éF éÆ íñDçoD·z CpZ?kpìËF oCp D× é·ÎD®×
ée¿¤ D× CpZ ?kßz éO¾pÊ CoßzDµ ÈëoDNée¿¤ qC ,Ù@ì@w@ëß@Ûí@× Þ
ívDØd éGÜV éÆ íÎDd ok ,ÙìÜÆí× é·ÎD®×pOØÆ Co ÚDOvCk ÝëC íÛCoßÛ
pF éRkDd ÝëC PìÛCoßÛ Þ .lFpZí× ÚA íñDÜVéGÜV pFCpF l¤ ÚDOvCk Ý@ëC
pF êDèìÛDV qC íÇë éÆ ÙìÜÆ ½CpOµC lëDF xJlFpZí× íÏìh ÚA íÇëoD@N
Co yCée¿¤ Èë ¯Ã¾ éaiëoDN ÝëC qCéÆ ÙìOwç D× íϵ Ý@F Ý@ì@w@d
Ýìwd ÖD×C pF êDèìÛDV .ÙìÛCßhíØÛCo ypËëk ée¿¤ Þ ,Ù@ì@ÛCß@hí@×
.lÜÜÆí× Þ ækpÆ ½peÜ× ½lç p²ÛqC Co éaiëoDN ÝëC éÆ lÜOwç íñDèÛA
éÆ Ýìwd D×C ,lÛkpÆ ClV ÚlF qC Co ÞC pv Þ lÜO¡Æ qÞo Èë Co Ýì@w@d
HOÇ× Èë Ýìwd ,PwìÛ DØz Þ Ý× ÐS× éÆ Ýìwd ,PwìÛ ÝN ÝëC¯Ã¾
éÆ kpÆ ÍDìh éì×CíÜF æDËOvk .kßzí× pNælÛq ¢Êp× qC l·@F ÞP@vC
ælÛq qC Ýìwd ækp× éÆ lìØè¾ l·F íÎÞ ,lz ÖDØN Þ P¡@ÆCo Ý@ì@w@d
éF Ùç HÜëq .PvC ÚÓlGdD¤ éG·Æ Ýìwd PFpN ,PvC pOØdCr×Ýìwd
,Èì·v ¸vCÞ ÅlìÆ lÆ)) ,êkpÆ æDGOzC P¿Ê .P¿Ê Co ÝìØçl@ër@ë
pç ⁽⁹⁾(( DÜìd Þ PìØNÓ Þ ,DÛpÆ mCßeØ@NÓ ÕCß@¾ Ål@è@VH@¤D@Û
Cp× okCpF íÛCßNíØÛ ßN yDF ÝòØ®× íÎÞ pGF oDÇ@F êoCké@Æ êCé@¡@Ã@Û
éÏF ,kpØÛ ÞC ,PvC pËëk o߬ ¢ìÊlÛq Ý× okCpF,íÛCpìØ@F Þ í@¡@Ç@F
.lz pNælÛq
.lÛkßGÛ ÓD@d êD@çß@Êé@ì@Rp@× Ð@S@× D@çß@Ê é@ì@Rp@× P@ÂÞ ÚA ok
ÚDØç .kßF ßÊéìRp× ((íñCrh ÐGµk)) ,kßF ßÊéìRp×((P@ì@Ø@Æ))
yÞlF Co Ökßh oCk Ý× éÆ PvC ÍDv æDWÜJ P¿Êé@Æ íñCr@h Ð@G@µk
Co uDGµ Þ êß×C êD¿Ïh PiN éÆ P¿Êí× éìRp×êo߬ ÞC .ÖCælì@¡@Æ
ÍÞåw× Co ÈϾ Þ gpZ D× êCp·z kßGÛ Ù¡Oe×éÆ ÞC .kpÆí× ÍrÎr@O@×
ælì¥Â Èë ,ækßGÛ oßV ÝëC éÆ ((PìØÆ)) ,lÛCéOwÛCkÝìwd MkDèz
ÖDÛ DF ,Ýìwd éaiëoDN DF íÎÞ ,kpÆí× ÍrÎrO× CoDì@Ûk P@¿@Êí@× é@Æ
.ÝìwdéìRp× DF ,Ýìwd
,PvC ælz D× êCpF íOG@ì@¥@× Ù@ç Ý@ì@w@d p@G@Â !H@W@µ l@Ûl@ëk
ÖDØN ,lÛkpÆ ECph Co ypG ,lÛpGF ÝìF qC Co ypG éÆ lÜO¾pÊÙìØ¥N
Ðe× éF lÛkpÆ ÚDwÇë Co Ýì×q êDèëlÜÏF Þ íOwJ ,lÛkpÆ ße×Co ÚA oDRA
pG éÆ lØè¿Û Ýì×qpv ÚA ok êldC éÆ êoß®F l@Ü@O@hCl@ÛCEA p@G@Â
éF Ökp× ÚkoÞA êÞo íOd ?lz pË× D×C ,PvC ækßF é®ÃÛÖClÆ ok Ýìwd
.lzÙç pO¡ìF ÚA