12. براى خواندن دليل هاى عملى بياوريد: آشپزى
مونا هم از خاطره روزهايى كه در منزل مادر بزرگش غذا مى خوردند لذت مى برد.
(من با كتاب آشپزى روى چهارپايه بلندى مى نشستم و برادرم مايرون كه در هيچ زمان
ديگرى حاضر نبود پيش بند ببندد، پيش بندى به تن مى كرد. مادر بزرگ
مثل سرهنگى كه سربازانش را تمرين مى داد، داد مى زد: بعد چى ؟ بعد چى ؟ و من صورت
مواد لازم را مى خواندم و مايرون و مادر بزرگ اين طرف و آن طرف مى رفتند تا همه چيز
را پيدا كنند و بچينند، بعد مادر بزرگ مى گفت : بعد چى ؟ بعد چى ؟ و من
مراحل تهيه غذا را به ترتيب مى خواندم و مايرون داد مى زد: (نوشته يك پيمانه يا يك
چهارم پيمانه ؟) همه چيز آشفته به نظر مى رسيد ولى واقعا لذت بخش بود. من هنوز هم
از خواندن كتاب هاى آشپزى لذت مى برم ، همه آنها يك ساختار
قابل پيش بينى دارند. البته مايرون هم در ارتش آشپز شده است و هر وعده براى صدها
نفر غدا مى پزد.
بسيارى از بچه ها هرگز به اين فكر نمى افتند كه )چرا بايد خواند؟) اما بعضى
از بچه ها نياز دارند كه رابطه بين خواندن و
مسائل عملى را ببينند.
فرزندتان از ديدن اين كه هنگام آشپزى از مهارت خواندن خود استفاده مى كنيد، سود مى
برد. حتى اگر براساس غريزه ى خود آشپزى مى كنيد و هرگز كتاب آشپزى باز نمى
كنيد، باز هم هنگام آشپزى مى خوانيد و فرزندتان مى تواند در اين كار به شما كمك كند.
چگونه هنگام پختن غذا تمرينِ خواندن كنيم
1. اگر از كتاب آشپزى استفاده مى كنيد، از يكى از فرزندانتان بخواهيد صورت مواد لازم
را بخواند و از ديگرى بخواهيد جاى هر يك از مواد را در قفسه ها پيدا كند.
2. از يكى از فرزندانتان بخواهيد مراحل تهيه غذا را يكى يكى بخواند. اين
مراحل را در صورت امكان با كمك فرزندتان انجام دهيد.
3. هنگام كار به هر چيزى كه مى خوانيد اشاره كنيد. علاوه بر دستور پخت غذا چيزهاى
ديگرى نيز هست كه بايد آنها را بخوانيد:
اگر مى خواهيد فرزندتان تجربه ى جالبى از خواندن داشته باشد، از او بخواهيد
دستور غذاى مورد علاقه خود را انتخاب كند، از موادى كه بايد براى پختن آن بخرد،
صورتى تهيه كند، به فروشگاه برود و آن مواد را پيدا كند و سپس در پخت غذا به
شما كمك كند. پخت غذا كارى اساسى و روزمرّه است اما به خوبى نشان مى دهد كه مردم
چگونه در زندگى واقعى خود از خواندن استفاده مى كنند.
13.براى خواندن دليل هاى عملى بياوريد: تعمير خانه
شوهرم بى صبرانه انتظار روزى را مى كشد كه بچه هايمان بزرگ شوند و بتوانند در
انجام كارهاى خانه به او كمك كنند. فكر مى كنم پيش خودش تصور مى كند كه با بچه
ها به پشت بام رفته است تا آنتن جديد را نصب يا يكى از كاشى ها را تعمير كند، و بچه
ها ابزار كار به دشت او مى دهند. من از تصور اين كه بچه هاى كوچك بخواهند از نردبان
بالا روند دچار نگرانى و اضطراب مى شوم ، اما با اين فكر خودم را آرام مى كنم كه
(وردست هاى كوچلوى بابا) در خانه يا حيات
دنبال چيزى مى گردند تا آن را تعمير كنند، اگر اتفاقى برايشان نيفتد، از اين كار
درس هاى ارزشمندى مى آموزند.
دنياى عجيب تعميرات خانگى موقعيت هاى فراوانى را براى خواندن فراهم مى كند. اگر
شما مثل من باشيد بايد قبل از تعويض يك لامپ سوخته ، مطالب روى پاكت لامپ جديد را
حتما بخوانيد و اگر مثل شوهر من باشيد اول مورد نظر را شروع مى كنيد و بعد در
صورت برخوردن به يك مشكل دنبال دستورالعمل مى گرديد.
بچه ها اغلب از سنين پايين به استفاده از ابزار علاقه نشان مى دهند و چه بخواهيد و چه
نخواهيد با چكش پلاستيكى خود به اشيا مى كوبند.
اگر بتوانيد اين انرژى بچه ها را در جهت كارى كه به درد زندگى واقعى آنها مى خورد
سمت و سو بدهيد بسيار عالى است . با اين كار به آنها نشان مى دهيد كه چگونه در
زندگى خود به عنوان يك بزرگسال از خواندن استفاده مى كنيد.
چگونه هنگام تعمير خانه تمرين خواندن كنيم
1. ابزارتان را با فرزندتان بررسى كنيد و درباه ى نام ، كار و طرز كار هر يك
صحبت كنيد. حتما تاءكيد كنيد كه بعضى از ابزارها فقط بايد توسط بزرگسالان
استفاده شود.
2. از ابزارى كه براى انجام يك كار خاص لازم داريد صورتى تهيه كنيد، از
فرزندتان بخواهيد آن را بخواند، ابزار را پيدا كنيد و آنها را آماده كند.
3. مسئوليت اشيا را به فرزندتان بسپاريد. اگر مى خواهيد ماشين لباس شويى را
نصب كنيد، ممكن است داخل بسته مخصوص لوازم آن يك صورت از لوازم نيز وجود داشته
باشد. از فرزندتان بخواهيد صورت را بخواند و اطمينان
حاصل كند كه همه لوازم ذكر شده در بسته مخصوص موجود است .
4. به هر چيزى كه مى خواهيد اشاره كنيد. علاوه بر
دستورالعمل هاى موجود، چيزهاى ديگرى نيز هست كه بايد آنها را بخوانيد.
دخالت دادن بچه ها در كار تعميرات خانگى حُسن دارد، چون بچه ها با ديدن نتايج كار
به اهميت خواندن پى مى برند. اگر لوله يا اتصالاتى كه تازه تعويض شده اند دچار
مشكل شوند يا دستشويى اى كه پدر تازه نصب كرده است از جا كنده شود و به زمين بيفتد،
لابد يك جاى كار ايراد داشته است . اين جور فاجعه ها معمولا زمانى رخ مى دهند كه از
دستورالعمل پيروى نشود. (گاهى نيز به اين
دليل است كه دستورالعمل درست نوشته نشده است اما اين ديگر از حوصله اين كتاب خارج
است .)
14.براى خواندن دليل هاى عملى بياوريد: كارهاى دستى
بسيارى از آشنايان ما براى خواندن رمان و زندگى نامه وقت ندارند چون وقت آزاد خود را
صرف كارهاى دستى مى كنند. يكى از اين زنان براى بچه هاى دوستانش لحاف هاى
بسيار زيبايى مى دوزد، يكى براى سرگرمى صندلى هاى حصيرى مى بافد و شوهرش
ساعت هاى قديمى را تعمير مى كند. يكى از زنان لباس همه اعضاى خانواده خود را مى
دوزد و يكى ديگر مبلمان قديمى را بازسازى مى كند. همه اين افراد سرگرم كارهايى اند
كه خواند را نيز به نوعى شامل مى شوند و بچه هاى آنها نيز مى توانند از پرداختن به
اين كارها سود ببرند.
مطالب غيرادبى معمولا اهداف زير را پى گيرى مى كند: دادن اطلاعات ، متقاعد كردن و
دستور دادن يا راهنمايى كردن . ما از صبح تا شب چه پشت جعبه مايكروفر، چه در
دفترچه خودرو و چه در نقشه راهنماى مسيرهاى اتوبوس ،
دستورالعمل يا راهنما مى خوانيم . براى انجام كارهاى دستى معمولا بايد از انواع
دستورالعمل ها پيروى كنيم . وقتى در انجام كار خاصى مهارت به دست مى آوريد مى
توانيد از خواندن تمام دستورالعمل آن چشم پوشى كنيد اما وقتى به ياد گيرى آن
مشغول هستيد، استعدادتان در خواندن و عمل كردن به دستورها، نقش اساسى ايفا مى كند.
چگونه هنگام انجام كارهاى دستى تمرين خواندن كنيم
1. مدل ها، دستورالعمل ها و صورت لوازم مورد نياز را دم دست بگذاريد. از فرزندتان
بخواهيد به شما بگويد كه براى انجام كار به چه چيزى نياز داريد.
2. در صورت تمايل ، فرزندتان را همراه خود به فروشگاه ببريد تا كالاهاى مورد
نياز را پيدا كنيد و بخريد: پارچه ، تكه هاى چوب ، نخ ، الگو يا شابلن ، رنگ و غيره
.
3. ضمن انجام كار به هر چيزى كه مى خوانيد اشاره كنيد. به غير از
دستورالعمل ها چيزهاى ديگرى نيز هست كه بايد بخوانيد:
بسيارى از بچه ها به طور طبيعى به كارهاى دستى گرايش دارند. هنگام انجام كارهاى
دستى مجازند كه دست و بال خود را كثيف كنند و نتيجه ى كار نيز برايشان كاملا ملموس
است .
وقتى براى اولين بار قلاب بافى مى كنند و تمام نخ ها را به هم گره مى زنند و
وقتى قطعات ماكت هواپيماى خود را به ميز ناهارخورى تان مى چسبانند، مهارت هايى را مى
آموزند كه تا آخر عمر از آنها استفاده خواهند كرد. مهارت هاى بصرى اى كه براى جور
كردن قطعات يك ماكت يا بخش هاى يك الگو استفاده مى شود، پيش نيازى است كه به
فرزندتان كمك مى كند به خوبى و راحتى بخواند. اگر فرزندتان بخواهد در مدرسه
يا در شغل خود كارآيى خوبى داشته باشد، بايد بتواند از
دستورالعمل هاى دو، سه يا ده مرحله اى پيروى كند. اگر براى سرگرمى به كارهاى
دستى مى پردازيد، به فرزندانتان اجازه بدهيد آنها نيز در انجام اين كارها دخالت داشته
باشند و بدين ترتيب در حق آنها خدمت بزرگى بكنيد.
15.براى خواندن دليل هاى عملى
بياوريد:شغل شما
من و همسرم به خوبى روزهايى را به ياد مى آوريم كه به طور مرتب در آزمايشگاه هاى
محل كار پدرانمان ، به ديدن آنها مى رفتيم . من بوى مواد شيميايى ، صندلى هاى گردان
و علائم عجيبى را كه با گچ رنگى روى تخته سياه مى نوشتند، به خاطر مى آورم
...وقتى به ما اجازه مى دادند كه با گچ رنگى در گوشه اى از تخته سياه علائم خودمان
را بنويسيم يا شكل دانشجويان مشغول كار را رسم كنيم ، چقدر هيجان انگيز بود.
چرا بايد ديدار از محل كار پدر و مادر فقط سالى يك بار اتفاق بيفتد؟ محيط كار بهترين
موقعيت را فراهم مى كند تا به صورت عملى به فرزندانمان نشان دهيم كه چرا بايد
خواندن ، نوشتن ، جمع و تفريق را بياموزند. چه مهندس معمار باشيد و چه هنرپيشه ، چه
آرايشگر و چه نانوا، در محل كار خود مى خوانيد و فرزندانتان بايد اين را بدانند.
قبل از اين كه فرزندتان را به محل كارتان دعوت كنيد به پاسخ اين سؤ
ال ها بيانديشيد:
در كار خود چگونه از خواندن استفاده مى كنم ؟ آيا دفترچه راهنما مى خوانم يا نامه ،
صفحه نمايشگر رايانه ، دستورالعمل ، ابزار اندازه گيرى ،
جدول ، برچسب پوشه ى پرونده ، تابلوى فرمان ، و يا نقشه ؟
اين كه بتوانم هنگام كار خود خوب و سريع بخوانم چه اهميّتى دارد؟
كدام يك از مهارت هايى را كه در مدرسه آموخته ام در
محل كار خود استفاده مى كنم ؟ آيا مى نويسم ؟ آيا حساب مى كنم ؟ آيا از مهارت هاى گفتارى
و شنيدارى استفاده مى كنم ؟ چگونه ؟
اگر به اين سؤ ال هاى خود پاسخ بدهيد مى توانيد هنگامى كه فرزندانتان از
محل كارتان بازديد مى كنند، روى اين مسئله كه چگونه مهارت هايى را كه مى آموزند در
كار شما نقش پيدا مى كنند، بهتر تمركز كنيد.
فرزندتان را به بخش هاى مختلف محل كارتان ببريد و قدم به قدم به او بگوييد كه
در يك روز عادى چه كارهايى انجام مى دهيد. ابزارهايى را به او نشان دهيد كه كارتان را
ساده تر مى كند و به او بگوييد كه چگونه آموختيد كه اين كار را انجام دهيد. بيشتر
بچه ها فكر مى كنند كه ياد گيرى با خوردن زنگ و
تعطيل شدن مدرسه ، تمام مى شود و به سختى مى توان نظر آنها را عوض كرد. اگر
برايشان تعريف كنيد كه چگونه هنگام انجام كار چيزهايى مى آموزيد، به آنها كمك مى
كنيد تا بهتر بتوانند تجربيات زندگى تحصيلى خود را به (زندگى واقعى )
بزرگسالان ربط دهند.
اگر مى توانيد كار خود را با كار بچه ها مقايسه كنيد:
(يادت مى آيد در مدرسه ياد گرفتى كه چگونه از دستگاه Mac استفاده كنى ؟ من دارم
طرز استفاده از اين دستگاه جديد را ياد مى گيرم .)
(يادت مى آيد هفته گذشته چطور با يك سطر از اعداد
مشكل پيدا كرده بودى ؟ حلال ببين من بايد با يك صفحه پر از عدد كار كنم !)
(وقتى اين قسمت را امتحان مى كنم ، همان كارى را مى كنم كه تو هنگام امتحان دادن انجام
مى دهى . اول همه كارهايى را انجام مى دهم كه بلد هستم و بعد برمى گردم و روى قسمت
هايى كار مى كنم كه خوب بلد نيستم .)
محل كار شما نبايد براى فرزندانتان فضاى اسرارآميزى باشد كه بيشتر روز در آنجا
ناپديد مى شويد. اگر فرزندانتان بدانند كه چه كارى انجام مى دهيد، و چرا و چگونه
آن را انجام مى دهيد، مى توانند شما را بهتر درك كنند و در ضمن مى فهمند كه چرا
مشغوليت فعلى آنها يعنى ياد گيرى در مدرسه نقش مهمى را در آينده ايفا خواهد كرد.
بخش 2: مطالب خواندنى را در دسترس قرار دهيد
16.در خانه مطالب خواندنى داشته باشيد
پدرم تعريف مى كند كه يكى از همسايگان مهربانشان سالها پيش به خانه پدر و مادرم
كه در نزديكى دانشگاه واشنگتن بود سر زد و وقتى به درون اتاق نشيمن آپارتمان آنها
قدم گذاشت ، نفسش بند آمد، دور خود چرخيد و گفت : (واى چقدر كتاب ! يك روز حتما بايد
بيايم و يكى از آنها را از شما قرض بگيرم .) لابد
قبل از آن به ذهن والدينم خطور نكرده بود كه نحوه ى تزيين خانه شان كمى غير عادى
است . من هم كه در جمع خانواده هاى دانشگاهى ديگر بزرگ شده بودم چنين فكر نمى كردم
. (البته سالها بعد كه شوهر خواهرم مى خواست قفسه هاى كتاب خانه شان را مانند
كتابخانه موازى هم بچيند، ناراحتى خواهرم را درك مى كردم . گاهى پيش مى آيد كه آدم ها
زياده روى بكنند.) خانواده ما از شهرى به شهر ديگر
نقل مكان مى كرد و ما بچه ها ياد گرفته بوديم كه كتاب ها را چگونه در جعبه بچينيم و
از جعبه در بياوريم و دوباره روى قفسه بچينيم . روزهايى بارانى كه از پرسه زدن در
خانه كسل مى شديم ، كتاب هاى قديمى را از قفسه ها بر مى داشتيم و سرگرم اساطير
يونانى و ماجراهاى جنگ جهانى دوم مى شديم .
از قفسه هاى كتابهاى والدينمان هر كتابى را مى خواستيم قرض مى كرديم و به مجموعه
كتاب هاى خودمان مى افزوديم .
تحقيقات نشان مى دهد كه صرف نظر از وضعيت اقتصادى اجتماعى ، بچه هايى كه در
خواندن موفق اند چند خصوصيت مشترك دارند:
والدينشان از آنها انتظار تحصيلى بالايى دارند.
والدين يا خواهر و برادر بزرگ تر در انجام تكاليف مدرسه به آنها كمك مى كنند.
والدين آنها با صداى بلند كتاب يا مطالب ديگر را برايشان مى خوانند.
آنها در خانه كتاب دارند.
وقتى صحبت از مطالب خواندنى براى بچه ها مى شود، هر چقدر بر اهميت در دسترس
بودن كتاب تاءكيد كنيم باز هم كم است . بچه ها نبايد فكر كنند خواندن كارى است كه
فقط بايد در مدرسه انجام داد.
شما چند بار با وضعيت زير روبرو شده ايد؟
فرزندتان بايد روز شنبه يك گزارش را به معلم خود
تحويل دهد. جمعه شب است و شما نمى توانيد او را به كتابخانه ببريد.
اگر در قفسه هاى كتاب خود مطالب مرجع داشته باشيد فرزندتان مى تواند بدون
ترك خانه گزارش قابل قبولى بنويسد. لازم نيست براى درست كردن يك كتابخانه
مرجع در خانه خود متحمل هزينه سنگين بشويد. دايرة المعارف ها، لغت نامه ها و مطالب
مرجع ديگر در بعضى از جاها به صورت دست دوم به فروش مى رود. سعى كنيد كتاب
هايى را تهيه كنيد كه خيلى قديمى نباشند و آنها را در جايى نگهدارى كنيد كه به راحتى
در دسترس شما و فرزندتان باشد. به خاطر داشته باشيد كه اگر در خانه رايانه و
مودم داريد از منابع مختلف اينترنت نيز مى توانيد استفاده كنيد. گرچه استفاده از اينترنت
مجانى نيست ! (براى اطلاعات بيشتر درباره منابعِ مرجع به روش 42 مراجع كنيد.)
هدف اصلى از نوشتن ، انتقال اطلاعات ، متقاعد كردن و سرگرم كردن است . بيشتر
مطالبى كه بچه ها در مدرسه مى خوانند، به خصوص از كلاس چهارم به بعد، براى
دريافت اطلاعات است . اگر بچه ها متوجه جنبه ى سرگرمى بسيارى از كتاب ها و مجلات
موجود بشوند، به خواندن در خانه علاقه ى بيشترى پيدا مى كنند.
اگر در خانه مجموعه ى خوبى از كتاب هاى كودكان داريد،
قبل از خواب كه مى خواهيد براى فرزندتان قصه بخوانيد، براى پيدا كردن قصه دچار
مشكل نمى شويد. باز هم مى توانيد از فروشگاه هايى كه كتاب هاى دست دوم مى فروشند
استفاده كنيد. مى توانيد از دوستانتان بخواهيد كتاب هايى را كه ديگر براى گروه سنّى
فرزندانشان مناسب نيست به شما بدهند يا با دوستانى كه فرزندانشان هم سن فرزندان
شما هستند قرار بگذاريد كه كتاب هايتان را به همديگر قرض بدهيد. وقتى مى گويم
كتاب ها بايد در دسترس باشند، منظورم دقيقا همين است . بچه ها بايد بتوانند به آنها
دست پيدا كنند، به آنها دست بزنند، آنها را ورق بزنند و بخوانند. اگر كتاب هاى جلد
اعلا را در قفسه هاى شيشه اى نگهدارى كنيد و آنها را از دور تحسين كنيد هيچ فايده اى به
حال فرزندانتان نخواهد داشت . البته خوب است كه از سن پايين به فرزندانمان
بياموزيم كه به كتاب احترام بگذارند اما اگر روى قفسه كتاب ها علامت (دست نزنيد)
نصب كنيم يا با رفتار خود به بچه ها نشان بدهيم كه نبايد به كتاب ها دست بزنند،
به جاى تشويق كتاب خوانى ، بچه ها را از اين رفتار منصرف مى كنيم .
چگونه احترام گذاشتن به كتاب را آموزش بدهيم
به بچه ها يادآورى كنيد كه با دست هاى تميز به كتاب ها دست بزنند.
از آنها بخواهيد كتاب ها را پاره نكنند، صفحات كتاب را تا نكنند.
در كتاب ها به خصوص كتاب هاى كتابخانه چيزى نكشند و ننويسند.
فرزندانتان را كمك كنيد براى كتاب هاى خود نشان گر درست كنند. به آنها بگوييد
كه به جاى باز گذاشتن كتاب ها در حال دَمَر كه به شيرازه ى كتاب فشار وارد مى آورد،
از نشان گر استفاده كنند.
به همديگر كمك كنيد و صفحات يا شيرازه ى كتاب هايى كه پاره شده اند را تعمير
كنيد.
با نام فرزندتان مُهرى تهيه كنيد تا در كتاب هاى خود بزند. اگر فرزندتان
احساس كند كتاب جزو اموال شخصى اوست ، بهتر مى تواند مسئوليت نگهدارى آن را به
عهده بگيرد.
17.به هر جايى كه مى رويد همراه خود كتاب ببريد
ملانى با عصبانيت گفت : (هيچ كارى مثل اين سخت نيست كه دو تا بچه ى كوچك را كه از
شدت گوش درد گريه مى كنند به درمانگاه ببرى و دو ساعت تمام در يك اتاق انتظار
كه به هيچ وجه مناسب بچه ها نيست انتظار بكشى .
پير مردهاى عصا به دست زير لب مرا نفرين مى كردند و زن هاى حامله با وحشت به من
زل مى زدند و مى ترسيدند از اين كه خودشان در آينده
مثل من بشوند. البته مطمئن هستم كه همه فكر مى كردند بهتر از من مى توانند از پس اين
كار بربيايند، شايد هم حق داشتند..
اما من يك چيز را ياد گرفتم : ديگر هرگز بدون اين كه دو - سه تا كتاب توى كيف
پسرم بگذارم از خانه خارج نمى شوم . با خواندن مجله ها و كتاب هايى كه در اتاق
انتظار درمانگاه ها پيدا مى شود نمى شود سر بچه ها را گرم كرد.) بچه ها از انتظار
كشيدن متنفرند. اگر ماشين خراب شود، اگر صف فروشگاه بلند يا اگر مطب
دندانپزشكى بيش از حد شلوغ باشد حتى خوش خُلق ترين بچه نيز مى تواند رفتارى
از خود نشان بدهد كه والدين را به ستوه بياورد.
تنها علاج اين است كه خود را با سرگرمى هاى گوناگون براى موفقيت هاى اضطرارى
مجهّز كنيد. هرجا مى رويد ممكن است موفقيت اضطرارى پيش بيايد، پس هرجا كه مى رويد
اسباب بازى و كتاب را بخشى از اثاثيه خود قرار دهيد.
قبل از اين كه از خانه خارج شويد از فرزندتان بخواهيد كه هر كدام كتاب يا مجله مورد
علاقه خود را براى بردن انتخاب كند. مى توانيد آنها را در كوله پشتى فرزندتان ، در
كيف خود يا در كيف نوزادتان بگذاريد.
شايد به نفعتان باشد كه بادوام ترين كتاب ها را با خود ببريد يا كتابه ها و مجلاتى
را ببريد كه از گم شدن يا خراب شدن آنها ناراحت نمى شويد. همه والدين مى دانند كه
بردن كتاب و اسباب بازى به سفر خيلى از اوقات يعنى جا گذاشتن كتاب يا اسباب
بازى در سفر. اگر به جايى مانند ساحل دريا يا رستوران مى رويد كه ممكن است كتاب
هاى خوب در آنجا آسيب ببينند يا اگر فرزندتان حواس پرت است ، كتاب هاى كتابخانه
را همراه خود نبريد.
اگر بتوانيد بچه ها را در موقعيت پرتنش سرگرم نگه داريد هم براى اعصاب خودتان
خوب است و هم پيش همه مردم دنيا عزيز مى شويد. اگر هنگام انتظار كشيدن در صف براى
دو كودك سرشار از شيفتگى و هوشيار با صداى بلند كتاب بخوانيد خيلى بهتر از آن
است كه در راهروهاى فروشگاه دنبال يك بچه نق نقو بدويه در حالى كه بچه ديگر
توى چرخِ دستى نشسته است و جيغ مى كشد و هر آن ممكن است
تعادل خود را از دست بدهد و بيفتد. چقدر پدرى كه بچه خود را در صندلى مخصوص در
رستوران آرام و سرگرم نگه مى دارد در نظرمان خوشايند است و چقدر پدرى كه كودك
نوپاى خود را ول مى كند تا در رستوران پرسه بزند و مواد غذايى را روى زمين بريزد،
ناخوشايند. با كمى برنامه ريزى و چند كتابِ خوب مى توانيد روابط خود را دوستان ،
همسايگان و غريبه ها بهبود بخشيد.
18.در اختيار بچه هاى مريض ، كتاب و مجله قرار دهيد
مطمئنم كه اعتياد من به مجله هاى باطله ريشه در زمانى دارد كه در كودكى به علت
پنومونى (ذات الريه ) در رختخواب مى ماندم . فقط وقتى حالك خيلى بد مى شد پدر و
مادرم راضى مى شدند چنين مطالبى در اختيارم بگذارند اما به درد و بيمارى اش مى
ارزيد چون دست رسى به آنها برايم لطفى افسانه اى داشت و هر يك از آنها را بارها و
بارها مى خواندم .
شايد درست نباشد بگويم اما به نظر من خواندن مطالب سطح پايين بهتر از اين است كه
آدم چيزى نخواند. چرا بايد بچه ى مريض با چشم هاى تب دار خود به صفحه تلويزيون
زُل بزند حال آن كه مى تواند مهارت هاى خواندن خود را تقويت كند؟ حتى كتاب هاى
كارتونى هم باارزشند. آنها هم مانند ادبيات داستانى (واقعى )
شامل طرح ، شخصيت پردازى و گفت و گويند. مجله هاى نوجوانان با جذابيّت هاى ظاهرى
شان براى بچه هاى ده دوازده ساله منبع لذت اند و
شامل انواع سبك هاى نوشتارى غير داستانى نيز مى شوند كه بسيارى از بچه ها به قدر
كافى فرصت آشنايى با آنها را پيدا نمى كنند. با خواندن اين مجله ها، بچه ها براى
مطالبى كه بايد در بزرگسالى بخوانند آمادگى پيدا مى كنند. اگر فرزندتان يك
دوران طولانى نقاهت در پيش رو دارد، (مثلا بعد از آبله مرغان ، سرخك يا برونشيت ) اطمينان
حاصل كنيد كه مطالب خواندنى كافى در اختيار دارد تا سرگرم بماند. اگر بتوانيد هر
روز كه از سر كار به منزل برمى گرديد چيز جديدى به مطالبش اضافه كنيد خيلى
خوب است . وقتى بچه ها نه آن قدر مريض اند كه تمام روز را بخوابند و نه آن قدر
سلامتند كه به فعاليت هاى روزمرّه بپردازند، خيلى زود
كِسِل مى شوند. وقتى به داروخانه مى رويد تا شربت سينه بگيريد، به دكّه روزنامه
فروشى هم سرى بزنيد و مجله اى را كه به نظرتان جذاب است انتخاب كنيد. اگر جاده
سلامتى را ادبيات پيش پا افتاده هموار مى كند مى ارزد با پرداخت اين بهاى اندك باعث
رضايت فرزندتان شويد و به هر حال خواندن از بسيارى فعاليت هاى ديگر كه فرزند
بيمارتان مى تواند انتخاب كند، سالم تر است .
19. به عنوان پاداش به فرزندانتان كتاب يا مجله بدهيد
مسئله پاداش دادند به بچه ها براى رفتارهايى كه از آنها انتظار داريم ، مسئله پيچيده
ايست . زنى كه من مى شناسم براى اين كه فرزندان خود را به خواندن تشويق كند در
صفحه دهم يا پانزدهم لاى كتاب اسكناس مى گذاشت .
استدلال او اين بود كه اگر تا آن صفحه مى خواندند جذب مى شدند و واقعا هم همينطور
بود.
من به شخصه طرفدار اين نيستم كه به خاطر گرفتن نمره هاى خوب در مدرسه يا به
خاطر تعداد كتاب هايى كه مى خوانند، به بچه ها پاداش بدهيم . اما
قبول دارم كه بعضى از اوقات بچه ها مستحق پاداشند و فكر مى كنم بد نيست چيزهايى را
به آنها بدهيم كه مى خواهيم برايش ارزش قائل شويد. پاداش را به خاطر رفتارهايى
بايد به بچه ها داد كه (وراى وظيفه ) آنهاست نه به خاطر رفتارهايى كه در روند
عادى زندگى از آنها انتظار داريم . البته كه نمره هاى خوب مايه افتخار است . اما نمره
هاى خوب بايد در طولانى مدت و به خودى خود پاداش كار فرد محسوب شود. خواندن هم
همينطور است . بعضى از بچه ها هنگام رقابت شكوفا مى شوند و به همين
دليل نيز برنامه مطالعه تابستانى كتابخانه ها مى تواند مفيد باشد (مراجعه كنيد به
روش 30). البته اگر كودك را با پاداش به خواندن تشويق كنيد ممكن است اثر عكس
داشته باشد: آيا با برداشتن پاداش انگيزه ى خواندن از بين مى رود؟
فرض كنيد فرزندتان يك كار واقعا قابل توجه انجام داده است : مثلا باعث پيروزى تيم
فوتبالشان شده است يا دو هفته پشت سر هم در تعطيلات پايان هفته از خواهر و برادر
كوچك ترش بدون هيچ شكايتى نگهدارى كرده ، يا براى نظافت محله اهالى
محل را بسيج كرده است . چطور است به او نشان بدهيد كه با موضوع كارش ارتباط
داشته باشد: مى توانيد به او يك رمان ورزشى يا كتابى درباره ى نگهدارى از بچه
بدهيد يا او را مشترك يك مجله مربوط به طبيعت و محيط زيست كنيد.
اگر كارى كه انجام داده است كوچك تر است مى توانيد به او يك كتاب مصور يا كتابِ
جدول و معما بدهيد. و اگر كارش خيلى بزرگ بود مى توانيد پاداش بزرگى به او
بدهيد، مثلا يك دايرة المعارف كودكان . اگر فرزندانتان را طورى بار آورده ايد كه به
خواندن علاقه مند باشند از دريافت چنين پاداشى به هيجان مى آيند. علاوه بر آن وقتى از
مطالب خواندنى به عنوان پاداش استفاده مى كنيد اين مفهوم را نزد بچه ها تقويت مى
كنيد كه كتاب ، مجله و حتى مجله ى مصور كودكان ، فى نفسه باارزش اند.
20.كارهايى را اختراع كنيد كه به خواندن مربوط مى شود
اولين كارى كه در ازايش پول گرفتم سفارش دادن مقاله براى پدرم بود، كارم اين بود
كه كارت مخصوص را پر كنم ، آدرس مقاله را از پايين صفحه كپى كنم و آدرس گيرنده
را بنويسم . پدرم براى هر كارت يك سكه به من مى داد. تلفظ و معنى بسيارى از
كلماتى را كه آن روزها مى نوشتم ، حتى امروز هم نمى دانم ، كد پستى تقريبا تمام
شهرك هاى دانشگاهى ايالات متحده را نيز حفظ شدم .
حتما كارهاى زيادى در خانه داريد كه حوصله يا فرصت انجام آنها را نداريد. كدام يك از
اين كارها شامل خواندن يا نوشتن مى شود؟ اگر فرزندتان
كسل و بى حوصله است ، آيا مى توانيد او را به انجام آن كار ترغيب كنيد؟ شايد فكر
كنيد كه اگر براى فرزندتان كار بسازيد براى خودتان دردسر تراشيده ايد اما وقتى
تعطيلات طولانى تابستانى فرا مى رسد و استخر به علت تعميرات
تعطيل است ، اين جور كارها مى تواند نعمتى باشد. به پيش نهادهاى زير فكر كنيد و
خودتان نيز كارهايى را پيشنهاد كنيد:
از فرزندتان بخواهيد يك صورت غذا براساس حروف الفبا برايتان تهيه كند يا
دستور تهيه غذاهايى را كه با عجله از تلويزيون يادداشت كرده ايد، برايتان پاك نويس
كند يا در كامپيوتر تايپ كند.
از فرزندتان بخواهيد از جشن ها و مراسم و سالگردهاى افراد
فاميل يك تقويم درست كند و آن را براى ساير اعضاى
فاميل نيز ارسال كند.
عكس هايى را كه مى خواهيد در آلبوم بچينيد به فرزندتان بدهيد و از او بخواهيد
تاريخ و محل گرفتن هر عكس را روى يك برچسب مشخص كند.
از فرزندتان بخواهيد قفسه كتاب يا مجموعه نوارها و CDهايتان را به ترتيب حروف
الفبا و براساس نام خانوادگى نويسنده يا خالق اثر مرتب كند.
از فرزندتان بخواهيد كارهايى را كه هر يك از اعضاى خانواده بايد در خانه انجام
دهد، به صورت يك تقويم هفتگى بنويسد كه روى در
يخچال نصب كنيد.
اگر مى خواهيد همراه خانواده يا براى خانواده كارى انجام دهيد كه نياز به تحقيق و جمع
آورى اطلاعات دارد، از فرزندتان بخواهيد بخش تحقيق و جمع آورى اطلاعات را به عهده
بگيرد. مثلا براى خريد ماشين ، انتخاب محل مناسب براى مسافرت و غيره .
اگر براى فرزندتان عاقلانه كار اختراع كنيد، نه تنها مهارت هاى خواندن و نوشتن او
را تقويت مى كنيد بلكه ترتيب آن را مى دهيد كه او برخى از كارهاى شما را نيز برايتان
انجام دهد. كارى كه براى شما تكرارى است و هيچ ارزش ذهنى ندارد مى تواند براى
فرزندتان واقعا جالب يا مشكل باشد، به خصوص اگر طورى آن را نشان دهيد كه
ضرورى و باارزش به نظر برسد.
21.مجلاّت كودكان را مشترك شويد
روزى كه مجله خواننده هفتگى پخش مى شود، حتى پر سر و صداترين گروه بچه هاى
كلاس سوم نيز ساكت و آرام مى شوند. اين مجله خبرى هفتگى
شامل اخبار كوتاه مربوط به بچه ها، داستان و معما و
پازل مى شود. اما بزرگترين حسن اين مجله اين است كه هر يك از بچه ها نسخه مخصوص
خود را دريافت مى كند. بچه ها مى توانند در آن بنويسند يا قسمتهايى از آن را ببرند
به خانه ببرند تا به ساير اعضاى خانواده نشان دهند. اين كه محتواى مجله چه باشد مهم
نيست ، فكرى كه پشت آن خوابيده است عالى است . ضميرى كه در عنوان مجله به كار
رفته است گوياى همه چيز است : اين مجله مال من است . در كلاس درس كمتر چيزى پيدا مى
شود كه واقعا مال بچه ها باشد اما اين چند ورق خبرنامه
مال خود آنهاست .
احساس تملك نسبت به مطلب مى تواند بى علاقه ترين خواننده را نسبت به ورق زدن و
خواندن آن ترغيب كند. به همين دليل است كه داستان هاى شخصى بچه ها تا اين حد براى
خواننده ى كم سن و سال مؤ ثر است (مراجعه كنيد به روش 23) و به همين
دليل است كه نامه نگارى روش موفقيت آميزى براى وادار كردن بچه ها به استفاده از
مهارت هاى زبانى است (مراجعه كنيد به روش 22). اگر فرزندتان در ميان محموله هاى
پستى مجله اى پيدا كند كه به نام و آدرس او فرستاده شده باشد، سن و سالش هر چه
باشد، به خواندن آن ترغيب مى شود.
مجله هاى بچه ها براساس موضوع و گروه سنّى دسته بندى مى شوند و به همين
دليل است كه جالب اند. فرزند شما بيشتر به چه مطالبى علاقه دارد؟ به چه فعاليت
هايى علاقه دارد؟ براى هر سليقه اى مى توانيد مجله اى پيدا كنيد.
قبل از آن كه سرمايه گذارى كنيد و مجله را آبونمان شويد مى توانيد چند شمار آن را از
كتابخانه قرض كنيد تا علاقه ى فرزندتان را آزمايش كنيد. كتابدار نيز شايد بتواند
به شما در پيدا كردن عنوان مجلات مناسب كمك كند.
آبونمان مجله يك هديه ى عالى است . صورت زير عنوان بعضى از مجلات خوب را نشان
مى دهد.
22.براى فرزندتان يك دوست مكاتبه اى پيدا كنيد
تاكوئو با والدين خود براى يك اقامت دو ساله از ژاپن به شيكاگو آمد. گرچه ابتدا
هيچ انگليسى بلد نبود اما علاقه او به بيس بال و رفتار دوستانه اش باعث شد كه نزد
پسرهاى كلاس محبوبيت كسب كند. نالدو كه هم ورزشكار خوبى بود و هم دلقك كلاس بود
تاكوئو را زير پر و بال خود گرفت .
تاكوئو به سرعت ياد مى گرفت و به زودى توانست به انگليسى بخواند و بنويسد و
داستان هايى را از سرزمين مادراش تعريف كند. گرچه ابتدا از نظر خواندن هم سطح دوست
خود نالدو بود، اما سرعت ارتقا پيدا كرد و به رده دوم كلاس رسيد.
هنگام بازگشت به ژاپن تاكوئو قول داد كه براى نالدو نامه بنويسد. نالدو تا آن
زمان از كسى نامه دريافت نكرده بود. اما تاكوئو به
قول خود وفا كرد و از فرودگاه توكيو براى نالدو يك كارت
پستال فرستاد و در آن از جريانات خنده دارى كه در سفر طولانى هوايى آنها رخ داده
بود، تعريف كرد. نالدو و تاكوئو از آن پس به صورت مرتب با هم مكاتبه كرده اند.
تنها چيزى كه نالدو بيرون از كلاس مى نويسد نامه است و بيشترين لذت كه از خواندن
مى برد، هنگام خواندن نامه هاى تاكوئو است .
بعضى از بچه ها براى خواندن به ترغيب زيادى نياز ندارند، آنها مى دانند كه با
خواندن وارد دنياى تازه اى مى شوند، با شخصيت هاى تازه آشنا مى شوند و چيز جديدى
مى آموزند، و همين برايشان كافى است . وقتى در پست مطلبى را دريافت مى كنيم كه
حامل نام ماست براى خواندن آن ترغيب مى شويم . كمتر بچه اى پيدا مى شود كه نامه اى
را نخوانده كنار بياندازد تا تلويزيون تماشا كند تا به بازى هاى رايانه اى
بپردازد. حتى نامه هاى تبليغاتى نيز براى كسى كه نامه هاى زيادى دريافت نمى كند،
مى تواند هيجان انگيز باشد. بهترين دوست مكاتبه اى براى فرزند شما كسى است كه
تقريبا هم سن و سال خود او باشد. دوست مكاتبه اى او مى تواند، پسر خاله ، فرزند
يكى از همكاران شما يا يك دانش آموز خارجى باشد. در بهترين حالت فرزند شما مى
تواند با دوست مكاتبه اى خود علايق مشتركى داشته باشد، اما در بسيارى از اوقات حتى
كسانى كه زمينه هاى زندگى شان با هم كاملا متفاوت است مى توانند با هم مباحث مكتوب
خوبى داشته باشند.
دريافت نامه از دوست مكاتبه اى مى تواند براى كسى كه نسبت به خواندن بى
ميل است ، انگيزه ى تازه اى باشد.اين نامه ها به خواندن جدى نياز دارند (مراجعه كنيد به
روش 34)، به خصوص اگر گيرنده قصد پاسخ دادن داشته باشد. گيرنده ى نامه مى
تواند مطابق ميل خود نامه را نگه دارد تا بعدا بخواند، يا آن را به كسى ديگرى نشان
دهد. نامه دوست مكاتبه اى جنبه اى كاملا شخصى دارد و به همين علت براى خواننده جالب
است . براى كمك به فرزندتان در جهت حفظ يك رابطه ى خواندن / نوشتن خوب با دوست
مكاتبه اى خود، نكات زير را به او توصيه كنيد.
چگونه دوستى مكاتبه اى را فعال
نگه داريم
1. به مطالبى كه دوستت مى گويد يا مى پرسد پاسخ بده .
2. درباره ى زندگى ، احساسات ، آرزوها و اهداف بگو.
3. درباره ى زندگى ، احساسات ، آرزوها و اهداف دوست مكاتبه اى ات سؤ
ال كن .
4. نقاط مشتركتان را پيدا كن و درباره ى آنها بنويس .
5. نقاط تمايزتان را پيدا كن و درباره ى آنها بنويس .
6. براى همديگر عكس و يادگارى بفرستيد.
7. طورى بنويس كه انگار با دوستت مستقيما صحبت مى كنى .
8. اگر دوست مكاتبه اى ات اينترنتى است باهم قرار ملاقات نگذاريد. اگر ارتباط
مكاتبه اى فرزندتان موفقيت آميز شد و فرزندتان از نوشتن و دريافت نامه لذت مى
برد مى توانيد موارد مشابه زير را براى برقرارى ارتباط به او پيشنهاد كنيد:
به نويسنده مورد علاقه خود نامه بنويس و بگو كه چرا از كتابش لذت بردى .
براى اعضاى فاميل كه دور از شما زندگى مى كنند يك خبرنامه درست كنيد.
براى سردبير روزنامه مورد علاقه و يا محلى خود نامه اى بنويس و نظر خود را
درباره ى يك موضوع مهم بيان كن .
23.در خانواده داستان هاى تجربه ى زبانى خلق كنيد
وقتى دانشجوى كارشناسى ارشد بودم ، در آموزش خواندن مفهوم جديدى مطرح شد:
تجربه ى زبانى . براساس اين مفهوم توانايى شنيدارى ، گفتارى ، نوشتارى و
خواندن ، بخشى از طيف تجربه ى ارتباطى فرد را
تشكيل مى دهد و گفتار، نقاشى و نوشتن را كه وسيله بيانى افراد است ، نبايد از خواندن
جدا كرد.
تاكنون برنامه ى درسى كامل و بى نقصى ارائه نشده است اما اين كه براى يادگيرى
خواندن و نوشتن از زبان شفاهى بچه ها شروع كنيم هنوز هم
معقول به نظر مى رسد. بيشتر اساتيد آموزش نيز معتقدند كه براى مطالعه هنرهاى
زبانى بايد خواندن ، نوشتن ، شنيدن و گفتن را به صورت يك پارچه در نظر گرفت .
براساس رويكرد تجربه ى زبانى ، نوشتن يعنى ثبت زبان شفاهى و خواندن نوعى
گفت و گو بين نويسنده و خواننده است . بدين ترتيب توانايى اوليه ى كودك براى
حرف زدن و شنيدن به طور طبيعى با خواندن و نوشتن تركيبى يك پارچه به وجود مى
آورد. (داستان تجربه زبانى ) داستانى است كه كودك براساس تجربه خود و به
زبان خود بيان مى كند.
بسيارى از بچه ها كه تازه خواندن مى آموزند براى خواندن مطلبى درباره زندگى خود
انگيزه ى زيادى دارند. به همين دليل (داستان هاى تجربه ى زبانى ) در
سال هاى اوليه دبستان براى آموزش خواندن بسيار مفيدند. سن و
سال كودكتان هر چه باشد مى توانيد از داستان هاى تجربه ى زبانى او به عنوان
مطالب خواندنى جالب استفاده كنيد.
چگونه داستان تجربه ى زبانى را پديد آوريم
اگر فرزندتان كم سن و سال است ، مطالبى را كه به زبان مى آورد بنويسيد و
اگر بزرگ تر است بگذاريد خودش داستان را بنويسد.
موضوع هاى ساده انتخاب كنيد:
بزرگ ترين آرزوى تو چيست ؟
ترسناك ترين اتفاقى كه برايت افتاد چه بود؟
دوست دارى به كجا سفر كنى ؟
بهترين دوست تو كيست و به چه دليل ؟
مطلب را ساده نگه داريد. اجازه بدهيد چند دقيقه فكر كند سپس چند جمله اى را براى
داستان انتخاب كند. خيلى بازنويسى نكنيد، سعى كنيد داستان را به زبان كودكتان
بنويسيد.
ضمن اين كه مى نويسيد براى فرزندتان توضيح بدهيد كه چه مى كنيد. اگر
فرزندتان كم سن و سال است توضيح بدهيد كه هر چه مى گويد را مى توان با حروف
الفبا نوشت . و حتى افراد غريبه نيز مى توانند بعدا آنچه را كه گفته است ، بخوانند.
از فرزندتان بخواهيد براى داستان نقاشى بكشد و آن را در يك پوشه يا كلاسور
بگذاريد.
روز بعد از اين كه داستان تجربه ى زبانى را نوشتيد از فرزندتان بخواهيد آن را
بخواند. حتى بچه هايى كه سواد خواندن ندارند نيز مى توانند برخى از عناصر
داستان را به ياد بياورند يا برخى از كلمات را بشناسند. چون داستان ساخته ى خودِ
فرزندتان است ، مى خواهد بداند كه هر كلمه چيست .
تعدادى داستان جمع آورى كنيد و از بچه ها بخواهيد آنها آنها را با اعضاى ديگر خانواده
بخوانند. بد نيست خودتان نيز درباره ى موضوعى كه به فرزندتان داده ايد، بنويسيد
و اجازه دهيد فرزندتان علاوه بر داستان خود، داستانِ شما را نيز بخواند. با اين كار
داستان فرزند خود را (منتشر) مى كنيد و به تجربيات شخصى او مشروعيت مى بخشيد
و وقتى خودتان مى نويسيد به او نشان مى دهيد كه همه براى
انتقال عقايد خود از زبان استفاده مى كنند.
24.براى خانواده دفتر يادگارى درست كنيد
وقتى بچه بودم ، سرگرمى مورد علاقه مان در روزهاى بارانى ورق زدن دفترهاى
يادگارى قديمى پدر و مادرمان بود. مادرم كه در كودكى صداى قشنگى داشت ، دفترهاى
يادگارى بزرگى داشت كه برنامه ى كنسرت ها، قطعات موسيقى ، عكس ها و
گل هاى خشك خود را در آن چسبانده بود كه حس گنجكاوى ما را نسبت به آن دوره زندگى او
تحريك مى كرد. پدرم از روزهايى كه در نيروى دريايى گذرانده بود، يك آلبوم
بزرگ عكس نگه داشته است كه در بالاى هر عكس عنوانى نوشته شده است . با ديدن اين
آلبوم به حقايق تازه اى درباره پدرم دست يافتم : او در لباس نظامى بسيار خوش تيپ
بود، زمانى پيپ مى كشيده ، مدتى از عمر خود را در جاهاى بسيار عجيب سپرى كرده و به
كشيدن كاريكاتورهاى خنده دار علاقه داشته است . اين دفترهاى يادگارى كه سالها
قبل از تولد ما گرد آورى شده بودند بخشى از تاريخ خانوادگى ما را حفظ كرده
بودند.
گردآورى دفتر يادگارى علاوه بر اين كه روشى عالى براى حفظ تاريخ خانواده است
مى تواند يك تجربه آموزشى فوق العاده نيز باشد. كشوى عكس هايى را كه با عكس
فرزند قنداقى تان شروع مى شود بيرون بريزيد. بليط هواپيماى اولين سفر هوايى
خود يا كودكتان ، برچسب هايى كه هيچ وقت به ماشين خود نچسبانديد، كارت تبريك هايى
كه از فاميل دريافت كرده ايد و هر چيزى كه بخشى از فرهنگ خانواده ى شما را
تشكيل مى دهد مى تواند در دفتر يادگارى قرار بگيرد.
بچه هاى سنين مختلف مى توانند در گردآورى اين دفتر يادگارى كمك كنند. كارها را به
روشى كه به نظرتان معقول مى آيد تقسيم بندى كنيد.
بچه هاى كوچك تر مى توانند ...
عكس ها را به دسته هاى مختلف تقسيم كنند.
عكس ها يا كارت پستال ها را روى صفحه تنظيم كنند.
براى هر صفحه عنوانى جدى يا طنز پيشنهاد كنند.
در صفحات دفتر، نقاشى ، كاريكاتور يا طرح بكشند.
بچه هاى بزرگ تر مى توانند ...
مطالب را به ترتيب زمان مرتب كنند.
براى عكس يا كارت پستال ها عنوان يا توضيح بنويسند.
عكس ها يا مطالب يا ياد گارى ها را به صفحه ى دفتر بچسبانند يا
وصل كنند.
براى دفتر يادگارى نمايه تنظيم كنند.
وقتى دفتر يادگارى تان كامل شد اجازه بدهيد فرزندانتان آن را رسما به دوستان يا
اعضاى فاميل نشان دهند. حتى بچه هايى كه سواد خواندن ندارند نيز مى توانند متنى را
كه خود آفريده اند (بخوانند) آنها مى توانند موضوع هر عكس يا يادگارى را
تعريف كنند. بچه هاى بزرگ تر مى توانند عنوان ها يا توضيحات را با صداى بلند
بخوانند. دفتر يادگارى را جايى بگذاريد كه همه اعضاى خانواده بتوانند آن را در
روزى بارانى كه مى خواهند در جاده خاطرات سفر كنند، به راحتى پيدا كنند.
چند پيشنهاد براى دفترهاى يادگارى موضوعى
فعاليت هاى ورزشى فرزند خود را ثبت كنيد.
جشن عبادت ، جشن پايان دبستان ، جشن ورود به دبيرستان ، يا هر حادثه اى را كه تنها
يك بار رخ مى دهد ثبت كنيد.
خاطرات يك سفر خانوادگى را گردآورى كنيد.
زندگى هر يك از فرزندان خود را در دفترى جداگانه ثبت كنيد.
عكس هايى را كه فرزندتان در اردوهاى تابستانى يا
تشكل هاى دانش آموزى گرفته است در يك دفتر نگهدارى كنيد.
براى جشن هاى تولد اعضاى خانواده تان يك دفتر يادگارى درست كنيد.
25.مراجعه به كتابخانه را در روال
كارهاى جمعى خانواده قرار دهيد
من با بهترين دوست خود در كتابخانه آشنا شدم .
سال 1963 بود و ما در مقابل قفسه ى (سرى زندگى نامه ها) در قسمت كودكان با هم
برخورد كرديم . هر دويمان مجذوب اين سرى كتاب ها شده بوديم و علاقه ما به آنها
بيشتر به خاطر تعداد زياد كتاب هاى موجود در سرى بود تا به خاطر علاقه قلبى به
زندگى قهرمانان آمريكايى . ما هر دو اهل رقابت بوديم و ملاك يادگيرى براى ما نه
دانش كسب شده بلكه كميت كتاب هايى بود كه مى خوانديم .
ما به تنهايى به كتابخانه نمى رفتيم . خانواده هايمان نيز مى آمدند، در
طول كودكيمان ، شنبه هر هفته با خانواده هايمان به آنجا مى رفتيم . شنبه صبح كه مى
شد كتاب ها از زير تخت ، پشت كوسن هاى مبل ، از روى ميز آشپزخانه ، و از لاى قفسه
كتاب اتاق نشيمن جمع مى كرديم . آنها را در يك جعبه مى چيديم ، سوار ماشين مى شديم و
به كتابخانه مى رفتيم . آنجا پخش مى شديم : بزرگسالان به اتاق بزرگسالان مى
رفتند، بچه هاى كوچك به سراغ كتاب هاى تصويرى ، و من دوستم به سراغ كتاب هاى
سرى .
جين چال ، كارشناس خواندن ، معتقد است كه خواندن سه پيش نياز دارد: قابليت دسترسى ،
قابليت خواندن و علاقه . مراجعه مكرر به كتابخانه هر سه پيش نياز را فراهم مى كند.
والدين ما كه رفتن به كتابخانه را روال خانوادگى قرار داده بودند، به ما خدمت
بزرگى كردند.
آنها منبع بى پايانى از مطالب خواندنى در اختيارمان قرار دادند. (قابليت دسترسى )
آنها كارى كردند كه بتوانيم مطالبى را پيدا كنيم كه با سن و توانايى خواندنمان
هماهنگى داشته باشد. (قابليت خواندن )
آنها ما را به جايى بردند كه بتوانيم درباره ى هر موضوع يا در هر سبك ادبى
قابل تصور مطلب پيدا كنيم . (علاقه )
و مهم تر از همه :
آنها خواندن را به صورت يك عادت مشترك خانوادگى درآوردند و بدين ترتيب باز هم
بر اهميت آن تاءكيد كردند.
ممكن است از فكر اين كه بايد هر روز در معرض ديد فرزندتان ، يا براى فرزندتان
بخوانيد، حيران شويد (مراجعه كنيد به روش هاى 1 و 3).
ممكن است بودجه تان اجازه ندهد خيلى كتاب يا مجله بخريد (مراجعه كنيد به روش 16).
پس مراجعه منظم به كتابخانه مى تواند كمك كند. وقتى فرزندتان آموخت كه نام خود را
بنويسد مى توانيد او را عضو كتابخانه كنيد و برايش كتاب قرض كنيد.
كتابخانه عمومى محلتان ممكن است تنها از يك اتاق
تشكيل شده باشد و يا يك ساختمان بزرگ باشد. اما در هر كتابخانه اى كسى هست كه
بتواند شما را با آنجا آشنا كند و قوانين كتابخانه را برايتان توضيح دهد.
اطلاعات زير را حتما بدست بياوريد:
1. زمان مجاز براى نگه داشتن هر كتاب چقدر است ؟
2. جريمه تاءخير در باز گرداندن كتاب چيست ؟
3. آيا اتاق يا قسمت كودكان وجود دارد؟
4. آيا جلسات كتابخوانى با صداى بلند براى بچه ها برگزار مى شود؟
5. آيا برنامه ى مطالعه ى تابستانى برگزار مى شود؟
6. ساعت كار كتابخانه چگونه است ؟
7. آيا كتابخانه خدمات ويژه مانند دوره هاى آموزشى يا جلسات سخنرانى ارائه مى دهد؟
به فرزندانتان بفهمانيد كه بايد در كتابخانه سكوت را رعايت كرد و بايد از
اموال كتابخانه بادقت و ملاحظه نگهدارى كرد. با رفتار خودتان به آنها نشان بدهيد كه
كتابخانه جاى مخصوص و باارزشى است كه تمام خانواده مى تواند از آن لذت ببرد.
وقتى من و دوستم به سن بلوغ رسيديم ، ديگر همراه خانواده به كتابخانه نمى رفتيم .
(بچه ها بالاخره در يك زمان در مقابل حركت هاى جمعى خانواده شورش مى كنند. به آنها
بگوييد كه هر وقت مايل باشند با شما بيايند از همراهى آنها
استقبال خواهيد كرد اما اگر ترجيح مى دهند به تنهايى به كتابخانه بروند، باز هم مى
توانند.) اكنون كه از آن زمان 30 سال گذشته است و من و دوستم در فاصله 5 هزار
كيلومترى هم زندگى مى كنيم باز هم براى خواندن مطالب بيشتر، درباره ى موضوعات
بيشتر، با هم رقابت مى كنيم و هنوز هم كتابخانه ى عمومى را بخشى از خانه ى خود به
حساب مى آوريم .
|