|
خانم پروفسور الميرا كميته تحقيقات زنان از آذربايجان :
امام خمينى (سلام الله عليه) و فرزندان برومندش ، حاج آقا مصطفى و حاج سيد احمد
آقا از شخصيت هاى محبوب جهان هستند.
با تشكر از حضور شما در اين گفت گو، لطفا خلاصه اى از سوابق فكرى ،
سياسى، علمى و فرهنگى خود را بفرماييد.
خانم پروفسور الميرا: من الميرا، از آذربايجان مسلمان و شيعه هستم و استاد و مدرس
دانشگاه در رشته شيمى . فعاليت هاى علمى و تحقيقاتى من در زمينه شيمى و پتروشيمى و
مواد نفتى است كه در كاربردهاى مختلف مورد استفاده قرار مى گيرد. تاكنون بيش از
دويست اثر تاليفى و بيش از سى اختراع داشته ام . در سه رشته داراى دكترا هستم و در
بيشتر از پانزده رشته علمى نامزد جايزه بوده ام . در امر آموزش دانشجويان سابقه
زيادى دارم و بيش از 35 سال است كه مدير لابراتوار دانشگاه باكو هستم .
با توجه به اينكه در ششمين سالگرد
ارتحال امام خمينى (سلام الله عليه) شركتكرده ايد، قبلا چه ارزيابى و ديدگاهى
نسبت به انقلاب اسلامى و ايران اسلامى داشتيد وبعد از ديدارتان از ايران به چه
ديدگاه تازه اى رسيده ايد؟
خدا قرين رحمت كند روح بلند امام خمينى (سلام الله عليه) و فرزندان عزيزش
مصطفى و سيد احمد خمينى را كه يادگارى ارزشمند او بودند. امام و دو فرزندش از
شخصيت هاى محبوب آذربايجان هستند. دختر گرامى حضرت امام خمينى خانم زهرا مصطفوى
رهبر جميعت زنان مسلمان ايران در آذربايجان شخصيت شناخته شده اى است . ما
سال هاست كه با ايشان تبادل فكرى و فرهنگى داريم خانواده آن حضرت نزد ما محبوبيت
دارند امام خمينى (سلام الله عليه) در تمام جهان شخصيت شناخته شده اى است ، در
آذربايجان نيز محبوبيت فراوانى دارند. اين محبوبيت در شهرها و روستاهاى آذربايجان
نيز به طور كلى قابل لمس است .
تمام آثار امام خمينى و گفت گوها و سخنرانيها ايشان كه پيرامون موضوع اسلام و مسلمين
است در آذربايجان گردآورى مى شود. ملت آذربايجان مهر امام خمينى را در
دل دارند، و در درون خويش به آن حضرت ارادت مى ورزند و تفكر ايشان را الگو قرار
داده و اسلام و ولايت فقيه را تبليغ مى كنند.
آمدن من به ايران به خاطر ارادت قلبى ام به حضرت امام خمينى است و آرزومند بودم كه
در بيت ايشان حاضر شوم . در سفرهايى كه به اين مناسبت و نيز به مناسبت برگزارى
كنگره زنان مسلمان به ايران داشته ايم اين امكان پيش آمد كه با بيش از پنجاه تن از
نمايندگان زنان مسلمان در سطح جهانى ديدار داشته باشيم .
اين حضور و اين گردهمايى ها نشانگر اين واقعيت است كه امام خمينى در بين جهانيان چقدر
محبوبيت دارد، و اين بزرگداشت و همايشى بود براى پاسدارى از تفكرات و شخصيت
متعالى آن حضرت .
برگزارى مراسم سالگرد و ارتحال امام خمينى نشانگر اين مطلب است كه امام خمينى نه
تنها در ميان ملت ايران بلكه در بين تمام مردم جهان و در قلب جهانيان جا دارد.
هر جا كه تمايلى به حق باشد نام امام خمينى نيز هست و تفكر ايشان الگوى حق طلبى در
سراسر جهان است .
پس از ديدن اين سوال در ذهن من پيش آمد كه علت اين همه شور و اين همه گردهمايى چيست ؟
بعد به ياد قرآن افتادم و به اين نتيجه رسيدم كه دين اسلام داراى عظمتى است كه بين
همه اديان كامل ترين است . و زنان مسلمانى كه در دستانشان قرآن است و بر لبانشان
ذكر ائمه اطهار در تمام جهان به عنوان الگوى زن مسلمان قرار گرفته اند باعث حيرت
جهان مى شوند، و من احساس مى كنم كه تمام زنان مسلمان جهان بايد با نگاهى عميق تر،
زنان ايرانى را كه اسوه هاى مقاومت و تمثيل بر الگوهاى قرآنى هستند الگوى خويش
قرار دهند.
ما زنان بايد به دستورات قرآن و فلسفه و حكمت اسلامى و تاريخ اسلام دقت كنيم و اين
نعمات را از دست ندهيم . اگر به آذربايجان مى آمديد، مى ديديد بعضى از مردم ما در
گذشته تا چه اندازه از ايمان خود دور افتاده بودند. اما بعد از پيام امام خمينى به
گورباچف و تحولات سياسى كشورها، ملت ما به خودنگرى و خود شناسى تازه اى دست
يافتند و دوباره ايمان خود به اسلام را به دست آوردند.
مادران ما در آن زمان به ما مى گفتند: يكى از علت هايى كه ما از نعمات خداوند دور افتاده
ايم اين است كه از دين خود دور شده ايم ، و در مملكتى زندگى مى كنيم كه ظلم و كفر بر
آن حكومت مى كند. در اين مورد نيز ما مقصر نبوديم ، بلكه حكومت كوچكى كه ما داشتيم
راضى شده بود زير سلطه حكومت بزرگى همچون روسيه باشد و همين باعث دورى ما از
دينمان شده بود. اگر در آن زمان خانواده اى از روى قرآن اسم ائمه را به عنوان اسم
فرزند خود بر مى گزيد، كل آن خانواده را مورد شكنجه و آزار قرار مى دادند. و من خيلى
خوشحال هستم كه كشورم همچون فرزندى كه به آغوش مادرش برگردد به آغوش اسلام
بر مى گردد در دين و ايمان خود به تكامل مى رسد.
ما در كشورمان (( جمعيت اسلامى زنان )) داريم كه خانم محترم (( عصمت محمد آوا )) آن
را رهبرى مى كنند، و با تبليغات و آگاهيهايى كه مى دهند اسلام را به كودكان به
نوجوانان ، جوانان و خانواده ها معرفى مى كنند و زيباييهاى اسلام و سادگى و پاكى ،
صداقت و عمق انسانى را به مردم معرفى كرده و چشم آنها را به روى اين حقايق مى
گشايند.
بايد بگويم در دين اسلام مباحث عميق و ظريف و حكيمانه اى وجود دارد كه من خودم شخصه ،
براى درك و فهم بيشترشان به خيلى از خانم ها يا آقايان
اهل فضل يا آقايانى كه در اين زمينه عالم هستند مراجعه مى كنم .
و من واقعا خواستارم كه به كسانى كه با پرسش هايى از كشور و وطن خودشان به قصد
يافتن پاسخ هايى هجرت و سفر مى كنند توجه بيشترى شود.
زيرا اينان همچون انسان هايى هستند كه در بيابانى تشنه و گرسنه مانده باشند و
وقتى به چشمه مى رسند، به چشمه فضل و دانش علماى اسلام ، تشنه دانستن و فهميدن
هستند، و ايران چون چشمه اى ميماند و من خيلى اميدوارم كه مراكز اسلامى مخصوصا ايران
در اين زمينه و براى اين افراد تلاش و توجه بيشترى را داشته باشد.
براى جوانان و براى همه ما لازم است كه با علوم اسلامى آشنايى بيشترى داشته باشيم
، و براى اين امر به مراكز آموزشى و دانشگاه ها و كالجهاى اسلامى نيز نياز فراوان است
، و اگر امكان اين بود كه در ايران علما و استادانى كه در اين زمينه تخصص دارند به
ديارهاى ديگر اسلامى نيز گذر كنند تا اسلام و حقايق و معارف آن را به صورت علمى و
صحيح تبليغ و معرفى كنند بسيار عالى بود.
يعنى براى عوام و مسلمان هايى كه در زمره خواص دينى نيستند از لحاظ مرتبه دانش ،
مطالب را شرح داده و بازگو مى كردند، و اسلام را آن طور كه بايد تبليغ مى كردند و
علوم آن را آموزش مى دادند تا براى نسل هاى ديگر باقى بماند.
من آرزومندم خداوند براى هيچ مسلمانى گمراهى و تاريكى را نخواهد و ما مسلمانان همچنان
به سوى نور و روشنى برويم . من اميد دارم ملت مسلمان ايران قدر نعمت هايى را كه به
آنها ارزانى شده است بدانند و مردم مسلمان ايران و مردم مسلمان آذربايجان روزهاى خوبى
را در كنار هم در راه تحقق اسلام و اهداف اسلام و شادى روح امام خمينى بگذرانند.
امروز كه مراسم سالگرد ارتحال امام خمينى را با هم برگزار مى كنيم و يادگار
گرانقدرشان حاج احمدآقا نيز در كنار ما نيست ما براى عموم مسلمانان و خصوصا مردم
مسلمان ايران آرزوى پيروزى و توفيق داريم و در اين غم و اندوه شريكيم و آرزوى اين را
دارم كه مسلمانان ايران در راه پيروى از خط امام را
حل مصمم تر از پيش قدم بگذارند. به اميد روزى كه كفر در جهان معاصر امروز محو شود
و اسلام ناب جايگزين آن گردد. حضور ما در اينجا سعادتى بود كه نصيب ما شده است ،
همينطور وظيفه اى است انسانى ، دينى ، الهى و ما چون دوست ملت ايران هستيم ، و ارادتمند
و مريد حضرت امام خمينى ، از صميم قلب از اينكه در اين مراسم هستيم و در اين غم جانگداز
شريك هستيم احساس رضايت داريم . اين مجالس و گردهمايى ها باعث غرور ملت هاى مسلمان
مى شود، چرا كه مى بينيم چطورمسلمانان جهان به امام خمينى وآرمان هايش اقتدا كرده اند، و
چطور نظرات و آرا و تفكر ايشان در اين مدت كوتاه در دنيا منعكس شده و جا پيدا كرده است
، و مسلمانان دنيا چون پروانه اى گرد اين شمع روشن الهى مى گردند، و هر چه مسلمانان
دنيا با هم متحدتر باشند و تعداد آنها بيشتر باشد، ما از بسيارى از بلايا زودتر
رهايى پيدا مى كنيم .
بسيارى از جنگ ها در دنيا براى نابودى اسلام و مسلمين تدارك ديده شده است ، و در
سراسر دنيا دست به غارت ، قتل و كشتار مسلمانان زده اند و مسلمانان بايد در
مقابل اين هجوم ها با اعتقاد و ايمانى كه دارند و با فرهنگ دينى به مقابله بپردازند.
اگر ما خودمان را با هم نزديك و در كنار همديگر ببينيم و به صورت امت واحد، گشتم
برداريم ، آلام ما نيز كمتر مى شود و دردهاى مشترك معنوى ما كاهش مى يابد. و مطمئنا تمام
دنيا احساس خواهند كرد كه اسلام يك تشكيلات فيزيكى و مادى نيست ، بلكه يك سيستم
معنوى و درونى است و اسلام دينى است كه هر كسى با
ميل به دنبال آن مى رود من در اينجا نمايندگان خيلى از كشورها را مى بينم كه با علاقه و
دوستى در كنار همديگر هستند و در اين حزن و اندوه شريك اند و به گفتگو،
حل و فصل و چاره يابى براى مسائل امروز مسلمانان مى پردازند.
من براى تمام فرزندان انقلاب از صميم قلب آرزوى موفقيت دارم و براى تمام مردم ايران
از صميم قلب از خداوند طلب صبر و پيروزى مى كنم ، آرزوى پيشرفت اسلام و مسلمين را
دارم و اميد وارم كه معتقدان به اين انقلاب هر روز، بيش از پيش افزايش يابند. و من مطمئنم
كه روزى مى رسد كه مسلمانان ، بسيارى از اين مشكلات را نداشته باشند و دين اسلام هر
روز گسترده تر شود.
شما نقش حجاب را در سلامت و تعالى جوامع بشرى چه مى بينيد، بعضى از
كشورهاى غربى از مسئله حجاب به عنوان يك تبليغ منفى استفاده مى كنند و آن را مانع
براى رشد و پيشرفت زن در جوامع اسلامى مى بينند. نظر شما در اين زمينه چيست
؟
لازم ميدانم بگويم حجاب براى خود فلسفه اى جداگانه دارد و براى
قبول يا رد اين موضوع بايد اين فلسفه را به خوبى درك كرد. درك اين فلسفه و كشف
ضرورت حجاب براى هر ذهن و روحى ممكن نيست ، و اين وظيفه ما زنان مسلمان است كه با
آگاهى دادن و تبليغ كردن حجاب و نشان دادن ارزش ها و ضرورت حجاب ، آن را در ميان
زنان ترويج كنيم . من قاطعانه با عملكرد دولت هاى غربى كه مانع آشنايى ملتشان با
ارزش هاى حجاب مى شود مخالفم ، و آن را خيانتى به بشريت مى دانم . آنها سعى دارند
كه حجاب را عاملى براى عقب ماندگى جلوه دهند،و خصوصا زنان مسلمان ايران را كه
زنانى محجبه هستند زنانى متحمل فشار و بازمانده از فعاليت هاى اجتماعى جلوه دهند. آنها
تبليغات منفى بسيارى در اين زمينه داشته اند، ولى من و بسيارى از زنان ديگر در
كنفرانس بين المللى زنان در سال 95 در پكن شاهد بوديم كه زنان مسلمان بسيارى از
كشورها وجود دارند، و بسيارى از خانم هاى مسلمان ايرانى ، كه
اهل علم و دانش و فضيلت بودند و درك ايشان در
مسائل مختلف براى من قابل تحسين بود. آنها به زبان هاى بيگانه متفاوتى نيز صحبت
مى كردند و به طور كل نمونه اى براى زن مسلمان بودند من در ده روزى كه در ايران
بودم ، در سه كنفرانس بزرگ شركت كردم كه هر سه راجع به
مسائل زنان بود. يكى از آنان در مورد (( زن و خانواده )) ، دومين كنفرانس كه در
دانشگاه تهران برگزار شد. (( زن ،علم و تكنولوژى )) نامگذارى شده بود. لازم است
كه بگوييم حتى انتخاب نام اين كنفرانس ها ثابت مى كند كه دولت به زنان و فعاليت
هايشان تا چه اندازه اهميت مى دهد. در اين كنفرانس من شاهد فعاليت زنان در رشته هاى
شيمى ، پتروشيمى و بسيارى ديگر از رشته ها خصوصا رشته هاى علوم دينى بودم ، و
اين خيلى خوشحال كننده است . و من اميدوارم زنان ايرانى كه با اين سرعت پيشرفت مى
كنند، هميشه در راه علوم مختلف خصوصش علوم دينى كوشا باشند. تاريخ و تحقيقات و
پيشرفت ها نشان داده است كه در اين مورد در ايران چه مى گذرد تبليغات منفى دشمنان
نمى تواند چيزى از واقعيت چيزى را بكاهد.
در ضمن امروز قرار ملاقاتى براى ديدار با جناب آقاى رفسنجانى داشتيم .
شما با دقت نگاه كنيد كه يك شخصيت مهم كشورى با وجود اين همه مشغله كارى و
گرفتاريها چقدر ارزش قايل شده اند و ما را به حضور پذيرفته اند. در نطق ايشان
نكته قابل توجه اين بود كه در مورد علم و تحقيقات توصيه هاى زيادى شده است .
اسلام و مسلمانان نياز به تبليغات بيشتر و گسترده ترى دارند، و آنهايى كه در پى
خدشه وارد كردن به آبروى مسلمين هستند بايد بدانند كه اين كشور در زمينه فعاليت و
برگزارى كنفرانس ها و گردهمايى ها براى ما شناخته شده و ماهيت آن روشن است . من
آرزومندم كه خلق ايران و آذربايجان ، و مسلمانان دنيا همه با هم در راه پيشرفت و ترقى
گام بردارند، بدون اينكه مسئله مليت مطرح باشد. ما بايد درك كنيم كه بالاى سرمان
خدايى واحد است ، و در دستمان قرآن كريم ، اينها را هدايت كننده و پشتوانه در نظر
بگيريم و به سوى ترقى قدم برداريم . در اين راه نه شيعه و سنى بودن و نه
پول يا مليت و نژاد، هيچ چيز نبايد موجب تفرقه شود بلكه بايد همه خود را زير سايه
اسلام و رهنمودهاى امام خمينى ملتى واحد ببينيد.
راجع به فعاليت هايتان در جمعيت زنان توضيحات بيشترى بدهيد؟
در آذربايجان ما يك جمعيت واحد زنان داريم كه به آن شوراى (انجمن ) زنان مى
گويند، بعد از استقلال شاهد خيلى از پيشرفت ها هستيم ، به زمينه هاى مختلف علمى و
تحقيقى ، از طرف دولت و از طرف مردم توجه زيادى مى شود، و اين فعاليت ها در
حال گسترش است . ما نزديك به چهارده تشكيلات فرعى داريم و در زمينه هاى مختلف
جمعيت اسلامى زنان ، جمعيت زنان كارگر، طرفداران صلح ، مادران شهيد، و... ميدانيد كه
جنگ مصيبت بزرگى را براى ما به همراه آورد. دشمن خاكمان را تصاحب كرد، نزديك به
صد ها جوان به شهادت رسيدند و بيش از چهار هزار از دختران و پسرانمان در دست دشمن
اسيرند. بيش از يك ميليون از ما آواره اند، يعنى يك هفتم جمعيت ما آواره هستند. و زنان در اين
ميان نقش و فعاليت سنگينى به عهده دارند، از جمله
تشكيل گرد همايى و كنفرانس ها. من در بخش تحقيقات جمعيت زنان فعاليت دارم و احساس مى
كنم كه بايد يك واحد كلى براى رهبرى تمام اين برنامه ها منظور شود، تا اين كوشش ها
و فعاليت ها و انرژى ها به سوى يك هدف واحد بروند.
يكى ديگر از وظايف جمعيت زنان معرفى زنان مسلمان به تمام دنيا است .
ما در سال در بيش از 20 بينال بين المللى شركت مى كنيم و مى توانيم دردها رنج ها و
اهداف و مشكلاتمان را در اين كنفرانس ها طرح كنيم و مورد بررسى قرار دهيم و به گوش
جهانيان برسانيم ، چرا كه هر چه ملت هاى دنيا از تحميق تبليغات غرب دور شوند،
بيشتر از ما حمايت خواهند كرد.
در حال حاضر كشور ما كشور مسلمانى است كه مورد ظلم قرار گرفته است ، آن ها كه به
كشور، تجاوز كرده اند و هدف آنها تصاحب خاك ما و تصاحب امكانات و ثروت كشور و
غارت ايمان جوانان ماست . ما اولين كشور در دنيا نيستيم ، ايران اسلامى نيز سالها در جنگ
با عراق بود، فلسطين اشغالى نيز يك نمونه بارز اين خشونت ها و كينه دوزى ها با
مسلمين است ، بوسنى و هرزگوين نيز يكى ديگر و...
حدود يك سال است كه در آتش بس به سر مى بريم ، وليكن اين پايان جنگ نيست . براى
ما زمانى جنگ تمام شده است كه صلح بر قرار گردد و قوانين مشخص شوند، صلح نامه
ها تنظيم گردند، و خاك زير سلطه ما آزاد گردد و بدون هيچ قيد و شرطى آواره هاى ما
به خانه شان بر گردند.
در حال حاضر ملت دنيا بيدارتر شده اند، و به گردهمايى و كنفرانس هاى زيادى دست مى
زنند. از جمله كنفرانس هاى بين المللى مى توان به كنفرانس اندونزى ، كنفرانس 95 پكن ،
كنفرانس زنان عرب در عمان ، در اروپا، در وين ، و كنفرانس هاى
تشكيل شده در مصر، يونان ، شارجه ، و اولين كنفرانس زنان آواره مسلمان برگزار شده
در آمريكا، و اندونزى نام ببرم .
كنفرانسى نيز درباره مسائل زنان در فيليپين بر گزار شده است كه من در آن شركت
داشته ام ، و ما بايد با شركت در اين كنفرانس ها پياممان را به گوش جهانيان برسانيم
. در اين مجامع ما خيلى خوب مى توانيم ، حرفمان را به گوش جهانيان برسانيم و چهره
واقعى اسلام حقيقى و آزادى خواهى راستين را نمودار سازيم .
در حال حاضر هم در ايران هستيم ، به ديدار اهل بيت امام رفتيم و اين سعادت بسيارى است
براى ما. ما سعى داريم تا روابط بين زنان مسلمان آذربايجان و ايران را گسترده تر
نماييم . و اين امر ميسر است ، چرا كه ما هر دو ملتى مسلمان هستيم و داراى پيوستگى ها و
تاريخ مشترك هستيم . ما مى توانيم از حضور زنان هنرمند، عالم ، نويسنده و دانشمند
ايرانى در كشورمان استفاده كنيم انشاءالله بتوانيم در اين زمينه ها فعاليت بيشترى
داشته باشيم . ما در اين نشست ها از فرمايشات گرانقدر دختر حضرت امام خمينى خانم
زهرا مصطفوى استفاده هاى فراوان برديم و آرزومنديم كه روابط ايران و آذربايجان هر
روز صميمى تر و محكم تر از روز پيش باشد.
شما چه فعاليت هاى مشتركى با جمعيت زنان مسلمان ايران داريد؟
خانم زهرا مصطفوى كه رهبرى اين جمعيت را دارند، براى مردم و خصوصا زنان
آذربايجان يادگار گرانقدرى هستند از حضرت امام خمينى ، و خودشان نيز به عنوان يك
زن فاضل و دانشمند، در بين ما بسيار عزيز هستند. علاقه و مشتركات ما با خانم زهرا
ساليان بسيار را پشت سر دارد، به دفعات خانم هاى اين جمعيت به آذربايجان تشريف
آورده اند و ما با هم طرح ها و برنامه هاى مشتركى داشته ايم . حضور اين جمع در
آذربايجان نيز در روشنى ضمير زنان ما نسبت به انقلاب اسلامى تاثير زيادى داشته
است . من فكر مى كنم اين جمعيت در حل مسائل زنان مسلمان و در رشد و پيشرفت آنها تاثير
زيادى داشته است و تا حدود بسيارى موفق بوده است .
هر دفعه كه ما به عنوان ميهمان به ايران آمديم اين جمعيت با آغوش باز ما را پذيرفته
است و بين ما هميشه مباحث فراوان رد و بدل شده است و من شاهد فعاليت هاى بسيار ارزشمند
از اين جمعيت بوده ام . و من مى خواستم راجع به يكى ديگر از بستگان و يادگاريهاى امام
راحل صحبت كنم و آن همسر گرامى حضرت امام خمينى و مادر گرامى خانم زهرا مصطفوى
است . ايشان ميهمانان بيش از 50 كشور را در منزل خود پذيرفتند و با رويى گشاده و
به سوالات آنها پاسخ دادند و من از چنين برخورد و گفت گويى به اين استنباط رسيدم
كه مسلمانان همچون آتش زير خاكستر هستند به اين نتيجه رسيدم كه راه امام خمينى ،
انديشه امام خمينى و علم امام خمينى هر روز پوياتر و ماندگارتر خواهد شد و
مثل اين است كه ايشان همواره در بين ما زنده است ، و به تربيت انسان هايى خالص و پاك
ادامه مى دهند.
من و خانم عصمت آوا، كه رهبرى جمعيت زنان مسلمان آذربايجان را دارد، در اين فكر بوديم
كه پيشنهاد ترجمه و انتشار آثار حضرت امام خمينى در آذربايجان را با سركار خانم
مصطفوى و با موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى در آذربايجان را ميان بگذاريم و ان
شاالله كه اين سعادت شامل ما مسلمانان آذربايجان شود.
البته تا آنجايى كه من مطلع هستم اهل بيت و دوستداران امام كارهايى با ارزشى را انجام
مى دهند، آثار ايشان در حال حاضر در دست ترجمه است و بسيارى از آنها نيز به بعضى
از زبان ها ترجمه شده است ، و ليكن آثارى از ايشان هست كه فقط افرادى خاص و به
عنوان منابع و مراجع فقهى و دانشگاهى مى توانند مورد استفاده قرار دهند. براى ما بسيار
با اهميت و با ارزش است كه جوانان با نصايح و توصيه ها و ديدگاه هاى امام خمينى آشنا
شوند، تا ارزش هايى كه گذر سالها بر آنها غبار ايجاد كرده است دوباره شكوفا شود.
و ما بايد اين مطالب را به شكلى داشته باشيم كه براى تمام اقشار حتى اقشار كم
سواد تر نيز مورد استفاده باشد.
با توجه به اينكه شما فعاليت هاى ارزشمندى را در زمينه تحقيقات و پژوهش
هاى علمى داشته ايد، زنان را چقدر موثر در
مسائل اقتصادى و علمى مى بينند؟
ميزان سواد و تحصيلات براى زنان در هر كشورى مسئله اى
قابل توجه است ، مسئله بى سوادى در ميان خانم ها در بسيارى از كشورها هنوز از
مسائل حاد است . مثلا در آفريقا و يا در بعضى از كشورهاى عربى ، بى سوادى از
معضلات جمعيت زنان است .اما در كشورهايى مثل ايران اين مسئله متفاوت است . من در ايران با
زنان فاضل و دانشمندى روبرو شدم ، در آذربايجان هم همينطور است . در آذربايجان
شايد هزاران نفر در زمينه هاى علمى مشغول فعاليت هستند. در آذربايجان درصد بالايى از
افراد تحصيلكرده هستند و اين نتيجه تحصيل است كه در خيلى از موارد زنان همپاى مردان
فعاليت كرده و در صحنه حاضر مى شوند. در آذربايجان بيش از 32 رشته تحصيلى
علمى و تحقيقى در زمينه هاى مختلف وجود دارد، و در يك مركز شما نمى بينيد كه خانم ها
حضور نداشته باشند. در اينجا نيز من شاهد فعاليت خانم هاى ايرانى بودم . در كليه
رشته ها، مثلا در رشته تخصصى من در كشورهاى مختلف زنان زيادى هستند كه براى
پيشرفت كشورشان فعاليت مى كنند. در بسيارى از كشورها حتى در رشته هاى سنگين
مثل ماشين سازى ، زنان در حال فعاليت هستند، و دوشادوش مردان در صف مبارزه براى
پيشرفت گام بر مى دارند، نه تنها در رشته هاى فنى و علمى و تجربى ، بلكه در
رشته هاى علوم و نيز، انسانى و هنر. مثلا (( شفيقه خانم آخوندآوا )) يكى از بهترين
موسيقيدان هاى كشور ما هستند. ما در كشورمان در بين زنان دكترا و پروفسورهاى مشهور در
سطح جهانى داريم . با وجود همه اينها ارزش اين افراد هنوز آن طور كه بايد درك نشده
است ، تا بتوانند از علم و آنها بهره كافى را ببرند.
البته من اميدوارم كه اين فعاليت هايى كه جمعيت زنان به تازگى در ايران آذربايجان
پى گير آن شده اند، در هر دو كشور تا حد بسيار زيادى
مسائل را در جهت مثبت دگرگون كند.
ما از خانم الميرا تشكر مى كنيم ، مطمئنا جامعه زنان به حضور چنين خانم هايى
افتخارمى كند.
من هم تشكر مى كنم از شما و در آخر آرزوى پيروزى روز افزون دارم براى مسلمانان
جهان و شادى و آرامش براى روح بلند و ملكوتى امام خمينى (سلام الله عليه) و
سپاسگزارم از همه آنها كه دست اندركار چنين
تشكل و گردهمايى هستند.
خانم قنبرقزى شرق شناس و ايران شناس از جمهورى آذربايجان :
اشعار حضرت امام خمينى ، بيانگر سير و سلوك عرفانى و تسلط آن حضرت به
زبان شعر است .
خانم قنبرقزى همسر پروفسور رستم على اف ايران شناس و شرق شناس صاحب
نام و معروف هستند. از ايشان خواهش مى كنم راجع به گذشته و سوابق فكرى
فرهنگى ،تحقيقاتى و پژوهشى و فعاليت هاى خودشان براى ما توضيحاتى
داشته باشند.
رقيه قنبرقزى : من دانشكده ايران شناسى دانشگاه باكو را به اتمام رسانده ام و از
سال 1967 در انستيتو ادبيات (( نظامى گنجوى )) و فرهنگستان علوم آذربايجان به
كار مشغول هستم و عضو هيئت علمى آن انستيتو مى باشم . در
سال 1981 دكترا در رشته ادبيات آذربايجان را گرفتم و در ادبيات فارسى تحقيقات
و تاليفاتى داشته ام . تا كنون چهار اثر به چاپ رسانيده ام ، دو جلد راجع به ادبيات
آذربايجان و فولكلورهاى آذرى و اثر ديگر راجع به آثار شاعر ايرانى
اهل مراغه (اوحدى مراغه اى ) تدوين كرده ام به نام (( سازه من سوزه )) يعنى گفته هاى
ساز من .
در به نظم آوردن بعضى داستان هاى آذرى اهتمام ورزيده ام . اشعارى هم راجع به رستم
على اف سروده ام كه به چاپ رسيده است . در
حال حاضر نيز روى مونوگرافى و حيات (( مجير الدين ديلقانى )) شاعر فارسى
زبان قرن دوازده كار مى كنم كه اميدوارم در سال آينده تمام شده و به چاپ برسد. 35
مقاله راجع به ادبيات فارسى زبان آذربايجان چاپ كرده ام .
در اين اواخر موسسه اى به نام موسسه (( ايران و آذربايجان )) و كانون وحدت
گرايش يافته كه اين كانون را پروفسور رستم على اف با مشاركت و همراهى حوزه علميه
قم تاسيس و پايه گذارى كرده اند، اين كانون در فعاليت هاى خود رشد بسيار كرد و در
آينده كانون موفقى در جهت تبادل نظرات و رشد فرهنگ و ادبى ايران و آذربايجان خواهد
شد.
تا كنون يك مجله نيز در كانون نظامى گنجوى به نام (( شهريار )) توسط حوزه
علميه ايران (قم ) و سازمان تبليغات اسلامى در آذربايجان بنيان گذارى شده كه شماره
اول آن در اكتبر 1992 چاپ شده است دو سال است كه منتشر مى شود و يك شماره ويژه
يادواره رستم على اف نيز چاپ رسانده است . اين مجله تخصصى و علمى و ادبى است و به
صورت فصل نامه چاپ مى شود و در آغاز سر دبيرى آن با پروفسور على اف بود.
سومين فعاليت من فعاليت اجتماعى و پايه گذارى جمعيت زنان مسلمان آذربايجان به نام
(( صلح )) بوده است . من اداره كننده اين جمعيت هستم و از آنجا كه در
حال حاضر آذربايجان در جنگ است ما فعاليت خود را فعلا بر اين محور منطبق كرده ايم .
خانم قنبرقزى شما تا چه حد با آثار مكتوب حضرت امام خمينى و اشعار ايشان
آشنا بوده ايد؟
من توفيق ترجمه آثار امام خمينى را به زبان آذرى در آذربايجان داشته ام .
آخرين پيام آن حضرت و اشعارشان را به آذرى برگردانده ام و آنها به طور
مستقل و يا به طور يوميه در مجلات و روزنامه هاى خود به چاپ سپرده ايم . به علت
ارادت بسيار ما به حضرت امام خمينى و علاقمنديمان به اين شخصيت و به علت محبوبيت
حضرت امام خمينى در آذربايجان ما تصاوير و سخنان امام خمينى را در مطبوعات خود به
كرات به چاپ مى رسانيم . شخصيت حضرت امام خمينى در آذربايجان شخصيتى كاملا آشنا
و شناخته شده است .
چه شاخصها و ويژگى هايى از شعر حضرت امام خمينى در ذهن شماست كه فكر
مى كنيد به عنوان يك ارزش مى توان طرح كرد.
شعرهاى امام خمينى اشعارى عرفانى است ، اين اشعار داراى يك ظاهر و يك باطن هستند
كه باطنى بس عميق و ژرف است . وقتى كه حضرت امام خمينى مى سرايند (( من به
خال لبت اى دوست گرفتار شدم )) در پس اين بيت ، ارزش و معانى عرفانى بسيارى
نهفته است . همچون اشعار حافظ كه آنها نيز از همين خصيصه برخوردارند. و اين نشانگر
ظرافت طبع ، نازكى خيال ، سير و سلوك عرفانى و تسلط حضرت امام خمينى بر شعر و
زبان شعرى است .
حركت نسل آينده را بعد از تحولى كه در مجموعه اتحاد جماهير شوروى اتفاق
افتاد بر چه بنيان هايى ارزيابى مى كنيد يا به
طور كل نسل جوان را متكى بر چه بنيه هاى فكرى مى بينيد؟
در حال حاضر شوروى فرو پاشيده و تجزيه شده است و ما در جنگ به سر مى بريم
. وقتى كه در كشورى جنگ مى شود بعد از آن جنگ سالها وقت لازم است تا ملت به خود
بيايند و مشكلات و ويرانيهاى جنگ را به آبادانى برسانند. بعد از جنگ جهانى دوم ملت
شوروى دچار بحران ها و منفى گرايى هايى شد. ضد ارزش بر فكر و رفتار مردمش
فايق آمد و در حال حاضر آذربايجان هم به همين
شكل دچار بحران است . اين وضع به جوانان ما لطمه بسيار وارد كرده است و در رفتار
آنها تاثير گذاشته است . در حال حاضر در آذربايجان بيش از يك ميليون آواره داريم ،
جوانانى كه آينده ملت بودند كشته شده اند. دشمن در قراباغ ، در (( شوشه )) و
(( لاچين )) و (( خجاله )) دست به قتل عام زده است و متاسفانه جهان
غافل از اين رويدادهاست آنها كشور ما را غصب كرده اند و در نظر دارند يك ارمنستان بزرگ
ايجاد كنند.
شما در اين باب كه هنر و ادبيات در راهنمايى انسان و در پيوند ملت هاى مختلف
و ايجاد تفكر انسانى همگن در كل زمين چه تاثيرى مى تواند داشته باشد نظر
خود را بفرماييد؟
ادبيات و هنر سازنده هميشه انسانها را به پاكى و صداقت خوانده است و براى نوع
بشر سازنده بوده است . آنها كه آثارى نيك را پس از خود بر جا گذاشته اند هميشه
خدمتگزار انسانيت بوده اند. يك صاحب قلم ،نويسنده و شاعر متين و راستين و يك اديب واقعى
همواره اشتياق دنياى بهتر را در سر دارد، دنيايى كه در آن ظلم و كفر وجود نداشته باشد
و انسانها به مهربانى در كنار هم زندگى كنند. ادبيات و شعر در تفكر و اخلاق انسان ها
تاثير مى گذارد، فرهنگ و ادبيات اصيل هميشه مدافع صلح و دوستى بوده است و
همينطور بوده اند نويسندگانى كه آثار ويرانگرى را نوشته اند. و ذهن و روح و قلب
انسانها را به بدى و گمراهى و ضلالت كشانده اند. نمونه چنين آثارى كه ويران كننده
و فانى است در آثار نويسندگان غربى به وضوح مشاهده مى شود. پس ادبيات همچون
تپانچه اى است كه مى تواند بر او رو داشته باشد، مى تواند بر ظلم و شرارت شليك
كند و مى تواند قلب تعالى و روح بشرى را هدف بگيرد.
از اين روست كه بايد توجه بسيار كرد كه خصوصا جوانان چه آثارى را در چه دوره هاى
سنى مورد مطالعه قرار مى دهند. اما ادبيات در ذات و خارج از خير و شر بسيار ارزشمند و
مقدس است همانگونه كه خداوند هم پيام خود را براى آدميان نخستين بار با كلمه آغاز كرد.
در قصص قرآن كه دقت كنيم مى بينيم كه چه معانى پنهانى در اين داستان هاست و چه
رازها در اين قصه ها نهفته است . روح آدمى و درون بشر به زيبايى ، هنر و آراستگى
گرايش دارد. و تصوير و ادبيات و داستان و شعر هميشه در بشر رخنه كننده بوده است و
تاثير گذار. ارامنه نيز در جنگ با تركان قصه ها نوشته اند و رمان هاى بسيارى چاپ
كرده اند. ادبيات و هنر تاثير ژرف و متحول كننده اى در تاريخ بشر دارد. يك فيلم و يك
كتاب مى تواند از هزاران بمب مخرب تر باشد. پس ما مسلمانان بايد به ادبيات و هنر
توجه بيشترى داشته باشيم و آنها را براى اشاعه كلام حق و براى پاس داشتن از
انديشه هاى اسلامى به كار گيريم و از ارزشهاى آن
غافل نماييم .
رشته تخصصى شما ايران شناسى است . لطفا تصويرى از ايران از ديدگاه
خودارائه دهيد.
در حال حاضر بيشتر توجه من به جريان هاى معاصر اسلامى و سياسى در ايران است
. من اولين بار چهار سال پيش با همسرم و دو نفر از دانشمندان آذربايجان در دهه فجر
براى شركت در جشن هاى انقلاب اسلامى ايران به ايران آمديم . من ايران را كشورى
اسلامى يافتم ، پروفسور على اف قبل از انقلاب هم به ايران آمده بود و جو و فضاى
ايران را حس كرده بود. او مى گفت در پانزده
سال پيش و قبل از انقلاب اسلامى مردم از سايه خويش نيز در هراس بوده اند.
در حال حاضر پاكى ، آزادى و روح سلامت كاملا مشهود است . من اولين بار كه به ايران
آمدم خيلى تحت تاثير زنان مسلمان ايران قرار گرفتم . با خانم مصطفوى آشنا شدم و
خيلى تحت تاثير ايشان قرار گرفتم . به آذربايجان كه رفتم مقاله اى درباره زنان
ايرانى نوشتم . اينجا از چهره زنان و مردان روح انسانى و پاكى را مى توان درك كرد.
در اينجا به خاطر همين تفكر اسلامى و رعايت حجاب روان انسانها روان آرام تر و الهى تر
است . هرگاه صداى اذان را مى توان از مناره مساجد شنيد همين ارزش بسيارى دارد كه در
پالايش روح و روان آدمى بى همتاست . حالا در آذربايجان هم به هنگام نماز اذان گفته مى
شود. ده سال پيش ، من معانى آن كلام الهى را نمى فهميدم اما اكنون تمام جانم از شور و
حس آن لبريز مى شود. عظمت و رازى در اين صدا نهفته است كه به جان آدمى چنگ مى زند.
ما در اسلام و در هنر و ادبيات اسلامى بسيارى غنى هستيم . من در مقدمه اشعار حضرت امام
كه ترجمه كرده ام اين مطالب را ذكر كرده ام كه حضرت امام از بزرگان تاريخ بشريت
هستند كه اسلام حقيقى را كه در اين اواخر مظلوم واقع شده بود احيا كردند و تفكر اسلامى
را در جهان معاصر زنده كرده اند. پروفسور رستم هم هميشه در سخنان خود مى گفتند كه
قبل از انقلاب در ايران اسلام بسيار مورد بى توجهى قرار گرفته است و ملت ايران به
يمن حضور چنين رهبرى اسلام را در كشور خود زنده كرده اند. و از آنجا به جهان صادر
نموده اند.
من پارسال كه به سفر حج مشرف شده بودم بسيار تاسف خوردم وقتى ديدم تعداد زيادى
از اين جمعيت كثير مسلمانان در بسيارى از نقاط جهان مورد ظلم واقع مى شوند. در برابر
مسلمان بودن مليت بسيار كمرنگ مى شود، قوميت و نژاد بى ارزش مى گردد، همه مسلمانان
با يكديگر برادرند و اين بسيار تلخ است كه اين جمعيت كثير در نقطه نقطه جهان مورد
ظلم كفار قرار گيرند.
پس جهان اسلام نيازمند اتحاد است . امام خمينى هم نظر بر اتحاد مسلمين داشته اند،
همانگونه كه ايران در جنگ تنها بود ما نيز در جنگ تنها هستيم ، حضرت امام خمينى ، اسلام
ناب را مورد نظر داشتند و هر مليت را چه شيعه و چه سنى متحد مى خواستند. اين وحدت از
زمان حضرت محمد (صلى الله عليه و آله ) تا كنون آرزوى مسلمين بوده است .
امام خمينى در خصوص حج ، دو راهپيمايى را بنا گذاشته اند: يكى راهپيمايى وحدت و
ديگر راهپيمايى برائت از مشركين . پيام حضرت امام خمينى در خصوص روز وحدت مسلمين
پيام مطرحى است و هر سال به هنگام زيارت خانه خدا مسلمانان حاجى از اقصى نقاط جهان
در لبيك به اين پيام حاضر مى شوند. از طرف ديگر تدابيرى انديشيده اند كه مجمعى
به عنوان مجمع تقريب مسلمين شيعه و سنى تشكيل شود و مقصد آن بر مبناى نزديك كردن
مسلمانان جهان با همديگر و خلق وحدت اسلامى است و اين اتحاد در شرف
تكميل و تشكيل است .
اميد كه روزى اين وحدت اسلامى شكل بگيرد و مسلمانان قدرتى باشند در برابر
شياطينى كه تفكر انسانى را به هلاكت خواسته اى شيطانى مى برند.
شما در چهار سفرى كه به ايران داشته ايد چه تحولات و دگرگونيهايى را
احساس كرده ايد؟
من در سفرهايى كه به ايران داشته ام سالگرد حضرت امام خمينى را بسيار با عظمت
ديده ام و بسيار بر من تاثير گذار بود؛ نه تنها بر من كه بر تمام ميهمانان حاضر. در
زمانى كه انقلاب اسلامى ايران پيروز شد پروفسور رستم ، پيام تلگرام تبريكى
براى ايران فرستاد كه پست از ارسال آن خوددارى كرد، چرا كه در آن زمان شوروى نيز
همچون ديگر كشورها با انقلاب اسلامى ايران مخالف بود. در تمام اين مدت با هر حادثه
و دگرگونى در ايران ما نيز قلبا و روحا با ملت ايران بوده ايم . عشق به امام خمينى
عشقى است كه در هر قلبى كه عاشق اسلام باشد رخنه مى كند و جاى مى گيرد. من در
سفرهاى خود به ايران عشق را در بين ملت ايران به خوبى احساس كرده ام . و همين عشق
است كه باعث آبادانى و پيشرفت و سازندگى ايران اسلامى شده است .
چه عواملى را باعث دگرگونى در شوروى سابق مى دانيد؟
شوروى بر روى خون ساخته شده بود، بر روى خون ! سيستم حكومتى تزار نيز همين
بود، با اين همه ، سيستم تزارى به مراتب از كمونيست ها بهتر بود. در
سال 1937 آنها تمام روشنفكران جماهير را از بين بردند تمام جوانان متفكر را به
سيبرى فرستادند و در آنجا نابود كردند. خداوندى هم هست و
عدل خداوندى نيز وجود دارد. نمى شود حكومتى هفتاد
سال ظلم بكند و همچنان باقى بماند؛ در طول تاريخ اينگونه نبوده است . هر حكومتى هر
چند با عظمت ، وقتى پايه اش بر ظلم و عناد بوده و پاشيده است . ظلم نيز عمرى دارد؛
سيستم كمونيسم را روس ها ساختند و خود روس ها هم آن را بر باد دادند. پيام حضرت امام
خمينى به گورباچف نيز بيانگر اين حقيقت است كه معظم له دريافت و درك الهى از اين
جريان داشته اند. در آن زمان كه امام خمينى چنين پيامى را براى گورباچف فرستاد،
شوروى امپراتورى مطلقى بود كه در خيال از هم پاشيدن آن . رهايى ما، در ذهن بشر نمى
گنجيد، و تنها يك روح الهى بود كه مى توانست چنين رخدادى را به آن دقت و هوشيارى
پيش بينى كند.
|
