|
زان مى عشق كزو پخته شود هر خامى
|
گر چه ماه
رمضان است بياور جامى
|
|
روزه هر چند كه مهمان عزيزست اى
دل
|
صحبتش موهبتى دان و شدن انعامى |
|
روزها رفت كه دست من مسكين نگرفت
|
زلف شمشاد قدى ساعد سيم اندامى |
|
مرغ زيرك به در خانقه اكنون نپرد
|
كه نهادست به هر مجلس وعظى دامى |
|
گله از زاهد بد خو نكنم رسم اينست
|
كه چو صبحى بدمد در پيش افتد شامى |
|
يار من چون بخرامد به تماشاى چمن
|
برسانش ز من اى پيك صبا پيغامى |
|
آن حريفى كه شب و روز مى صاف كشد
|
بود آيا كه كند ياد ز درد آشامى |
|
كه برد به نزد شاهان ز من گدا پيامى
|
كه به كوى
مى فروشان دو هزار جم به جامى
|
|
شده ام خراب و بد نام و هنوز اميدوارم
|
كه به همت عزيزان برسم به نيك نامى |
|
تو كه كيميا فروشى نظرى به قلب ما كن
|
كه بضاعتى نداريم و فكنده ايم دامى |
|
عجب از وفاى جانان كه تفقدى نفرمود(393)
|
نه به نامه اى پيامى نه به خامه اى سلامى |
|
اگر اين شراب خام است اگر آن حريف پخته
|
به هزار بار بهتر ز هزار پخته خامى |
|
ز رهم ميفكن اى شيخ به دانه هاى تسبيح
|
كه چو مرغ زيرك افتد نفتد به هيچ دامى |
|
سر خدمت تو دارم بخرم به لطف و مفروش
|
كه چو بنده كمتر افتد به مباركى غلامى |
|
به كجا برم شكايت به كه گويم اين حكايت
|
كه لبت حيات ما بود و نداشتى دوامى |
|
دو يار زيرك و از باده ء كهن دو منى (394)
|
فراغتى
و كتابى و گوشه ء چمنى
|
|
من اين مقام به دنيا و آخرت ندهم
|
اگر چه در پى ام افتند هر دم انجمنى (395) |
|
بيا كه رونق اين كارخانه كم نشود(396)
|
به زهد همچو توئى يا به فسق همچو منى |
|
هر آن كه كنج قناعت به گنج دنيا داد
|
فروخت يوسف مصرى به كمترين ثمنى |
|
ببين در آينه ء جام نقش بندى غيب
|
كه كس به ياد ندارد چنين عجب ز منى |
|
ز تندباد حوادث نمى توان ديدن
|
درين چمن كه گلى بوده است يا سمنى |
|
ازين سموم كه بر طرف بوستان بگذشت
|
عجب كه بوى گلى هست و رنگ نسترنى |
|
نگار خويش به دست كسان همى بينم
|
چنين شناخت فلك حق خدمت چو منى (397) |
|
به صبر كوش تو اى دل كه حق رها نكند
|
چنين عزيز نگينى به دست اهرمنى |
|
صبح است و ژاله مى چكد از ابر بهمنى
|
برگ صبوح
ساز و بده جام يك منى
|
|
در بحر مائى و منى افتاده ام بيار
|
مى تا خلاص بخشدم از مائى و منى |
|
خون پياله خور كه حلالست خون او
|
در كار يار باش كه كاريست كردنى |
|
ساقى به دست باش كه غم در كمين ماست
|
مطرب نگاه دار همين ره كه مى زنى |
|
مى ده كه سر به گوش من آورد چنگ و گفت
|
خوش بگذران و بشنو ازين پير منحنى |
|
احمد الله على معدله السلطان
|
احمد شيخ اويس حسن
ايلخانى(399)
|
|
خان بن خان و شهنشاه و شهنشاه نژاد
|
آن كه مى زيبد اگر جان جهانش خوانى |
|
ديده ناديده به اقبال تو ايمان آورد
|
مرحبا اى به چنين لطف خدا ارزانى |
|
ماه اگر بى تو بر آيد به دو نيمش بزنند
|
دولت احمدى و معجزه ء سبحانى |
|
جلوه ء بخت تو دل مى برد از شاه و گدا
|
چشم بد دور كه هم جانى و هم جانانى |
|
بر شكن كاكل تركانه كه در طالع تست
|
بخشش و كوشش خاقانى و چنگز خانى (400) |
|
گر چه دوريم به ياد تو قدح مى گيريم
|
بعد منزل نبود در سفر روحانى |
|
از گل پارسيم غنچه ء عيشى نشكفت
|
حبذا دجله ء بغداد و مى ريحانى |
|
سر عاشق كه نه خاك در معشوق بود
|
كى خلاصش بود از محنت سر گردانى |
|
گفتند خلايق كه توئى يوسف ثانى
|
چون نيك بديدم
به حقيقت به از آنى
|
|
شيرين تر از آنى به شكر خنده كه گويم
|
اى خسرو خوبان كه تو شيرين زمانى |
|
تشبيه دهانت نتوان كرد به غنچه
|
هرگز نبود غنچه بدين تنگ دهانى |
|
صد بار بگفتى كه دهم زان دهنت كام
|
چون سوسن آزاده چرا جمله زبانى |
|
گوئى بدهم كامت و جانت بستانم
|
ترسم ندهى كامم و جانم بستانى |
|
چشم تو خدنگ از سپر جان گذراند
|
بيمار كه ديدست بدين سخت كمانى |
|
وقت را غنيمت دان آن قدر كه بتوانى
|
حاصل از حيات اى جان اين دمست تادانى
|
|
كام بخشى گردون عمر در عوض دارد
|
جهد كن كه از دولت داد عيش بستانى |
|
باغبان چو من زينجا بگذرم حرامت باد
|
گر به جاى من سروى غير دوست بنشانى |
|
زاهد پشيمان را ذوق باده خواهد كشت
|
عاقلا مكن كارى كاورد پشيمانى |
|
محتسب نمى داند اين قدر كه صوفى را
|
جنس خانگى باشد همچو لعل رمانى |
|
با دعاى شبخيزان اى شكر دهان مستيز
|
در پناه يك اسم است خاتم سليمانى |
|
پند عاشقان بشنو وز در طرب باز آ
|
كاين همه نمى ارزد شغل عالم فانى |
|
يوسف عزيزم رفت اى برادران رحمى
|
كز غمش عجب بينم حال پير كنعانى |
|
پيش زاهد از رندى دم مزن كه نتوان گفت
|
با طبيب نامحرم حال درد پنهانى |
|
دل ز ناوك چشمت گوش داشتم ليكن
|
ابروى كماندارت مى برد به پيشانى |
|
مى روى و مژگانت خون خلق مى ريزد
|
تيز مى روى جانا ترسمت فرومانى (402) |
|
هوا خواه توام جانا و مى دانم كه مى دانى
|
كه هم ناديده
مى بينى و هم ننوشته مى خوانى
|
|
ملامت گو چه دريا بد ميان عاشق و معشوق
|
نبيند چشم نابينا خصوص اسرار پنهانى |
|
گشاد كار مشتاقان در آن ابروى دلبندست
|
خدا را يك نفس بنشين گره بگشا ز پيشانى |
|
بيفشان زلف و صوفى را به پا بازى و رقص آور
|
كه از هر رقعه ء دلقش هزاران بت بيفشانى |
|
ملك در سجده ء آدم زمين بوس تو نيت كرد
|
كه در حسن تو لطفى ديد بيش از حد انسانى |
|
چراغ افروز چشم ما نسيم زلف جانانست
|
مباد اين جمع را يارب غم از باد پريشانى |
|
دريغا عيش شبگيرى كه در خواب سحر بگذشت
|
ندانى قدر وقت اى دل مگر وقتى كه در مانى |
|
ملول از همرهان بودن طريق كاردانى نيست
|
بكش دشوارى منزل به ياد عهد آسانى |
|
نسيم صبح سعادت بدان نشان كه تو دانى
|
گذر به
كوى فلان كن در آن زمان كه توانى
|
|
تو پيك خلوت رازى و ديده بر سر راهت
|
به مردمى نه به فرمان چنان بران كه تو دانى |
|
بگو كه جان عزيزم ز دست رفت خدا را
|
ز لعل روح فزايش ببخش آن كه تو دانى |
|
من اين حروف نوشتم چنانكه غير ندانست
|
تو هم ز روى كرامت چنان بخوان كه تو دانى |
|
خيال تيغ تو با ما حديث تشنه و آبست
|
اسير خويش گرفتى بكش چنانكه تو دانى |
|
اميد در كمر زركشت چگونه ببندم
|
دقيقه ايست نگارا در آن ميان كه تو دانى |
|
اى كه در كشتن ما هيچ مدارا نكنى
|
سود و سرمايه بسوزى
و محابا نكنى
|
|
دردمندان بلا زهر هلاهل دارند
|
قصد اين قوم خطا باشد هان تا نكنى |
|
رنج ما را كه توان برد به يك گوشه ء چشم
|
شرط انصاف نباشد كه مداوا نكنى |
|
ديده ء ما چوبه اميد تو درياست چرا
|
به تفرج گذرى بر لب دريا نكنى |
|
نقل هر جور كه از خلق كريمت كردند
|
قول صاحب غرضانست تو آنها نكنى |
|
بر تو گر جلوه كند شاهد ما اى زاهد
|
از خدا جز مى و معشوق تمنا نكنى |
|
بشنو اين نكته كه خود را ز غم آزاده كنى
|
خون خورى
گر طلب روزى ننهاده كنى
|
|
خاطرت كى رقم فيض پذيرد هيهات
|
مگر از نقش پراكنده ورق ساده كنى |
|
آخرالامر گل كوزه گران خواهى شد
|
حاليا فكر سبو كن كه پر از باده كنى |
|
گر از آن آدميانى كه بهشتت هوس است
|
عيش با آدميى چند پرى زاده كنى |
|
تكيه بر جاى بزرگان نتوان زد به گزاف
|
مگر اسباب بزرگى همه آماده كنى |
|
اجرها باشدت اى خسرو شيرين دهنان
|
گر نگاهى سوى فرهاد دل افتاده كنى |
|
اى صبا بندگى خواجه جلال الدين كن
|
كه جهان پرسمن و سوسن آزاده كنى |
|
اى دل به كوى عشق گذارى نمى كنى
|
اسباب جمع دارى
و كارى نمى كنى
|
|
اين خون كه موج مى زند اندر جگر ترا
|
در كار رنگ و بوى نگارى نمى كنى |
|
مشكين از آن نشد دم خلقت كه چون صبا
|
بر خاك كوى دوست گذارى نمى كنى |
|
ترسم كزين چمن نبرى آستين گل
|
كز گلشنش تحمل خارى نمى كنى |
|
در آستين جان تو صد نافه مدرجست
|
وان را فداى طره ء يارى نمى كنى |
|
چوگان حكم در كف و گوئى نمى زنى
|
باز ظفر به دست و شكارى نمى كنى |
|
ساغر لطيف و پرمى و مى افكنى به خاك (404)
|
وانديشه از بلاى خمارى نمى كنى |
|
تو مگر بر لب آبى به هوس بنشينى (406)
|
ورنه هر فتنه كه بينى همه از خود بينى
|
|
به خدائى كه توئى بنده ء بگزيده ء او
|
كه بر اين چاكر ديرينه كسى نگزينى |
|
گر امانت به سلامت ببرم باكى نيست
|
بى دلى سهل بود گر نبود بى دينى |
|
ادب و شرم ترا خسرو مهرويان كرد
|
آفرين بر تو كه شايسته ء صد چندينى |
|
عجب از لطف تو اى گل كه نشستى با خار
|
ظاهرا مصلحت وقت در آن مى بينى |
|
صبر بر جور رقيبت چه كنم گر نكنم
|
عاشقان را نبود چاره به جز مسكينى |
|
باد صبحى به هوايت ز گلستان برخاست (407)
|
كه تو خوشتر ز گل و تازه تر از نسرينى |
|
شيشه بازى سرشكم نگرى از چپ و راست
|
گر برين منظر بينش نفسى بنشينى |
|
سخنى بى غرض از بنده ء مخلص بشنو
|
اى كه منظور بزرگان حقيقت بينى |
|
نازنينى چو تو پاكيزه دل و پاك نهاد
|
بهتر آن است كه با مردم بد ننشينى |
|
سيل اين اشك روان صبر و دل حافظ برد
|
بلغ الطاقه يا مقله عينى بينى |
|
سحرگه رهروى در سرزمينى
|
همى گفت اين معما با
قرينى
|
|
كه اى صوفى شراب آنگه شود صاف
|
كه در شيشه بر آرد اربعينى |
|
درونها تيره شد باشد كه از غيب
|
چراغى بركند خلوت نشينى |
|
خدا زان خرقه بيزار است صد بار
|
كه باشد صد بتش در آستينى (409) |
|
مروت گر چه نامى بى نشان است
|
نيازى عرضه كن بر نازنينى |
|
گر انگشت سليمانى نباشد
|
چه خاصيت دهد نقش نگينى |
|
نمى بينم نشاط عيش در كس
|
نه درمان دلى نه درد دينى |
|
ثوابت باشد اى داراى خرمن
|
اگر رحمى كنى بر خوشه چينى |
|
اگر چه رسم خوبان تند خوئيست
|
چه باشد گر بسازد با غمينى |
|
ره ميخانه بنما تا بپرسم
|
مال خويش را از پيش بينى |
|
بلبل ز شاخ سرو به گلبانگ پهلوى
|
مى خواند
دوش درس مقامات معنوى
|
|
يعنى بيا كه آتش موسى نمود گل
|
تا از درخت نكته ء توحيد بشنوى |
|
مرغان باغ ، قافيه سنجند و بذله گوى
|
تا خواجه مى خورد به غزلهاى پهلوى |
|
جمشيد جز حكايت جام از جهان نبرد
|
زنهار دل مبند بر اسباب دنيوى |
|
خوش وقت بورياى گدائى و خواب امن (410)
|
كاين عيش نيست روزى اورنگ خسروى (411) |
|
اين قصه ء عجب شنو از بخت واژگون
|
ما را بكشت يار به انفاس عيسوى |
|
چشمت به غمزه خانه ء مردم خراب كرد
|
مخموريت مباد كه خوش مست مى روى |
|
دهقان سالخورده چه خوش گفت با پسر
|
كاى نور چشم من به جز از كشته ندروى |
|
ساقيا سايه ء ابرست و بهار و لب جوى
|
من نگويم چه
كنار اهل دلى خود تو بگوى
|
|
بوى يك رنگى ازين نقش نمى آيد خيز
|
دلق آلوده ء صوفى به مى ناب بشوى |
|
سفله طبعست جهان بر كرمش تكيه مكن
|
اى جهانديده ثبات قدم از سفله مجوى |
|
دو نصيحت كنمت بشنو و صد گنج ببر
|
از در عيش درآ و به ره عيب مپوى |
|
شكر آن را كه دگر باز رسيدى به بهار
|
بيخ نيكى بنشان و ره تحقيق بجوى |
|
روى جانان طلبى آينه را قابل ساز
|
ورنه هرگز گل و نسرين ندمد زآهن و روى |
|
گوش بگشاى كه بلبل به فغان مى گويد
|
خواجه تقصير مفرما گل توفيق ببوى |
|
اى بى خبر بكوش كه صاحب خبر شوى
|
تا راهرو
نباشى كى راهبر شوى
|
|
دست از مس وجود چو مردان ره بشوى
|
تا كيمياى عشق بيابى و زر شوى |
|
در مكتب حقايق پيش اديب عشق
|
هان اى پسر بكوش كه روزى پدر شوى |
|
خواب و خورت ز مرتبه ء خويش دور كرد
|
آن گه رسى به خويش كه بى خواب و خور شوى |
|
گر نور عشق حق به دل و جانت اوفتد
|
بالله كز آفتاب فلك خوبتر شوى |
|
يك دم غريق بحر خدا شو گمان مبر
|
كز آب هفت بحر به يك موى تر شوى |
|
از پاى تا سرت همه نور خدا شود
|
در راه ذوالجلال چو بى پا و سر شوى |
|
وجه خدا اگر شودت منظر نظر
|
زين پس شكى نماند كه صاحب نظر شوى (412) |
|
بنياد هستى تو چو زير و زبر شود
|
در دل مدار هيچ كه زير و زبر شوى |
|
اى در رخ تو پيدا انوار پادشاهى
|
در فكرت تو
پنهان صد حكمت الهى
|
|
كلك تو بارك الله بر ملك و دين گشاده
|
صد چشمه آب حيوان از قطره ء سياهى |
|
بر اهرمن نتابد انوار اسم اعظم
|
ملك آن تست و خاتم فرماى هر چه خواهى |
|
در حكمت سليمان هر كس كه شك نمايد
|
بر عقل و دانش او خندند مرغ و ماهى |
|
باز، ار چه گاهگاهى بر سر نهد كلاهى
|
مرغان قاف دانند آئين پادشاهى |
|
تيغى كه آسمانش از فيض خود دهد آب
|
تنها جگر بگيرد بى منت سپاهى |
|
اى عنصر تو مخلوق از كيمياى عزت
|
وى دولت تو ايمن از وصمت تباهى |
|
كلك تو خوش نويسد در شاءن يار و اغيار
|
تعويذ جان فزائى افسون عمر كاهى |
|
ساقى بيار آبى از چشمه ء خرابات
|
تا خرقه ها بشوئيم از عجب خانقاهى |
|
عمريست پادشاها كز مى تهيست جامم
|
اينك ز بنده دعوى وز محتسب گواهى |
|
گر پرتوى ز تيغت بركان و معدن افتد
|
ياقوت سرخ رو را بخشند رنگ كاهى |
|
جايى كه برق عصيان بر آدم صفى زد
|
ما را چگونه زيبد دعوى بى گناهى |
|
دانم دلت ببخشد بر عجز شب نشينان
|
گر حال بنده پرسى از باد صبحگاهى |
|
يا ملجاء البرايا يا واهب العطايا
|
عطفا على مقل حلت به الدواهى |
|
سحرم هاتف ميخانه به دولتخواهى
|
گفت باز آى
كه ديرينه ء اين درگاهى
|
|
همچو جم جرعه ء ماكش كه ز سر دو جهان (413)
|
پرتو جام جهان بين دهدت آگاهى |
|
قطع اين مرحله بى همرهى خضر مكن
|
ظلماتست بترس از خطر گمراهى (414) |
|
بر در ميكده رندان قلندر باشند
|
كه ستانند و دهند افسر شاهنشاهى |
|
خشت زير سر و بر تارك هفت اختر پاى
|
دست قدرت نگر و منصب صاحب جاهى |
|
سر ما و در ميخانه كه طرف بامش
|
به فلك بر شد و ديوار بدين كوتاهى |
|
اگرت سلطنت فقر ببخشند اى دل
|
كمترين ملك تو از ماه بود تا ماهى (415) |
|
تو در فقر ندانى زدن از دست مده
|
مسند خواجگى و مجلس توران شاهى |
|
اى پادشه خوبان داد از غم تنهائى
|
دل بى تو به جان آمد وقتست كه باز آئى
|
|
دائم گل اين بستان شاداب نمى ماند
|
درياب ضعيفان را در وقت توانائى |
|
ديشب گله ء زلفش با باد همى كردم
|
گفتا غلطى بگذر زين فكرت سودائى |
|
صد باد صبا اينجا با سلسله مى رقصند
|
اينست حريف اى دل تا باد نپيمائى |
|
مشتاقى و مهجورى دور از تو چنانم كرد
|
كز دست بخواهد شد پاياب شكيبائى |
|
يارب به كه شايد گفت اين نكته كه در عالم
|
رخساره به كس ننمود آن شاهد هر جائى |
|
ساقى چمن گل را بى روى تو رنگى نيست
|
شمشاد خرامان كن تا باغ بيارائى |
|
اى درد توام درمان در بستر ناكامى
|
وى ياد توام مونس در گوشه ء تنهائى |
|
در دايره ء قسمت ما نقطه ء تسليميم
|
لطف آن چه تو انديشى حكم آن چه تو فرمائى |
|
فكر خود و راى خود در عالم رندى نيست
|
كفرست درين مذهب خودبينى و خودرائى |
|
زين دايره ء مينا خونين جگرم مى ده
|
تا حل كنم اين مشكل در ساغر مينائى |
|
به چشم كرده ام ابروى ماه سيمائى
|
خيال سبز خطى نقش بسته ام جائى
|
|
اميد هست كه منشور عشقبازى من
|
از آن كمانچه ء ابرو رسد به طغرائى |
|
سرم زدست بشد چشم از انتظار بسوخت
|
در آرزوى سر و چشم مجلس آرائى |
|
مكدر است دل آتش به خرقه خواهم زد
|
بيا بيا كه كه را مى كند تماشائى (417) |
|
به روز واقعه تابوت ما ز سرو كنيد
|
كه مى رويم به ياد بلند بالائى |
|
زمام دل به كسى داده ام من درويش
|
كه نيستش به كس از تاج و تخت پروائى |
|
در آن مقام كه خوبان ز غمزه تيغ زنند
|
عجب مدار سرى اوفتاده در پائى |
|
مرا كه از رخ او ماه در شبستان است
|
كجا بود به فروغ ستاره پروائى |
|
فراق و وصل چه باشد رضاى دوست طلب (418)
|
كه حيف باشد از او غير او تمنائى |
|
در همه دير مغان نيست چو من شيدائى
|
خرقه جائى
گرو باده و دفتر جائى
|
|
دل كه آئينه ء شاهيست غبارى دارد
|
از خدا مى طلبم صحبت روشن رائى |
|
كشتى باده بياور كه مرا بى رخ دوست
|
گشت هر گوشه چشم از غم دل دريائى |
|
جويها بسته ام از ديده به دامان كه مگر
|
در كنارم بنشانند سهى بالائى |
|
كرده ام توبه به دست صنم باده فروش
|
كه دگر مى نخورم بى رخ بزم آرائى |
|
نرگس ار لاف زد از شيوه ء چشم تو مرنج
|
نروند اهل نظر از پى نابينائى |
|
شرح اين قصه مگر شمع برآرد به زبان
|
و رنه پروانه ندارد به سخن پروائى |
|
سخن غير مگو با من معشوقه پرست
|
كز وى و جام مى ام نيست به كس پروائى |
|
اين حديثم چه خوش آمد كه سحرگه مى گفت
|
بر در ميكده اى با دف و نى ترسائى |
|
سلامى چو بوى خوش آشنائى
|
بدان مردم ديده ء
روشنائى
|
|
درودى چو نور دل پارسايان
|
بدان شمع خلوتگه پارسائى |
|
نمى بينم از همدمان هيچ بر جاى
|
دلم خون شد از غصه ساقى كجائى |
|
ز كوى مغان رخ مگردان كه آنجا
|
فروشند مفتاح مشكل گشائى |
|
عروس جهان گرچه در حد حسن است
|
ز حد مى برد شيوه ء بى وفائى |
|
مرا گر تو بگذارى اى نفس طامع
|
بسى پادشاهى كنم در گدائى |
|
مى صوفى افكن كجا مى فروشند
|
كه در تابم از دست زهد ريائى |
|
رفيقان چنان عهد صحبت شكستند
|
كه گوئى نبودست خود آشنائى |
|
بياموزمت كيمياى سعادت
|
ز همصحبت بد جدائى جدائى |
|
دل خسته ء من گرش همتى هست
|
نخواهد ز سنگين دلان موميائى |