|
مرا گويى ظريفى كن دمى با ما حريفى كن | |
مرا گفته ست لاتسكن تو را همدم نمى دارم |
|
مرا چون دايه فضلش به شير لطف پرورده ست | |
چو من مخمور آن شيرم سر زمزم نمى دارم |
|
در آن شربت كه جان سازد دل مشتاق جان بازد | |
خرد خواهد كه دريازد منش محرم نمى دارم |
|
ز شادى ها چو بيزارم سر غم از كجا دارم | |
به غير يار دلدارم خوش و خرم نمى دارم |
|
پى آن خمر چون عندم شكم بر روزه مى بندم | |
كه من آن سرو آزادم كه برگ غم نمى دارم |
|
درافتادم در آب جو شدم شسته ز رنگ و بو | |
ز عشق ذوق زخم او سر مرهم نمى دارم |
|
تو روز و شب دو مركب دان يكى اشهب يكى ادهم | |
بر اشهب بر نمى شينم سر ادهم نمى دارم |
|
جز اين منهاج روز و شب بود عشاق را مذهب | |
كه بر مسلك به زير اين كهن طارم نمى دارم |
|
به باغ عشق مرغانند سوى بى سويى پران | |
من ايشان را سليمانم ولى خاتم نمى دارم |
|
منم عيسى خوش خنده كه شد عالم به من زنده | |
ولى نسبت ز حق دارم من از مريم نمى دارم |
|
ز عشق اين حرف بشنيدم خموشى راه خود ديدم | |
بگو عشقا كه من با دوست لا و لم نمى دارم |
|
به هر هنگام هر مرغى به هر پرى همى پرد | |
مگر من سنگ پولادم كه در پرواز آغازم |
|
دهان مگشاى بى هنگام و مى ترس از زبان من | |
زبانت گر بود زرين زبان دركش كه من گازم |
|
به دنبل دنبه مى گويد مرا نيشى است در باطن | |
تو را بشكافم اى
دنبل گر از آغاز بنوازم |
|
بمالم بر تو من خود را به نرمى تا شوى ايمن | |
به ناگاهانت بشكافم كه تا دانى چه فن سازم |
|
دهان مگشاى اين ساعت ازيرا دنبل خامى | |
چو وقت آيد شوى پخته به كار تو بپردازم |
|
كدامين شوخ برد از ما كه ديده شوخ كردستى | |
چه خوانى ديده پيهى را كه پس فرداش بگدازم |
|
كمان نطق من بستان كه تير قهر مى پرد | |
كه از مستى مبادا تير سوى خويش اندازم |
|
يكى سوزى است سازنده عتاب شمس تبريزى | |
رهم از عالم نارى چو با اين سوز درسازم |
|
منم آن تخته كه با من دروگر كارها دارد | |
نه از تيشه زبون گردم نه از مسمار بگريزم |
|
مثال تخته بى خويشم خلاف تيشه ننديشم | |
نشايم جز كه آتش را گر از نجار بگريزم |
|
چو سنگم خوار و سرد ار من به لعلى كم سفر سازم | |
چو غارم تنگ و تارى گر ز يار غار بگريزم |
|
نيابم بوس شفتالو چو بگريزم ز بى برگى | |
نبويم مشك تاتارى گر از تاتار بگريزم |
|
از آن از خود همى رنجم كه منهم در نمى گنجم | |
سزد چون سر نمى گنجد گر از دستار بگريزم |
|
هزاران قرن مى بايد كه اين دولت به پيش آيد | |
كجا يابم دگربارش اگر اين بار بگريزم |
|
نه رنجورم نه نامردم كه از خوبان بپرهيزم | |
نه فاسد معده اى دارم كه از خمار بگريزم |
|
نيم بر پشت پالانى كه در ميدان سپس مانم | |
نيم فلاح اين ده من كه از سالار بگريزم |
|
همى گويم دلا بس كن دلم گويد جواب من | |
كه من در كان زر غرقم چرا ز ايثار بگريزم |
|
اگر چه روغن بادام از بادام مى زايد | |
همى گويد كه جان داند كه من بيش از شجر باشم |
|
به ظاهربين همى گويد چو مسجود ملايك شد | |
كه اى ابله روا دارى كه جسم مختصر باشم |
|
زمانى بر كف عشقش چو سيمابى همى لرزم | |
زمانى در بر معدن همه
دل همچو زر باشم |
|
منم پيدا و ناپيدا چو جان و عشق در قالب | |
گهى اندر ميان پنهان گهى شهره كمر باشم |
|
در آن زلفين آن يارم چه سوداها كه من دارم | |
گهى در حلقه مى آيم گهى حلقه شمر باشم |
|
اگر عالم بقا يابد هزاران قرن و من رفته | |
ميان عاشقان هر شب سمر باشم سمر باشم |
|
مرا معشوق پنهانى چو خود پنهان همى خواهد | |
وگر نى رغم شب كوران عيان همچون قمر باشم |
|
مرا گردون همى گويد كه چون مه بر سرت دارم | |
بگفتم نيك مى گويى بپرس از من اگر باشم |
|
اگر ساحل شود جنت در او ماهى نيارامد | |
حديث شهد او گويم پس آنگه در شكر باشم |
|
به روز وصل اگر ما را از آن دلدار بشناسى | |
پس آن دلبر دگر باشد من بى
دل دگر باشم |
|
بسوزا اين تنم گر من ز هر آتش برافروزم | |
مبادم آب اگر خود من ز هر سيلاب تر باشم |
|
در آن محوى كه شمس الدين تبريزيم پالايد | |
ملك را بال مى ريزد من آن جا چون بشر باشم |
|
غمان تو مرا نگذاشت تا غمگين شوم يك دم | |
هواى تو مرا نگذاشت تا من آب و
گل باشم |
|
همه اجزاى عالم را غم تو زنده مى دارد | |
منم كز تو غمى خواهم كه در وى
مستقل باشم |
|
عجب دردى برانگيزى كه دردم را دوا گردد | |
عجب گردى برانگيزى كه از وى
مكتحل باشم |
|
فدايى را كفيلى كو كه ارزد جان فدا كردن | |
كسايى را كسايى كو كه آن را
مشتمل باشم |
|
مرا رنج تو نگذارد كه رنجورى به من آيد | |
مرا گنج تو نگذارد كه درويش و
مقل باشم |
|
صباح تو مرا نگذاشت تا شمعى برافروزم | |
عيان تو مرا نگذاشت تا من
مستدل باشم |
|
خيالى كان به پيش آيد خيالت را بپوشاند | |
اگر خونش بريزم من ز خون او
بحل باشم |
|
بسوزانم ز عشق تو خيال هر دو عالم را | |
بسوزند اين دو پروانه چو من شمع
چگل باشم |
|
خمش كن نقل كمتر كن ز حال خود به قال خود | |
چنان نقلى كه من دارم چرا من
منتقل باشم |
|
چو زان يوسف جدا مانم يقين در بيت احزانم | |
حريف ظن بد باشم نديم هر ندم باشم |
|
چو شحنه شهر شه باشم عسس گردم چو مه باشم | |
شكنجه دزد غم باشم سقام هر سقم باشم |
|
ببندم گردن غم را چو اشتر مى كشم هر جا | |
بجز خارش ننوشانم چو در باغ ارم باشم |
|
قضايش گر قصاص آرد مرا اشتر كند روزى | |
جمازه حج او گردم حمول آن حرم باشم |
|
منم محكوم امر مر گه اشتربان و گه اشتر | |
گهى لت خواره چون طبلم گهى شقه علم باشم |
|
اگر طبال اگر طبلم به لشكرگاه آن فضلم | |
از اين تلوين چه غم دارم چو سلطان را حشم باشم |
|
بگيرم خرس فكرت را ره رقصش بياموزم | |
به هنگامه بتان آرم ز رقصش مغتنم باشم |
|
چو شمعى ام كه بى گفتن نمايم نقش هر چيزى | |
مكن انديشه كژمژ كه غماز رقم باشم |
|
يقول العشق يا صاحى تساكر و اغتنم راحى | |
فاشبعناك يا طاوى و داويناك يا اخشم |
|
شكرنا نعمه المولى و مولانا به اولى | |
فهذا العيش لا يفنى و هذا الكاس لا يهشم |
|
افندى كالى ميراسوذ لزمونو تا كالاسو | |
اذى نازس كنا خارس كه تا من محتشم باشم |
|
يزك اى يار روحانى ورر عيسى بكى جانى | |
سنك اول
ايلكل قانى اگر من متهم باشم |
|
خمش باشم ترش باشم به قاصد تا بگويد او | |
خمش چونى ترش چونى تو را چون من صنم باشم |
|
مرا چون او ولى باشد چه سخره بوعلى باشم | |
چو حسن خويش بنمايد چه بند بوالحسن باشم |
|
دو صورت پيش مى آرد گهى شمع است و گه شاهد | |
دوم را من چو آيينه نخستين را لگن باشم |
|
مرا وامى است در گردن كه بسپارم به عشقش جان | |
ولى نگزارمش تا از تقاضا ممتحن باشم |
|
چو زندانم بود چاهى كه در قعرش بود يوسف | |
خنك جان من آن روزى كه در زندان شدن باشم |
|
چو دست او رسن باشد كه دست چاهيان گيرد | |
چه دستك ها زنم آن دم كه پابست رسن باشم |
|
مرا گويد چه مى نالى ز عشقى تا كه راهت زد | |
خنك آن كاروان كش من در اين ره راه زن باشم |
|
چو چنگم ليك اگر خواهى كه دانى وقت ساز من | |
غنيمت دار آن دم را كه در تن تن تنن باشم |
|
چو يار ذوفنون من زند پرده جنون من | |
خدا داند دگر كس نى كه آن دم در چه فن باشم |
|
ز كوب غم چه غم دارم كه با او پاى مى كوبم | |
چه تلخى آيدم چون من بر شيرين ذقن باشم |
|
چو بيش از صد جهان دارم چرا در يك جهان باشم | |
چو پخته شد كباب من چرا در بابزن باشم |
|
كبوترباز عشقش را كبوتر بود جان من | |
چو برج خويش را ديدم چرا اندر بدن باشم |
|
گهى با خويش در جنگم گهى بى خويشم و دنگم | |
چو آمد يار گلرنگم چرا با اين سه فن باشم |
|
چو در گرمابه عشقش حجابى نيست جان ها را | |
نيم من نقش گرمابه چرا در جامه كن باشم |
|
خمش كن اى دل گويا كه من آواره خواهم شد | |
وطن آتش گرفت از تو چگونه در وطن باشم |
|
اگر من در وطن باشم وگر بيرون ز تن باشم | |
ز تاب شمس تبريزى
سهيل اندر يمن باشم |
|
يكى بازى برآوردى كه رخت دل همه بردى | |
چه خواهى بعد از اين بازى دگر آورد مى دانم |
|
به يك غمزه جگر خستى پس آتش اندر او بستى | |
بخواهى پخت مى بينم بخواهى خورد مى دانم |
|
به حق اشك گرم من به حق آه سرد من | |
كه گرمم پرس چون بينى كه گرم از سرد مى دانم |
|
مرا دل سوزد و سينه تو را دامن ولى فرق است | |
كه سوز از سوز و دود از دود و درد از درد مى دانم |
|
به دل گويم كه چون مردان صبورى كن دلم گويد | |
نه مردم نى زن ار از غم ز زن تا مرد مى دانم |
|
دلا چون گرد برخيزى ز هر بادى نمى گفتى | |
كه از مردى برآوردن ز دريا گرد مى دانم |
|
جوابم داد دل كان مه چو جفت و طاق مى بازد | |
چو ترسا جفت گويم گر ز جفت و فرد مى دانم |
|
چو در شطرنج شد قايم بريزد نرد شش پنجى | |
بگويم مات غم باشم اگر اين نرد مى دانم |
|
در اين درگاه بى چونى همه لطف است و موزونى | |
چه صحرايى چه خضرايى چه درگاهى نمى دانم |
|
به خرمنگاه گردونى كه راه كهكشان دارد | |
چو تركان گرد تو اختر چه خرگاهى نمى دانم |
|
ز رويت جان ما گلشن بنفشه و نرگس و سوسن | |
ز ماهت ماه ما روشن چه همراهى نمى دانم |
|
زهى درياى بى ساحل پر از ماهى درون دل | |
چنين دريا نديدستم چنين ماهى نمى دانم |
|
شهى خلق افسانه محقر همچو شه دانه | |
بجز آن شاه باقى را شهنشاهى نمى دانم |
|
زهى خورشيد بى پايان كه ذراتت سخن گويان | |
تو نور ذات اللهى تو اللهى نمى دانم |
|
هزاران جان يعقوبى همى سوزد از اين خوبى | |
چرا اى يوسف خوبان در اين چاهى نمى دانم |
|
خمش كن كز سخن چينى هميشه غرق تلوينى | |
دمى هويى دمى هايى دمى آهى نمى دانم |
|
خمش كردم كه سرمستم از آن افسون كه خوردستم | |
كه بى خويشى و مستى را ز آگاهى نمى دانم |
|
زبانم عقده اى دارد چو موسى من ز فرعونان | |
ز رشك آنك فرعونى خبر يابد ز برهانم |
|
فروبنديد دستم را چو دريابيد هستم را | |
به لشكرگاه فرعونى كه من جاسوس سلطانم |
|
نه جاسوسم نه ناموسم من از اسرار قدوسم | |
رها كن چونك سرمستم كه تا لافى بپرانم |
|
ز باده باد مى خيزد كه باده باد انگيزد | |
خصوصا اين چنين باده كه من از وى پريشانم |
|
همه زهاد عالم را اگر بويى رسد زين مى | |
چه ويرانى پديد آيد چه گويم من نمى دانم |
|
چه جاى مى كه گر بويى از آن انفاس سرمستان | |
رسد در سنگ و در مرمر بلافد ك آب حيوانم |
|
وجود من عزبخانه ست و آن مستان در او جمعند | |
دلم حيران كز ايشانم عجب يا خود من ايشانم |
|
اگر من جنس ايشانم وگر من غير ايشانم | |
نمى دانم همين دانم كه من در روح و ريحانم |
|
ميان خونم و ترسم كه گر آيد خيال او | |
به خون دل خيالش را ز بى خويشى بيالايم |
|
خيالات همه عالم اگر چه آشنا داند | |
به خون غرقه شود والله اگر اين راه بگشايم |
|
منم افتاده در سيلى اگر مجنون آن ليلى | |
ز من گر يك نشان خواهد نشانى هاش بنمايم |
|
همه گردد دل پاره همه شب همچو استاره | |
شده خواب من آواره ز سحر يار خودرايم |
|
ز شب هاى من گريان بپرس از لشكر پريان | |
كه در ظلمت ز آمدشد پرى را پاى مى سايم |
|
اگر يك دم بياسايم روان من نياسايد | |
من آن لحظه بياسايم كه يك لحظه نياسايم |
|
رها كن تا چو خورشيدى قبايى پوشم از آتش | |
در آن آتش چو خورشيدى جهانى را بيارايم |
|
كه آن خورشيد بر گردون ز عشق او همى سوزد | |
و هر دم شكر مى گويد كه سوزش را همى شايم |
|
رها كن تا كه چون ماهى گدازان غمش باشم | |
كه تا چون مه نكاهم من چو مه زان پس نيفزايم |
|
مرا گويد مرو هر سو تو استادى بيا اين سو | |
كه من آن سوى بى سو را نمى دانم نمى دانم |
|
همى گيرد گريبانم همى دارد پريشانم | |
من اين خوش خوى بدخو را نمى دانم نمى دانم |
|
مرا جان طرب پيشه ست كه بى مطرب نيارامد | |
من اين جان طرب جو را نمى دانم نمى دانم |
|
يكى شيرى همى بينم جهان پيشش گله آهو | |
كه من اين شير و آهو را نمى دانم نمى دانم |
|
مرا سيلاب بربوده مرا جوياى جو كرده | |
كه اين سيلاب و اين جو را نمى دانم نمى دانم |
|
چو طفلى گم شدستم من ميان كوى و بازارى | |
كه اين بازار و اين كو را نمى دانم نمى دانم |
|
مرا گويد يكى مشفق بدت گويند بدگويان | |
نكوگو را و بدگو را نمى دانم نمى دانم |
|
زمين چون زن فلك چو شو خورد فرزند چون گربه | |
من اين زن را و اين شو را نمى دانم نمى دانم |
|
مرا آن صورت غيبى به ابرو نكته مى گويد | |
كه غمزه چشم و ابرو را نمى دانم نمى دانم |
|
منم يعقوب و او يوسف كه چشمم روشن از بويش | |
اگر چه اصل اين بو را نمى دانم نمى دانم |
|
جهان گر رو ترش دارد چو مه در روى من خندد | |
كه من جز مير مه رو را نمى دانم نمى دانم |
|
ز دست و بازوى قدرت به هر دم تير مى پرد | |
كه من آن دست و بازو را نمى دانم نمى دانم |
|
در آن مطبخ درافتادم كه جان و دل كباب آمد | |
من اين گنديده طزغو را نمى دانم نمى دانم |
|
دكان نانبا ديدم كه قرصش قرص ماه آمد | |
من اين نان و ترازو را نمى دانم نمى دانم |
|
چو مردان صف شكستم من به طفلى بازرستم من | |
كه اين لالاى لولو را نمى دانم نمى دانم |
|
تو گويى شش جهت منگر به سوى بى سوى برپر | |
بيا اين سو من آن سو را نمى دانم نمى دانم |
|
خمش كن چند مى گويى چه قيل و قال مى جويى | |
كه قيل و قال و قالو را نمى دانم نمى دانم |
|
به دستم يرلغى آمد از آن قان همه قانان | |
كه من با چو و با تو را نمى دانم نمى دانم |
|
دوايى دارم آخر من ز جالينوس پنهانى | |
كه من اين درد پهلو را نمى دانم نمى دانم |
|
مرا دردى است و دارويى كه جالينوس مى گويد | |
كه من اين درد و دارو را نمى دانم نمى دانم |
|
برو اى شب ز پيش من مپيچان زلف و گيسو را | |
كه جز آن جعد و گيسو را نمى دانم نمى دانم |
|
برو اى روز گلچهره كه خورشيدت چه گلگون است | |
كه من جز نور ياهو را نمى دانم نمى دانم |
|
برو اى باغ با نقلت برو اى شيره با شيرت | |
كه جز آن نقل و طزغو را نمى دانم نمى دانم |
|
اگر صد منجنيق آيد ز برج آسمان بر من | |
بجز آن برج و بارو را نمى دانم نمى دانم |
|
چه رومى چهرگان دارم چه تركان نهان دارم | |
چه عيب است ار هلاوو را نمى دانم نمى دانم |
|
هلاوو را بپرس آخر از آن تركان حيران كن | |
كز آن حيرت هلا او را نمى دانم نمى دانم |
|
دلم چون تير مى پرد كمان تن همى غرد | |
اگر آن دست و بازو را نمى دانم نمى دانم |
|
رها كن حرف هندو را ببين تركان معنى را | |
من آن تركم كه هندو را نمى دانم نمى دانم |
|
بيا اى شمس تبريزى مكن سنگين دلى با من | |
كه با تو سنگ و لولو را نمى دانم نمى دانم |