779- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 237 + البداية ، ج 5، ص 248، معارف بيروت
780- مدارك سابق + ابن اثير، ج 2، ص 331
781- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 17، ص 158
782- تاريخ الخلفاء سيوطى ، ص 71، ص 158
783- همان مدرك
784- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 245
785- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 17، ص 162 - 158
786- تاريخ ابن اثير، ج 2، ص 329 و 330.
787- مدرك قبلى .
788- تاريخ ابن اثير، ج 2، ص 329و330.
789- الامامة و السياسة ابن قتيبه ، ص 12.
790- سوره آل عمران ، آيه 26.
791- شرح نهج البلاغه ، ج 1، ص 222.
792- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 10، اشاره به آيه 40 سوره توبه ، و ثانى اثنين
اذهما فى الغار: و دومين آندو هنگامى كه در غار بودند كه پيامبر به ابوبكر گفت :
اندوهگين مباش خدا با ماست .
793- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 234، علمية لبنان .
794- طبرى ، ج 3، ص 205،دار المعارف .
795- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 21.
796- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 21.
797- خطبه 66 نهج البلاغه ، ج 6، شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ص 3.
798- همان مدرك .
799- الامامة و السياسة ابن قتيبة ، ج 1، ص 15 + شرح نهج البلاغه ابن ابى
الحديد، ج 1، ص 221 و ج 6، ص 5.
800- به فصل سپاه اسامه مراجعه شود.
801- فهرست كوتاهى از مدارك اين حديث را مرحوم مظفر در كتاب
دلائل الصدق ، ج 2، ص 2247 - 245 ذكر نموده است .
802- بخشى از مدارك آن در كتاب دلائل الصدق ، ج ص 82 - 80 ذكره شده است .
803- سوره بقره ، آيه 203.
804- مراجعه شود به تاريخچه جنگ احد.
805- صحيح مسلم ، ج 4، ص 1858، فضائل
الصحابه ، حديث 11 - 2387.
806- همان مدرك ، ص 1856، حديث 9، 2385.
807- مسند احمد، ج 6، ص 63.
808- طبقات ابن سعد، ج 2، ص 261 - 260.
809- نقش عايشه ، سيد مرتضى عسكرى ، ترجمه عطا محمد سردارنيا.
810- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 13 - 12.
811- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 13 - 12.
812- فصل وصيت ، احتجاج به حديث غدير.
813- نظرية الامامة لدى الشيعة الانثى عشرية ، ص 236، دكتر احمد محمود صبحى .
814- وى از دانشمندان بود، فرماندار كوفه شد، و بر اثر
طول عمر حافظه خود را از دست داد. ابوحاتم گويد: او حافظ نيست ، حافظه اش را از
دست داد. احمد گويد: ضعيف است ، اشتباه مى كند. ابن معين گويد: در هم و بر هم
نقل مى كند: ميزان الاعتدال ذهبى ترجمه عبدالملك بن عمير اللخمى + على ابن الحسن
الهسنجانى به نقل احمد: عبدالملك جدا در حديث اضطراب دارد، با روايت اندكى كه از او
نقل شده بجز پانصد حديث نديده ام در حالى كه در بسيارى از اين روايات اشتباه نموده
است : تهذيب التهذيب ابن حجر عسقلانى ترجمه عبدالملك + و ابن حجر در لسان الميزان ،
ج 1، ترجمه احمد بن صليح گويد اين حديث خطاست و احمد به آن اعتماد ندارد.
815- جامع الصغير سيوطى ، ج 1، ص 170، حديث 1319،
نقل از ترمذى .
816- الامامة و السياسة لابن قتيبة ، ص 19، ج 1.
817- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 354.
818- مدارك آن گذشت .
819- الامامة و السياسد، ابن قتيبه دينورى ، ص 14.
820- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 354 + يعقوبى ، ج 2، تحقيق بحرالعلوم + الامامة
ابن قتيبة + عقد الفريد، ج 4، ص 269 + مروج الذهب مسعودى .
821- طبرى ، ج 3، ص 205، چاپ دارالمعارف .
822- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 580، داستان شورى و تاريخ ابن اثير و غيره .
823- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 54.
824- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 235.
825- شخص ياد شده عمار ياسر بود به
نقل ابوعثمان جاحظ، شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 25و اين سخن عمر را
هيجان زده ساخت كه آن سخنرانى را ايراد نمود.
826- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 234.
827- نهايه ابن اثير، واژه (فلت ).
828- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 35.
829- شرح نهج البلاغه ، ج 2، ص 26.
830- شرح نهج البلاغه ، ج 2، ص 27.
831- همان مدرك .
832- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 27.
833- متن از الامامه و السياسه ابن قتيبه ، ج 1، ص 22+ شرح نهج البلاغه ابن
ابى الحديد، ح 2، ص 185 + طبرى ، ج 2، ص 580 + عقد الفريد، ج 4، ص 278 +
بخارى + احكام ، ص 51 + مسلم اماره 12 - 11 و ديگر مدارك .
834- طبقات ابن سعد، ج 2، ص 181 ج چاپ بيروت .
835- طبيعى است بررسى همه جوانب آن نيازمند به تدوين رساله اى
مفضل در اين مورد است ، كه شايان توجه مى باشد، و ما در اينجا به گونه اى بسيار
مختصر به آن اشاره مى كنيم .
836- تلخيص الشافى طوسى ، ج 1، پاروقى 1، ص 65، تحقيق سيد حسين
بحرالعلوم .
837- ملل و نحل شهرستانى ، ج اول ، ص 60.
838- تلخيص الشافى ، ج اول ، ص
839- ملل و نحل شهرستانى ، ج 1، ص 222 و ص 112.
840- علل و نحل شهرستانى ، ج 1، ص 222 و ص 122
841- تلخيص الشافى ، ج 3، ص 27، شيخ طوسى تحقيق بحرالعلوم
842- الامامة و الخلافة عبدالكريم خطيب ، ص 293 - 292،دارتالفكر العربى
843- اهل خق و عقد گروهى از آگاهان و اهل
تدبير و فكر و انديشه هر دوره هستند
844- علم اصول الفقه عبدالوهاب خلاف ، ص 48 - 46 دارالقلم كويت
845- علم اصول الفقه ، ص 47 و 46، عبداوهاب خلاف
846- مدرك قبلى
847- پاورقى ، شماره 1، ص 46، علم
اصول فقه ، عبدالوهاب خلاف .
848- علم اصول الفقه ، ص 46 - 45، عبدالوهاب خلاف .
849- مدرك قبلى .
850- امنهاج فى اصول الفقه : القاضى عبدالله بن عمر البيضاوى + المختصر
فى اصول الفقه ، ابن حاجب به نقل احقاق الحق ج 2، ص 358، با مقدمه آيه الله شهاب
الدين مرعشى .
851- علم اصول الفقه ، ص 49، عبدالوهاب خلاف .
852- علم الاصول الفقه ، ص 49، عبدالوهاب خلاف .
853- همان مدرك ، ص 50.
854- تلخيص الشافى ، ج 3، ص 45- 44: با اندكى تغيير در عبارات متن .
855- مقصود ابلاغ سوره برائت به مشركين قريش است .
856- به فصل (در مدينه چه مى گذرد) مراجعه شود.
857- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 174.
858- الامامه و السياسه ، ابن قتيبه ، ص 13.
859- نظريه الامامه لدى الشيعه الاثنى عشريه ، ص 101- 100.
860- نظريه الامامه ، ص 103- 102.
861- به حديث غدير در همين كتاب مراجعه شود.
862- همان مدرك .
863- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 12، ص 89 - 88.
864- نظريه الامامه لدى الشيعه الاثنى عشريه .
865- همان مدرك ، ص 222- 221.
866- طبرى ، ج 2، ص 233.
867- به بخش نماز ابى بكر مراجعه شود.
868- علم اصول الفقه ، ص 52، عبدالوهاب خلاف .
869- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 12، ص 83- 82.
870- نظريه الامامه لدى الشيعه الاثنى عشريه ، ص 101- 100.
871- به فصل داستان سايبان بنى ساعاه مراجعه شود.
872- به فصل ..... خوددارى على از بيعت مراجعه شود.
873- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 23 و 24.
874- تاريخ ابن اثير، ج 2، ص 420.
875- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 160.
876-مدرك قبلى .
877- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 219.
878- شرح نهج البلاغه ، ج 6، ص 13.
879- در بخش احتجاج به وصيت گذشت .
880- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 13.
881- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2 ص 51 و ج 1، ص 220.
882- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 51، ج 1، ص 220.
883- پيشنهاد واگذارى بيعت به شورا از ديدگاه قوم ، مورد توجه قرار داده شده
است .
884- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 51- 52، و ج 1، ص 219-
220، به طور پراكنده نقل شده و احتجاج طبرسى ، ص 105- 97 + الامام على عبدالفتاح
عبدالمقصود، ج 1، ص 284- 282،، ترجمه طالقانى .
885- تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 124،دار صادر.
886- ابن ابى الحديد گويد: اسلام مغيره از روى باور و اعتقاد نبود، و بلكه به
جهت فرار از انتقام بود، آغازش اينچنين ، و پايانش ، چنانچه متواتر است از على عليه
السلام بدگوئى نمود. او را لعن مى نمود(العياذ بالله ) و نيمه هاى عمرش نيز گرفتار
شكم و فرجش بود، شرح نهج البلاغه ، ج 20، ص 10- 8.
887- يعقوبى ، ج 2، ص 124.
888- يعقوبى ، ج 2، ص 123.
889- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، 23.
890- متن سخنان عمر و بعد ابوبكر در بخش پيشين گذشت .
891- بخش پيشين .
892- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 220.
893-در بخش هاى پيشين ثابت شد كه چنين نبوده است .
894-الامه و السياسه ابن قتتيبه ، ص 15 + الامام على ، عبدالفتاح عبدالمقصود،
ترجمه طالقانى ، ج 1، ص 293 - 291 + شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ص
220- 221 و متن از ابن ابى الحديد است .
895- سيد هاشم بحرانى ، اين حديث را به چهارده سند از عامة
نقل نموده است ، غاية المرام ، باب 65، و از طريق شعية ، به 5 سند باب 66 و به همين
مضمون بخارى در تاريخ كبير، ج 1، ص 174 + الكنى و الاسماء، ج 1، ص 104 +
تاريخ بغداد، ج 11، ص 216 + شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 3، ص 66 +
ميزان الاعتدال ، ج 1، ص 172
896- احتجاج طبرسى ، ص 105 - 97، چاپ نعمان
897- تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 126
898- تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 126
899- تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 126 و ديگر تواريخ
900- ابى بن كعب از جمله دوازده نفرى است كه خلافت ابى بكر را نپذيرفتند و
خواستند او را از منبر پائين بكشند او در بيعت عقبه اولى و دومى شركت داشت ، در جنگ بدر
حضور داشت و... سفينة البحار مجلسى
901- معاذ بن جبل از كسانى بود كه خلافت ابى بكر را تقويت نمود، و در پايان
عمر تاءسف مى خورد، سفينة البحار
902- از كسانى است كه به اميرالمؤ منين عليه السلام رجوع كرد، در جنگ بدر
حضور داشت و در جنگ صفين در كنار على عليه السلام شهيد شد، و او از كسانى است كه
رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلم شهادت او را برابر شهادت دو مرد
عادل مى دانست ، سفينة البحار، محدث قمى
903- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 19 - 20
904- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 23 و 24
905- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 23 و 24
906- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 26 - 24
907- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 44 و عقد الفريد، ج 4،
العسجدة الثانية ، ص 275، چاپ نهضت مصر
908- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 53 و طبقات ابن سعد، ج 3،
ص 182، چاپ بيروت
909- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 6، ص 17 - 18
910-
الا الاذلان عير الحى والوتد
|
كسى جز دو موجود ذليل الاغ قبيله ، و ميخ طويله اش ، در جانب كوه (كه ريزش دارد)
منزل نمى كند
هذا على الخسف معكوس برمته
|
اين يكى در كمال مذلت ، با تمام وجودش واژگون شده ، و آن دگر پوستش شكافته مى
شود و كسى به حال او نمى گريد
911- طبرى ، ج 2، ص 237 + ابن اثير، ج 2، ص 326 + شرح ابن ابى الحديد،
ج 1، ص 221 + عقد الفريد، ج 4، العسجدة الثانية ، ص 257
912- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 219
913- نهج البلاغه ، خطبه 5، شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 1، ص 213
914- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 21
915- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 236
916- همان مدرك
917- تاريخ طبرى ، ج 2، ص 236 و ص 353
918- همان مدرك ، ص 325 و ص 331
919- همان مدرك ، ص 325 و ص 331
920- الامامة و الساسة ، ج 1، ص 12 و 14
921- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 2، ص 45
922- مقدمه سيره نبوية ابن هشام ، ج 1، ص 10 و 13
923-همان مدرك
924- مقدمه ابن هشام ، ج 1، ص 4
925- مقدمه مصححين ، ج 1، ص 10، سيره نبوية ابن هشام
926- مقدمه مصحح سيره نبوية ابن هشام ، ج 1، ص 16 و 15
927- كنى و القاب كتاب (ابن - ابو)، ص 202
928- كنى و القاب محدث قمى (ره ) كتاب (ابن و ابو)، ص 202
929- بحث در مورد شيعه بودن ابن اسحاق فراوان است ، برخى از علماى شيعه او را
شيعه دانسته اند، مانند سيد محسن امين در كتاب اعيان الشيعة ، ج 1، ص 193 و ديگران ،
و برخى مانند محدث قمى (ره ) با ترديد از او ياد نموده است ، چنانچه در مورد محمد بن
عمر و واقدى مورخ بزرگ اسلامى نيز همين نظريه را دارند (به ذريعة و اعيان الشيعة
مراجعه شود) و نيز (نديم ) در الفهرست خود شيعه بودن واقدى را مسلم دانسته و گويد:
او تقيه مى نمود، زيرا واقدى كسى است كه على عليه السلام را از معجزات پيامبر صلى
الله عليه و آله وسلم دانسته و چنانچه عصا معجزه موسى عليه السلام ، و زنده كردن
مردگان معجزه عيسى عليه السلام بوده است شايان توجه است كه در اين راستا تلاشى
دو جانبه انجام مى گيرد، برخى اصل شيعه بودن پيش كسوتان سيره نگاران را زير
سؤ ال مى برند، در آنجائى كه بحث از مفاخر شيعه پيش مى آيد، كه آنان در همه زمينه ها
پيش كسوت بوده اند، و در آنجا كه بحث مربوط به اسناد تاريخى ذكر وقايع مستند است
به محض اين كه كلمه حقى در آثار مورخ و محدثى ديده مى شود، بلافاصله او را به
شيعة بودن متهم نموده تا كار و اثر او را ناشى از تعصبات دانسته و از اعتبار بيندازند
و ما فعلا در اين راستا بحثى نداريم كه آيا ابن اسحق ، و يا واقدى شيعة بوده اند، چون
آثار ابن اسحق را بايگانى كرده اند، و چون واقدى كتاب هائى در مورد امام حسن و امام
حسين عليه السلام نوشته است ، و يا اين كه شيعة نبوده اند، چون از عقايد شيعى در آثار
آنان وجود ندارد (مراجعه شود به مقدمه كتاب مغازى واقدى - چاپ بيروت - م -).
وليكن آنچه مهم است اين كه با ملاحظه روند سيره نگارى ، متوجه مى شويم هر چه
فاصله زمانى دوران اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلم بيشتر مى شود،
مسائلى از اين قبيل كه در ارتباط با اهل بيت عليه السلام است ، و متعرض
مسائل خلافت مى شود، در آثار و سيره كوتاهتر، و يا به طور كلى حذف مى شود، چنانچه
ابن هشام خود در اين رابطه تصريح دارد، و اين تصريح گواهى است ، بر وجود سخت
گيريهاى شديد، چه اواخر قرن اول هجرى و نيمه
اول قرن دوم هجرى كه همزمان با حاكميت امويين ، و هم دوره ابن اسحق اولين سيره نگار
شيعى است ، در اين دوره تصريح به نام على عليه السلام جرم شناخته شده است ، و
قسمت پايانى دوران ابن اسحق كه اقدام به نگارش سيره خود نموده است همزمان با دوران
منصور عباسى بوده است ، كه بنى عباس نيز از انتشار
فضائل على عليه السلام و آنچه حقانيت او را به اثبات مى رساند، جلوگيرى مى كردند،
زيرا روايات فراوان از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به آنان رسيده بود كه
خلافت به اولاد على عليه السلام انتقال خواهد يافت ، وجود اين اخبار درباره مهدى
آل محمد صلى الله عليه و آله وسلم آنان را به وحشت مى انداخت ، و مانع انتشار رواياتى
كه حقانيت آنان را ثابت مى كرد شده ، و به همين
دليل است كه سيره مفصل ابن اسحاق به بهانه طولانى بودن بايگانى مى شود، دوران
هاى بعدى نيز با الهام گرفتن از حاكمان قبلى ، به فشار خود ادامه داده و به ناچار،
به طور مخفيانه و جسته گريخته مطالبى كوتاه ، از اين گونه
مسائل در كتابهاى خود ياد نموده اند
930- مقدمه ابن هشام ، ج 1، ص 4، سيره نبوية ابن هشام
|