(سپس فرمود:) ((همه اينها را بساب و غربال كن و در هر چشمى از اين مخلوط، سه ميل سرمه كن و دمى آن را نگه دار كه به اذن خداوند (عزوجل )، سفيدى را ريشه كن مى كند، گوشت چشم را تميز مى كند و درد را تسكين مى دهد. پس چشمانت را با آب سرد بشوى و در پى آن ، با سرمه سياه ، سرمه كن )).⁽⁵⁹⁰⁾
452 - الكافى :
- به نقل از ابن ابى عمير -: از سليم ، وابسته على بن يقطين ، نقل شده كه وى (احتمالا على بن يقطين )، از درد چشم در رنج بود. پس امام كاظم (عليه السلام )، خود و بى آن كه وى ، اطلاعى داده باشد يا پرسيده باشد، براى وى چنين نوشت : ((چه چيز تو را از سرمه ابو جعفر (امام باقر (عليه السلام )) باز مى دارد؟ يك سهم كافور رباحى ،⁽⁵⁹¹⁾ يك سهم سبر اصقطرى ⁽⁵⁹²⁾ كه با هم آرد و بر پارچه اى حرير، غربال مى شوند و به همان اندازه كه از سنگ سرمه ، بر چشم كنند، از اين مخلوط نيز چشم را ماهى يك بار، سرمه كند تا هر دردى را كه در سر هست ، فرود آورد و از بدن ، بيرون برد)).
وى (ابن يقطين ) به اين مخلوط سرمه مى كرد و از آن پس تا زنده بود، چشم درد نداشت .⁽⁵⁹³⁾
453 - امام صادق (عليه السلام ):
بنفشه ، چه نيكو روغنى است ! درد را از سر و از چشمان مى برد. آن را به خود بماليد.⁽⁵⁹⁴⁾
همچنين ، ر. ك : ص 217 ح 676 و ص ح 681 و ص (عناب ).
3/5 - آنچه چشم را جلا مى دهد و تقويت مى كند
3/5 - 1 - به
454 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
به بخوريد و به همديگر هديه دهيد؛ چرا كه چشم را جلا مى دهد و دوستى را در دل مى روياند.⁽⁵⁹⁵⁾
455 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خوردن به ، تيرگى چشم را از ميان مى برد.⁽⁵⁹⁶⁾
3/5 - 2 - خرما
456 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
- درباره خواص خرماى برنى -: اين جبرئيل است كه به من خبر مى دهد كه در اين خرمايتان نه ويژگى است :⁽⁵⁹⁷⁾... و بر شنوايى و بينايى تان مى افزايد.⁽⁵⁹⁸⁾
3/5 - 3 - پياز
457 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
اگر به آبادى اى وبا زده در آمديد و از وباى ⁽⁵⁹⁹⁾ آن ترسيديد، بر شما باد پياز آن ؛ چرا كه چشم را جلا مى دهد...⁽⁶⁰⁰⁾.⁽⁶⁰¹⁾
3/5 - 4 - كندر
458 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
بر شما باد كندر؛ چرا كه گرمازدگى را از قلب مى زدايد... و ديده را جلا مى دهد و فراموشى را از ميان مى برد.⁽⁶⁰²⁾
3/5 - 5 - گوشت
459 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
گوشت ، شنوايى و بينايى را افزون مى كند.⁽⁶⁰³⁾
460 - امام باقر (عليه السلام ):
خوردن گوشت ، شنوايى ، بينايى و قدرت را افزون مى كند.⁽⁶⁰⁴⁾
ر. ك : ص 608 ح 1984 و 1987،
ر. ك : ص 609 ح 1991.
3/5 - 6 - مرزنگوش
461 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
چه نيكو گياهى است مرزنگوش ! در زير پايه هاى عرش مى رويد و آبش ‍ شفاى چشم است .⁽⁶⁰⁵⁾
3/5 - 7 - آب زمزم
462 - الدعوات :
از ابن عباس چنين نقل شده است : خداوند، پيش از روز قيامت ، همه آب هاى شيرين را مى خشكاند، مگر زمزم ، كه آبش تب و سر درد را از ميان مى برد و نگريستن در آن ، چشم را جلا مى دهد.⁽⁶⁰⁶⁾
3/5 - 8 - سرمه كشيدن با سنگ سرمه ((اثمد))
463 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
سرمه كشيدن چشمان ، ديده را جلا مى دهد.⁽⁶⁰⁷⁾
464 - امام حسين (عليه السلام ):
پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) به من فرمود: ((فرزندم ! به پشت بخواب تا شكمت كوچك شود، آب را به مكيدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آيد، به شمار دفعات فرد، سرمه بكش تا چشمانت روشن شود و يك روز در ميان ، روغن بزن تا به سنت پيامبر خويش ، عمل كرده باشى )).⁽⁶⁰⁸⁾
465 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
سه چيز، قدرت بينايى را افزون مى كند: سرمه كشيدن به اثمد، نگريستن به سبزى ، و نگاه كردن به چهره زيبا.⁽⁶⁰⁹⁾
466 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
بر تو باد سرمه ؛ چرا كه موى را بر مى روياند و چشم را تقويت مى كند.⁽⁶¹⁰⁾
467 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
بر شما باد سرمه با اثمد؛ چرا كه مايه روييدن مو، از ميان رفتن آلودگى و صفا يافتن ديده است .⁽⁶¹¹⁾
468 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
اثمد، بهترين چيزى است كه با آن سرمه مى كنيد؛ چرا كه ديده را جلا مى دهد و مو بر مى روياند.⁽⁶¹²⁾
469 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
به سرمه اثمد خوش بو شده با مشك ، سرمه بكشيد، كه ديده را جلا مى دهد و مو بر مى روياند.⁽⁶¹³⁾
470 - امام باقر (عليه السلام ):
سرمه كشيدن به اثمد، بوى خوش را مى سازد و مژه گاه ها را استحكام مى بخشد.⁽⁶¹⁴⁾
471 - امام صادق (عليه السلام ):
عربى باده نشين كه او را ((قليب )) مى گفتند و آبريزش چشم داشت ، نزد پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) آمد. به او فرمود: ((اى قليب ! مى بينم چشمانت آبريزش دارد. بر تو باد سرمه اثمد، كه روشنايى چشم است )).⁽⁶¹⁵⁾
472 - امام صادق (عليه السلام ):
سرمه اثمد، چشم را جلا مى دهد، موى بر مى روياند و اشك ريزش را مى برد.⁽⁶¹⁶⁾
473 - امام صادق (عليه السلام ):
سرمه مو بر مى روياند، اشك ريزش را مى خشكاند، آب دهان را گوارا مى سازد و ديده را جلا مى دهد.⁽⁶¹⁷⁾
474 - امام صادق (عليه السلام ):
سرمه ، مو بر مى روياند، ديده را تيزى مى بخشد، و انسان را بر طولانى ساختن سجده ، يارى مى رساند.⁽⁶¹⁸⁾
475 - سنن الترمذى :
- به نقل از ابن عباس -: پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم )، سرمه دانى داشت كه با آن ، در هنگام خفتن ، هر چشم را سه بار سرمه مى كشيد.⁽⁶¹⁹⁾
476 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
هر گاه كسى از شما سرمه كشيد، به شمار دفعات فرد، سرمه بكشد.⁽⁶²⁰⁾
همچنين ، ر. ك : ص 165 (آنچه براى درمان برخى بيمارى هاى چشم ، سودمند است ).
همچنين ر. ك : ص 211 (آنچه دهان را خوش بو مى كند / سرمه كشيدن ).
3/5 - 9 - مسواك زدن
477 - امام صادق (عليه السلام ):
بر شما باد مسواك زدن ؛ چرا كه ديده را جلا مى دهد.⁽⁶²¹⁾
478 - امام صادق (عليه السلام ):
مسواك زدن ، اشك ريزش را مى برد و ديده را جلا مى دهد.⁽⁶²²⁾
همچنين ، ر. ك : ص 204 ح 618 و ص 205 ح 621 و 622.
3/5 - 10 - شستن دست ها، پيش و پس از غذا خوردن
479 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
شستن دست پيش از غذا خوردن ، فقر را مى زدايد، و پس از غذا خوردن ، غم و اندوه را مى برد و چشم را سلامت مى بخشد.⁽⁶²³⁾
480 - امام على (عليه السلام ):
شستن دست ها پيش و پس از غذا... ديده را جلا مى دهد.⁽⁶²⁴⁾
3/5 - 11 - كوتاه كردن موها
481 - امام كاظم (عليه السلام ):
موى سر اگر بلند شود، ديده به ضعف مى گرايد و فروغ نورش مى رود؛ اما كوتاه كردن مو، ديده را جلا مى دهد و بر فروغ نور آن مى افزايد.⁽⁶²⁵⁾
ر. ك : ص 281 ح 907.
3/5 - 12 - خضاب بستن به حنا
482 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
به حنا خضاب ببنديد؛ چرا كه ديده را جلا مى دهد، مو بر مى روياند، بو را خوش مى سازد و همسر مرد را آرامش ‍ مى بخشد.⁽⁶²⁶⁾
483 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خرج كردن يك درهم براى خضاب ، بهتر از انفاق يك درهم در راه خداست . اين كار، چهار فايده دارد: بو را از گوش ها دور مى كند، پرده (تاريكى ) را از برابر ديده كنار مى زند و آن را جلا مى دهد...⁽⁶²⁷⁾
484 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
حنا، خضاب اسلام است ؛ بر (ثواب ) عمل مومن مى افزايد، سر درد را از ميان مى برد، چشم را تيز بين مى كند، قدرت آميزش را افزون مى سازد و مهتر گياهان خوش بو در دنيا و آخرت است .⁽⁶²⁸⁾
3/5 - 13 - پوشيدن كفش
485 - امام صادق (عليه السلام ):
كفش ، مايه سلامت ديده است .⁽⁶²⁹⁾
486 - امام صادق (عليه السلام ):
به پا كردن كفش ، قدرت بينايى را افزون مى كند.⁽⁶³⁰⁾
ر. ك : ص 333 (آنچه از توان جنسى مى كاهد / كفش مشكى ).
3/5 - 14 - حجامت
487 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
حجامت در سر، شفاى از هفت چيز است ، آن گاه كه بر شخص ، عارض ‍ شود: ديوانگى ، جذام ، پيسى ، چرت آلودگى ، دندان درد، سر درد و تيرگى اى كه شخص در چشم احساس مى كند.⁽⁶³¹⁾
488 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
چه نيكو درمانى است حجامت ! خون را مى برد، ديده را جلا مى دهد و پشت را سبك مى كند.⁽⁶³²⁾
489 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
چه نيكو عادتى است حجامت ! ديده را جلا مى دهد و درد را مى برد.⁽⁶³³⁾
3/5 - 15 - نگريستن به قرآن
490 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
هر كس پيوسته به قرآن بنگرد، تا زنده است ، از بهره بينايى برخوردار مى شود.⁽⁶³⁴⁾
491 - امام صادق (عليه السلام ):
هر كس قرآن را از رو بخواند، از بهره بينايى برخوردار است و از گناه پدر و مادرش كاسته مى شود، هر چند كافر باشند.⁽⁶³⁵⁾
492 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
هر كس قرآن را با نگريستن در آن بخواند، از بهره بينايى برخوردار مى شود.⁽⁶³⁶⁾
3/5 - 16 - نگريستن به زنان زيباروى و سبزه
494 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
نگريستن به صورت زنان زيباروى و به سبزه ، بينايى را افزون مى كند.⁽⁶³⁷⁾
494 - امام كاظم (عليه السلام ):
سه چيز ديده را جلا مى دهد: نگريستن به سبزه ، نگريستن به آب جارى و نگريستن به روى نيكو.⁽⁶³⁸⁾
495 - امام صادق (عليه السلام ):
- خطاب به مفضل بن عمر -: در رنگ آسمان و درستى تدبيرى كه در آن است ، بينديش . اين رنگ ، سازگارترين رنگ با چشم و تقويت كننده ترين رنگ براى آن است ، تا جايى كه يكى از سفارش هاى طبيبان به كسانى كه عارضه اى بدانان رسيده و به بينايى آنان ضرر رسانده ، اين است كه پيوسته به رنگ سبز و سبزى كه مايل به سياه است ، بنگرند. طبيبان چيره دست ، براى كسانى كه چشمشان خسته است نيز اين نسخه را تجويز كرده اند كه : ((در ظرف سبزى كه پر آب است ، بنگريد)).⁽⁶³⁹⁾
3/5 - 17 - نماز شب
496 - امام صادق (عليه السلام ):
نماز شب ، روى را نيكو مى سازد، اندوه و غم را مى برد و ديده را جلا مى دهد.⁽⁶⁴⁰⁾
3/5 - 18 - آيه الكرسى
497 - امام على (عليه السلام ):
اگر كسى از شما چشمانش ناراحت بود، آيه الكرسى بخواند و در دل ، نيت شفا كند. به خواست خداوند، بهبود خواهد يافت .⁽⁶⁴¹⁾
همچنين ، ر. ك : ص 533 ح 1756.
3/6 - فايده هاى گريه براى كودكان
498 - امام صادق (عليه السلام ):
- خطاب به مفضل بن عمر -: اى مفضل ! از سودى كه در گريه براى كودكان هست ، آگاه شو و بدان كه در مغز كودكان ، رطوبتى است كه اگر بماند، براى آنان ، رخدادهايى سخت و بيمارى هايى (اعم از نابينايى و جز آن ) پديد مى آورد. از اين رو گريه ، آن رطوبت را از سر آنان روان مى سازد و اين خود، تندرستى و سلامت چشم را برايشان در پى مى آورد. اكنون ، آيا اين احتمال وجود ندارد كه كودك ، از گريه خود سود ببرد و پدر و مادرش ، اين را ندانند و در تلاش پيگير باشند كه او را ساكت كنند و خواسته هاى وى را بر آورند تا گريه نكند، در حالى كه نمى دانند گريه ، برايش كارآمدتر و خوش فرجام تر است ؟⁽⁶⁴²⁾
فصل چهارم : گوش
4/1 - اشاره به حكمت نهفته در آن
499 - امام على (عليه السلام ):
از (آفرينش ) اين انسان ، در شگفت آييد! با تكه اى پيه مى بيند، با پاره گوشتى سخن مى گويد، با قطعه استخوانى مى شنود، (و) از سوراخى نفس ‍ مى كشد.⁽⁶⁴³⁾
500 - امام صادق (عليه السلام ):
- خطاب به مفضل عمر -: اى مفضل ! بينديش ... كه چرا درون گوش ، به سان يك زندان پيچ در پيچ است ؟ مگر جز براى آن است كه صدا در آن ، پياپى روان شود و سر انجام ، به شنوايى برسد، و نيز براى آن كه شتاب باد را در هم شكند و به گوش ، صدمه نرساند.⁽⁶⁴⁴⁾
4/2 - حكمت موجود در مايع گوش
501 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خداوند - تبارك و تعالى -... تلخى را در دو گوش ، مانعى براى حفاظت مغز، قرار داد. هيچ جنبنده اى نيست كه در آن بيفتد، مگر اين كه راه خروج را مى جويد؛ اما اگر اين نبود، آن جنبنده به مغز مى رسيد.⁽⁶⁴⁵⁾
502 - امام صادق (عليه السلام ):
خداوند - تبارك و تعالى -... گوش ها را تلخ قرار داد؛ و اگر اين نبود، جنبندگان بر آن هجوم مى بردند و مغز وى را مى خوردند.⁽⁶⁴⁶⁾
503 - امام صادق (عليه السلام ):
خداوند، از سر منت ، بر آدمى زاده در گوش وى ، تلخى قرار داده ؛ و اگر اين نبود، جنبندگان ، بدان در مى آمدند و مغز وى را مى خوردند.⁽⁶⁴⁷⁾
504 - امام صادق (عليه السلام ):
خداوند (عزوجل )، گوش ها را تلخ قرار داد تا هر چه بدان ها در مى آيد، بميرد؛ و اگر اين نبود، حشرات (خزنده ) آدمى زاده را مى كشتند.⁽⁶⁴⁸⁾
4/3 - پيشگيرى از برخى بيمارى هاى گوش
505 - امام رضا (عليه السلام ):
هر كس مى خواهد گوش هايش درد نگيرد، به هنگام خواب در آنها پنبه بگذارد.⁽⁶⁴⁹⁾
4/4 - آنچه براى برخى بيمارى هاى گوش ، سودمند است
506 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
سداب براى درد گوش ، مفيد است .⁽⁶⁵⁰⁾
507 - طب الائمه (عليهم السلام ):
- به نقل از ابراهيم بن محمد -: يكى از اولياء، نزد يكى از ائمه (عليه السلام ) از درد گوش و خروج چرك و خون از آن ، اظهار ناراحتى كرد.
امام (عليه السلام ) فرمود: ((قدرى پنير كاملا كهنه بردار، آن را خوب نرم كن و بساب . سپس با شير زن درآميز. آنگاه بر آتش ملايم ، گرم كن و سپس ، قطره هايى از آن را در گوشى كه از آن خون مى آيد، بريز. به خواست خداوند (عزوجل ) بهبود خواهد يافت )).⁽⁶⁵¹⁾
508 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خرج كردن يك درهم براى خضاب ، بهتر از انفاق يك درهم در راه خداست . اين كار، چهارده خواصيت دارد:... باد را از گوش ها دور مى كند.⁽⁶⁵²⁾
فصل پنجم : دستگاه تنفس
5/1 - اشاره به حكمت نهفته در بينى
509 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خداوند - تبارك و تعالى - سردى را در سوراخ ‌هاى بينى قرار داد تا هيچ چيز را در سر وا مگذارد، مگر اين كه آن را بيرون بكشد.⁽⁶⁵³⁾
510 - امام على (عليه السلام ):
از اين انسان ، در شگفت آييد! با تكه اى پيه مى بيند، با پاره گوشتى سخن مى گويد، با تكه استخوانى مى شنود، (و) از سوراخى نفس ‍ مى كشد.⁽⁶⁵⁴⁾
511 - امام صادق (عليه السلام ):
سوراخ بينى ، در پايين آن قرار داده شده است تا بيمارى (عفونت )هايى كه از مغز فرو مى آيد، از آن پايين بيايد و بوها از آن بالا برود و به مشام برسد، در حالى كه اگر اين سوراخ در بالاى بينى بود، نه بيمارى اى از آن به زير مى آمد و نه بويى را حس مى كرد.⁽⁶⁵⁵⁾
512 - امام صادق (عليه السلام ):
خداوند - تبارك و تعالى - در سوراخ ‌هاى بينى ، آب (مخاط) قرار داد تا به كمك آن ، نفس ، بالا و پايين برود و شخص ، بوى خوش را از بد باز شناسد.⁽⁶⁵⁶⁾
513 - امام صادق (عليه السلام ):
خداوند (عزوجل )، بينى را سرد و مخاطى قرار داد تا هيچ دردى را در سر، فرو مگذارد، مگر اين كه بيرونش آورد؛ و اگر اين نبود، مغز سنگين ، مى شد و كرم مى افتاد.⁽⁶⁵⁷⁾
5/2 - اشاره به حكمت نهفته در حنجره
514 - امام صادق (عليه السلام ):
- خطاب به مفضل بن عمر -: اى مفضل ! در صدا و كلام و فراهم بودن ابزارهاى آن در انسان ، فراوان انديشه كن . حنجره ، همانند لوله اى براى بيرون آمدن صداست و زبان ، لب ها و دندان ها، براى شكل گرفتن حروف و آواها. مگر نمى بينى هر كس دندان هايش بيفتد، نمى تواند ((سين )) را درست ادا كند و هر كس داراى لب نباشد، نمى تواند ((فاء)) را درست بگويد و هر كس زبانش سنگين باشد نمى تواند ((راء)) را به فصاحت ادا كند؟
همانند چيز به اين پديده ، يك سر سرناى بزرگ است . حنجره به نى آن مى ماند. ريه ، همانند آن انبانى است كه دميدن را انجام مى دهد تا هوا به نى درآيد، اندام هايى هم كه بر ريه فشار وارد مى آورند تا صدا (از حنجره ) بيرون آيد، همانند آن انگشت هايى است كه انبان را مى فشرد تا هوا در نى درآيد و لب ها و دندان هايى هم كه صدا را به حروف و آواها بدل كنند، به انگشت هايى مى مانند كه در دهانه نى حركت مى كنند تا از ناى نى ، آهنگ بسازند. البته هر چند در دلالت و تعريف ، مخرج صدا را به اين سرنا تشبيه كنند، اما در حقيقت ، اين سرناست كه بايد به مخرج صدا تشبيه شود.
اكنون تو از آوايى كه براى ساخت كلام و ايجاد حروف در اندام ها هست ، آگاه ساختم ؛ اما در اين اندام ها، افزون بر آنچه ياد آور شدم ، منافعى ديگر نيز هست :
حنجره ، جايى است كه اين نسيم ، از آن به سوى ريه راه مى گشايد تا با تنفس ‍ دائمى - كه اگر اندكى متوقف شود، انسان مى ميرد - قلب را باد بزند و خنكش گرداند.
با زبان ، مزه ها احساس مى شود و انسان ، مى تواند آنها را از هم باز شناسد و هر يك را به تنهايى تشخيص دهد: شيرين را از تلخ ، ترش را از ملس ، شور را از گوارا، و خوش مزه را از بد مزه ؛ افزون بر اين كه همين اندام ، بر فرو بردن آسان خوردنى ها و نوشيدنى ها يارى مى رساند.
دندان ها، غذا را مى جوند تا نرم شود و گوارش آن ، آسان گردد. دندان ها با وجود اين ، تكيه گاهى براى لب هايند كه از درون دهان ، آنها را نگه مى دارد و تقويت مى كند. گواه آن كه مى بينى كسى كه دندان هايش ريخته ، لب هايش ‍ نيز افتاده و حركت آنها نابه سامان است . با لب ها نوشيدنى مكيده مى شود تا آنچه از نوشيدنى ها به درون مى رسد، به اندازه و سنجيده باشد؛ نه يك باره به درون فرو ريزد و شخص از آن گلوگير گردد يا درون را بيازارد. دو لب ، افزون بر اين ، به دو لنگه در هماهنگ مى مانند كه بر روى دهان ، بسته مى شوند و انسان ، هر گاه بخواهد، آنها را باز مى كند و هر گاه بخواهد، مى بندد.
در آنچه از اين حقايق وصف كرديم ، اين نكته روشن مى شود كه هر يك از اين اندام ها، به گونه اى ويژه عمل مى كنند و هر يك ، منافعى چند دارند، آن سان كه يك ابزار، به چند كار مى آيد؛ همانند تيشه كه هم در نجارى از آن استفاده شود، هم در كندن و هم در ديگر كارها... .
اى مفضل ! چه كسى در حلق ، دو روزن قرار داده است : يكى براى خروج صدا - و اين همان حلقوم (ناى ) است كه به ريه مى پيوندد - و ديگرى براى گذر غذا - و اين ، مرى است كه به معده مى پيوندد و غذا را بدان مى رساند -؛ و (چه كسى ) بر حلقوم سرپوشى قرار داده است (زبان كوچك )، تا نگذارد غذا به ريه برسد و (شخص را) بكشد؟
چه كسى ريه را خنك كننده سستى ناپذير و بى توقف قلب ، قرار داده است تا نگذارد حرارت در قلب ، جاى گيرد و به نابودى بينجامد؟⁽⁶⁵⁸⁾
5/3 - اشاره به حكمت نهفته در شش ها
515 - امام صادق (عليه السلام ):
- به طبيب هندى -: قلب به شكل ميوه صنوبر است ؛ زيرا وارونه است . يك سر قلب ، باريك قرار داده شده است تا لابه لاى ريه برود و با سردى آن خنك شود، مبادا كه مغز از گرماى آن بسوزد. ريه ، دو پاره قرار داده شده است تا قلب ، در لابه لاى فشارگاه هاى آن قرار گيرد و با حركت آن ، خنك شود.⁽⁶⁵⁹⁾
516 - امام صادق (عليه السلام ):
عقل از قلب است ، اندوه از جگر، نفس از ريه .⁽⁶⁶⁰⁾
5/4 - جلوگيرى از بعضى بيمارى هاى بينى و حنجره
517 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
چون كسى از شما وضو مى گيرد، آب را به بينى خويش ببرد و بيرون افكند.⁽⁶⁶¹⁾
518 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
هر گاه كسى از شما از خواب برخيزد، وضو بسازد و سه بار آب در بينى بچرخاند و بيرون بريزد؛ چرا كه شيطان در بن بينى ⁽⁶⁶²⁾ جاى مى گيرد.⁽⁶⁶³⁾
519 - امام على (عليه السلام ):
شستشوى دهان و بينى ، سنت و مايه پاكى دهان و بينى است و انفيه كردن ، مايه سلامت سر و پاكسازى بدن و همه انواع سر درد است .⁽⁶⁶⁴⁾
520 - امام رضا (عليه السلام ):
هر كس مى خواهد گوش هايش و نيز زبان كوچكش فرو نيفتد، هيچ گاه شيرينى نخورد، مگر اين كه پس از آن ، سركه غرغره كند.⁽⁶⁶⁵⁾
5/5 - آنچه براى درمان برخى بيمارى هاى بينى و حنجره ، مفيد است
521 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
خداوند (عزوجل ) به موسى بن عمران ، وحى فرستاد كه : ((غذا را با نمك ، آغاز كن و با نمك ، پايان ده ؛ چرا كه در نمك ، درمان هفتاد درد است كه كمترين آنها ديوانگى ، جذام ، پيسى ، گلو درد، دندان درد و شكم درد باشد)).⁽⁶⁶⁶⁾
522 - المستدرك :
- به نقل از جابر -: زنى نزد پيامبر خدا آمد و گفت : اى پيامبر خدا! اين كودك ، گلو درد دارد.
فرمود: ((حلق هاى فرزندان خويش را مسوزانيد. بر شما باد قسط⁽⁶⁶⁷⁾ هندى و بر داع ⁽⁶⁶⁸⁾. با آنها برايش انفيه كنيد)).⁽⁶⁶⁹⁾
523 - المستدرك :
- به نقل از جابر -: زنى با فرزندش نزد عايشه بود و از سوراخ ‌هاى بينى آن كودك ، خون مى آمد. در اين هنگام پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) در آمد. پرسيد: ((اين را چه شده است ؟)).
گفت : گلو درد دارد.
فرمود: ((واى بر شما! كودكان خويش را مكشيد. هر مادرى كه فرزندش به گلو درد گرفتار شود، قدرى بستك هندى بردارد و در آب بسايد و سپس به كودك انفيه كند)).
پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم )، سپس عايشه را به اين كار، امر فرمود. او اين كار را با كودك انجام داد و وى ، بهبود يافت .⁽⁶⁷⁰⁾
524 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
بر شما باد مرزنگوش ! آن را ببوييد، كه براى ناتوانان از بويايى ، خوب است .⁽⁶⁷¹⁾
525 - امام صادق (عليه السلام ):
براى گلودرد، چيزى همانند شورباى شير نيافته ايم .⁽⁶⁷²⁾
ر. ك : ص 559 و 560 ح 1841 و 1842.
5/6 - فوايد زكام
526 - پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):
زكام ، سربازى از سربازان خداوند (عزوجل ) است كه خداى عزوجل ، آن را به سركوب درد بر مى انگيزد و درد را از ميان مى برد.⁽⁶⁷³⁾
527 - امام صادق (عليه السلام ):
پيامبر خدا، زكام را درمان نمى كرد و مى فرمود: ((هيچ كس نيست كه رگى از جذام در او نباشد؛ و چون زكام به شخص برسد، اين رگ را در هم مى كوبد)).⁽⁶⁷⁴⁾
ر. ك : ص 260 (تاثير زكام و عطسه در پيشگيرى از بيمارى هاى پوستى ).
ص 267 (تاثير زكام در پيشگيرى از جذام ).