ذات الريه يا برونشيت يا ورم ريه
در اينجا بيمار مبتلا به سرفه ، تب و حالت برافروختگى و گاهى تؤ ام با تنگ نفس مى باشد.
درمان :
داروهاى گياهى بيشتر براى تسكين سرفه و خروج اخلاط و فرونشاندن حالات التهابى و تشنجى بيمار به كار مى رود بطور كلى تشخيص با عكسبردارى از قفسه صدرى و آزمايش خون و غيره است نه درباره برونشيت بلكه تمام بيماريها را بايد پزشك تشخيص داده و دستور معالجه صادر نمايد پزشك مى تواند داروهاى گياهى را تا آنجا كه ممكن باشد جانشين داروهاى شيميايى كند.
داروهاى مؤثر در اينجا
جوشانده عناب ، سه پستان ، نيلوفر، خطمى ، بنفشه ، مغز فلوس و ترنجبين است ضماد صندل ، آرد جو، برگ چغندر، و قدرى روغن بنفشه به پهلوها و پشت مؤثر است بعد از اين ضماد كه چند روزى از سير مرض گذشته شده باشد مى توان ضماد زير را به كار برد.
بابونه ، مغز ناخنك ، گل خطمى ، گل بنفشه ، آرد جو، و روغن بابونه .
در مزاجهاى گرم از شربت بنفشه ، شربت نيلوفر و ماءالشعير با لعاب اسپرزه و روغن بادام استفاده مى شود در صفراوى مزاجها با تمرهندى ، آلوچه خشكه ، گلاب ، شيرخشت ، معالجه را مى توان ادامه داد. براى كم كردن ورم ريه و التهابات آن مى توان روزانه 10 گرم تخم انجره را نرم كوبيده صبح و عصر با عسل ممزوج كرده بدهند، موقعى كه ريه داراى اخلاط چركى و عفونى باشد ميتوان از نسخه زير استفاده كرد.
گل زوفا 15 گرم
ريشه شيرين بيان 25 گرم
ريشه ايرسا 20 گرم
انجير در هر جوشانده 10 عدد
اين مقدار دارو را به مدت شش روز تا يك هفته مى توان صبح و عصر جوشانده تجويز نمايند.
در اين هنگام ضماد گل زوفا آرد جو، تخم انجره ، پرسياوشان ، با روغن بابونه و پيه مرغ و عسل مخلوط كرده به سينه و پهلوها ضماد كنند موقعى كه چرك ريه تمام شد مى توان از نسخه زير استفاده نمود.
تخم كتان 10 گرم
مغزدانه ميوه كاج 5 گرم
مغز پنبه دانه 10 گرم
عصاره شيرين بيان 10 گرم
تخم شنبليله 20 گرم
ريشه ايرسا 20 گرم
نرم كوبيده با 250 گرم عسل مخلوط كرده روزى سه قاشق مرباخورى ، بايد توجه داشت كه هنگام پخته شدن سينه و خروج چرك از داروهاى قابض ‍ اخلاط جدا پرهيز نمود.
نسخه :
تخم شنبليله 10 گرم
مويز 20 دانه
تمرهندى 15 گرم
انجير 15 گرم
همه را نرم كوبيده هسته هاى تمرهندى را جدا كرده در 250 گرم عسل ريخته روزى سه قاشق مرباخورى ميل نمايند.
اين شربت ازبين برنده دردهاى قفسه صدرى و ضد خونريزى و چرك و همچنين مؤثر بر زخمهاى درونى ريه است ، موقعى كه چرك بين پرده ريه ها پيدا شود كه آنرا پلوريزى گويند علاوه بر درمان با داروهاى شيميائى و كشيدن چرك آن ناحيه اين داروهاى گياهى كمكى به بهبودى بيمار مى نمايد.
نسخه پاك كننده ريه از چرك و عفونت
جوشانده تخم شنبليله با انجير يا جوشانده گل زوفا و انجير و شكر يا سائيده دانه اسفند با عسل يا تخم كتان و عسل .
قلب
براى حفظ و نگهدارى قلب بايد از بوها و استنشاق روايح غيرمطبوع و خوردن غذاهاى سودازا و افكار متشنج و خيالات واهى بپرهيزند. و از استرس و هيجان و نگرانيهاى شديد و نيز از غم و اندوه و عوامل وحشت زا كه همگى موجب تند شدن ضربان قلب و فشارهاى روحى كه باعث درد و سوزش جلو قلب است دورى گزينند و آرامش خاطر را فراهم نمايند براى تقويت قلب بوئيدن روايح مطبوع چون عنبر، مشگ و سيب و گلاب مؤثر است .
نسخه :
اين نسخه تقويت كننده نيروى قلبى است
عنبر 5 گرم
مصطكى 10 گرم
عود 5 گرم
در آب طلا و عسل حل كرده روزى سه قاشق مرباخورى ميل نمايند.
اگر به اين فرمول ياقوت و مرواريد از هر كدام يك گرم و نبات 10 گرم اضافه نمايند بهتر است ، ناگفته نماند كه بيشتر بيماريهاى قلبى در تعقيب ابتلاء به بيماريهائى چون روماتيسم مفصلى و گلودردهاى شديد، بيماريهاى مزمن ريه و عفونت هاى كليوى و غيره به وجود ميآيد.
در طپش و خفقان قلبى كه بيشتر در تعقيب هيجانات ، شكنجه هاى شديد روحى ، غصه فكر زياد توقف در هواى بسيار گرم مانند حمام و تشنه ماندن به مدت زياد در هواى گرم به وجود مى آيد، سكنجبين و گلاب و يا شربت ليمو شربت نارنج ، شربت سيب ، شربت سنبل ، مرباى سيب ، مرباى به مفيد واقع مى شود.
شربت گاوزبان ، شربت بادرنجويه ، شربت عود، كه با مشك و زعفران يا سنبل و عنبر و گل سرخ تواءم باشد نافع است (شربت مقوى قلب : شربت سيب با عرق گل گاوزبان يا گل گاوزبان ، درونج ، زرنباد را برابر انتخاب كرده نرم سائيده در شربت يا كمپوت سيب حل كرده روزانه ميل نمايند) شربت قرنفل ، عرق بيدمشگ و گلابى همگى مفرح قلب هستند.
نسخه مفرح قلب
مرواريد 5 گرم
بسد 5 گرم
زعفران 5/2 گرم
مصطكى 10 گرم
دارچين 5 گرم
گاوزبان 10 گرم
ابريش مقرض 5 گرم
پوست نارنج 5 گرم
كهربا 5 گرم
بهمن سفيد 10 گرم
زرنباد 5 گرم
اشنه 5 گرم
مغز تخم كدو 20 گرم
تخم خرفه 5 گرم
تخم زردك 10 گرم
تخم شبدر 5 گرم
فرنجمشگ 5 گرم
طباشير 5 گرم
درونج و عودهندى 5 گرم
گل سرخ 5 گرم
هيل غرابى 5 گرم
بادرنجويه 10 گرم
همه را نرم كوبيده و در يك كيلو عسل ريخته روزى 3 قاشق مرباخورى .
اگر بتوان آب طلا و نقره و آب لعل به اين فرمول اضافه نمود مفرح تر و جامع تر است .
مفرح گرم
بسباسه 5 گرم
جوزهندى 5 گرم
هيل غرابى 5 گرم
هيل باد 5 گرم
گل سرخ 10 گرم
قرنفل 5 گرم
مصطكى 10 گرم
سنبل 5 گرم
اسارون 5 گرم
زعفران 5/2 گرم
عود 5 گرم
همه را نرم كوبيده در 250 گرم عسل حل كرده روزى سه قاشق مرباخورى .
مفرح خنك
طباشير 10 گرم
گل سرخ 10 گرم
تخم گشنيز 10 گرم
همه را نرم كوبيده در نيم كيلو شربت سيب ريخته روزى سه قاشق غذاخورى
مفرح اعظم
شاه تره 10 گرم
بادرنجويه 10 گرم
گل گاوزبان 10 گرم
بهمن سرخ 10 گرم
بهمن سفيد 10 گرم
گل مختوم 5 گرم
طباشير 5 گرم
زعفران 5/2 گرم
درونج 5 گرم
زرنباد 5 گرم
كبابه 10 گرم
هليله كابلى 5 گرم
ابريشم 5 گرم
صندل سفيد 5 گرم
پوست بيرون پسته 5 گرم
هيل 5 گرم
مرواريد 5 گرم
بسد 5 گرم
كهربا 5 گرم
عود 5 گرم
آب طلا 5 گرم
آب نقره 5 گرم
قند يا شكر يا نبات 250 گرم
همگى را با شكر نرم كوبيده خوب سائيده در آب به و آب سيب و آب انار و آب ليمو حل كرده از اين شربت روزى سه قاشق مرباخورى مى توان ميل كرد.
اين نسخه علاوه بر نيرودهندگى به قلب از بين برنده اخلاط فاسد و زايل كننده كسالت ، بر طرف كننده غم و اندوه و ترس و وحشت و مؤثر بر ماليخوليا و وسواس و صرع و تقويت كننده حواس پنجگانه و مزيد فهم و هوش بوده و براى نيروى باه بسيار نيكو و مؤثر است .
نسخه مقوى قلب
گل گاوزبان 15 گرم
بادرنجوبه 15 گرم
هر دو را جوشانده و صاف كرده با يك ليوان عرق بيدمشگ و گلاب مخلوط كرده 5/2 گرم زعفران كوبيده به آن اضافه نموده با 250 گرم عسل شربت ساخته روزى سه قاشق غذاخورى ميل نمايند.
بيماريهاى معده
بدى هضم به علت گرمى مزاج
علائم :
عطش ، يبوست دهان ، كم شدن اشتها، طعم بد دهان مانند طعم دود و ترش ‍ كردن غذاهاى گرم ، بهتر هضم شدن غذاهاى غليظ و سرد، اينگونه بيماران در مصرف غذاهاى گرم زياده روى كرده و از حد اعتدال گذرانده اند. درمان :
شربت ليمو، شربت انار، شربت غوره ، مرباى سيب ، مرباى شيره خرفه ، و شربت زرشك و عناب و تمرهندى و آلوچه خشكه ، در صورتيكه زخم معده در كار نباشد مفيد است .
بدى هضم در مزاج صفراوى خود معده
علائم
تلخى دهان ، خروج صفرا، با استفراغ و خروج صفرا با مدفوع ، بيمار پس از غذا خوردن احساس طعم بد دهان دارد مثل كسى كه دود زياد كشيده باشد، بوى بد دهان و سوزش دل و عطش و حالت تهوع موجود، ممكن است در اثر بيمارى و اختلال كار ساير اعضاء مثل كبد يا روده ها و غيره باشد و هميشه مربوط به خود معده نيست اگر حالت تهوع زياد باشد و بيمار از امتلاء رنج برد، مقدارى سكنجبين با آب گرم حل كرده نوشند تا استفراغ كنند بعد از آن پوست هليله زرد 10 گرم جوشانده صبح و عصر ميل نمايند اينگونه افراد صفراوى مزاج در موقع گرسنگى و دير رسيدن غذا، بى طاقت شده و حتى ممكن است بيهوش گردند، براى درمان اين حالت بهتر است شربت ليمو، شربت غوره ، شربت انار، يا شربت نارنج صبح ناشتا ميل نمايند غذاهاى ترش براى افراد فوق مؤثر است و بايد قبل از گرسنگى كامل غذا خورند.
نسخه :
شربت عناب 15 گرم
زرشك 10 گرم
آلوچه خشكه 15 گرم
ليمو 5 گرم
همه را جوشانده صاف كرده سه روز صبح و عصر ميل نمايند.
و يا ايارج فيقرا با جوشانده هليله تواءما بكار برند و يا اينكه افسنطين 2 گرم گل سرخ 5 گرم جوشانده صاف كرده با شربت قند آميخته يك گرم صبر به آن اضافه نموده صبح و عصر ميل كنند و اگر بدى گوارش مربوط به بيماريهاى كبد باشد پاكسازى بدن به وسيله ماءالجبن يا به وسيله حب صبر زرد نمايند و با گل قند و آب ليمو تقويت معده نمايند و براى تقويت كبد، طباشير و ريوند از هر يك 5 گرم كوبيده با گل قند دهند، سوپ مرغ و آب غوره يا آب ليمو مفيد است .
بدى هضم در مزاج گرم و تر بطور عموم
در اينجا اشتهاى بيمار بر اعتدال بوده اما لعاب كثير از دهان جارى مى شود بخصوص وقتى كه معده خالى و گرسنگى در كار باشد و بيشتر اينگونه افراد حالت تهوع داشته و گاهى استفراغ رطوبتى دارند (مانند سفيده تخم مرغ ) اينگونه حالتها را بايستى با دادن آب شبت و سكنجبين مجبور به استفراغ نمايند تا معده پاك گردد و محتويات آن خارج شود سپس مرباى هليله ، گل قند و طباشير تجويز نمايند.
بدى هضم در مزاجهاى گرم و خشك
درمان :
شيرگاو، ماءالشعير، حريره از آرد جو و روغن بادام و شكر تهيه كرده ميل نمايند. اينگونه افراد بايستى از غذاهاى رطوبتى و خنك استفاده كنند.
بدى هضم در مزاجهاى گرم و تر بدون ماده رطوبتى
در دستگاه گوارش اينگونه بيماران غذاهاى مصرف شده زودتر تغيير شكل داده و متغير مى شود و آب دهان جارى مى گردد تبخير يا (پوترى فيكاسيون ) در دستگاه گوارش اينگونه بيماران بيشتر از معمول است لذا باعث ايجاد گاز و نفخ زيادترى مى گردد.
درمان :
براى تبريد و تجفيف يا خشكانيدن و جذب گازها و نفخ ، بايستى از معجون اطريفل صغير يا اطريفل كبير استفاده نمايند.
بدى هضم در مزاج سرد
علائم :
ضعف هضم ، تمايل زياد به غذا خوردن يا كثرت خواهش طعام ، توقف بيش از حد معمول غذا در معده و ترش كردن آن و آروغ ترش و برگشت غذاى ترش به دهان كه اينها همه در اثر زيادى اسيد معدى است و موجب ناراحتى بيمار مى گردد مدفوع در اينگونه بيماران شل و گاهى با يبوست تواءم است اينگونه بيماران با خوردن غذاهاى گرم مثل عسل ، مرباجات ، كمپوتهاى گرم بهبودى مى يابند.
درمان :
انيسون 10 گرم
تخم كرفس 15 گرم
گل قند 200 گرم
نرم كوبيده در گل قند ريخته 2 روز ميل كنند اگر به اين دستور قرنفل تخم گشنيز و زيره اضافه كنند مفيدتر است .
بدى هضم در مزاج سرد و خشك
درمان :
ماءالشعير و عسل ميل نمايند شربت گاوزبان ، شربت انار شيرين و شربت زوفا نوشند.
درد در ناحيه سر دل (مربوط به معده )
براى تسكين اينگونه دردها كه به علت زيادى اسيديته معده به وجود مى آيد خنثى كردن محيط اسيدى معده لازم است كه داروهاى زير مؤثر و از بين برنده درد مى باشند، اين فرمول در زخمهاى معده و اثنى عشر و سوء هاضمه مؤثر بوده و ضد نفخ و ضد كليت نيز مى باشد.
آويشن شيرازى 10 گرم
بابونه شيرازى 5 گرم
باديان 10 گرم
زنيان 10 گرم
مخلصه 10 گرم
افسنطين 5 گرم
شاه تره 5 گرم
گل بومادران 5 گرم
نعناع 5 گرم
پودينه 5 گرم
نيم كوب كرده 15 قسمت نموده هر قسمت را پس از شستن در يك قورى با دو ليوان آب جوش خيسانده پس از چند ساعت محلول را جوشانيده صاف كرده بهتر است صبح ناشتا و عصر اين مقدار را ميل نمايند اگر شب اين دستور را عمل كرده صبح بجوشانند بهتر است .
ايارج فيقرا، ماءالشعير، و شربت عسل مفيد است اطريفل صغير نيز مؤثر مى باشد. زكرياى رازى عقيده دارد كه امراض معدى در مزاج صفراوى بهترين درمان را از ايارج فيقرا بدست مى آورند در صورتيكه با جوشانده افسنطين تواءم باشد. جالينوس عقيده دارد كه اگر مايل به داشتن معده اى سالم از اخلاط هستيد، از افسنطين 10 گرم ، گل سرخ 15 گرم ، هر دو را به مدت سه روز پس از مخلوط كردن و جوشاندن در صبح و عصر ميل نمايند.
در دردهاى معدى تواءم با صدا كردن شكم ، دادن انيسون ، جوز هندى ، پوست نارنج ، دارچين و زنجبيل از هر كدام 10 گرم به صورت پودر سائيده كه روى غذا پاشيده شود بكار برده مى شود.
ضعف معده يا سوء هاضمه
در اينجا چون غذا مدت بيشترى را در معده توقف مى نمايد لذا اسيد بيشترى ترشح شده و موجب ناراحتى و درد و گاهى باعث پيدايش زخم مى گردد. اگر منجر به تخمه و يا هيضه گردد، آروغهاى بدبو از علائم مهم اين بيمارى است . داروهائى كه در بالا گذشت همه براى اين حالت مؤثرند.
نسخه براى نفخ و صدا كردن شكم
زيره كرمانى 10 گرم
باديان 10 گرم
زنيان 10 گرم
تخم شويد 5 گرم
شاه تره 5 گرم
افسنطين 5 گرم
آويشن شيرازى 10 گرم
همه را مخلوط كرده نيم كوب نموده روزى 10 گرم از آن را جوشانده در دو ليوان آب ، صبح و عصر ميل نمايند.
كسانى كه مبتلا به سوء هضم و حالت تخمه گى باشند مى توانند بر روى غذاهاى روزانه مقدارى سماق بپاشند آب انار و جوشانده عناب ، زرشگ و آلوچه خشكه مؤثر است .
نسخه ديگر
جوز هندى 5 گرم
بسباسه 5 گرم
هيل غرابى 5 گرم
زنيان 10 گرم
باديان 10 گرم
همه را با 5/2 گرم زعفران درهم كوبيده نرم كرده در گل قند حل نموده روزى سه قاشق مرباخورى ، اين نسخه مقوى قلب ، معده مبهى و مشهى نيز مى باشد.
كم شدن اشتها
اين بيمارى به علل مختلفى از جمله ضعف و ناتوانى كبد، ورم دستگاه گوارش و بيماريهاى آن و امتلاء خون از چربى ها و املاح اضافى و خوردن چربى زياد و غذاهاى سرخ كرده و چرب و نيز داراى علل بيشمارى است كه ساده ترين آنها ناراحتى هاى روانى است .
براى تحريك اشتها بهتر است از غذاها و داروهاى ترش مزه استفاده نمود مثل سماق ، آب ليمو، آب انار، شربت غوره و غيره .
نسخه ضد كم اشتهايى
تخم كرفس 10 گرم
باديان 10 گرم
سداب 10 گرم
زنيان 10 گرم
نعناع خشك 10 گرم
پونه 10 گرم
بابونه 5 گرم
پس از نيم كوب كردن روزى 10 گرم از آن را در دو ليوان آب جوشانده صبح و عصر ميل نمايند، ايارج فيقرا با كمى افسنطين مؤثر است .
نسخه هاى اشتهاآور
جدوار را كوبيده با گلاب و قند و شكر، نخم سداب 5 گرم نرم كوبيده در يك استكان شربت قند حل كرده صبح و عصر و يا زيره 5 گرم سائيده با يك استكان گل قند صبح و عصر به كار برند.
نسخه :
هيل غرابى 5 گرم
دارچين 5 گرم
باديان 10 گرم
مصطكى 5 گرم
همه را نرم كوبيده در يك ليوان گل قند حل كرده روزى سه قاشق غذاخورى .
نسخه :
جوزهندى 5 گرم
فلفل 5/2 گرم
شكر 10 گرم (بادشكن )
همه را نرم كوبيده روزى چهار قاشق مرباخورى كفلكه نمايند اين نسخه علاوه بر هضم كنندگى غذا، محلل رياح نيز مى باشد
عطش يا تشنگى مفرط
اين بيمارى بيشتر در افرادى به وجود مى آيد كه مبتلا به بيمارى قند مى باشند غير از بيمارى قند بيمارى ديگرى به نام ديابت بى مزه (مرض قند بدون قند) كه در اينجا قند در ادرار نيست اما بيمار داراى عطش فراوان است و گوئى عاشق آب است ، در خون ريزيها و تصادفات و هنگامى كه مقدارى زياد خون از بدن دفع شده باشد بيمار مبتلا به عطش زياد مى گردد، خوردن غذاهاى شور و چرب ميل به خوردن آب را زياد مى نمايند.
درمان :
سكنجبين با آب گرم نوشند و حب صبر با ايارج فيقرا بكار برند تا بدن از خلط غالب پاكسازى شود. جوشانده باديان به صورت گرم و داغ مؤثر است ، يا باديان را كوبيده با آب گرم كفلمه نمايند، از خوردن غذاى غليظ و چرب و ميوه جات بپرهيزند، در بيماريهاى تب دار كه بيمار مبتلا به عطش ‍ است مى توان از لعاب اسپرزه بتدريج استفاده نمود و عطش بيمار را ساكت كرد.
ماءالشعير لعاب اسپرزه ، لعاب به دانه ، آب خيار، شيره خرفه ، مرباى آلو، شربت آب غوره همگى مسكن عطش مى باشند، غذاهاى سرد و دوغ نيز در تسكين عطش مؤثرتر است . ناگفته نماند كه خوردن آب يخ باعث عطش ‍ مى شود و آب گرم يا نيم گرم در تسكين عطش بهتر است ، در مزاجهاى گرم و خشك كه مرتبا دهان ، حلق و مرى مى خشكد درمان آن با شربت ليمو، سكنجبين ، شيره خرفه ، آب تمرهندى ، آب انار، آب مرباى آلو مؤثر است مبتلايان به عطش شربت بنفشه را با لعاب به دانه و آب انار شيرين مخلوط كرده بتدريج بجاى آب بنوشند، آب برگ خرفه ، آبغوره بى نمك ، و ماءالشعير را با هم آميخته يا به تنهائى مصرف كنند: تمرهندى ، آلوچه خشكه با غذاى روزانه تواءم سازند، اگر معده مبتلا به املاح صفراوى گرديده باشد بدى طعم دهان و تلخى آن و حالت خفقان و تهوع از علائم بيمارى است .
نسخه ضد عطش
تخم كاهو 10 گرم
كاسنى 10 گرم
خرفه 10 گرم
مغز تخم كدو 20 گرم
تخم بارهنگ 10 گرم
همه را نرم سائيده روزى سه قاشق مرباخورى با عرق بيدمشگ يا لعاب اسپرزه و يا شربت بنفشه يا شربت عود ميل نمايند.
دستور
بايستى بيمار استفراغ كند، شربت ليمو، شربت نارنج ، شيره خرفه خورند از غذاهاى خنك استفاده نمايند.
عطش به علت گرمازدگى يا آفتاب زدگى
اگر عطش به علت حرارت آفتاب يا آفتاب زدگى يا به علت آتش و يا واقع شدن در وزش باد گرم يا روزه داريهاى طويل باشد. دست و پاى بيمار را بايستى در آب سرد گذارند و در آفتاب زدگى بايد بيمار را در وان يخ قرار دهند و دست و پاى بيمار را با آب سرد ماساژ داده تا حرارت به وجود آمده فروكش نمايد سر بيمار را بايستى با گلاب بشويند و قدرى تمرهندى در دهان او گذارند تا به تدريج آب آنرا فرو برد.
در عطشهاى مفرط، بيماران مى توانند بدن خود را با آب برگ گل خطمى بشويند، مغز تخم خيار و مغز خربزه و ترنجبين را شيره كش كرده با لعاب به دانه يا لعاب اسپرزه ميل نمايند.
جوشانده ريشه شيرين بيان به تنهائى براى تسكين عطش به كار مى رود. يا خاكشير را در آب يخ و شكر حل كرده بدهند.
ورم معده يا گاستريت
در مزاجهاى صفراوى و دموى بيشتر به وجود مى آيد و در بلغمى و سوداوى كمتر، در مزاجهاى دموى و صفراوى درد سر دل التهاب ، سوزش ، عطش ، سستى ، حالت استفراغ ، سقوط اشتها، زردى يا سرخى زبان ، تلخى دهان ، گرفتگى رنگ صورت متمايل به زردى ، در فشار با كف دست درد شديدى در سر دل احساس مى شود در گرم مزاجان كه پرخون مى باشند بايد فصد نموده و سپس شربت بنفشه ، شربت نيلوفر، آب انار، آب غوره ، آب كاسنى ، و يا عرق كاسنى و يا آب تاجريزى را با گلاب ميل نمايند، كسانى كه مبتلا به خشكى مزاج و يبوست هستند از دستور زير مى توانند استفاده كنند:
تاجريزى 5 گرم ، كاسنى 5 گرم ، گل سرخ 10 گرم ، تمرهندى 10 گرم ، همه را جوشانده با شير خشت ميل نمايند يا فلوس را در آب كاسنى حل كرده ميل نمايند.
بهترين نسخه براى انواع يبوست ها كه به تجربه زياد رسيده است داروهاى زير است .
انجير 200 گرم
تمرهندى 100 گرم
آلوچه خشكه 250 گرم
شكر 250 گرم
همه را جوشانده تا مربا شود سپس هسته ها را جدا كرده خوب مخلوط كنند سپس ترنجبين ، گل بنفشه ، سنا و گل سرخ را مطابق نسخه زير را نرم كوبيده به مرباى فوق اضافه نمائيد، هر شب موقع خواب يك قاشق غذاخورى با قدرى آب ميل نمائيد.
نسخه ايكه بايد به مرباى فوق اضافه شود
ترنجبين 10 گرم
گل بنفشه 15 گرم
گل نيلوفر 5 گرم
سنا 5 گرم
گل سرخ 5 گرم
نسخه يبوست
آب آلو، آب تمرهندى ، رب به ، رب انار، را مخلوط كرده نصف استكان از آنرا در آب حل كرده بنوشند.
زخم معده
مبتلايان به زخم معده و اثنى عشر با خوردن چيزهاى ترش و تند و سرخ كرده ميوه هاى خام سبزيجات و نان طريد و آشها ناراحت مى شوند لذا رعايت رژيم غذاى مناسب در زخم معده و اثنى عشر مؤثر است . در هنگامى كه زخم تازه باشد طباشير و گل سرخ ، تخم ترشك از هر كدام 10 گرم به مدت 6 روز به صورت جوشانده بعد از هر غذا نصف ليوان ميل نمايند. در زخمهاى تازه معده و اثنى عشر نبايستى از داروهاى پاك كننده (منقيات ) قوى استفاده نمايند زيرا زخم را تازه تر مى سازد.
نسخه :
مبتلايان به زخم معده و اثنى عشر مى توانند تا بهبودى كامل روزانه صبح ناشتا و شب از جوشانده زير استفاده نمايند.
ريشه شيرين بيان 15 گرم
مخلصه 5 گرم
آويشن شيرازى 10 گرم
بابونه شيرازى 5 گرم
شاه تره 5 گرم
سنبل الطيب 5 گرم
نعناع خشك 10 گرم
پودينه 5 گرم
زيره 5 گرم
باديان 10 گرم
زنيان 10 گرم
وج يااگيرتركى 5 گرم
مرزنجوش 10 گرم
افسنطين 5 گرم
داروهاى مزبور را بايستى نيم كوب نموده 15 قسمت كرده 15 روز مصرف نمايند. يا زنيان - باديان - زيره - سياه دانه ، بابونه ، مرزنجوش ، آويشن ، گل بومادران ، درمنه تركى ، تخم كرفس از هر كدام 10 گرم ، پس از نيم كوب كردن روزى 10 گرم در 2 ليوان آب 2 ليوان آب جوشانده صبح ناشتا و قبل از شام ميل كنند.
يا گل ماميثا، گل حلوا، مغزناخنك ، بابونه شيرازى و تخم شنبليله را جوشانده صبح و عصر بكار برند.
ضد نفخ معده
داروهائى كه در بدى هضم معده به علت گرمى مزاج گفته شد در اينجا مى تواند مصرف شود.
همچنين داروهاى مؤثر در سوءهضم نيز در اينجا اثر درمانى دارد.
نسخه ضد نفخ معده
هيل غرابى 5 گرم
هيل باد 5 گرم
نرم كوبيده بعد از هر غذا يك قاشق چايخورى در گلاب حل كرده ميل نمايند.
براى رفع آروغ زدن
بعضى افراد عادت دارند كه بعد از تناول غذا مرتب آروغ زنند اين عمل را هواخورى نامند كه ادامه آن باعث گشادى معده خواهد شد و اين عمل ناپسندى است هم براى اطرافيان بيمار و هم براى خود او اين مرض نزد كسانى كه غذا به تعجيل مى خورند و دهان خود را در هنگام غذا خوردن نمى بندند بيشتر پيش مى آيد زيرا به عجله غذا خوردن مقدارى هوا با طعام وارد معده مى شود.
درمان :
علاوه بر رعايت نكات فوق بايستى باديان را نرم كوبيده با گل قند بعد از غذا ميل كنند يا 5 گرم هيل غرابى را نرم كوبيده با گلاب مصرف نمايند. (اين مقدار براى يك روز در سه نوبت ).
نسخه ساده ضد آروغ
10 گرم برگ نعناع را جوشانده آب آنرا سه روز بعد از هر غذا ميل كنند: يا پودينه را نرم كوبيده با هيل غرابى و گلاب بعد از غذا مصرف نمايند.
نسخه :
افسنطين ، سنبل رومى ، آبنوس ، اذخر، تخم كرفس ، شبت ، كرويا، زيره ، دارفلفل ، مشگ و سير همه اينها دافع نفخ و دافع آروغ مى باشند.
نسخه :
مصطكى كوبيده با عسل يا زنيان كوبيده در سركه زايل كننده نفخ و گاز معده مى باشند.
نسخه براى تبديل مزاج و تغيير آن
انيسون 10 گرم
مصطكى 10 گرم
قرنفل 5 گرم