نرم كوبيده با گلاب و سركه حل كرده با قطره چكان در بينى چكانند.
يا لعاب تخم شنبليله و سركه و آب جوش محلول رقيقى ساخته در بينى چكانند يا براده آهن 1 گرم در 2 گرم پوست انار كوبيده در نصف استكان سركه ريخته با پنبه در بينى گذارند بعد از كوچك شدن كورنه ها بينى را با سركه و گلاب بشويند.
زياد عطسه كردن
عطسه بطور كلى مقدار كم آن زيانى ندارد اما زياد از حد آن موجب آفات و آزار خواهد شد اگر در بينى عفونت و يا ماده غليظ وجود داشته باشد عطسه لازم است لذا عطسه در آخرين روزهاى زكام كه ممكن است ماده سفت شده تبديل به چرك گردد خيلى مؤثر و مفيد است ، عطسه هرگاه از حد تجاوز كند و درمان آن لازم گردد بايستى روغن گل ، روغن بيد در بينى كشند و سر را با آب نيم گرم بشويند روغن نيم گرم در بينى بچكانند، ماساژ اطراف چشم گوش و حلق و بينى در تسكين عطسه مؤثر است و براى كم شدن عطسه بايد دهان را باز كنند و در چيزى دور نگاه كنند يا روغن بنفشه در بينى چكانده از دود، غبار، بوها بخصوص سرخ كرده كه باعث عطسه زياد مى شود بپرهيزند و ريحان كوهى و انيسون بو كنند.
فلفل ، سياهدانه ، زنجبيل ، صبر، خريق سفيد به تنهائى يا همگى را با هم سائيده در بينى كشند.
نسخه :
ريحان كوهى 5 گرم جوشانده آب آن را با قطعه اى پنبه در بينى گذارند ريحان كوهى اثرات بسيار خوبى در بند آوردن خون بينى دارد و همچنين آب پودينه .
بيماريهاى دندان
كسانى كه مايلند دارانى دندانهاى سالم باشند رعايت نكات زير بر ايشان لازم است .
1 - نخوردن غذاهاى بسيار سرد و بسيار گرم در تعقيب يكديگر.
2 - جسم هاى سخت را نبايستى با دندان شكست .
3 - جلوگيرى از استفراغهاى مكرر و ترش شدن غذا در معده .
4 - شستشوى دهان بعد از غذا بخصوص در شب و در تعقيب خوردن شيرينى ها.
5 - پرهيز از چيزهاى چسبنده به دندان مثل شيرينى ها، سوهان و نيز پرهيز از ترشيجات .
6 - مضمضه كردن مصطكى قبل از خواب .
7 - پرهيز از خوردن آب در ميان غذاهاى شيرين مخصوصا آب سرد مضمضه كردن سكنجبين در تعقيب و بعد از خوردن شير براى پاك شدن آن و بعد از هر طعام قدرى فوفل بمكند و يا آنرا سائيده با كمى نمك آميخته روى دندانها بمالند. اگر درد دندان و يا عفونت آنها در كار باشد 10 گرم گل خطمى را جوشانده آب آنرا با كمى سركه ممزوج كرده مضمضه نمايند و آب آن را خارج كنند.
براى تسكين درد دندان يك قاشق سركه در نصف استكان گلاب داخل كرده مرتبا در دهان گيرند و پس از مدتى آب آنرا بريزند يا برگ حنا و تخم بارهنگ و عرق گاوزبان را باهم جوشانده سركه اضافه كرده مضمضه نمايند آب گشنيز يا آب بارهنگ براى تسكين درد دندان بصورت مضمضه مؤثر است يا ميوه كاج و ابهل را جوشانده با كمى سركه مضمضه نمايند. گذاردن يك عدد ميخك روى دندان كرم خورده براى تسكين درد آن به علت دارا بودن اسانس ژيرفل ، خيلى مؤثر است .
نسخه براى شستشوى دندانها
مصطكى را كوبيده با سماق و گلنار و فوفل و بلوط و مازو و عود هندى از هر كدام به مقدار كافى برداشته و برابر - همه آنها نمك اضافه كرده با مسواك خيس شده دهان را بشويند. اين فرمول دهان را خوشبو و ترد كرده از پوسيدگى دندانها و نيز از بوى بد دهان جلوگيرى مى نمايند مخصوصا توصيه مى شود كه قبل از خوابيدن با اين فرمول دهان شويه نمايند.
نسخه ديگر
جدوار را سائيده با سندروس سائيده يا اذخر سائيده يا هليله سائيده يا زاج و سندروس را با هم سائيده يا گل سرخ ، زاج و سندروس هر سه را بكار برند عفض را نرم كوبيده در سركه حل كرده مسواك نمايند. برگ گشنيز سائيده با تخم خرفه برابر مازو يا عفض و زاج سبز و فوفل و هليله سياه همه را برابر سائيده مسواك كنند.
براى سفيد كردن دندانها
انيسون را بو داده نرم كوبيده مسواك تر و خيس شده را در آن فرو برده تا دارو به مسواك چسبيده سپس مسواك كنند.
نسخه :
نمك و هسته تمرهندى ، عفض ، و مصطكى را نرم كوبيده مسواك كنند انجره يا ميوه كاج يا مورد يا اذخر يا فلفل يا برگ خيار يا گل زوفا، آويشن و زيره و سركه ، سياهدانه يا باديان و برنگ كابلى را با آب جوشانده يا ريشه خطمى جوشيده همگى را مى توان براى پاك كردن دندانها بكار برد.
نسخه براى مضمضه
سير، كندر، برگ مورد، سركه همگى را نرم كوبيده مضمضه كنند.
كندى دندانها
براى زايل كردن كندى دندانها برگ و تخم سماق و خرفه را با برگ ريحان كوهى بجوند يا ريحان كوهى و نمك مالند و يا هر يك را به تنهائى بكار برند.
جرم دندانها
براى از بين بردن جرم و رسوبات پشت و لاى دندانها نمك 5 گرم ، كف دريا 5 گرم ، صدف سوخته 5 گرم ، درمنه سوخته 5 گرم همه را نرم كوبيده با مسواك محكم جرم را بشويند.
نسخه :
آرد نخود 25 گرم
كف دريا 10 گرم
نمك 10 گرم
صدف سوخته 5 گرم
همه را نرم كوبيده با مسواك تر دهان شويه نمايند مسواك كردن با زراوند گرد نيز براى از بين بردن رسوبات دندانها مفيد است
نسخه :
ابهل يا ميوه سر و كوهى ، پوست انار، ريشه كبر، كف دريا، همه را برابر گرفته كوبيده بكار برند.
تغيير شكل دندانها بوسيله رسوبات
زردى رنگ دندان ها آثار صفرا و سياهى و بادنجانى رنگ ، آثار سودا است اگر رنگ دندان زرد باشد با آب گشنيز و سركه بشويند و آرد عدس ، آرد جو، گل خطمى و آويشن و سركه را مخلوط كرده و مضمضه نمايند و اگر سياه باشد پوست ريشه انيسون ، مصطكى و اشنه و افسنطين را سائيده با روغن گل آميخته روى آن مدتى قرار دهند.
اگر رنگ و تغيير شكل در ميناى دندان نفوذ كرده باشد پاك كردن آن دشوار است اما براده نرم آهن حل شده در عسل مى تواند رنگها را پاك كند.
تورم لثه
تورم لثه را مى توان با جوشانده هليله به صورت مضمضه يا پاشيدن پودر عدس ، گشنيز، مورد، صندل سرخ فوفل ، سماق بهبودى بخشيد و يا آب برگ تاجريزى ، بارهنگ ، آب برگ خرفه را در دهان نگهداشته و خارج كنند و يا سماق را نرم كوبيده در گلاب حل كرده مضمضه نمايند اگر ورم بهبودى نيافت مى توان تخم ريحان يا تخم مرو يا تخم تمرهندى را سائيده در آب اسپرزه ريخته روى قسمت متورم بمالند.
فوفل كوبيده يا كات كبود و زاج و دارفلفل را به قسمت مساوى كوبيده حل كرده پس از جوشاندن دهان شويه نمايند و يا از جوشانده بابونه ، مغز ناخنك ، مرزنجوش تخم شنبليله ، تخم كتان مضمضه نمايند و يا با آب سماق تنها يا آب ليمو و زاج جوشيده مضمضه كنند.
خونريزى از لثه
مورد 10 گرم ، عدس 25 گرم هر دو را بسوزانند خاكستر آنها را با 5 گرم طباشير و 25 گرم سماق 10 گرم مازو كه همه را نرم كوبيده اند مخلوط كرده مرتبا به لثه ها بمالند، بخصوص هنگام شب و اگر قدرى از آن را روى لثه ريخته و بخوابند بهتر است .
خونريزى بطور عموم
درمان :
ريشه انجيار، مورد، آنزورت ، ريشه مرجان ، تخم خرفه ، بلوط، زاج ، گل ارمنى ، گلنار، كندر، و بسفايج ابهل ، خون سياوشان ، سندروس ، صمغ عربى ، شاه دانج ، طباشير، تخم گشنيز، گل بومادران ، كهربا، مصطكى ، بارهنگ ، سماق ، كتيرا.
چند تا از داروهاى فوق يا يكى از آنها را انتخاب كرده روزى 5 گرم نرم كوبيده به صورت كف لمه ميل نمايند، اگر چند تاى آنها را انتخاب كردند تعداد كلى آنها مساوى است با تعداد روز معالجه مثلا اگر 50 گرم دارو انتخاب شده است اين مقدار براى ده روز مصرف مى شود.
پيوره
50 گرم ابهل را نرم كوبيده در 100 گرم عسل ريخته خوب بسرشند روزانه با مسواك دهان و دندانها را بشويند اگر بيمار پر خون باشد بايد فصد كرده و غذا كم خورند و داروهاى خنك مضمضه نمايند.
نسخه :
گل ارمنى 5 گرم
گل مختوم 5 گرم
خون سياوشان 5 گرم
همه را نرم كوبيده با سفيده تخم مرغ آميخته بر لثه ها بمالند مخصوصا هنگام خواب سفيده تخم با فوفل نرم سائيده نيز مفيد است .
يا فوفل را نرم كوبيده با مردار سنگ داخل كرده و دهان شويه نمايند و مدام از صمغ عربى سائيده در دهان روى لثه ها بپاشند.
ممزوج نصف استكان سركه در يك ليوان آب براى خونريزى لثه ها و پيوره به صورت مضمضه خيلى مفيد است .
نسخه تجربه شده بسيار مفيد براى پيوره :
مازو 25 گرم
گلنار 25 گرم
بلوط 5 گرم
فوفل 10 گرم
كندر 5 گرم
همه را نرم كوبيده ، مسواك را تر كنند و با آنها آغشته نمايند، دندانها را مسواك نمايند ميوه كاج را جوشانده با آب آن دهان شويه و مضمضه كنند.
بيماريهاى معمولى زبان و دهان
در افراد پر خون و دموى مزاج كه با سرخى و آب ريزش از دهان و بدى طعم دهان همراه است اول بايد خون گيرى كنند و از چهار شربت خنك و از جوشانده هليله و ايارج فيقرا بدن را پاكسازى نمايند و از آب كاهو، كاسنى تاجريزى بارهنگ گلاب و سماق غرغره نمايند و در آخر آب كلم ، آب كاكنج لعاب كتان مضمضه و غرغره كنند و از جوشانده عدس ، پوست انار، ريشه شيرين بيان و جومقشر غرغره نمايند و در مراحل آخر و روزهاى بهبودى از جوشانده گل بنفشه و بابونه استفاده نمايند آب انار مى خوش و سكنجبين تجويز نمايند سوپ جو، كدو آب انار، سماق و غيره خورند اگر چرك زياد وجود داشته باشد از جوشانده انجير، تخم مرو و قدرى روغن بنفشه مضمضه و دهان شويه كنند اگر ورم سخت و دشوار باشد از جوشانده شنبليله ، انجير يا تخم كاهو و گل سرخ و پوست انار استفاده شود لعاب به دانه و لعاب اسپرزه نيز مؤثر است .
ثقل زبان
يعنى در گفتار و كلام وقفه ايجاد شود و در اين صورت بايد از جوشانده بنفشه ، مغز تخم كدو روغن بادام يا لعاب گل خطمى يا شيره تخم خرفه به صورت دهان شويه و نگاهداشتن آن در دهان استفاده و غرغره كنند و سر را نيز با آب آنها بشويند و نيز بر زبان و گردن و بيخ گوش بمالند.
گل نيلوفر، آب گشنيز، آب تاجريزى ، روغن بنفشه يكى يا همه آنها را در شير حل كرده در دهان گيرند و خارج نمايند و دادن ايارج فيقرا و داروهاى مقوى اعصاب مؤثر است روزها فلفل و خردل ، عاقرقرها، غوره نمك و كمى نشادر در زبان بمالند يا يكى از آنها را جوشانده غرغره كنند و ماليدن آويشن ، خردل عاقرقرحا ريشه كبر و كندوش سائيده بر زبان مؤثر است اگر تكلم خيلى سخت باشد مى توان فرفيون و كندش را سائيده خمير كرده مدام بر پشت گردن گذارند.
نسخه :
زيره 10 گرم
قرفه 5 گرم
دارفلفل 5 گرم
فلفل 5 گرم
شكر 40 گرم
همه را خوب سائيده در نيم كيلو عسل ريخته روزى 3 قاشق مرباخورى اگر بيمار كودك باشد نمك را در عسل حل كرده بر بن زبان بمالند.
اگر اختلال تكلم به علت بيماريهاى جمجمه باشد بايستى به بيمار گل قند عسلى داد و خردل را در عسل و سركه حل كرده هر روز صبح غرغره كنند چند روز بعد از غرغره ، عاقرقرحا و فلفل و خردل را برابر سائيده بر زبان مالند و مرتبا وج در دهان داشته ، بمكند.
نسخه :
نشادر، زنجبيل ، فلفل ، عاقرقرحا، مويزج ، آويشن ، نمك هندى ، بورق ، مرزنجوش و سياهدانه را جوشانده در عسل حل كرده غرغره نمايند.
بثورات دهان و زبان
اين دانه ها كه به علل مختلفى به وجود مى آيد و در بيماريهاى خونى ، قارچى و در حساسيت ها و در بيمارى ويروسى و غيره پيدا مى شود گاهى باعث سوزش و ناراحتى بيمار مى گردد بايستى با داروهاى موضعى مخصوص معالجه شوند.
درمان :
گل سرخ 5 گرم
گشنيز 5 گرم
عدس 5 گرم
ريشه كاسنى 20 گرم
آب شنگ 20 گرم
آب برگ تاجريزى 20 گرم
همه را جوشانده با يك استكان سركه مخلوط كنند و مرتبا مضمضه نمايند.
نسخه :
گلنار، پوست انار، مازو، بلوط، مصطكى ، يك يا چند تاى آنها را كه در دسترس باشد تهيه كرده كوبيده با سركه و آب جوشيده ممزوج نموده در دهان نگاه دارند، مريم گلى يا كلپوره ، آويشن شيرازى ، گل خطمى نيز در اين مورد به كار برده مى شود. گاهى ممكن است بثورات فوق چركين شده و يا حالت قارچى به خود بگيرد و يا قارچها كه فراوان ترين بيماريهاى دهان را تشكيل مى دهند موجب ناراحتى بيمار گردند كه در اين صورت از ساده ترين داروها و مهمترين آنها كه ميوه كاج باشد جوشانده مرتبا غرغره نمايند يا با جوشانده گل سرخ ، سماق ، گشنيز، عدس ، تاجريزى ، يا سركه بكار برند اگر جراحت و زخمها باعث عفونت و بدبويى شديد دهان گردند مى توان از نشادر 5/2 گرم ، نمك 5/2 گرم ، زاج 5 گرم همه را نرم كوبيده در سركه جوشانده مضمضه نمايند.
نسخه :
آب برگ كاسنى يك ليوان ، آب برگ تاجريزى يك ليوان مخلوط كرده 25 گرم گل سرخ را جوشانده آب آنرا به داروهاى فوق اضافه نموده مضمضه كنند.
نشاسته ، گل سرخ ، طباشير، عدس مقشر، تخم خرفه ، گشنيز، سماق ، صندل سفيد، گلنار، سنا از همه برابر هم با قدرى شكر همه را درهم سائيده در دهان بپاشند و مرتبا اين عمل را انجام دهند تا بهبودى حاصل شود و بعد از آن قدرى گلاب و سركه در دهان گيرند.
نسخه :
كتيرا 5 گرم
نشاسته 10 گرم
طباشير 5 گرم
شكر 15 گرم
همه را سائيده به تدريج در دهان بپاشند.
نسخه :
زاج 5 گرم
نمك 5 گرم
نشادر 5/2 گرم
همه را نرم كوبيده در سركه حل كرده غرغره نمايند.
نسخه :
گل بومادران 10 گرم
برگ مورد 10 گرم
مغز ناخنك 10 گرم
گل سرخ 5 گرم
گل بنفشه 10 گرم
آمله مقشر 5 گرم
پوست هليله زرد 5 گرم
به مدت 7 روز اين جوشانده را صبح و عصر غرغره نمايند.
نسخه ديگر
برگ مورد 10 گرم
بومادران 5 گرم
تكمه گل 5 گرم
جومقشر 10 گرم
پوست انار 10 گرم
سه روز اين جوشانده را صبح و عصر مضمضه نمايند (يا غرغره كنند)
نسخه :
بهترين راه در ابتداى معالجه اين است كه همانطور كه مكرر گفته شده بدن را از خلط غالب پاكسازى نمايند كه در اينجا بهتر است به وسيله جوشانده پوست هليله زرد در آب تمرهندى و دادن شربت بنفشه درمان را آغاز كنند.
نسخه :
گاهى شدت عفونت به حدى زياد است كه باعث ناراحتى اطرافيان بيمار مى گردد در اينجا بايستى از نشادر، ريشه شيرين بيان ، مرمكى ، هر يك يك گرم كوبيده روى زخم بپاشند و سپس با آب توت سياه و جوشانده سماق و شاخه هاى زيتون و يا جوشانده عدس ، گلنار، گل سرخ ، كزمازوج ، غرغره نمايند. يا از برگ حنا كه در گلاب اضافه كرده باشند مضمضه كنند. اگر به اين فرمول سماق يا گشنيز يا عدس مقش يا صندل سرخ يا فوفل اضافه كنند مؤثرتر است اگر آب ريزى از دهان زياد بوده كه موجب ناراحتى بيمار شود بايستى عفض را در آب تاجريزى پس از كوبيدن و نرم كردن اضافه نموده قدرى سركه به آن بيفزايند تا از سيلان و آبريزش دهان جلوگيرى شود. اگر از اين معالجات خشكى زيادى در دهان پديد آيد مى توان دهان را با روغن گل چرب كرد. (عفض يا مازو، كزمازج يا چوب درخت گز).
نسخه :
جوشانده برگ گل شبو يا عفض يا عدس يا حنا يا هيل يا فوفل يا گشنيز سوخته يا پوست انار و گل زوفا و نمك طباشير، كبابه چينى ، در دهان بمالند و يا از سائيده گل سرخ با بلوط يا تخم خرفه در دهان بپاشند.
زخمهاى فرورونده دهان (آكله ) و آفت ها دپم فى گوس
درمان :
پاكسازى و تنقيه بدن به وسيله افتيمون سه روز، روزى 10 گرم افتيمون را صبح و عصر دم كرده ميل نمايند ناگفته نماند كه افتيمون را نبايد جوشانيد زيرا طاقت جوشيدن را ندارد بعد از تنقيه سركه را با سماق آميخته و كمى جوشانده مضمضه نمايند يا زاج ، عاقرقرحا يا ماميران و هليله و سركه را جوشانده مضمضه كنند تا از پيشروى باز ايستد و جلوگيرى به عمل آيد، مضمضه جوشانده ريشه انار براى زخمهاى دهان خيلى مفيد است .
نسخه :
گلنار 5 گرم
صبر زرد 5/2 گرم
گل ارمنى 10 گرم
پوست كدوى سوخته 10 گرم
كندر 5 گرم
كات كبود 5/2 گرم
مردار سنگ 5/2 گرم
سفيداب 5 گرم
همه را نرم سائيده به محل زخم بپاشند.
سيلان يا آب ريزش دهان
در حرارت و رطوبت معده و وقت خالى بودن شكم يا كم كردن غذا زياد مى شود و در زمان سيرى كمتر مى گردد.
درمان :
آب غوره آب انار نوشند و 5 گرم برگ كاسنى را با 50 سانتى گرم نمك نيم كوب كرده كفله نمايند.
نسخه :
سماق 10 گرم
عدس 20 گرم
گل سرخ 10 گرم
برگ توت 20 گرم
همه را نيم كوب كرده به مدت 5 روز مضمضه نمايند.
و روزانه با خوردن اطريفل صغير مداومت نمايند و در هنگامى كه ضعف معده و سردى و بلغم غالب باشد درمان را با ايارج فيقرا ادامه بايد داد و از جوشانده تخم ترب تخم شبت و ريشه شيرين بيان كوبيده در عسل ريخته روزانه استفاده نموده يا انيسون ، مصطكى را نرم كوبيده در گل قند حل كرده تجويز نمايند.
خردل 2 گرم قند، 20 گرم درهم سائيده روزى سه قاشق چاى خورى ميل نمايند، كندر يا مصطكى بجوند اگر بيمار طفل باشد آقاقيا را در سنكنجبين حل كرده در دهان بمالند و بالغين مى توانند كنجد بو داده را با شكر آميخته هر شب وقت خواب يك قاشق مرباخورى ميل كنند.
نسخه :
تخم كرفس 10 گرم
تخم زردك 15 گرم
تخم شبت 15 گرم
قرنفل 5 گرم
مصطكى 10 گرم
عود 5 گرم
عسل 250 گرم
داروهاى فوق را نرم كوبيده در عسل ريخته بسرشند روزى سه قاشق مرباخورى .
اين فرمول مقوى معده خوشبو كننده دهان ، هضم كننده غذا و بادشكن و از بين برنده بلغم و مفيد براى بواسير و سردى سيلان آب دهان و قاتل كرم شكم و پاك كننده مثانه از رسوبات است .
برطرف كننده بوى بد دهان
انيسون يا بابونه يا بادرنجويه را به صورت مضمضه با سركه يا پوست بالنگ ، سنبل الطيب ، قرنفل ، جوز هندى ، نارمشگ ، كبابه چينى ، زنجيل ، بسبابه و سعد كوفى را كوبيده قرص ساخته بمكند (از هر كدام 10 گرم روزى 3 قرص ).
بوى سير و غيره از دهان را به وسيله جويدن يك داروى بودار مثل ميخك ، جوز هندى و قهوه و حتى چاى مى توان برطرف كرد.
داروهائى كه بوى نامطبوع دهان را زايل مى كنند.
باقلا و عدس بو داده ، سداب و گشنيز و برگ توت و پودينه ، زرنباد، باديان هر يك از آنها را به تنهائى يا با هم بايد جويد و آب آنرا فرو برد.
ورم لوزه ها
در بسيارى از بيماريهاى دهان و بيماريهاى عفونى ، لوزه ها متورم و يا چركين مى شوند كه درمان زير مؤثر است . مغز فلوس ، ترنجبين ، و آب كاسنى و آب تاجريزى را براى پاكسازى و از بين برنده جرم بيمارى زا بكار مى برند يا رب توت سياه و گلاب و سركه بمالند يا آمله مقشر با با دوغ گاو آميخته غرغره كنند، اگر درد و سوزش حلق و لوزه ها از بين نرفت ، پوست انار، عفض ، عدس ، مورد و سماق را نرم كوبيده در گلاب حل كرده و غرغره نمايند خوردن آبجو و روغن بادام اگر بيمار مبتلا به يبوست باشد نافع است خوردن آب آلو تمرهندى مفيد مى باشد دستورات فوق براى كسانى كه مبتلا به زيادى خون و دموى مزاج باشند نافع تر است . ناگفته نماند كه در ورم لوزه ها لازم است از داروهاى ضد چرك شيميائى هم استفاده شود.
ورم لوزه ها در صفراوى مزاج
علائم
يبوست ، تلخى دهان ، سوزش زبان ، شدت التهاب و عطش زياد برقرارى درد لوزه ها در بلع .
درمان :
تمرهندى ، شيرخشت ، يا جوشانده خيار شنبر يا فلوس و ترنجبين براى تنقيه و پاكسازى بدن .
نسخه :
آب برگ كاسنى ، آب تاجريزى ، رب توت سياه ، آب گشنيز، آب بارهنگ ، گلاب ، لعاب اسپرزه ، لعاب تخم خطمى ، لعاب به دانه و مغز فلوس را مى توان غرغره نمود.
ماءالشعير با روغن بادام و شيره خرفه مؤثر است .
ورم حلق و لوزه ها در بلغمى مزاج
علائم :
نرمى و سفيدى محل ورم ، وجود درد و سوزش و دراز و شل شدن لوزه ها مثل دم موش .
درمان :
خوردن گل قند عسلى هر روز صبح و بكار بردن قرص صبر و غرغره خردل و سكنجبين مفيد است و اگر درد زياد باشد غرغره كمى نشادر مؤثر است ، انجير و مويز جوشانده يا صبر را در آب گرم حل كرده غرغره كنند و بخور چوب شبت به لوزه ها نيز توصيه مى شود.
ورم در سوداوى مزاج
علائم :
سفتى و تيرگى رنگ كام و زبان و لوزه ها، ترشى دهان
درمان :
دادن افتيمون و سكنجبين و ماءالجبين لازم است و غرغره با رب توت و شيره تازه روغن بادام و لعاب تخم شنبليله و قدرى نمك مفيد و مؤثر مى باشد.
اينگونه بيماران بايد آب گرم خورند و مرتبا آب گشنيز و آب كاهو در دهان گيرند.
ورم پرده حلق (شراع الحنك )
در بيماريهاى ميكروبى و ويروسى و نيز بيماريهاى باكتريائى پرده حلق ورم كرده گاهى فلج مى شود كه اين فلج در بيمارى ديفترى كه به موقع معالجه نشده باشد ديده مى شود و مهمترين علائم آن خارج شدن مايعات از بينى در موقع بلع است .
درمان با گياهان
داروهاى زير را نيم كوب كرده جوشانده آب آنرا غرغره نمايند.
بابونه 5 گرم
گل بنفشه 5 گرم
تخم كدو 5 گرم
مغز فلوس 5 گرم
درمان ديگر كه بيشتر بصورت خوراكى مصرف مى شود.
لعاب تخم شنبليله 10 گرم
لعاب تخم كتان 10 گرم
لعاب تخم مرو 2 گرم
كتيرا 5 گرم
صمغ عربى 5 گرم
تخم خطمى 5 گرم
قدامه شيرازى 5 گرم
همه را نرم كوبيده با كمى نبات سائيده روزى چهار قاشق مرباخورى در نصف ليوان آب جوش حل كرده پس از لعاب دادن ميل شود.
درمانى كه عقيده دارند به وسيله آن از سرطانى شدن جلوگيرى مى نمايند.
آب برگ كاهو، آب برگ گشنيز، مرتبا غرغره كرده و در دهان نگهدارند و پس ‍ از خسته شدن خارج نمايند. اگر مزمن و سفت و سخت شده باشد آنغوزه را در عسل حل كرده روى لوزه ها بمالند.
دراز شدن زبان كوچك
در اين بيمارى كه زبان كوچك بزرگ شده و مزاحم بيمار مى شود و مرتبا حالت تهوع ايجاد مى كند درمان زير مؤثر است .
نسخه :
اسپرزه 10 گرم
گل خطمى 10 گرم
به دانه 5 گرم
در آب جوش حل كرده و مرتبا غرغره نمايند.
خناق يا خروسك
اين بيمارى بيشتر در كودكان و شب هنگام پيش مى آيد و باعث وحشت اطرافيان بيمار مى گردد زمانى كه حالت بيمار رو به وخامت مى گرايد بايستى هر چه زودتر به پزشك مراجعه شود زيرا خطر خفه شدن در كار است . لاكن در خروسكهاى ساده و بدون تب و تورم خارجى گلو، داروى زير مؤثر است .
بابونه شيرازى 5 گرم
فلوس 5 گرم
گل خطمى 5 گرم
جومقشر 10 گرم
گل بنفشه 5 گرم
اين داروها را پنج قسمت كرده پس از جوشانده روزى 4 نصف استكان بدهند.
ماليدن عسل از داخل در حلق مؤثر است داروهائيكه از راه خوراكى و يا طريق غرغره به كار مى رود بايستى نيم گرم باشد.
درمان در بيمارانى كه مبتلا به تب مى باشند.
گل بنفشه 5 گرم
گل خطمى 5 گرم
ريشه كاسنى 10 گرم
پرسياوشان 5 گرم
خارخسك 10 گرم
مغزناخنك 5 گرم
سه پستان 5 گرم
گل پنيرك 5 گرم
پس از نيم كوب كردن بر حسب سن بيمار از 5 تا 1 گرم دارو را در يك ليوان آب جوش حل كرده پس از چند ساعت كه دارو خيس خورد جوشانده هر چهار ساعت نصف استكان بدهند.