.é·×DV ½D¿µ ³¿d êCpF ÖÔvC êDèçCo 
íϵ CßØÏwNÞCßwÛDOwN íOd ÙÇNßìF pìº DNßìF CßÏhnNÓ CßÜ×C ÝënÎC DèëC Dë
Ô¾C CldCDèì¾ CÞlWN ÙÎ ÚD¾ ,ÚÞpÆnN ÙÇÏ·Î ÙÇÎ p@ì@h Ù@Ç@Îm D@è@Ï@çC
ÕCÞ ÙÇÎ íÆqCßçCß·VoD¾ Cß·VoC ÙÇÎ Ðì ÚC Þ ÙÇÎ Úmßë íOd DçßÏhlN
Dèì¾ éÛßÇw× pìºDNßìF CßÏhlN ÚC cDÜV ÙÇìϵ xìÎ ,Ùìϵ ÚßÏØ·N D@Ø@F
ÚßØOÇN D× Þ ÚÞlGN D× ÙÏ·ë ÕCÞ ÙÇÎ ´DO×
éÎöDw× êCpF ÙëpÆ ÚAp éÆ ÖkpÆ §pµ éOznÊ MDwÏ@V qC í@Ç@ë ok
íÛCÞCp¾ PìØçC ,kCp¾C ÚDì× ok íwÜV ¯FCÞo PçCrÛ Þ íÆDJ íÜ·ë,½D¿µ
ÚA éF éÆ PvDç é¿wϾ Þ DèOØÇd éÏwÏv Èë pF íÜG× ÝëC Þ P@vCÐñD@Â
.ÖkpÆæoDzC
rìZ Þk PvC ækpÆ kDèÜ¡ìJ oß²Ü× ÝëC Ýì×DN êCp@F ÖÔ@vC é@Æ í@çCo
Èë ÖÞk ,ærëpº ÝOzCk éËÛ ÖCoA êCpF pìFClN é@Ï@w@Ï@v È@ë ÍÞC:P@vC
ÙëkpÆ pìw¿N éÆ íÎÞC MDëA .MCqDW× ÚCßܵ éF pËëk pì@FCl@Né@Ï@w@Ï@v
DØèÜ× ldCÞ ÐÆ CÞlÏVD¾ íÛCrÎCÞ éìÛCrÎC)) :kpÆ ÚDìF Co D¡e¾MCqD@W@×
Èë ÚkpF ÝìF qC êCpF ÙìÛCkí× éÆ êo߬ ÚDØ@ç í@ÎÞ ((÷l@Ï@V÷D@×
,lzDF Ùç lëlz æqClÛC pç MCqDW× ,Pw@ì@Û í@¾D@Æ MCqD@W@×,æD@Ü@Ê
PëDÜV Þ ÖpV ÍDd ,PwìÛ í¾DÆ PëDÜV Þ ÖpV ´ßÂÞ qC êpìÊßÏVêCpF
´ßÛ qC éZ Þ DèÏOÂ Þ Dèëkqk ´ßÛ qC éZ ,lzDF Dè@ì@O@¿@µ í@F ´ß@Û qCé@Z
D× éÆ PvC æDGOzC ÝëC ,íÊlÜÛCo ok í«DìOdC íF ÐS× Dèì¬DìO@dCí@F
oD¡¾ MCqDW× êÞo ¯Ã¾ PëDÜV Dë ÖpV Èë qC êpìÊßÏV êCpFÙìçCßiF
Ðϵ ÚA kßh lëDF ?PwìZ PëDÜV Þ ÖpV ÚA ´ßÂÞ Ðϵ lëk lëDF.ÙëoÞDìF
Þ Ðϵ êkDµ o߬ éF éÆ êkDµpìº kCp¾C koß× ok æDË@ÛA ,kp@FÝ@ì@F qC Co
í×pV ,ÚD컬 PÎDd íµßÛ êÞo ¯Ã¾ Þ koClÛ kßVÞ ÖpV´ßÂÞ MDGVß×
.kpìÊ Moߤ MCqDW× lÛßzí×HÇNp× Co
Pµpv éÎöDw× ÝìØç ,ÖqÓ MCopÃ× qC :ÙÛqí× HÏ®× ÝëC êCpF íÎD@S@×
ok ÚDÊlÜÛCo éÆ kßzí× éì¤ßN DØñCk .PvC íÊlÜ@ÛCo ok P@Ã@G@vÞ
pÊC .lÜÛCpÛ pO¡ìF PµDv ok pO×ßÏìÆ 4 .ÔS×) Pµpv ÚÔ¾ qC pèzÐhCk
oClÃ× pç ,Ùëlz ÐñD ¢ëCpF íÜìËÜv éØëpV D× Þ kpÆ À@Ï@i@Ní@w@Æ
kß¡Û ívopF ÖpV ÝëC ´ßÂÞ Ðϵ pÊC lzD@F Ý@ì@Ë@Ü@v é@Ø@ëp@VÙ@ç
Ùç ykßh Ô¤C éÆ íÊlÜÛCo p×C ok D¤ß¥i× ,PwìÛ í¾DÆMCqD@W@×
éÆ íwÆ ÚA éÇÜëC êCpF ,PvC Dè·× DèNCqDW× íÜ·ë koCk íNCqD@W@×È@ë
ykßh lÜÆí× PÆpd ÚDFDìF Dë pèz ok oCÞ éÛCßëk Þ kpìÊí×P@µp@v
Þ PvC p®h §p·× ok ¢ÜìzD× Ùç ,PvC p®h §p·× okéØç qC ¢ìF
.¢ÛDVÙç
éÛ Þ kßzí× ÞC ¸ÛD× (íÎD× Þ) í@ÛD@V p@®@h é@Û ÍD@d Ý@ì@µ ok í@ÎÞ
ÚA qC éÆ koCk kßVÞ pËëk Ðϵ éÏwÏv Èë éÇÜëC êCpF ?CpZ,Dè@NCqD@W@×
,kßz ¢·ÛD× oDw¾C Èë lÜÛD× lçCßhí× MCqDW× .lçkí× ÐçCo ÞC ½p¬
Dë íwÆDN ælÜÛCo Èë DØz .lçkí× oCp oD¡¾ PeN Co ÞC pËëk ÐϵÚA D@×C
ÀÏOi× êDèNCqDW× Dë Þ ,ÞpÛ lÜN éÆ lìÜÆ é²µß× Co éëCpÆ æl@Ü@ÛCoÈ@ë
Èë éÆ lzDF éO¾pÊ oCp í¯ëCpz ok ÞC pÊC D×C ,l@ëß@z ÐñD@¢@ëCp@F
ok ÚD×ßN 12 .ÔS× éaÛDÜZ lëAí× ÚÞpìF éÆ fG¤ qC Þ ækpÆæoDVC ÝìzD×
Co ÚD×ßN 6 .ÔS× ÚßZ lÛoßiÛ ÚDÛ yCækCßÛDh Þ ÞC lëDF lzDFéOzClÛ l@×A
yoDìOhC ok Co ÝìzD× Ckp¾ ÓCÞ lçk ÐëßeN ÝìzD× H@dD@¤é@F l@ëD@F
ok ÚD×ßN 20 Þ ,lÜÆ æpìº Þ ÅÔèOvC Uph Ùç ÚD×ßN 20 Þ,koCnÊíØ@Û
ÚDV lìëßËF Þ lìÜÆ é²µß× oßV oCrç Co ÞC pÊC lÛD×í× íÂDFÞC êCpF qÞo
PÛClÛq Þ lÜÜÆí× éØëpV Co ßN oClÃ@× ÚÔ@¾ ,P@vC p@®@hok Mkß@h
pÊC Þ kpGF éÛDh éF ÚD×ßN 20 lëDF DØOd éÆ oD¡¾ ÚA ÐFDÃ×ok ,lÛp@Fí@×
qC ÞC qDF ?lÜÇF lÛCßNí× oDÇZ koClÛ Co yCéa@F Þ ÚqÚl@ëk êÞo kp@G@Û
PÆpd DèÛDFDìh ok Pµpv éF Þ koCnÊí× qDÊ êÞoCo ¢ëDJ kÞq fG¤
ykßVÞ pF pGV Èë ,lëDìF ok ÚD×ßN 120 ÚA lëDFÍDd pç é@F ,l@Ü@Æí@×
ok Ùç é²µß× Þ kßzíØÛ ypv MCqDW× éÆ PvCÝëC ,lÜÆí× P×ßÇd
ÝìËÜv ÙëpìËF Co ÞC êßÏV ÙìçCßiF D× pÊC xJ .PwìÛpRß× pËëk DWÜëC
lëDF ¢NDGVß× Þ Ðϵ æCo qC ,lÜÆíØÛ Pvok Co êoDÆMCqD@W@× Úkp@Æ
éÆ ÙëkpÆ êoDÆ ÔS× Ùëlz koCÞ MDGVß× Þ Ðϵ æCo qCíOÂÞ .Ùëßz koCÞ
koÞDìF ok Co yCéaF Þ Úq Uph ,ÚkpÆ oDÆ í×CoA éF PµDv7 êqÞo DF ÞC
éF PvC yoDìOhC ok éÆ Co êCéëD×pv Þ kßh ÚDV éÆ PwìÛéÛCßëk Ùç ÞC
Dèëkqk ok éÎöDw× ÝëC .lÜÆ ÚClÛq oDO¾pÊ Co kßh Dë ÞkqClÜ@ì@F p@®@h
éØç ok ,Pwç Dèì¡Ç×kA Þ DçDÛq ok ,Pwç DèëoCß@i@FCp@zok ,P@w@ç
.Pwç (DèOëDÜVÞ Dè×pV)
ÙëoßiÛ ECpz ÙìëßËF ½p¬ ÝëC qC .kpF ÝìF qC lëD@F Co MD@G@Vß@× x@J
oD×A) lÜwëßÜF (Co ÚA ößv XëDOÛ) Dç é×DÛqÞo QkCßd ée@¿@¤ ok D@ØñCkÞ
,Dèì¡Ç×kA ,DèOëDÜV ,Dè×pV l¤ok æDWÜJ ok lÜÜìFí× lÛpì@Êí@×é@Æ
½p¬ qC Þ (koCk PÎDhk êoCßiFCpz Þ íOw× ,MD¾kD¥N Þ DèìO@¿@µí@F
ÖDØN ok ,lzDF éOzCk kßVÞ êoCßiFCpz éF Äëß¡N MDGVß× ÖDØ@Np@Ë@ëk
Þ lzDF íÊoCßiFCpz Þ íÊoCßiì× éF Mßµk Dçp·z Þ Dè¿ìÜ¥N,DèÎr@º
Þ kßz êoCßiFCpz éF Äëß¡N Þ lzDF Ýì·N örV p×C ÝëC ,xÎDW×ÖDØ@N ok
éF Öl ⁽¹⁾ ,lzDF pNkDëq êpËëk æqD»× pç qC ízÞp¾ EÞp¡@×æqD@»@×
ÚA qC éÆ lzDF éOzCk kßVÞ Mßµk êßÏFDN Èë kÞoí× íÛCßVpç éÆ ÖlÂ
ykßh oDÆ DèÜëC ! lëoÞDìF Àëp¡N ,koCk kßVÞ DWÜëC ok Dç ((æpì@ºÞ))
.lÜÆí×Co
MCqDW× DÛq êCpF ÖÔvC .PvC ÐìGÂ ÝëC qC Ù@ç D@Ûq Þ ½D@¿@µ é@ÎöD@w@×
kDëq ,MCqDW× êÞo ÖÔvC éÆ lëlëk ÍDd Ýìµ ok íÎÞ PvC ÐñDÂlël@z
oCp ÐÇ¡× Þ oCßzk íÏìh Co Úlz PFDR Äëp¬ CnèÎ Þ PvC ækpÇÛéìÇ@N
DÛq íwÆ éZ lÜÜìGF Þ lÜÜÆ xwWN lÛÞpF kCp¾C éÆ é@O@vCß@i@ÛÞ ækCk
éOGÎC .lÛCkí× Pzq ÖÔvC Co oDÆ ÝëC .lÜÆíØÛ DÛq íwÆéZ Þ l@Ü@Æí@×
lçCßhíØÛ D×C ,PvC ælz ÐñD ¢ëCpF lëlz MCqDW×lz PFDR D@Ûq p@ÊC
éF Äëß¡N Co Ökp× lçCßhíØÛ Þ kpìËF MCqD@W@× æCoqC Co ÚD@Ûq êß@Ï@V
DÃÏ®× ,æDÜÊ qC ÄìÃeN Þ xwWN DF ÖÔvC DvDvC ÞlÜÆ ÄìÃeN Þ xwWN
ÀÎDi× Ökp× ÚDçDÜÊ À¡Æ êCpF ÚkpÆ ívßvDVD@F ,P@vC À@ÎD@i@×
⁽²⁾ .((CßwwWNÓÞ)):PvC
êDèçCo ?lÜÆí× æqoDG× æD@Ü@Ê ¢@ëCl@ì@J D@F æCo é@Z qC ÖÔ@vC x@J
éÆ PìFpN kßh Þ ,pÇÜ× qC íèÛ ,½Þp·× éF p×C é²µß× .koCkêkl@·@O@×
(íGvDÜ× êDèçCo) kßh êDV ok ,kpÆ PìFpN lëDF oß®ÜëCCo Ökp@× Ô@¤C
éÆ lçkí× oCp ívDvC pF Co íÊlÛq ÍߤC éÆ PvC ÝëC pËëkíÇë .PvC
ClìJ æDÜÊ éF XììèN Þ Äëß¡N MDGVß× Þ íçCpØÊ Þ PëCß@ºMD@G@Vß@×
éOznÊ MDwÏV ok éÆ ,PvC ÐìG ÝìØç qC ½D¿@µé@ÎöD@w@× .kß@¡@Û
´Þp¡× UCÞkqC Äëp¬ qC ærëpº lÜÆí× ¢zßÆí¾p¬ qC ÖÔvC ÙìO¿@Ê
éëA lÜZ ok) lÜÆí× P¿ÎDi× pSÆC ld ok kpWNÞ PFÞrµ DF ,kßz ´DG@zC
ÙÆkDGµ Ý× ÝìeÎD¥ÎCÞ ÙÇÜ× í×DëÓC CßeÇÛCÞ)):lÛCßh ÙìçCß@h l@·@F
pOhk Þ pwJ DØOd Þ DØOd :lÜÆí× Äëß¡N UCÞkqC éÎöDw×éF ,( ((ÙÇñD×CÞ
qC ,xJ .(ÙÜÆ fëp¡N éëA ÚA ok DN lzDF lëDF éÎöDw× ÝëC) lÜÜÆUCÞkqC lëDF
éF lëlz Äëß¡N kß¡Û ÙçCp¾ íO¿µ íF MDGVß× éÇÜëC êCpF½p@¬ È@ë
PvC ÀÎDi× íÏÇz pç ok kpWN Þ PFÞrµ DF Þ lÜÆí×UCÞkqC
kp× Èë éÆ ol ÝìØç ?PvC í¾DÆ UCÞkqC DèÜN DëA pËëk ½p@¬ qC í@ÎÞ
êßv éF ¢OGºo pËëk lzDF éOzCk pçßz Úq È@ë Þ l@zD@F é@O@zCkÚq
éF ¯Ã¾ éÆ) kßzí× MDÛCßìd í©·F ÐS× Þ ,kßzíØÛ Xìì@è@NÚCp@Ë@ëk
(?lÛoCk éVßNkßh P¿V
DçpNßGÆ .lÛCæl¡Û ælëp¾A kCqA Þ lÜÜÆí× Ðص ærëpº ÙÇd éF MDÛCß@ì@d
pËëk MDÛCßìd í©·F .lÜOw@ç P@¿@V ,MD@ÛCß@ì@d qC p@Ë@ëk í@hp@FÞ
Dè¾pd ÝëC Þ P¿V EDwd Þ lÜOwìÛ oß®ÜëC ßçA Þ HvC Þ lÜ¿vßÊÐS@×
ok D¤ß¥i× DèÛA ok ækD× xÜV Ùç Þ pÛ xÜV Ùç íÎÞ ,Pwì@ÛoD@Æ ok
Co pÛ xÜV Þ lÛoClÛ íÊkD×A DvDvC Úlz oCkoDF êCpF r@V D@çí@¡@dÞ
pNßGÆ Þk éÆ pNßGÆ ÐS× ,lÜÜÆí× íÊlÛq P¿V éÆ íëDèÛCßìd.lÛpën@J
éÆ PvC ÝëC ÚD¡ërëpº Pì¤Dh Ô¤C DèÜëC ,lÜOwç P¿V ÙçDF ækD× Þ pÛ
Þ koCk êpËëk ækD× êDçpNßGÆ éF Ù¡Z pÛ pNßGÆ ÚA éÛ ,lÛpËëlÇëDF ¯Ã¾
.koCk pËëk pÛ pNßGÆ éF Ù¡Z ækD× pNßGÆÚA éÛ
êCêkCqA Pì¤Dh êÞo ,kßh MCßèz qC íNß@è@z p@ç ok ÚD@w@ÛC í@ÎÞ
Þ ærëpº DF éÛ lçk ÖDWÛC lëDF ÀìÏÇ@N D@F Co ¢@ëD@çoD@Æ é@Ø@ç ,koCké@Æ
Pwç ÖqÓ «pz lÜÆ Ùç UCÞkqC ÚDwÛC pÊC éÆ PvC ÝëC .P·ìG¬oDGVC
qDF lO¿ìF pËëk Úq éF éÆ ¢Ø¡Z kp× íÜ·ë ,PwìÛ í@¾D@Æ «p@zí@ÎÞ
ok Co ykßh Úq ÚA éÆ í¯ëCpz ok D¤ß¥h ,kßzí× XììèN¢O@G@ºo
ÝëC .pËëk kp× éF PGwÛ Úq o߬ ÝìØç Þ ,lçlF oCp íWìè׸¨Þ È@ë
Þ PvC ÐñD êkßìÂ Þ kÞld Èë kp× Þ Úq êDèNpzD·× ok ÖÔvCéÆ PvC
«DGNoC éÆ PvC ækpÆ (¸¨Þ ) ÝëC êCpF ¯Ã¾ Þ ¯Ã¾ Co kßìÂ Þ kÞldÝëC
pËëlÇë MCßèz íÜ·ë ,lzDF oÞA XììèN éÆ lzDGÛ íÏ@Ç@z é@F kp@×Þ Úq
.kßzí× ÝzÞo Ô×DÆ HÏ®× ÙìÛCßhí× l·F éÆ íNDëA qC .lÜÜÆ ÈëpeNCo
.ÚmC éÎöDw× 
!PvC ´ßÜØ× íÏG ÚmC ÚÞlF ÚCpËëk éÛDh éF kÞoÞ           
ÝëC éF «ßFp× ,PvC ÚmC éF «ßFp× ,T@e@F ÍÞC ok æl@z MÞÔ@N MD@ëA
ÚmC Þ ÖÔµC ÚÞlF ,kßz íwÆ éÛDh koCÞ lçCßhí× êkp¾ pÊC éÆP@vC
íÎÞ koClÛ Úq ´ß¨ß× éF £D¥OhC éëA év ÝëC .koClÛ kÞoÞ Ädí@Ï@G@Â
Ó CßÜ×C ÝënÎC DèëC Dë)) PvC ÝëC éëA .koCk «DGNoC Úq ´ß¨ß×éF pO¡@ì@F
ÐçC êC ((DèÏçC íϵ CßØÏwN Þ CßwÛDOwN íOd ÙÇNßìF pìº DNßìFCßÏ@hl@N
ÚDNkßh éÛDh) ÚDNkßh í¥iz éÛDh qC pìº êCéÛDh éF r@Êp@çÚD@Ø@ëC
ÚDNokCpF éÛDh éF Þ ÚDNpçCßh Þ okD× Þ olJ éÛDh éF íOd Þ (PvCíÜSOw×
ÐçC pF Þ lìÜÆ uDÜìOvC ÔG éÇÛA pË× lëß¡Û koCÞ ækqpv íÎÞCÄëp¬ éF
ÚA ÐçC ¢×CoA Þ P¿ÎC Þ xÛC íÜ·ë lìÜÆ uDÜìOvC .lìÜÆ ÖÔvéÛD@h ÚA
.lìÜÆ HÏVCo éÛDh
pç íÊkCßÛDh Þ íÏhCk íÊlÛq éÆ PvC íÜzÞo oDìwF éOÇÛ È@ë Ý@ëC
ÐhCk êCpF pËëk xÆ pç qC íwÆ pç Þ PvC ykßh £ß@¥@i@×x@Æ
íÊlÛq ÐhCk ækqpv íwÆ pÊC CnèÎ Þ koCk íOwëDFokÞo kßhíÊlÛq
ÚAp .lÜÆí× ClìJ íËZDKOvk Þ ´r¾ PÎDd È@ë ÚD@w@ÛCkß@z ÚD@w@ÛC
ÔG ,lëß¡Û koCÞ íwÆ éÛDh éF ækqpv ,lìÜÇÛCo oD@Æ Ý@ëC l@ëß@Êí@×
´Ô¬C Þ pGh íÜ·ë ,kÞpF ÝìF qC DèÛA ´r¾ éÆlìÜÆ êoDÆ ,lìÜÆ uDÜìOvC
.lìçlF
ok ÚÓCÞ) lÛlÜGF Co DçéÛDh ok éÆ P@vC ækß@G@Û Íß@Ø@·@× Ù@ël@ ok
qC DçéÛDh ok éÆ PvC ÍßØ·× Dçpèz ok .(PvC o߬ ÝìØç MDçkí©·F
qDF ok kßz koCÞ lçCßiF Ùç ækq pv íwÆ pÊC Þ P@vC é@O@w@FP@¡@J
PìÏçDV Epµ .lÜÜÆ qDF Co ok DN lÛrF Co ok éFßÆ Dë Þ ÌÛqlëDF ,P@w@ì@Û
´Ô¬C kßz íwÆ éÛDh ÐhCk lçCßhí× íOÂÞ éÆ PzClÛÙvo r@Êp@ç
kßh ÚDzpwÆ Þ ÚDz ÚÞk Co ÝO¾pÊ æqDVC ÝëC Þ kpìËFæqDVC Þ l@çl@F
ækqpv íwÆ éÛDh éF PÂßaìç éÆ koÞA Co oßOvk ÝëCÖÔvC .PwÛCkí@×
ok pÊC ,PvC éOwF ok Ô¤C ÚßZ ÙëßzíØÛ koCÞ ÓDdéÆ D×) lëß¡Û koCÞ
,lìÜÇF Ùç ÖÔv Þ ((DèÏçC íϵ CßØÏwNÞ)) (lëß¡ÛkoCÞ lzDF Ù@ç qD@F
kÞoß× pF éÆ PvC êkoCÞ pç é¿ì±Þ .lëß¡Û íwÆ éÛDhkoCÞ ÖÔv ÚÞlF
éÛDh ÐçC pF lëDF kßzí× koCÞ íwÆ éÛDh éF éÆ xÆp@ç Þ l@Ü@Æ ÖÔ@v
o߬ pç kß×p¾ ,kpÆ oCpÂpF Co PÜv ÝëC (£) ÖpÆCpGØ»ØìJ .lÜÆ ÖÔ@v
ÚDzkßh DèÛA éÆ lìçlF pGh ÔG lëßzí× íwÆ éÛDhÐhCk íOÂÞ Pwç
éÛDh ÐhCk lìëD×p¿F lÛCéO¿ËÛ Þ ækClÛ æqDVC DN Þ lÜÜ@Æoß@V Þ ¸@Ø@V Co
ÝÇØ× .DzDØN Ùç Þ lzDF ÍD¾ Ùç éÆ lìÜÆ êoDÆ Èë kß×p¾DèOÜ× .lëß¡Û
Ý× lìÜÆ ÖÔµC fÜeÜN DF lëß¡F êCéÛDh koCÞ lìçCßhí× DØzíOÂÞ PvC
,lìëßËF Clh pÆm ,lìÜÇF Co oDÆ ÝëC CpZ íÎÞ ,Ößz éÛDh ÐhCkÙçCßhí@×
ÍßØ·× D× ÚDì× ok qÞp×C .((ÕC ÚDWGv)) Dë Þ ((pGÆC ÕC))lìëß@Ë@F
ÙÆ ÙÆ éZ pÊC ,Pwç Ùç íFßh Ùvo Þ ((ÕCDë)) ÙìëßÊí× éÆPvC
éÆ lìÛClF lëDF íÎÞ ,ælz gßwÜ× ÝO¿Ê ((ÕCDë)) DèG@× í@Ë@Ûp@¾ok
ælz gßwÜ× (DèÛA ÚDì× ok) ÚkpÆ ÖÔv Ùç .í×ÔvC PvC íO@Ü@vÝ@ëC
.PvC íGìWµ rìZ ÝëC Þ ,ÝO¿Ê ((ÕCDë)) ÙçÞ PvC
Co êCéÛDh bìç éÆ kßF ÝëC é¡ìØç ÚD¡@Ø@vo (£) Öp@ÆC p@G@Ø@»@ì@J
æCo ÚDØç qC pO¡ìF Co uDÜìOvC ÝëC Þ lÛlzíØÛ ÐhCk æqDVC HwÆÚÞlF
ÕC ÖÔv) Cpçq Mp©d ypOhk éÛDh éF íOd .lÛkCkí@× ÖD@W@ÛCÖÔ@v
êCl¤ DF Þ kDOwëCí× éÛDh ok P¡J ,lzíØÛ koCÞ æqDVC ÚÞlF(Dè@ì@Ï@µ
ECßV pÊC ((PìGÎC ÐçC Dë ÙÇìϵ ÖÔw@ÎC)) kp@Æí@× kD@ëp@¾l@Ü@Ï@F
Þ lÛkCkíØÛ ECßV pÊC Þ lzí× ÐhCk lìëD×p¿F lÜO¿Êí×Þ lÛkCkí×
Cl¤ ÖÞk oDF lÛkCkíØÛ ECßV pÊC Þ lz ÐhCk lìëD×p¿FlÜ@O@¿@Êí@×
pÊC ((PìGÎC ÐçC Dë ÙÇìϵ ÖÔwÎC)) :lÜzDF ælìÜ¡Ûl@ëD@z ,kp@Æí@×
Þ ,kpÆí× ÖÔv Ößv oDF lÜzDF ælìÜ¡Û lÜÇÛ éÆ D¬DìOdCkCkíØÛ ECßV
Dë lÜOwìÛ Dë P¿Êí× ,P¡Êí× pF l×AíØÛ ECßVrìÛ Öß@v oD@F p@ÊC
pËëk Þ lÛpënKF Co íwÆ PwìÛ í©OÃ× éÆ PvCí·¨Þ Èë ÚD@¡@·@¨Þ
.l×AíØÛ Ùç ylF
PeÏ¥×Þ PvC pOèF DØz êCpF ÝëC ((ÚÞpÆnN ÙÇÏ·Î ÙÇÎpìh ÙÇÎm))
lìÜÆ ÐصíÜ·ë ,lëß¡F oDÆ ÝëC ælëD¾ éVßO× Dçl·F lzDF ,PvC ÝëC DØz
.lëpFí× íJ oDÆ ÝëC ælëD¾ éF l·F
. ElÜV ÝF ÷pØv ÚDOvCk           
ÝF æpØv ÚDOvCk .lëCælìÜz éÆ Pwç íëDè@ÛD@O@vCk é@Ü@ì@×q Ý@ëC ok
ok Þ (´) ÝìÜ×ßØÎCpì×C ÚD×q ok Ùç Dçl·F Þ kßF íNCmlF ÖkA éÆElÜ@V
Clh pGØ»ìJ ÚD×q ok ÞC .PvC ½Þp·× kpÆ íNCmlF íÏìh é@ëÞD@·@×æoÞk
.PzCk (£) Clh Íßvo EDe¤C qC íÇë ¹DF ok D×ph P@hok È@ë(£)
PzCk Äd Þ PzCk oÞp× Äd kßF Ýì×q ÚA ok ÞC Phok éÇÜëC ÙÇ@dé@F
,kßF Ökp× éÛDh ok Phok ÝëC ÚßZ í@ÎÞ .kp@ì@Ë@F p@G@h ¢@O@hokqC
uDÜìOvC kß¡F éÛDh ÚA ÐhCk PvCßhí× PÂÞ pç lëDF æl@µD@ÂÄ@G@¬
ÚkpÊ ÖkA Èë ÞC íÎÞ ,lëßËF ((ÕCDë)) ,l@Ü@Æ æqD@VC H@w@Æ,l@Ü@Æ
ækqpv o߬ éF Þ ÚDèÊDÛ Þ kpÆíØÛ Co oDÆ ÝëC Þ kßF êol@Ï@ÂP@¿@Ï@Æ
í·¨Þ Èë ok ykßh éÛDh ÐhCk ok xÆ pç) lzí× Ökp×éÛDh ÐhCk
íOdCoDÛ EDGvC Þ (lÜÜìGF ¸¨Þ ÚA ok Co ÞC ÚCpËëk lçCßhíØÛéÆ P@vC
.kpÇÛ yßÊ ÞC íÎÞ kCk pÆnN ÞC éF oDF lÜZ ¹DF ÚA HdD¤ .kpÆí×kDWëC
Co íwÆ ÚÔ¾ ! ÕC Íßvo Dë :kpÆ PëDÇz Þ Öp@ÆC Íß@vo P@×l@hl@×A
Co ÞC Mp©d .kßzí× Ý× éÛDh ÐhCk ækqpv ,lìÜ@Æ P@e@ì@¥@ÛD@Ø@z
Þ PvDWÛA ÙOhok Ý× ,pìh P¿Ê ,lÛkß×p¾ ÞC éF Co HÏ®× ÞlÜOvCß@h
.PvC íOdCoDÛ ÖkA ,ÖkA ÝëC éÆ lÛlz éVßO× Mp@©@d .ÖÞp@FÖoCk Ä@d
Ý× ,yÞp¿F Ý× éF Co POhok ÝëC DìF ,ÝÇF pËëk oDÆ Èë xJlÛkß@×p@¾
,ÙçCßhíØÛ P¿Ê .Ùçkí× ßN éF pËëk êDV ok ÝëC qC pO@è@Fí@O@hok
qDF íÎÞ ,Ùçkí× ßN éF Phok Þk lÛkß×p¾ .ÙçCßhí× CoÖkß@h P@hok
ÞC éF Mp©d Co) Phok æk DN Þ Phok oDèZ ,Phoké@v ,P@¾p@ën@K@Û
Phok PÛDب ßN êCpF Ý× lÛkß×p¾ .kpÇÛ ÍßG qDF,( lÛkpÆ kDèÜ¡@ì@J
,Phok ,ÙçCßhíØÛ Ùç Co P¡èF Phok P¿Ê .ÙÜÆí×P¡èF ok D×ph
.PvC êolÏ ÖkA Èë éÆ kCk ÚD¡Û .ÖpìÊíØÛ æqDVC Ý× ÞPhok ÝìØç
íÎÞ kßzí× koCÞ ¢×pÛ DF ÍÞC ÖÔvC ÖkpÆ §pµ ÔGÂéÆ o߬ ÚDØ@ç)
HdD¤ éF Coß¾ Mp©d .(lÜÆí× ÍDصC PÛß¡h l¡iGÛælëD¾ éÆ íOÂÞ
Þ íÜÆí× é¡ëo qC Co ÞC Phok Þ êÞoí× ¹D@F é@F :l@ÛkCkoß@O@vk ¹D@F
ÙdCr× PvC êkp× ÞC ((oD©× ÐVo éÛC)) !íÜ@Æí@×Mp@J ¢@ëß@Ï@V
kßVÞ oCp¨ Þ op¨ ÖÔvC Ýëk ok ((Ý×ß× í@Ï@µ oCp@¨ÓÞ op@¨Ó))
⁽³⁾. koClÛ
.ÚCpËëk éÛDh éF kÞoÞ ok ÚAp fëp¤ oßOvk           
DçßÏhlN Ô¾ CldC Dèì¾ CÞlWN Ù@Î ÚD@¾)) l@ëD@×p@¾í@× (ÚAp@Â) l@·@F
kßGÛ íwÆ bìç Þ lìO¾o íwÆ éÛDh éF DØz pÊC ÍDd ((ÙÇÎ ÚmßëíOd
æqDVC D× éF DN PwìÛ íwÆ éÆ ÍDd lìëßËF lìÛCßNí× DëA ?PwìZÀìÏÇ@N
ækqpv lÜëßËF Ùëlz koCÞ pÊC éÆ PwìÛ DWÛA ok Ùç íÛq Cpè xJlçk
?Ùëß¡F koCÞ ÙëoCk Äd xJ koClÛ kßVÞ í×pe×DÛ ÚßZ Þ ,Ù@ël@zkoCÞ
kßVÞ p¬Dh éF DèÜN ,P¾o lëDGÛ æqDVC ÚÞlF íwÆ éÛDh é@F é@Ç@Ü@ëC,é@Û
koCÞ lëDGÛ æqDVC ÚÞlF Ökp× í¤ß¥h íÊlÛq ok Ô¤C ,PwìÛÖpe×D@Û
éOzCk íëDçrìZ PvC ÝÇØ× íwÆ pç ,í¤ß¥h íÊlÛq ok ÚßZ,l@z
ÐhCk Ùç qDF kßGÛ íwÆ pÊC lëD×p¾í× .lÜÜìGF ÚCpËëk lçCßiÛ éÆlzDF
DØz éF ÔG éÇÜëC pË× íÜ·ë ,kßz ækCk æqDVC DØz éF éÇÜëC pË×l@ëß@¡@Û
éF Dë lzDF ækCk DØz éF Co lìÏÆ éÛDiGdD¤ éÇÜëC ÐS× ,lÜzDF ækCkæqD@VC
.ßz éÛDh ÝëC ÐhCk lzDF éO¿ÊDØz
éF íÎÞ kßF éÛDh ÐhCk Ùç íwÆ Þ ÙìOvCßh æqDVC Þ ÙìO¾o p@ÊC ÍD@d
,lëkpÊpF ÙÜÆí× ¢çCßh P¿Ê lìëD×p¿F lëßËF D× é@F é@Ç@Ü@ëCêD@V
ok ÚAp ?ÙìÜÆ éZ PÎDd ÝëC ok ÙëpënKF Co DØz Ù@ì@ÛCß@Ní@Ø@ÛÔ@·@¾
ÖpënJíØÛ P¿Ê DØz éF éÛDiGdD¤ pÊC lëßÊí@× P@dCp@¤ÍD@Ø@Æ
íÊlÛq qC íOd éÆ PvC êoßOvk ÝëC .koßiÛpF DØzé@F Þ l@ëkp@Êp@F
.ÙìOwìÛ ÚA éVßO× D× Þ PvC pN íÂpO×Ökp× D× qÞp×C
lìzDF éOzCk kCp¾C qC DWìF íOwëDFokÞo éÛ lëßÊí× D× éF DWÜëC ok ÚApÂ
éF lìçCßhí× pÊC ,koßiFpF DØz éF kßiìF Þ lìzDF íWÛoDÛ ÅqD@Ûé@Û Þ
PÂÞ Þ lÛCækpÆ Mßµk DØz qC ÔGÂ éaÛDÜZ l@ëß@z koCÞ í@w@Æé@ÛD@h
Co íwÆ éÛDh ok íÏG ´Ô¬C ÚÞlF pÊC Þ lëßzí× ÐhCklëCé@O@¾p@Ê
,Ößz ßN éÛDh ÐhCk ÙçCßhí× Ý× éÆ PvC ÝëC ¢ëD@Ü@·@×,l@ì@Ûqí@×
ÚÞlF ,kpënKF lÛCßNíØÛ éÆ éO¾pÊ oCp í¯ëCpz okpÊC éÛDi@G@dD@¤
éÛD¿vDO× íÎÞ ÙOwìÛ éÇÜëC éÛ ÙOwç ÍrÜ× ok Ý×lëßËF íO@w@ëD@FokÞo
ÚDwÛC éÆ lO¾Cí× ÁD¿NC íÏìh ÖpënKF Co DØzÙÛCßNíØ@Û Þ ÖoCk oD@Æ ÚÓC
qC éÆ ßN ,(koClÛ í×qÓ ÚClÜZ oDÆ æl×AéÆ íwÆ ÚA Þ koCk í×qÓ oD@Æ
.lëßËF fëp¤ Co ÝëC Þ ,DìF êpËëk PÂÞÈë Þ ÞpF ÓDd ,íO¾pËÛ PÂÞ Ý@×
Þ PµDWz Þ P×Dèz olÃÛA lëDF ÙçÞC ,P¿Ê fëp¤ éÛDi@G@dD@¤ p@ÊC
.lëDìÛylF éÆ lzDF éOzCk íËÛCkp×
.ÚDFrì× Þ ÚDØèì× EDF ok D× é·×DV ok ¯Ïº Ùvo           
P×Dèz ÚA éÛDiGdD¤ éÛ :PvC xǵ pF oDÆ éÆ lìÜìFí× DØz qÞp×C D×C
ßN ÙÛCßNíØÛ Þ ÖoCk oDÆ Ý× lëßË@F é@Æ koCk Co P@ÂCl@¤ Þ P@dCp@¤Þ
éÆ koCk PìÛDwÛC olÃÛA kßz í× koCÞ é@Æ í@w@Æ ÚA é@Û Þ ,Öp@ën@K@FCo
ok ÚÓC CnèÎÞ ,koßiÛpF ÞC éF ,ÖpënJíØÛ Co ßN P¿Ê éÛDiG@dD@¤p@ÊC
:lçkí× go PÎDd év ÝëC qC íÇë éÆ PvC ÝëC pF ÙvoD× é·×DV
lëßÊí× Dç éaF éF ¹Þok éF éÛDi@G@dD@¤ é@Æ P@vC Ý@ëC ÍÞC P@ÎD@d
ok lëßÊí× éÆ ÝëC .kßzí× HÇNp× æpìGÆ æDÜÊ íÜ·ë ,PwìÛlìñßË@F
ÍDìh éF í©·F ÍDd .PvC æpìGÆ æDÜÊ ¹Þok Þ PvC ¹ÞokPwìÛ éÛD@h
éÆ PvC íëDV ok éëoßN éÇÛA ÍDd Þ lÜÜÆ éëoßN lÜçCß@hí@×ÚD@zkß@h
íwÆ éÆ ÝëC ÐS× ,krìhí× pF ælw¿× ¢ÜO¿ËÛ qC íÜ·ë PvCÖqÓ ¹Þok
Co íwÆ (ÄdDÛ éF) lçCßhí× Þ koCk Pvk éF Ùç êkoD@ÆÈ@ë Þ æl@×A
ok .PwìÛ DWÜëC P¿Ê lëDF ?éÛ Dë PvDWÜëC xÆ ÚÔ¾ lvpJí×Þ l¡Ç@F
qC pìº PÎk ok íÜÇÛ ÝO¿Ê ¹Þok éF MkDµ éÇÜëC êCpF lÜëßÊí×DWÜëC
DWÜëC ok éÆ ælF oß®h PÎk ok Þ PwìÛ ßËF ,æl@F oß@®@hCo r@ì@Z ÚA
! lÜÆ éëoßN Þ lëßËF lçCßhí× ¢Îk éÆ íºÞok pç ÚDwÛCéÇÜëC éÛ .PwìÛ
PwìÛ lìëßÊ)) íOÂÞ ! Dç éaF íÎÞ ,PwìÛ lìëßËF lëßÊí×Dç éaF éF
íëßËF PvCo íÛCßNí× éÆ DWÜëC .((PwÛ ÁDNC íçDÊ okÝëC ok í@Ü@·@ë
.ÖpënKF ÙÛCßNíØÛ íÎÞ ÙOwç ßËF ?íÜÆí×éëoßN CpZ