PµD¿z ¯ëCpz           
Èë éF ,PvC ækß×p¾ ÚDìF Co íOÃìÃd éÇ@Ü@ëC qC p@²@Û ¸@®@ é@ëA Ý@ëC
PµD¿z éÇÜëC ÚA Þ ækpÆ PFDR Co DèOF ÚkßF ¸ì¿z ÚÔ®F íe¨CÞÐì@Îk
PµD¿z ,kCk PGwÛ kß¡F êkßVß× pç éF éÆ PwìÛ íÇ@Zß@Æp@×C È@ë
éÆ koClÛ íÆok Þ oß·z Ô¤C éÆ PF .PvC lìdßN ÐçC Þlì@dß@N ÚöD@z
éF ¸ì¿z éÆ PvC ÝëC ÖrÏOw× PµD¿z Ðص kßh æÞÔ·F.lzDF (¸ì¿@z)
ÝëC DëA éÆ lçlF ¦ìi¡N Þ lØè¿F lÛCßOF Þ lzDF æDÊAéδ߿¡× ÍCß@dC
Ô¤C lëCækpÆ §p¾ DØz éÆ íëD·¿z ÝëC .koClÛ Dë koCkPµD¿z ÁDÃeOvC
lÜzDF ÚDzkßh oDÆ éF æDÊA éÇÜëC êCpF Þ Äd kßèzêCpF íO@ì@dÔ@¤
PìdÔ¤ p²Û qC Co ¸ì¿z «pz éëA ÝëC ok .æßVßÎCÝ× íèVÞ éF lÛoCl@Û
,PµD¿z «pz ,lzDF ¸ì¿z lÛCßNíØÛ íwÆ pç íÜ·ë,ækpÆ pÆm ykßh
.PvC Ùèδ߿¡× ÍCßdC éF ÚkßF æDÊA pËëk ,PvCÚkßF lìdßN ÐçC qC
PvC ÝëC ÚA Þ PvC ælz pÆm ÚAp ok pËëk éëA lÜZ ok êpË@ëk «p@z
oDÆ ÝëC lëDF Clh æqDVC Þ ÚmC DF æqDN koCk Co PìdÔ¤ ÝëC éÆ íw@Æé@Æ
Co ¸ì¿z éÆ PvClh ÝëC .kßzí× ´Þpz Clh éìdDÛ qC PµD¿z .lÜ@Ç@FCo
ok .lçkí× Co ÚkpÆ PµD¿z æqDVC ÞC éF Þ lÛCrìËÛCí×pF ¸ì¿z ÚCßܵéF
ælܵ ¸¿¡ë ênÎC CmC Ý×)) :lëD×p@¾í@× í@vp@Ç@ÎCø@ëA ½Þp@·@×é@ëA
⁽¹⁴⁾.((éÛmDFÓC
Þ cÞpÎC ÖßÃë Ößë)) éÆ ÙìÛCßhí@× Ù@µ æoß@v p@hA ok Ý@ì@Ü@a@Ø@ç
⁽¹⁵⁾((DFCߤ ÍDÂ Þ ÝØdpÎC éÎ ÚmöC Ý× ÓC ÚßØÏÇOë Ó D¿¤øÇñÔØ@ÎC
æqDVC DWÛA ok íwÆ bìç Þ lOwëCí× éÇñÔ× é@Ø@ç Þ cÞoé@Æ êqÞo ÚA
æqDVC ÞC éF Clh éÇÛA pË× lëßËF Ýiv lÛCßNíØÛ Þ koClÛÝO¿Ê Ý@i@v
ælz koCÞ oDè¬C éØñC qC D× TëkDdC ok .lëßËF Ùç ECß¤Þ lçlF ÝO¿@Ê
Pvok Ýiv Þ lçlF æqDVC ÞC éF Clh éÆ íwÆ ÚA lÛCækß×p¾é@Æ P@vC
ÚkpÆ PµD¿z ok ,lçlF PµD¿z æqDVC ÞC éF Clh éÆ íwÆíÜ·ë lëß@Ë@F
DWÛA .lëßÊí× Ýiv ECߤ éF Þ lÜÆí× PµD¿z ECßRéF Ù@ç ykß@h
ÚDÇ×C PvC íèÎC êD¨o éÆ éaÛA qC pìº íND²dÔ× Þ ECߤDÛ½pd pËëk
¸ì¿z PìdÔ¤ «pz ,ÚA .êpËëk «pz Ùç ÝëC .lzDF éOzCk kßVÞkoClÛ
qC éÆ oDÊkoÞpJ æqDVC Ùç íÇ@ë Ý@ëC ,((Ä@e@ÎD@F l@è@z)) é@Ækß@F
.kß¡F ækCk êCæqDVC lëDF Ùç oDÊkoÞpJéìdDÛ
Þ PvC ælz pÆm Äd éF PµD¿z êCpF pËëk éëA È@ë ok êp@Ë@ëk «p@z
Þ ⁽¹⁶⁾ ((í©NoC ÝØÎ ÓC Úß·¿¡ë Ó Þ)) lëD×p¾í× éÆ PvC Ý@ëCÚA
Ùç DWÜëC ok éÆ (PvC PµD¿z koß× ¦iz) PìdÔ@¤ é@F«ß@Fp@× ÚA
ÞC æoDFok PµD¿z éÆ íwÆ DëA .kßF ÚA éF æoDzC ((ÚßØÏ·ë ÙçÞ)) éØÏÆ
.koCk í¯ëCpz éOGÎC ?koClÛ í¯ëCpz Dë koCk í¯ëCpz kpìÊí×Moߤ
lÜÜÆ ÚDìF Ùç ælzíØÛ Þ lÛCækpÇÛ ÚDìF D× êCpF Ùç Co ¢®@ëCp@zÙ@ç
Ökp× éÆ PvC íÏñDw× Mp¿»× Þ PµD¿z éF «ßFp× ÐñDw× éÇ@Ü@ëCêCp@F
ÚDìF oClÃ× ÝëC ÓDØVC íÎÞ ,lÜzDF DVo Þ ½ßh ÍDd ok l@ëD@F ÚAæoD@Fok
lÜwJ koß× ¢ÛDØëC ФC éÆ kßzí× PµD¿z íw@Æ qC é@Æ P@vCæl@z
ÚA .kßzíØÛ PµD¿z Åp¡× qC íÜ·ë ,lzDF lÜwJ koß× ¢@Ü@ëk,l@zD@F
Þ lzDF ldß× ÞC kßh éÆ PvC ÝëC ÐÂCld kßzí× PµD¿z ÞCqC éÆ íwÆ
éëA ok D× Þ PvC íèÎC Mp¿»× ÚDØç DWÛA PµD¿z ÚßZ ,lzDG@ÛÅp@¡@×
ÚÞk D× p¿»ë Þ éF Åp¡@ë ÚC p@¿@»@ë Ó ÕC ÚC)) :Ù@ì@ÛCß@hí@×ÚAp@Â
bìç éF Åp¡× qC ÝëCpFDÜF Þ PwìÛ Mp¿»× ÐFDÂÅp@z ⁽¹⁷⁾((È@Îm
.kßzíØÛ PµD¿z éVÞ
ÙÏw× xJ (kßzí× PµD¿z) ldß× qC (¯Ã¾) éÆ ÙëoCk D× é@Æ D@W@Ü@ëC
Þ MßGÛ Þ PÎDvo éF ÚDØëC ÍDd .PvC lìdßN é@F ÚD@Ø@ëC ¢@¬p@zÈ@ë
«pz Dë PvC «pz Ùç ÝëC DëA ?oß®Z PëÓÞ Þ P×D×C éF ÚDØëCÝìÜaØç
MßGÛ íwÆ íÜ·ë ,kDܵ Þ p¿Æ êÞo qC lzDGÛ DèÛDØëC ÝëC p@ÊC?P@w@ì@Û
ÞC pF ÖÔwÎC éìϵ ÝìÜ×åØÎCpì×C P×D×C Dë éÎA Þ éìϵ ÕC íϤÖpÆC Íßvo
,éÛ ,PvC ælëqoÞ kDܵ ækpÆ Åok Co PÃìÃd éÇÜëC DF Þ PvCælz é¨pµ
ÙìÜÆ §p¾ D× pÊC íÎÞ .kßzíØÛ íwÆ ÝìÜZ Ð×Dz PµD¿z(PµD¿z)
,pì¥ÃN êÞo qC éÛ oߥ êÞo qC D×C lÜOwç DèÜëC lÂD¾ éÆ lÜzD@FêkCp@¾C
Tëld .PvC ælz koCÞ HÏ®× ÝëC Ùç D× TëkDdC ok Þ koClÛí·ÛD× Ý@ëC
lÛCækß×p¾ ,Pwç ÚßØ©× ÝëC éF êkDëq TëkDdC lëDz ,Pwçí¾Þp@·@×
íÜ·ë ,lìdßN ÐçC pëDv éF koCk £D¥O@hC ok È@ë P@¡@è@F êD@çokqC
ok D× ª»F éÇÜëC «pz éF íÎÞ ,lÜOwìÛ ÚDØÏw@× é@Æ í@Ü@ël@dß@×é@F
,lÜzDF éOzClÛ Ùç Co D× ª»F lÛoClÛ Co D× Hd pÊC íÜ·ë ,lzDGÛÚD¡@Îk
ÝOzClÛ éÆ lÜzDF êkCp¾C ,lÜzDF éOzClÛ kDܵ éÆ lÜzDF êkCp¾Cí@Ü@·@ë
«pz Ùç ÝëC xJ .pì¥ÃN êÞo qC éÛ ækßF oߥ êÞo qC ÚD¡@ëCp@FÝ@ëk
.PvC Ùèδ߿¡× éF «ßFp× éÆ PvCêpËëk
¸ì¿z kßh éÇÜëC íÇë :ÙìOzCk HÏ@®@× é@O@vk é@v D@× MD@ëA Ý@ëC ok
æqDVC ÞC éF lëDF Clh éÇÜëC ÖÞk ,lzDF æDÊA éδ߿¡× oDÆ éF Þ ldß×lëD@F
íwÆ éF Clh DN .lzDF ælz Clh éìdDÛ qC PµD¿z È@ÎD@× ÞC ,l@zD@FækCk
Ùèδ߿¡× ok éÆ í¯ëCpz Ößv .lÜÆ PµD¿z lÛCßNíØÛ ÞC lçl@ÛæqD@VC
.PvC
íOµD¿z éÆ kCkí× ÚD¡Û ÓDØVC kßFí× Ùç éëA ÝìØç DèÜ@N p@ÊC x@J
éÛÞk Ý× Úßµlë ÝënÎC ÈÏØë Ó Þ)) :l@ëD@×p@¾í@× Úß@Z ,koCkkß@VÞ
éÆ Ùç éëA ÚA éÇÛDÜaØç ,((ÚßØÏ·ë Ùç Þ ÄeÎDF lèz Ý×ÓC øµD¿@¡@ÎC
ÚÞlF ÞC krÛ ok éÆ PwìÆ ((éÛmDF ÓC ælܵ ¸¿¡ë ênÎC CmÝ×)) kß×p¾
PµD¿z ÞC æqDVC DF éÆ íÛDwÆ lÜOwç íÜ·@ë ,l@Ü@Æ P@µD@¿@zÞC æqD@VC
pË× lÜÜÆíØÛ PµD¿z Ðvo ((í©NoC ÝØÎ ÓC Úß·¿¡ëÓ Þ)) .lÜÜÆí×
«Cp¤ ok íÜ·ë ,klÜwKF Co ÞC ÚDØëC Þ Ýëk ФC ClhéÆ í@w@Æ æoD@Fok
íOµD¿z D·®Â éÆ lÜÆí× PFDR ¢ñDÜSOvC Ùç (éëA)ÝëC .lzD@F l@ì@dß@N
.Pwç
í¿Ü× PµD¿z - 2 
koCk MD¾DÜ× lìdßN uDvC DF éÆ Clh æoDFok íOvokDÛ kDÃOµC           
éÏwÏv Èë pËëk ½p¬ qC :í¿Ü@× êD@è@O@µD@¿@z ¹Cp@v Ù@ëÞp@F ÍD@d
Co ÚA PdCp¤ ÍDØÆ ok ÚAp éÆ Pwç ÚAp ok í¿Ü@×êD@è@O@µD@¿@z
Ó Þ øÏh Ó Þ éì¾ ¸ìF Ó Ößë)) :PvC ækß×p¾ Þ ækpÆí¿Û Co DèO@µD@¿@z
íO@µD@¿@z Þ í@O@vÞk (Þ í@·@ì@F) D@W@ÛA oké@Æ êqÞo ((ø@µD@¿@z
ÚA qC ,(PwìÛ íOµD¿z)ækß×p¾ DWÜëC ½p@¬ Ý@ëC qC .⁽¹⁸⁾(P@w@ì@Û)
.lÜÜÆí× PµD¿z ækß×p¾ ½p¬
lëDF Þk pç PGS× PµD@¿@z Þ í@¿@Ü@× P@µD@¿@z é@Æ Ù@ëkp@Æ §p@µ
ÙìÜìGF lëDF D× .PvC í×ÔvC ½oD·× örV Þk pç ÝOhDÜz ,kß¡FéOhDÜ@z
ækßF êlëDõ éÛßËZ lÛCéOzCk PµD¿z æoDFok ÚD×q ÚA ok éÆêlëD@Ã@µ
ЬDF ykDÃOµC lzDF éOzCk PµD¿z éF kDÃOµC o߬ ÚA íwÆp@ç .P@vC
éÇÜëC pËëk Þ ¸ì¿z êCpF Clh ÚmC éÎöDw× DèÛA êCpF :PvC ÝëCÚA Þ ,PvC
lëDF íOìdÔ¤ éZ éδ߿¡× Þ lzDF éOzCk lëDF íOìdÔ¤ éZ¸ì¿z kßh
lÃO·× lìdßN éÎöDw× ok DèÛA .ækßGÛ cp®× Ô¤C Dè¾pd ÝëC ,lzDFéO@zCk
oDÆ ÙÎDµ pìFlN (ok) íÎÞ PvC ÙÎDµ ÄÎDh ¯Ã@¾ Éor@F êCl@hl@Ûkß@F
lÃO·× .PvC ækpÆ HëߥN (Co DèÛA ÍD·¾C) Cl@h Þ P@vC ÚCp@Ë@ëkP@vk
Þ ÄÏh éÎöDw× .xF Þ PvC ÙÎDµ ÄÎDh ¯Ã¾ ÍD·O× lÛÞCl@hé@Æ l@Ûkß@F
ÝëC .êpËëk éÎöDw× ÙÎDµ æoCkC éÎöDw× Þ kßF éÎöDw× Èë DèÛAêCpF kD@W@ëC
(éÆ kßF DèÛA ok) @ lzDF kCp¾C íÏì@h ok Ù@ç qß@Ü@çl@ëD@z é@Æ @ p@Ç@¾
éÆ DÜF ÝëC ÐS× ,PvC ÙÎDµ ælÛqDv íÜ·ë PvCÙÎDµ ÄÎDh Clh lÜO¿Êí×
qÞp×C cÔ®¤C éF ¯Ã¾ ¢¡ÃÛ ÙÎDµ ælÛqDv.éOhDv Co ÚDØ@O@hD@v Ý@ëC
ÝëC ok íNCkßVß× l·F Þ éOhDv Co ÙÎDµ ÞC.xF Þ PvC ÙÎDµ íÊl@ÛqD@v
æoCkC éÎöDw× ,koCk íFDwd ykßh ÙÎDµ æoCkCPÂÞ ÚA Þ ækpÆ ÄÏh ÙÎDµ
lÜOwç Clh MDÂßÏi× ÝìØç ,koClÛ í«DGNoCÚClÜZ Clh éF pËëk ÙÎD@µ
.lÜÜÆí×æoCkC Co ÙÎDµ ÝëC éÆ
,kßF ækpÆ êCéGdD¥× ÍDVo qC íÇë pO@hk D@F êCé@Ï@W@× í@O@ÂÞ È@ë
æDËÛA .PvC ælz MpJ æßÆ qC éÇÜëC pRC ok PvC XϾ ÞC é@Æ kß@Fé@O@zß@Û
qC éÏØV qC .kßF HìWµ íÏìh éÆ kßF ækpÆ ÐÃÛ ÞC qC êCéÛDÆkßÆêDè¾pd
Dë ,lçlF D¿z Co ßN éÆ íçCßiF Clh qC éÆ ælz PÂÞ bìç ßN lÜvpJí@×ÞC
Clh pËëk ÙÜÆí× pǾ Ý× kßF éO¿Ê Pwç Ùç ækpÆ Ðì¥eN éÆ ÞC?é@Û
ok éÆ oDÆ éØç ÝëC Þ íÊorF ÝëC éF ÙÎDµ ÝëC .lvoíØÛ oDÆ éØçÝëC é@F
!?lvpF DçoDÆ ÝëC éØç éF lÛCßNí× oß®Z Clh Ô¤C ,Pw@çÙ@ÎD@µ Ý@ëC
DF íwØz é×ß²Ü× éØç Þ PvC olÃZ íwØz é×ß²Ü× ÝëCok D× Ýì@×q
éØç ok Ý× æqDN .ÙÎDµ éØç DF ÚD¡ÇèÆ éØç Þ koCk íOGwÛéZ ÚD¡ÇèÆ
Èë Þ ÖCækDO¾C êCézßÊ Èë DWÜëC Ý× ÓDd .ÙOwç olÃ@ZÝ@ì@×q êÞo
qC Ý× ÖpìÊ ÓDd ?lvoí× Ùç Ý× oDÆ éF Clh pËëk DëA,ÖoCk êoD@Ø@ì@F
oDÆ éÏØV ÚA qC éÆ lvpF oDÆ éØç ÝëC éF lÛCßNí× ClhDëA ,ÙçCßi@F Cl@h
oDÆ éØç ÝëC éF lÛCßNíØÛ Clh éÆ ÙÜòØ®× éÆ PèVÝ@ëC qC ?P@vC Ý@×
.ÖoClÛ êoDÆÞC éF Ý× pËëk lvpF
ÝÇØ× D× kßh .koCk MD¾DÜ× lìdßN uDvC DF kDÃOµC Þ pÇ@¾ é@Ûß@Ê Ý@ëC
êpËëk ÐÇz éF ,íËÛo pJ Þ êlÜN ÝëC é@F é@Û ,Co ½p@d Ý@ì@Ø@çP@vC
ÐñD pRC Þ lzDF ÐñD ÍÔÃOvC ÙÎDµ EDGvC êCpF ÚDwÛC éÇÜëC.(Ùìëß@Ë@F)
pRC CÞk êCpF ÔS× ,ækCk oCp pRC oß×C êCpF Clh .PvC í¯ÏºpǾ ,lzD@G@Û
koCk Clh ¯Ã¾ ,koClÛ pRC CÞk ,éÛ ÙìëßËF D× pÊC D×C .D¿z êCp@FækCk oCp@Â
D¿z éÆ Clh íÎÞ lçkí× D¿z koCk Clh P@vC P@vok,l@çkí@× D@¿@z
,PvClh qC Ùç CÞk ÚßZ ,koClÛ pRC CÞk éÆ PvC ÝëC¢ëDÜ·× éÛ lçkí@×
ÍCåv éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ ÖpÆC pGØ»ìJ qC .PvClhqC Ùç CÞk pìRöDN Þ p@RC
CÞk DëA PvC íèÎC pëlÃN éF rìZ éØç éÇÜëC kßVÞ DF !ÕCÍßvo Dë éÆ lÛkpÆ
,PvC íèÎC ol qC Ùç ÝëC kß×p¾ ?koCk êpRC Ùç Dçrì@ZÝ@ëC Þ é@ì@Âo Þ
DV ÝìØç íÎÞ .ækCk oCp ÝëC ok Co pRC ÚA éÆ PvC íèÎColÂ Þ D©Â íÜ·@ë
Ô·¾ íÜ·ë PvC êpGV pRC Èë @ qÞp×C cÔ®¤C éF @ pRCÝëC ÙìëßËF D× pÊC
Eßh Ùç lçCßiÛ ,kßzí× Eßh lçCßiF Clh ,koCkCo p@RC Ý@ëC CÞk Ý@ëC
éÛöDÆ íÜ·ë ,lz ÐñD ÚA éF lëDGÛ éÆ í©ëß¿N ÚA kßzí×Ý@ëC ,kß@zí@×
ÝëC êCpF Clh .PvC ÚÞpìF yoDìOhC qC Ô·¾ pËëk ,ækpÆCo oDÆ Ý@ëC Cl@h
oDìOhC qC pËëk DèÜëC ,ækpÆ Co oDÆ ÝëC éÆ ÓDd ,ækCk oCp CoDçpRC ÝëC DçCÞk
éZ lçCßiF Clh éZ ,lÛCqßví× ¢NA .PvC ÚÞpìF @ ÕDFmD@ì@·@ÎCB Cl@h
ÄÏh Co ¢NA éÆ ÓDd ,lÜÇÛ ÄÏh Co ¢NA PvCßhí× Clh .lçCßi@ÛCl@h
lçCßiF ÞC éZ lÛCqßví× DØOd ¢NA ,lÛCqßwÛ lÛCßNíØÛ ¢NA pËëkækpÆ
.lzDF kCp¾C íÏìh ok PvC ÝÇØ× pǾ ÝëC !lçCßiÛ ÞCéZ
(ÕC öDz ÚC) PvC íèÎC Pì¡× éF rìZ éØç :ÚAp lÆå× éOÇÛ           
HÏ®× ÝìØç éñCoC Pwç öDìGÛC oDÆ ok éÆ íOìFpN Þ íØì@Ï@·@N p@RC È@ë
éZ lçCßiF éZ Clh éÆ @ ÍÔÃOvC Moߤ éF êr@ì@Z b@ì@ç é@ÆP@vC
éF ÚAp !PvC íGÏ®× HìWµ ÝëC Þ ,koClÛ kßVÞ Ù@ÎD@µok @ l@çCß@i@Û
lëÞDV éÎöDw× ok ÔS× .PvC HìWµ éÆ koCk éìÇN HÏ®×ÝëC êÞo êolÂ
êCpF ((Dèì¾ ÝëlÎDh)) :ÙÜèV ok ,P¡èF ok ,P×DìÂok Ökp× Úl@ÛD@×
:koCk Þk pç ÍDGÛk ,lÜOwç ÙÜèV ok lFC êCpF Þ lÜOwçP¡@è@F ok l@FC
éF PGwÛ ,Eßh oDìwF éÆ ælz cp®× ÍCåv ÝëC DW@ÛA.((öD@z D@× ÓC))
,koÞAí× ÚÞpìF Co DèÛA ,lçCßiÛ íOÂÞ Clh ,PvC PvokDÜSOvC DçíØÜèV
éÆ PvC ÝëC ¢FCßV ?((öDz D× ÓC)) éO¿Ê CpZ DçíO¡èFéF PGwÛ íÎÞ
êCpF ÙçßN ÝëC .koClÛ kßVÞ kßÏh éÆ koClÛ ÝëC éF p²Û ((öD@zD@× ÓC))
«ßFp× Clh ækCoC éF pËëk Pwç kßÏh DWÛA ok ÚßZ éÆ kß¡ÛClìJ D@Ø@z
,Pwç D·®Â kßÏh ,éÛ ,Pwç Ùç lçCßiÛ ,Pwç lçCßiF Clh,P@w@ì@Û
DWÛA pËëk éÆ ÙìÜÆ pǾ o߬ ÝëC lëDGÛ D× D×C ,Pwç D·®Â lÎDhP@¡@è@F
qC pËëk ,éOznÊ oDÆ qC oDÆ ,Pwç lçCßiÛ Þ lçCßiF Clh ,PwçD·@®@Â
pËëk P¡èF ok ÙìO¾o éÆ ol ÝìØç ,(PwìÛ éOhD@v êoD@Æ) ÞCP@vk
ÞC éF DWÜëC DN ,koClÛ «DGNoC Clh éF pËëk ,lÜÆ ÚDØÛÞpìF lÛCßNíØÛí@w@Æ
éÆ PvC ÝëC .PwìÛ «ßFp× ÞC éF pËëk ,½p¬ ÚA éF DWÜëC qC ,kßF«ßFp@×
Pvok .PvC íèÎC Pì¡× éF éOwF Ùç ÚA íÜ·ë ((ÓC)) lëßÊí×ÚApÂ
,Co P¡èF qC ÝO¾o ÚÞpìF lÜÆíØÛ D©OÂC rÊpç íèÎC Pì¡@× é@ÆP@vC
éÆ lçCßhíØÛ ÞC .kßF lçCßiÛ Ùç P¡èF ,lçCßiF ÞC §p¾éF p@ÊC í@ÎÞ
P¡èF ÚkßF Ùç qDF íÎÞ lzDF P¡èF éÆ PvC éOvCßh ÞC ,lzDGÛP¡è@F
ok éÆ ÙëoCk ÚAp MDëA qC éëA ÝëlÜZ ok D× Þ ,PvÞC P@ì@¡@×é@F ÙñD@Â
ÝëC .((lçCßiF Clh pÊC)) :ækoÞA Co íèÎC Pì¡× éØÏÆ êkoCß×ÝìÜZ
oDÆ éF Ùç lëDF Þ @ ÙëpFí× oDÆ éF éØç ÝëC D× éÆ ((ÕC öDz ÚC))³@¿@Î
ÙìëßÊí× DçoDÆ ÝëpNí·®Â koß× ok D× .PvC ÝìØ@ç êCp@FB Ù@ëp@G@F
ÚÓC Co pìG·N ÝëC éOGÎC) (P¿Ê ÚCßNí×) íOd .((lçCßiFClh p@ÊC))
Clh pÊC)) :(PvC Pvok ÙìëßËF Ùç pÊC íÎÞ ÙëpFí@Ø@ÛoD@Æ é@F D@×
D× Þ lçCßiF Clh pÊC)) ÙìëßÊí× PÂÞ Èë .((lzDF íëCkp¾Þ lçCßiF
pÊC)) ÙìëßËF pÊC ÓDd .PvC êkDµ íÏìh ÚA ((ÙìzDF ælÛqCkp@¾ D@N
,koClÛ lçCßiF Clh pËëk ÝëC lÜëßÊí× ((lzDF íëCkp¾ Þ lçCßiFCl@h
pç éF éÆ Ckp¾ íÎÞ ÙìzDGÛ Ckp¾ ok D× PvC ÝÇØ× ÓDd ,Pwç é@ÆCkp@¾
lìëßËF oß®ÛA pÊC DØz Ùç Co ÝìØç ,éÛ ÚAp ĮÜ× ÝëC DF .PwçÍD@d
Ckp¾ íÜ·ë ((lzDF íëCkp¾ Þ lçCßiF Clh pÊC)) :lëCéO¿Ê PvokqD@F
Ckp¾ ÖoCk ÝìÃë Ý× ,PvC Pvok .PvC íèÎC Pì¡× éF Ù@ç Ckp@¾Úkß@F
íëCkp¾ éÆ PvC ÝëC íèÎC Pì¡× ÖoCk ÝìÃë éÇÜëC ED@F qC l@×Al@çCß@h
.lzDF
éÆ PvC ÝëC qC pNÝìëDJ D× ld ÚßZ ÙìOwìÛ êpìG·N Ý@ì@Ü@Z Ä@ëÓ D@×
êCpF :kpÆ HëköDN Co ypGØ»ìJ Clh íÎÞ ,lÜÜÆ pìG·N ÝìÜaÜëC D×æoD@Fok
.lÜOvCßh Co ¢FCßV ,lÛkpÆ íÎCåv .ÖpÆC Íßvo P×l@h l@Ûl@×AêoD@Æ
éÇÜëC DF .ÙëßÊí× DØz éF Ckp¾ kß×p¾ kpìËF lëDF ídÞ qC Co ¢FCßVÚßZ
ÞC Þ PwìÛ ClV ((ÕC öDz ÚC)) qC PÂÞ bìç ÞC ÚD@V êß@Îß@× Íß@Âé@F
Ckp¾)) :lëßËF éÆ lÛD× Ð¾Dº EkC ÝëC qC íÎÞ PwìÛ Ð¾Dº Clh qCrÊp@ç
EkC ÝëC PëDµo qC .PvC pGØ»ìJ kßh ,½p@¬ .((l@çCß@i@F Cl@hp@ÊC
Co DØz ECßV lçCßiF Cl@h p@ÊC Ckp@¾)) :l@ëß@Ë@F é@Æ l@ÛD@×Ð@¾D@º
pGØ»ìJ pF CpçD± éÆ lz xGd ÞC qC íèÎC ídÞ qÞo Ðè@Z.((Ù@çkí@×
,PznËÛ Piv qÞo ÐèZ ÝëC æqClÛC éF PÂÞ bìçpØ@µ é@Ø@ç ok Öp@ÆC
Íß ÚCpËëk éF éÇÜëC éGÜV qC éÛ ,kßF DçqÞo ÞC êCpFyCéÃìÂk pç íÜ@·@ë
ÞC qC íèÎC PëDܵ éÇÜëC éGÜV qC éÇÏF ,lÜÆ Ðص lÛCßNíØÛ¢Îß éF Þ ækCk
pOèF ykßF qC ykßGÛ ykßh êCpF ÞC ,kßGÛ PëDܵ ÚApÊC .ælz éO¾pÊ
í¡Î ÝÎßÃN Ó Þ)) :P¿Ê ÞC éF Þ l×A íèÎC ídÞ qÞoÐèZ qC l·@F .kß@F
ßËÛ êrìZ æoDFok rÊpç⁽¹⁹⁾ ((ÕC öD¡ë ÚC ÓCClº ÈÎm Ð@µD@¾ í@ÛC
.((lçCßiF Clh pÊC)) íëßËFéÇÜëC pË× ÙÜÆí× ÝìÜZ Ckp¾
Þ EDGvC Þ MD×ßÏ·× Þ Ðϵ ÖD²Û æoDFok ÀÏOi× ælìÃ@µ é@v           
MDGGw×          
koß× ok íOd ÚDØÏw@× È@ë é@Æ ê ((l@çCß@i@F Cl@h p@ÊC)) Ý@ëC
ÍDìh í©·F .PvC lëkpN ÚD¡Û éF éÛ lëßÊí× ÐñDw@×Ý@ëp@Ní@·@®@Â
PvC lëkpN P×Ôµ lÜO¿Ê éÆ Co ÝëC ,PvC lëkpNÚD¡Û éF ÝëC lÜÜÆí@×
Dë lÜÆí× Co oDÆ ÚÔ¾ lÛCkíØÛ ,PvC kkp×æoCß@Ø@ç ÚD@Ø@Ï@w@× È@ë
lëkpN ÚD¡Û ,ÝëC .éÛ ,éÛ pÊC ,Eßh oDìwFlçCßiF Clh pÊC ,lÜ@Æí@Ø@Û
lëßËF lçCßhí× ÚDØÏw× p¿Û Èë íÜ·ë,PvC lìdß@N ÚD@¡@Û ,P@w@ì@Û
bìç .PwìÛ ÐÃOw× Þ PvC íèÎC Pì¡×éF éOwF Ùç DçoDÆ ÝëpNí·®@Â
éZ ,êpèÂ Þ í·®Â Þ êpGV Moߤ éF ,MphAÞ DìÛk ok ,ÙÎDµ ok êrìZ
,QkCßd íÏìh ÙëoCk ÍßG .lÜÆíØÛ ClìJ ´ßÂÞ ,lçCßiÛéZ lçCßiF Clh
pGV ÝëC íÎÞ ,kßzí× ¸ÂCÞ DØOd Þ PvC êpGV cÔ®¤CÈë éF Þ í·®Â
Pì¡× ÙëoCk ÝìÃë ÚßZ ,éO¾pÊ íèÎC Pì¡× qC Co ykßhPì·@®@ Þ
ykßh Pì·®Â Þ PëpGV éRkDd ÚA éÇÜëC éÛ ,kßzíØÛÚßÊpÊk íèÎC
ÝëC .lzDGÛ lçCßhí× lzDF ¢O¡J ok íèÎC Pì¡× l@çCß@hí@×,koCk Co
ok ¯Ã¾ éÛ ,ÝëßÇN ÖD²Û ok ((Ýëp×C ÝìF p×C)) éF kDÃOµC êDÜ·×P@vC
.¸ëp¡NÖD²Û
éÇÜëCéF lÛkßF lÃO·× êpGV ælµ .êpGV êCælµ Þ lÛkßF í©ëß¿N êCælµ
Èë MDGG@w@× Þ ED@G@vC Ô@¤C ,koCl@Û p@RC Ù@ÎD@µ ok êr@ì@Z b@ì@ç
,PwìÛ íNDGGw× Þ EDGvC ,PvC êqDF Hz éØìh pì²Û ÝìºÞok¢ëDØ@Û
DØìÃOw× íèÎC Pì¡× ,PwìÛ êrìZ bìç «pz DìÛk ok êr@ì@Zb@ì@ç
Þ kß@F ,koCl@Û p@RC b@ì@ç CÞk Ý@ëCp@FD@Ü@F ,koCk P@ÎD@hk QkCß@dêÞo
.PvC éëßwÎCíϵykßGÛ
éF Þ PvC ækpÆ ÄÏh Co Ù@ÎD@µ Cl@h ,é@Û é@Æ P@vC Ý@ëC ÖÞk æl@ì@Ã@µ
Þ Pì¤Dh DèÜëC ækCk pRC Þ Pì¤Dh éÆ l·F pËëk ,ækCk pRC Þ Pì¤DhöDìzC
ÄÎDh ¯Ã¾ Clh ,lÛoClÛ «DGNoC íèÎC Pì¡× éF Þ lÛoCk Co ÚD@zkß@hp@RC
Co íOµDv éÆ qDvPµDv Dë PhDv Co êCéÛDh éÆ D@Ü@F Ð@S@× ,kß@FÙ@ÎD@µ
PµDv oDìOhC éF PµDv ykpÊ (DëA) PhDv Co PµDv éÆ l·F,kqDví@×
,PhDv éÆ l·F ,pìh ?éÛ lÜÇÛ ækCoC kkpË@F l@Ü@Æ ækCoC é@ÆP@vC qD@v
pÊC ,lÜÆí× oDÆ Ùç lçCßiÛ lÜÆí@× oD@Æ ÚA l@çCß@i@FqD@vP@µD@v
pËëk PµDv ,ÝÇÛ oDÆ PµDv êC lëßËF lÛrF ypv ßNlzDF DWÛA qDvPµDv
ßN (lëßÊí× Þ) lÜÆí× Co ykßh oDÆ ,lçkíØ@Ûyß@Ê ÞC ½p@d é@F
ælìõ ÝëC .lz ÖDØN ßN oDÆ pËëk ,íOhDv ,xF ÞkßF ÝOhDv ¯Ã¾ P¡ÃÛ
.PvC ¯Ïº Ùç
DèOF PµD¿z éF ÝìÆp¡× kDÃOµC é¡ëo ,ªëß¿N éÎöDw×           
Þ Ðϵ ÖD²Û éÆ PvC ÝëC ÝëßÇN ÖD²Û ok Ýëp×C Ýì@F p@×C é@F kD@Ã@O@µC
Þ êpçD± éÛ PvC í·ÂCÞ Þ íÃìÃd ÖD²Û ,MDGGw× Þ EDGvC ÞMÓßÏ·@×
,koCk pRC ÁpF D·ÂCÞ ,l¡iFí× pRC EÞpÇì× D·ÂCÞ ,koCk pRC CÞkD·ÂCÞ .¹Þok
ÝëC kßh ok æß ÝëC ,PvC ÝëC ÍD× Ô¤C ,koCk ¢¡Æ xì¬DÜ»×D@·@ÂCÞ
éÆ íÎDìh Þ êpçD± ÖD²Û éÛ PvC í·ÂCÞ Þ í·®Â ÖD²Û ,ÖD²Û ÝëC.PvC
pRC ok DèÜëC D×C PvDèÜëC ÍD× pRC D·ÂCÞ .PvDèÜëC ÍD× pRC ÙìÜÆí×ÍDìh D×
Pì¡× éF íÇO× ÚÓC ¢×D²Û éØç éF ÙÎDµ íÜ·ë ,lÛoClÛ ÍÔÃOvCÝOzCk
ækCk pRC Þ ÖD²Û ÙÎDµ ÝëC éF éÆ PvC íèÎC Pì¡× ÝëC íÜ·ë ,PvCí@è@ÎC
éZ éÆ PwìÛ oßWÜëC .PvC ÝëC ¢ëDÜ·× ((koClÛ ÍÔ@Ã@O@vC)).P@vC
,PwìÛ pËëk ,lzDGÛ lçCßiF Clh pÊC .koCk pRC lçCßiÛ éZ Þ lçCßiFClh
.koClÛ pRC pËëk lzDF éOzClÛ pRC lçCßiF ClhpÊC
Þ íØìÏ·N pRC ÖÔwÎC éìϵ ÙìçCpFC ÚDO@vCk p@ì@²@Û í@ëD@è@ÛD@O@vCk ok
ÝëC DèÜN lÜÆí× qÞpF ÚCpGØ»ìJ éÏìvÞ éF éÆ MCkDµ ÁoCß@hí@O@ì@Fp@N
,Pwç Ùç lìdßN pF íÏìÎk DÜب ,lzDF MßGÛ MDGRC pF íÏìÎkéÆ Pwì@Û
éÇÜëC êCpF D×C ,lÛCqßví× ¢NA ,PvC PvCo ,ækCk pRC ¢NA éFClh íÜ·@ë
lçCßiÛ éZ lçCßiF éZ Clh éÆ PwìÛ oCp ÝëC qC HÏ®× ÙìØ@è@¿@FD@×
ÙìçCpFC Þ lëAí× ¢ìJ íØìçCpFC ÚDOvCk ÙìÜìFí@× ,l@ÛCqß@ví@×¢@NA
êCpF ykßh ÝëC .lÛCqßvíØÛ ¢NA pËëk DWÜ@ëC ,¢@NA ok kqCl@ÛCí@×Co
ykßh ÝOhßv ok í@ÎÞ l@ÛCqß@ví@× ¢@NA é@Æ P@vC uok Ý@ëCD@×
Ùç ¢NA ,ÚCqßwÛ ¢NA êC éÆ ¢NA éF lvpF Clh p×C pÊC .koClÛÍÔÃOvC
.lÛCqßvíØÛpËëk
ÚDØç éF ªëß¿N ,kßF ªëß¿N qC ízDÛ ,PµD¿z éF Ýì@Æp@¡@× kD@Ã@O@µC
ÚÞpìF Clh Pvk qC oDÆ DOÎDWµ pËëk íÜ·ë ,Ù@ëkp@Æ §p@µ é@ÆD@Ü@·@×
kßF PµDv ÐS× Clh éF PGwÛ ÙÎDµ DèÛA p²Û ok .PvC (DèOF) Pvk,PvC
íëDèOF Èë éF Þ lÜOzCk kDÃOµC íµCßÛC EDFoC Èë éF .qDv PµDv éFPGwÛ
íÏìh ok DèÜëC éOGÎC Þ ,lÛoCk «DGNoC DèOF ÝëC DF ÔS× éÆ ídCÞoC Èëé@F Þ
DçoClÃ× ÚA Þ ækßF ælÛD× íÂDF yCéOvßJ ÚDØç DèÛD×q ÝëC ok ,ækßFÙëlÂ
Clh éF êkDëq oDÆ pËëk D× lÜO¿Êí× DèÜëC é@Æ kß@F Ý@ëC .ækß@G@ÛÚA ok
pǾ ÝëC íçDÊ MCoCkC ok éÇÜëC ÐS× ,PvDèÜëC DF ÚD×ívDvCoDÆ ,ÙëoClÛ
ÝëC Pvk oDÆ lëßÊí× ÚDwÛC ,(Pwç Ùç Pvok DçDWÛA ok)koCk kßVÞ
ÞC ,lÜÆí× ´Þpz DçÓDFÓDF ÚA qC kÞoí× íwÆ Èë .PvC örVÚClÜ×oD@Æ
Pvk oDÆ ÚßZ íÎÞ lçkí× Ùç lìÆC oßOvk ,lçkí× oßOvkÈ@ë Ù@ç
.lÜÆí× ÖDØN lçCßhí× ykßh Ík éÆ êo߬ pç ÞC PvC örVlÜ@×oD@Æ
éÆ êo߬ ÚA ÝëC ,PvC ÝëC Pvk CpVC ÐÇz ÚßZ íÎÞ ækCk ÞCCo oßOvk
Þ ÐÆ pël× ÚA !DÂA lëßÊí× ÚDwÛC .lÜÆí× CpVC lçCßhí× ykß@hÍk
oßOvk ¯Ã¾ ÚDzoDÆ DèÛA ,PwìÛ éOhDv êoDÆ DèÛA qC ,ÝÆ Dço CoÚÞD·@×
lìÜìFí× DØz PÂÞ Èë .örV ÚClÜ×oDÆ Ýì@Ø@ç ¹Cp@v Þp@F ,P@vCÚkCk
qC oDÆ pO¡ìF pëqÞ kßh qC lÜÆ Ùì²ÜN lëDF Co é×DÛ Èë éÆ örV lÜ×oDÆÈë
.PvC éOhDvÞC