í×ÔvC P×ßÇd qC êCéÛßØÛ 
ÝëC Þ lÛC ækßF êC éìÛDw¿Û êDçCßç oDO¾pÊ ÖÔvC Þ Ýì@Ø@Ï@w@× ÍÞC qC
kßF íÛDw¿Û êDçCßçÚDØç yC éØ¡Zpv ÙëoCk ÚÓC D× éÆ Dç êoDO¾pÊ
Äd P×ßÇd éÆ lÜOzCnËÛ DçCßç ÚA é®vCÞ éF £ ÖpÆC Íßvo qC l·F éÆ
,lçCßh í× ÖÔvC éÆ íO×ßÇd éÆ lÛkßFéOzCnÊ pÊC kß¡F Ðì@Ç@¡@N
,PvC ækß×p¾ ¢Üìì·N éF p×C íÎD·N Þ ÅoDG@N êCl@h é@Æ Co í@Ø@ÆD@d
¢ìJ MÔìÇ¡N ÚA éÆ lÛkßF éOzCnÊ pÊC ,kß×p¾ Ýìì·N £ÖpÆCÍßvo
Ý× EߥÜ× HiOÜ×ÙÆDd ,ÙÆDd ,lzDF í×ÔvC P×ßÇd ,P×ßÇd ,lëDìF
Þ PwìZ ÖÔvC éÆ lÛlìØè¾ í× Ökp× PÂÞ ÚA ,lzDF íÎD·@N ÕC Ð@G@Â
½peÜ× £ ÕC Íßvo qC l·F ÀvÓC ¸× PwìZí×ÔvC P×ßÇd íÜ·@×
½CpeÛCéF öDÇNC Þ kßF ækß×p¾ p×C pGØ»ìJ éÆ êrìZ ÚA qC Co Ökp× lÛkp@Æ
phA DN éÆ ÝëC êCpF qC lÛkpÆ ÙçCp¾ éÜì×q éÇÏF kßGÛ Ùç kß@h ÚD@×q ok
⁽¹⁾kß¡FÐìÇ¡N í×ÔvC P×ßÇd Èë kß¡Û
ÝìØÏw× Þ ÖÔvC êCpF íNpGµ uok ,ÚDÜ×å× pì×C P×ßÇd 
ÝëC ÄFDv jëD¡× ÚA ,ÝìÃFDv Pvk DF éÆ kßF íëDçrìZ qC éëÞD·× éì©@Â
pNlF éÆ íÏhCk ½ÔOhCÝëC qC Þ l×A ¢ìJ ÖÔvC Þ ÝìØÏw× êCpF PØdq
ÝëC éF lz ÔOG× (´) pì×C Mp©d Þ l×A ¢ìJ kßF í¾ÔOhC ß@e@Û p@ç qC
Moߤ qC P×ßÇd Ùç ÚD¡ëC qC l·F Þ lÛkßF ækpÆPvok DèÛA éÆ ívDvC
ÚÞpìFíçD¡ÜçDz Dë íÆßÏØÎC ÈÏ× Moߤ éF Þ lz UoDh íÏÆ éFí×ÔvC
pË×í×ÔvC P×ßÇd Èë ykßh éF ÖÔvC ,Ùç ÓDd DN ,Ùç phA DN Þ l@×A
l·F Þ ÕC Íßvo qC l·F éìϵ ÕC ÖÔvpì×C Mp©d éÆ ídDG¤ lÜZ È@ë
íëDèëoDO¾pÊ éØç ÚADF Ùç ÚA ,lëlÛ ,lÛlz p×C êl¥O× Dç½p@d ÚA qC
ÌÜV êoDO¾pÊ ,Ý쿤 êoDO¾pÊ ,ÐØV ÌÜV êoDO¾pÊ ,kpÆClìJ éÆ
Mp©d éÆídDG¤ lÜZ ÝëC ÈÎn·× kßF éÆ DèëoDO¾pÊ éØç ÚA ,UoCßh
Ýìì·N Co ÚDzkßh íO×ßÇd é×DÛpF Þ lÛkpÆ P×ßÇd éìϵ ÕC ÖÔv pì×C
uok Èë ÖÔvC êCpF Þ ÝìØÏw×êCpF Ùç cDG¤ lÜZ Ýì@Ø@ç ,l@Ûkp@Æ
æqClÛCDN ,éZ íÜ·ë ÖÔvC éÆ lÛlìØè¾ éÆ lz íGÏ®× Èë ,lz í@Np@G@µ
Þí×ÔvC P×ßÇd æDÜJ ok éÆ lÛkßF éOzCnÊ pÊC cDG¤lÜZ ÝìØç ,êC
æD@Ü@J ok Ökp@× Þ kß@¡@F Ð@ì@Ç@¡@N P@×ß@Ç@d ÖÔ@vC æD@Ü@J ok
Ùç ÚÓC DçD× êCpF qC éÆ íñDçêoDO¾pÊ éØç ÝëC ,lÜzDFí×ÔvCP×ßÇd
êClh ½p¬qC éÆíØÆDd l×AíØÛ ¢ìJ lëDz Ùç Dè@Ü@ëC ,æl@×A ¢@ì@J
éF éÆ íOÂÞ éÆ kßF í¥iz ÚA ,P×C êCpF qC lz Ýìì·N íÎD·N Þ ÅoDG@N
ÚA qC l·F lÛkpÆ P·ìF Þ lÛlz¸ØV ÞC DF éÆ íO@ÂÞ ,l@ì@vo P@×ß@Ç@d
êCpF éÆ íñDçPGì¥× ÚA qC l·F Þ qÞo ÚADN kßF ælz éÆ íñDçêoDÇFCp@h
í¥iz ÚA ,PvC ælÛD× íÂDF ÚA kDw¾ Ùç ÓDd DN Þ lÛkoÞA¢ì@J ÖÔ@vC
qC ¢ìÊlÛq¢O×ßÇd ÍDd ok lìvo P×ßÇd éF é@Æ í@O@ÂÞ é@Æ kß@F
ÝëC ÍDS×C Dë éìÜëk Ößϵ EÔ¬ DçDØz Þ DçD× ÍDS×C í@Êl@Ûq ¸@ì@Ø@V
éÆ kßF ßV ÚDÛ éÇN Èë ,kßFpN PwJ ÞC íÊlÛq ,DçHvDÆ ÝëC Þ DçÍD@Ã@F
kßF È¡h xF qC PvC ælz éO¿Ê éÆ êoCp qC ÚD¡ÆoDG× pص phA ok
,Co ÚDÛ ÚA lÜOwÇzí× ßÛCq DF ,lÜÜÇ¡F lÜOwÛCßNíØÛÚD¡Ovk DF Mp©d
êo߬éF éÆ kß×p¾í× kßF ÖÔvC P×ßÇd ÝëC , lÛkpÆí× ÍÞDÜ@N EA D@F
Èë Ý× PÇÏØ× íÎCßd qC íÇë ok éÆ ÙvpNí× Ý× PvC ælz ÐÃ@Û é@Æ
,lzDF oDÆ ok éÜvpÊ éÆlzDF PÂÞ Èë ,lzDF êC éÜ@vp@Ê È@ë P@ÂÞ
öCrVC qC í©·F ok ßÎÞ ÚDzp¿Û Èë Ý× Pìµo Þ pìv ÙFCßiF Ý× oß@®@Z
⁽²⁾.lzDFéÜvpÊ DèÜëC ,PÇÏØ×
PÎClµ ¯wF Ý¡V ,(´) íϵ Óß× P×ßÇd 
qC P×ßÇd HÏv PGì¥× ÝìØç ,lz koCÞ ÖÔvC pF éÆ íOGì¥× ÝëpNÓDF
kßF pNÓDF ÔFpÆ êCrµqC ÞC êCrµ Þ kßF éìÏ@µ ÕC ÖÔ@v p@ì@×C Mp@©@d
éÆ íOGì¥× ÚA qC PvC pNÓDF ÖÔvC pF Þ ÝìÜ×ßØÎC pì×C pF ækoCÞ PGì¥×
PvC PGì¥× ÝëC DçPGì¥× Ù²µC lz koCÞ éìϵÕC ÖÔv Clè¡ÎClìv pF
ÖDèFCÍDd éFÙç ÓDd ÖÔvC ?éZ íÜ·ë ÖÔvC ,Ökp× lÜØè¿F lÜOzCnËÛ éÆ
éÆ Ökp× lÜÛCkíØÛ Ùç ÚÓC ,PvC ÙèG× Ùç ÚÓC ,lÜÆí× íÊlÛq koCk
éOvCßhí× éZ ÖÔvC ?PwìZí×ÔvCP×ßÇd ?PwìZ ÖÔvC í@Ü@·@×
ÍDv 5ÝëC ?¢O×ßÇd ok PvC éOzCk ÖÔvC êC é@×D@Ûp@F é@Z ?l@Ü@Ç@F
êêDçêoDO¾pÊ éØç DF ÝëC ,pì×C Mp©d P×ßÇd ÍDv 65,Dë P×ßÇ@d
,lz ÙçCp¾ pì×CMp©d êCpF qC éÆ êêDçPØdq éØç DF Þ PvC ækßF éÆ
phA éF DN ÝìØÏw× ,éÎDv 6 Þ éÎDv 5 ÝìØç Þ PvC ÉorF êCrµ ¢G@Ï@v
,PÎClµ ¯wF êCpF Ý¡V ,PÎClµ êCpFÝ¡V ,lÛpìËF Ý¡V ¢ëCpF lëD@F
Èë ok ,¢OÇÏØ× qC ½p¬ Èë ok éaÛDÜZ pÊC éÆ íO×ßÇd êCpF Ý¡V
¢Æ PØdq Èë ,lçD·× Úq Èë ,lçD·× Èë êCpF ,¢OÇÏØ@×qC í@ëD@V
xìño ÝëC ,ÙÆDdÝëC ,Mp©d ,koÞAok ÞC êDJ qC ,ÞC qC ÍDiÏh Èë ,lëDìF
ok éÆ PvC ÝëC qC pNÓDF ÔS× Ý× êCpF Ép× éÆ lÜÇì× Ép× êÞqoA PÏ×
ÝëC lÛoÞA ok ¢ëDJ qC Co ÍDiÏh Pwç lçD·×éÆ íÛq p¿Û Èë Ý× PÇÏØ×
Þ Crµ éF lëDF Ökp@× ¢@Ü@O@¾o ok é@Æ P@vC í@O@×ß@Ç@d ,P@×ß@Ç@d
Ý¡V lëDF ¢O×ßÇd qÞo 5 Þ ÍDv 5 ÝìØç êCpF Þ lÜÜì¡ÜFêoCßÊß@v
.Ý¡V ,Clh êCpF Ý¡V ,PÎClµ êCpF Ý¡V ,lÛpìËF
éÇÏF ,PvC ÌÛpÇë PÏ× DF éÆ PvCíØÆDd Ù@ÆD@d Ý@ëC é@Æ Ý@ëC êCp@F
ÁD¾A éØç qC pNÓDF¢ìdÞo f®v Þ íÊlÛq ok PvC pN ÝìëDJ ¢e®@v
⁽³⁾.PÏ× éØç qC PvC pN ÝìëDJ ¢ìÊlÛq f®v Þ PvC
PvC ÚDØëC Þ Ílµ P×ßÇd ,Ðõ P×ßÇd 
êßS× oDÜÎC Þ ÖD·ÛÓC ÐÆDN DØÆ ÚßÏÆDë Þ Úß·OØOë CÞp@¿@Æ Ý@ën@ÎC ÚC))
ok ,¢ND·OØNok éÆ kpÆ é²dÔ× éÆ xÆ pç ,PvC ÚCrì× ÝëC ((Ù@è@Î
Þ koßhí× íÜ·ë PvC ÈëkrÛ íÛCßìd ľC éF ynñCnÎ Þ DçækD¿OvC Þ ÐÆC
pËëk ÚCßìd ,lzDF lëDF íçCo éZ qC éÆ lÜÆpÇ¿N éÇÜëC ÚÞlF kpFí× MnÎ
P×C éÆ PwìÛ ÝëC pǾ ,PvC ÖCpd Dë PvC ÍÔd éÆ Pwì@Û Ý@ëC p@Ç@¾
Èë ÚÞlF ,pÇ¿N ÝëC ÚÞlF éÆ íëDèÛA ,lÜOwìÛ Dë lÜOwç êoD@O@¾p@Êok
ÐÆC ÚD¡ÏÆC DèÜëC,lÛoßhí× Þ lÜÜÆí× ¸OØNí×ÔvC ÚßÛD ÚÞlF íÛßÛDÂ
DN P¿ç p¾DÆ êCpF qC éÆ PvC íOëCÞo ok ÙèÎ êßS× oDÜÎC Þ PvC íÛCßì@d
koClÛ pO¡ìF öD·× Èë Ý×å× PvC ldCÞöD·× Ý×å× êCpF qC Þ P@vC öD@·@×
DF lÜÆí× ÄìG®N Co ynñCnÎ pëDv ,Co ¢ØÇz ,PvC Úß@ÛD@ öD@·@× ÚAÞ
Ý×å× éÆ íwÆ ÚA D×C lÜÆíØÛ ÖÔvC ÚßÛD qC À@Ï@i@N ,ÖÔ@vCÚß@ÛD@Â
ÝëC ,lÜÇFÚßÛD DF ÄìG®N éÆ ÝëC ÚÞlF koßhí× Mßèz æCo qC ,Pw@ì@Û
ÝëC ,ÚßÛD DF lÜÇF ÄìG®N éÇÜëC ÚÞlF koßhí× H©º æCo qC ,öD·@× È@ë
PvC UÞkr× ,öD·× Èë Ùç ÝëC ,koßhí×x¿Û êCßç êÞo qC ,öD·× Èë Ùç
H©º ÝìF ,H©º Þ x¿Û êCßç ÝìF ,Mßèz Þ MnÎ Þ x¿Û êCßç Ý@ì@F
êCßç év pç qC PvC UÞkr× ,DN ¢z ÝëC ,DN év Ùç ÝëC ,x@¿@Û êCß@çÞ
,DN P¿ç ÝëC ,kpÆ ÐÆCDèÜëC æCo qC Þ lz UÞkr× ,Mßèz Þ H©º Þ x@¿@Û
ÚßÛD æCo qC ¢ñD·× ÚA Þ koClÛ öD·× Èë qC ¢ìF Ý×å× koCk öD·× P@¿@ç
éÆ PwìÛ oßV ÝëC ,PvC æCo Èë ÚDØç PvC ækß×p¾éZ pç ÖÔvC ,PvC
éØç ,lÛkoÞAÚDØëC Ý×å× Pvk éF DèÜëC éØç Mßèz éF ,ykßh H©º éF
ÝìÜaØç Èë êCpF PvC ´pz ¸FDN Ùç Ðõ Þ lÛlz Ðõ æß ¸@FD@N Cß@Â
ÚDØëC P×ßÇd ,PvC Ílµ P×ßÇdPvC Ðõ P×ßÇd éÆ í@O@×ß@Ç@d
¢ëoCpÂpF ok Þ PvC ÖqÓ Crµ ¢ÜO¾o ok ,PvC íèÎC P@×ß@Ç@d ,P@vC
Ý¡V lëDF ÝìØÏw× ,pì×C Mp©d P×ßÇ@d ÍD@v l@Ü@ZÚD@Ø@ç êCp@F
⁽⁴⁾.lÛpìËF
í×ÔvC ÙÆDd êCpF Ð×DÆ êCéÛßØÛ ,(´) pì×C Mp©d Pì¥iz 
ÙÏvÞ éÎA Þ éìϵ ÕC íϤ ÖpÆC pGØ»ìJ éÆ PvC êqÞo pël@º l@ì@µ qÞo
Ýìì·N phA DN Co í×ÔvCP×ßÇd êßËÎC Þ kß×p¾ Ýì·× Co P×ßÇd é¿ì±Þ
íOì¥iz ßaØç Èë qC PvC MoDGµ yC éÛßØÛ ÖÔvC P×ßÇd Þ kß×p@¾
pGØ»ìJ éOGÎC Þ PvC ærW·× MDèV éØç pF ,Enè×MDèV é@Ø@ç ok é@Æ
ÕCÖÔv pì×C Mp©d ÐS× íwÆ DÜ·× ÖDØN éF éÆ lÜOwÛCkí× Co ÝëC ÖpÆC
í·¨Þ ßaØç Èë éF ÈëkrÛ lëDF éÆ Co éÛßØÛ ÝÇÎ lzDF lÛCßNíØÛ éìÏ@µ
ykßh pì×C Mp©d éaÛDÜZ,lÛkß×p¾ Ýìì·N phA DN DçP×ßÇd qC lzD@F
éÆ PvC ækß×p¾ ÚDìF pOzC ÈÎD× é×DÛl@è@µ ÚA ok Co yC é@×D@Ûp@F Ù@ç
ÚD¡¿ìÏÇN lÛkßF kÔF pF ÙÆDd ÚD¡ëC ½p¬ qC éÆí¤DizC ÚA Þ P×ßÇd
P¾ÔhêßËÎC ÖpÆC Íßvo Ýìì·N ÚA Hwd éF .Pwç éZ MDèV Ý@ëC ok
ÚDìF éÆ oß®ÛA Co kCp¾C pF MÓÞ PëÓÞ Pì¿ìÆ ,Mp@©@d é@×D@Ûp@F Þ Co
qC l·F qC ,ÓDd DN lÛCæl×AoDÆpv éÆ DçP×ßÇd ÝëC ÖD@Ø@N ,l@ÛCækß@×p@¾
ÖDØN ,éìϵ ÕC ÖÔv Ýwd ÖD×C Ùç êqÞo lÜ@Z È@ë Þ p@ì@×C Mp@©@d
DN éÆ lzDF êêDçP×ßÇd éZ lÛCæl×A oDÆpvÓDd DN éÆ íëDè@O@×ß@Ç@d
éF Ekå× êkÞld DN kß¡F ClìJ êrì@Z é@Æ Ù@ç p@ÊC Ô@S@× íkÞl@d
íñDèÜëC éZ Þ PvC ækßF ÕC Íßvo êßËÎC ÚA Þ PvC ækßF DèO×ßÇdECkA
Þ lÛCéOzClÛ P×ßÇdPÂDìÎ DçP×ßÇd ÝëC ÖClÆ bìç ,lÛCækßGÛÔ¤C é@Æ
íNoߤ ok ,éëÞD·× l¨ pF lÛkpÆ ÖDì éìϵ ÕC ÖÔv pì×C Mp©d kß@h
lëDz Þ kpÆí× Coí×ÔvC êDçoDÆ Þ PzCk ÖÔvCéF ½p¡N Ùç éëÞD·× éÆ
ÈÎCn·× .éÛ Ùç lëDz ,lëDz ,P@vC é@O@zCk Ù@ç í@×Ô@vC MCkD@Ã@O@µC
éÆ lÛkpÆ í× Peì¥Û ÚDzkßh ÍDìh éF Co pì×C Mp©d éÆ íëDèÛAíOd
éëDJ éÆ l·F Þ lzDFDØz P×ßÇd ok lëoCnËF Co éëÞD·× íNl× È@ë D@Ø@z
Dç½pd ÚA qC Èë bìç éF lÜÆí× ko Co ÞC PÂßÛA ,lz êß DØz P×ßÇd
½ÔhpF éÆ í×kA p¿Û Èë éÆ kßF ÝëC ÙçÚD¡OWd Þ l@Ûkp@Ç@Û D@Ü@O@µC
íOd Ý× ,kqClÛCí× æCo kÔF ok Co Ùϱ Þ lÜÆí× oDO¾o íè@ÎC Ý@ëqCß@×
pÊC éÇÏF ,ÙçlF oCp ¢ØÆDd Co ÞC éÆ ÙÛCß@Ní@Ø@Û Ù@çÚA È@ë êCp@F
íÃvD¾Èë kßzí× éÇÜëC pF lzí× PWd ÝëC lÛkCkí× oCp ¢Ø@ÆD@d
éÇÜëC qC lÛkpÆ éÃëD©× pì×C Mp©d Þ lzDF ÙÆDd p×C íÎÞ ½p¬ qC Ù@ç
lzí× ÙÇe× ÚD¡ëDJ pÊCéÆ kßF ÔS× PÂßÛA Ùç íeÎD¥× pÊC í@O@d
,lÜÛrF oDÜÆ Co éëÞD·× ÔS× kßF ÝÇØ× lzí× éëÞD·× ÔS× kß@F Ý@Ç@Ø@×
ok qÞo Èë íOd Co éëÞD·× éÆ lÛlëkíØÛ æqDVCÚDzkßh êCpF ÈÎn@·@×
pÊC éÆ DçD× pF PvC íOWd ÝëC Þ lÛoCnËF íÂD@F ykß@h P@Ü@®@Ï@v
pÊC Þ ÙìÛrF oDÜÆ PvC oßV P×ßÇd éÆ êêDçP×ßÇd ÝëC lëDF,ÙìÛCßOF
ßÎÞ ,qÞo Èë ßÎÞ DèÛAP×ßÇd pF PëD¨o ,ÙìÛCßOÛ éOvCßiÛ êClh éaÛDÜZ
pF PëD¨o , PvC êl·N pF PëD¨o ,PvC Ùϱ pF PëD¨o ÝëC PµDv È@ë
éF lçlF PëD¨o éÆ koClÛ Äd íØÏw× bìç Þ PvCÖkp× ÍD× êpËNoD@º
êêDçP×ßÇdÝëC éÆ Ùì¿ÏÇ× D× éØç Þ PµDv Èë ßÎÞ íØÎD± P×ßÇd
íOd) ÚßÛD ÝëqCß× Þ íèÎC ÝëqCß× ½ÔhpF Þ l@ÛCæl@×A oD@Æ êÞo é@Æ
,ÙìÜÇF æqoDG× DèÛA DF éÆ Ùì¿ÏÇ×D× éØç ,lÜOw@ç (ÚD@zkß@h í@Ûß@ÛD@Â
Þ lÜÇF æqoDG× Þ é¨oD·× DèÜëC DF lëDF lÛCßNí× éÆ oClÃ× pç é@F x@Æp@ç
⁽⁵⁾.PwìÛéO¾pënJ êonµ bìç
Ökp× êCpF (´) pì×C Mp©d êkolØç Þ êqßwÎk 
yÞk pF Þ DèÜN lÛlëkpÊí× oÞk ,PvC ælz ÐÃÛ éÆ êo߬ éF D@çH@z
,lÛkßF ÙìOë éÆ í¤DizCéF DçéÛDh oÞk lÛkpÆí× ÐØd Cnº ÚD¡ÆoDG@×
éÇÜëC qCl·FÓC ,kßGÛ ÖßÏ·× ÝëC Þ lÛkpÆí× ÙìwÃN lÛkßF éZ lÛkßF pìþ
éÆ êo߬ ok Þ.lz ÖßÏ·× PÂßÛA lÛlz lìèzÚD¡NkDèz l@Ûl@z Mß@¾
ÍrÜ× ÚA ok ÈZßÆ éaF DN lÜZ ,lÜO¾o éÆ ÍqDÜ× qC íÇë ok ,lÛkpÆ ÐÃÛ
éÇÜëC qC l·F ,lÛkßF éÜvpÊ DçéaF ,lÛkpÆí× éëpÊ éÇÜëC qC l·@F ,kß@F
´Þpz Mp©dl·F ,lÛkpÆ éZ l·F ,DèÛA éF lÛkCk Cnº ÚDzkßh Þ lÜ@O@¾o
éÇÜëC ÐS× íOd ,lÛClÜiF Co DèÜëC éÆ kpÆ êoDÆ Èë Èë DèÛA êCp@F kp@Æ
ÙÎk ,lÛkpÆí× éëpÊ DèÜëC ,DWÜëC Öl×AÝ× P¿Ê ,kpÆ pOz êCl¤ ÔS×
DF yCæp×qÞo íÊlÛq ok .lÜzDF ÚClÜh DèÜëC ,ÖÞoí× éÆ ÓDd lçCßhí×
CpçD± éëÞD·× qC éÆ êpË¡Î Èë ok éÆ kßF ælìÜz éÆ kßF ßaØ@çÖkp@×
ÞpØÏ ok êkßèëÚq Èë êDJ qC Co íÎDiÏh Èë ,íñDV Èë ok ,kßF æl@×A
êkßèë Úq Èë êDJ qC Co íÎDiÏh Èë ÚD¡ëC P¾Ô@h Þ ÚD@¡@ëC MoD@×C
ÚDwÛC pÊC éÆ lëD×p¾í× éÆ kßzí×PdCoDÛ ßa@Ø@ç ,l@ÛkoÞA ÚÞp@ì@F
êpìÊ ÍDÇzC lëDGÛ ,PwìÛ íGìµ yoDÆ ÝëC ,kpìØF (DÜ·× ÝëC éF HëpÂ)
ok íGµo bìç éÆ êo߬ éF Äì¾o Þ PvÞk ,Ùìdo ÚDzkßhÝìF .lÜÜ@Æ
éÆ kßGÛ ßaØçÚA pF lzí× koCÞ íwÆ Èë pÊC , PvC ækßGÛ ¯ìe× ÚA
.PvC ækßF Ílµ ,PvC ækßGÛ oDÆ êßN upN ,lvpOF lzDF éOzCk íOØ¡d
ÀÏiN lëDGÛ éÇÜëC lvpOF lëDF ykßh qC lëDFíwÆ pç ,Ílµ P×ßÇ@d ok
qC ,Ílµ PÇ@Ï@Ø@× ¢@NoC qC ,Íl@µ P@Ç@Ï@Ø@× qD@Fp@v qC ÓCÞ l@Ü@Æ
DF PGe× DF éØç éÇÜëC êCpF PwìÛ upN bìç Ílµ PÇÏØ×í@ÛD@Fp@è@z
DF yoDO¾oéÆ éìϵ ÕC ÖÔv pì×C Mp©d ÝìØç .lÜÜÆí× oDO@¾o Ökp@×
ykßh ,kpÆí× oDÆ íçDÊ éÏص p¿Û Èë ÐS× Þ kßF oß®@Ü@ëC é@Ï@hCk
P¾o Þ PzCkpF Co yoDÆEDGvC ÚA ,ÚA DF lÛkpÆ P·ìF éÆ íOÂÞ ÚD@Ø@ç
ÝëC kpÆ ¢¿ÂÞ ,kCk EA éÆ Ùç l·F ,lÜÆí× ykßh PzCk Co íNDÜ Èë
éÆ kDëp¾ ,kDOwëCí× ÝØzk ÐFDÃ× ok íOÂÞ ,kßFoß®ÜëC ¢·¨Þ éÆ ÖkA
oßÜëC qC lì¡Æí× éÆ Co pì@¡@Ø@z ,kp@Æí@× é@Z Co D@çÍk ,kp@Æí@×
æoDJ ÙìÛ Þ kqí× éÆ ÞpÜëC (,ækßF íÇë íϵ MDFp¨ éÆ lÜëßÊí×)íOÂÞ
ÐFDÃ× ok lÜOzCkMlz ,lÛlzí× DN Þk kqí@× Ù@ç oß@Ü@ëC qC ,l@zí@×
⁽⁶⁾.DèÛA
lÜÆí× lÜØNol Co ÚDwÛC ÚDØëC 
êDçoClvDJ éØç Þ ÚDNkßh êDþo pëDv Þ DçoClvDJ DØz qC éÆ êrì@Z ÚA
,lìÜÆ ³¿d Co í×ÔvC Àì®ÎMDèV ÚA éÆ PvC ÝëC ÖoCk ¸ÂßN Ý× ÚCpëC
ÖÔvC PëßÜ·× PèV ÚA ,Co ÖÔvC PìÛDdÞo PèV ÚA éaÛDÜZ pÊC ÚDwÛC
pOzC ÈÎD× .DN oCrç kßzí× ÖkA Èë ,DNl¤ kßzí× ÖkA Èë,lÜÇF ³¿d Co
.pO¡ìFÞ kßF pÇ¡Î Èë éÆ kßF í×kA Èë pOzC ÈÎD@× ,kß@G@Û p@¿@Û È@ë
kßF rìZ éØç ,kßF ÙÎDµ éØç kßGÛ p¿Û Èë éìϵ ÕC ÖÔv pì×C Mp@©@d
¢èVßN éÆ í×CkD× ÚDwÛC .PzCkéÆ íOì·ÂCÞ Þ PëßÜ·× MDèV ÚA êÞo
p¿Û Èë Ùç ÚA ,PvC p¿Û Èë PvC ÝìñDJ MDèV Þ DìÛk MDëkD× ÝìØç é@F
Þ Ùëoßhí× éØç éÆ ÙëoCk PÆpz DÜ·× ÝëC ok MDÛCßìdDF D@× . ÚCß@ì@d
DØz lçkí×qDìO×C éÆ íÛA ,ÙìÜÆí× Co íÛCßìd êDçoDÆ ÝëC ,ÙìFCßhí×
PvC kßVß× ÚDwÛC ok éÆ PvC íÛD·× ÚA ,MDÛCßì@d qC Co D@× é@Ø@ç Þ Co
éÆ PvC íÛDdÞo Þ íèÎC ³d ÚA ,kß¡Fз¿ÎDF lëDF Þ PvC kßVß× æßÃÎD@F
Co êßÜ·× ³d ÚA éaÛDÜZ pÊC .lçlF lzo lëDF Þ PvC kßVß× ÚDwÛC ok
íÇë ,lìOwìÛ pËëk p¿Û Èë ,lëßzí× Uß¾ È@ë ÚD@Ní@Ç@ë l@ëkCkl@zo
⁽⁷⁾.Dëok kßzí×æp®Â Èë ,MCkßVß× kßzí× kßVß× Èë ,kßzí×
ÖÔvC ÚCoCkpv æßìz 
ÚA qC éÆ PvC ÝëC PÇ@Ï@Ø@× È@ë Úkß@F í@×Ô@vC Þ é@Ø@Ï@Æ Ml@dÞ
ÚA éÆ íwÆÚA DN oDGOµC Hwd éF Pwç ÓDF ÚA éÆ yoß@è@Ø@Vx@ìño
éOzCk ¸ÂßN ÞC éÛ lvpOF ÞC qC ÝëC éÛ ,lÜzDF oßV Èë DèÜëC PvDçÝ@ìñD@J
ÕC ÖÔv pì×C Mp©d .PvC êoß®ÜëCÖÔvC .lvpOF ÞC qC ÝëC é@Æ l@zD@F
ÐFDÃ× æk lëDz éÆ íOÇÏØ× Èë é¿ìÏh ,kßF ÝìØÏw× é¿ìÏh éÆ é@ì@Ï@µ
,DJÞoC qC Ùç oClÃ× Èë ,CnÆ ,CnÆ ,DÃëp¾A ,p¥× DN qDWd qC kßF ÚCpëCPÇÏØ×
,Ùç DF ÙëCéOw¡Û éÆD× éØç ÐS× kßF Pì·ØV êßN íOÂÞ íèÎC é¿ìÏh ÝëC
.ÐÃÛ Hwd éF lÜOzCk PvßJ Èë éÆkßF ÝìØç ,kßGÛ ¢ëDJ pëq Ùç Ý@ëC
lÛlìFCßhí× ¢ëÞo éجD¾ Mp©d Þ ykßhHz éÆ lÜOzCk PvßJ Èë
éØç pGØ»ìJ ,Piëoí× Co ypOz é¾ßÏ@µ P@vß@J Ý@ì@Ø@ç êÞo qÞo Þ
éOGÎC .PvC ÝëC ÙìçCßhí× D× éÆ ÚA ,PvC ÝëC ÖÔvC .PzCk Co æßìzÝì×
,ÈëkrÛ ækph Èë ÙìçCßhí×D× D×C lzDF ÞC ÐS× koClÛ Mol íwÆ bìç
íOÂÞ éÆ kß¡F oß®ÜëC ÙìçCßhí× D× . ÚCpëC ok lëDìF ÖÔvC qC íñßF È@ë
êßN ypëqÞ PwiÛ ,oßèØVxìño lìÜÆ §p¾ ,íOÇÏ@Ø@×È@ë x@ìño
æCÞ æAíA ,lÛÞpF oDÜÆ Ökp× éÆ lzDGÛ êqDìO×C ßaØç lëAí× Pì@·@Ø@V
íÛDFDìh Èë qC ¦iz ÝëC PvCßhí× pÊC ÄFDv Ù@ëso ÚD@×q . kß@¡@F
qÞo év ,qÞo Þk ,lëDìF éÇÜëCqC ÐG Dçoß×D× Þ PìÜ×C ÚD×qDv ,lÜÆ oßG@µ
Co DçéÛDh ÝëC Co DçéÛDh ,lÜO¾pÊí× p²Û PeN Co éØç Co DçDV ÝëC ÐG@Â
Èë lçCßhí× ÚD¡ëC éÆ lÜO¾pËì× p²Û PeN Ökp×qC lÛkpÆí× í@ÎD@h
Þ kßF ÝñDh ykßh é@Ç@Ü@ëC êCp@F ?Cp@Z .l@Ü@Ç@F D@W@Ü@ëC qC êoß@G@µ
qC ,PvC ÀñDh ÝñDh Þ kßF ækpÆ PÇÏØ× éF PÛDì@h .l@vp@Ní@×ÝñD@h
êßN ?kßF oß®ÜëCÙç pOzC ÈÎD× D×C .ylÜ¡ÇF lvpOì× ,lvpNí× ykßh
êßN ÖpÆC pGØ»ìJ kßF Ökp× DF , kßF Ökp× ßN pì×C Mp©d ,l@Ûkß@F Ökp@×
qC éÆ íFpµ Èë ÚD¡FDe¤C DF lÛkßF éOw¡ÛíOÂÞ ÐÃÛ Hwd éF lWw@×
íÇë ÖClÆ ,lÛpGØ»ìJ íÇë ÖClÆ DèÜëC P@hD@Ü@zí@Ø@Û l@×Aí@× UoD@h
DçÖClÆ pGØ»ìJ ?lìOwç ÚDNíÇë ÖClÆ :éÆ lìvpJí× . lÜOw@çÚCp@Ë@ëk
íÏëm Èëêol¤ Èë ,lÜOw¡Ûí× oÞk éÆ kßF oß®ÜëC ¸¨Þ ?lì@O@w@ç
oÞk éÆ DèÜëC Eßh ,l×Aí× íwÆ Èë íOÂÞ ,lÜOw¡Ûí× Ùç oÞk kß@G@Û
ÝëC ÖÔvC P×ßÇd ¸¨Þ.lÜOwç ÚDz í@Ç@ë ÖCl@Æ l@ÛCé@O@w@¡@Û Ù@ç
⁽⁸⁾.PvC
(´) pì×C Mp©d íOwëq ækDv qC íëDçéÛßØÛ 
ækDv íÊlÛq           
éÆ ÖÞk ÙÆDd ÚA Ùç ÝëC .PzClÛ rìZ bìç P¾o DìÛk qC éÆ íOÂÞ pGØ»ìJ
kßF éO¾o Ùç DJÞoC DN Þ kßFéO¾pÊ Co Ápz pvDNpv ¢O×ßÇd é·vßN pËëk
DçHz DWÛA ,PzCk PvßJ Èë ¢ìÊlÛq éÆ ÙÆDd ÚA Ùç ÚA ,DG@ëp@Ã@N
éجD¾ Þ lzDF pì×C Mp©d éÆ lÛlìFCßhí× pçßzÞ Úq íëDNÞk ÚA êÞo
ÀϵéÆ lÜOiëoí× .ÚA êÞo Co pOz Àϵ DçqÞo ÞDèìϵ ÕC ÖÔ@v Cp@çq
oDÆ kßF ÚD®Ïv Mp©eìϵC æDÊoDF Þ PiN ,æD@ÊoD@F Ý@ëC ÚA koß@i@F
Þ ÖkA ,Co íëDVÝëC PzClÛ kpÆí× oDÆ DçéÏص p@ëD@v Ð@S@× ,kp@Æí@×
ÀÂÞ Þ kpÆí× oDÆ ,lÜÇF ¸ØV éÆ kpÆí× oDÆ éÇÜëC éÛ PzClÛ æDËO@vk
Þ PzCkpF Co ¢ËÜÏÆ Þ ÐìF lÛkpÆP·ìF ÞC DF éÆ êqÞo ÚDØ@ç kp@Æí@×
p¿d PvCßhí× Co êC éØ¡Z Èë DWÛA kCkí× ÖDWÛC éÆ êoDÆ ¹Cpv P¾o
?ßÆ ¢ÇëpGN ,l×Aok íOÂÞ ,kpÆ p¿d ykßh P@vk D@F ykß@h,l@Ü@Æ
nºDÆ Þ ÙÏÂÞ ,nºDÆ Þ ÙÏ oÞDìF ,ßËF éRoÞ êCpF Co ÈëpGN ÝëC éÆ P@¿@Ê
Þ íÊlÛq Ùç ÚA íOèV Èë êCp@F kp@Æ À@ÂÞ P@ÂÞ ÚD@Ø@ç ,l@ÛkoÞA
D× kßF éØÃÎ DN lÜZ Ùç ÚA ,kßGÛpNÓDF ,PznËÛ ßV Þ ÚDÛ qC éÆ ¢ÆCoßh
kßh ,éOGÎC ÙìÜÆíØÛ ClìJ ÙëkpÊí× ÝëC ÍDGÛk ,íØÆDd ÝìÜaØç Èë
éOzCk CßÃN ÝÇÎ ,olÃÜëC lëoClÛ PÂD¬ DØz Eßh))éÆ ækß×p¾ Ùç ÚD¡ëC
⁽⁹⁾.((lìzDF
ÚCpËëk ÐS× ÚkpÆ oDÆ           
lÜÆ ClìJ ÄÃeN UoDh ok Clh PvCßh DF ÕC öD¡ÛC lçCßiF Clh pÊC ÖÔvC
ÍDìh DèÜëC éÆ PvC ÐñDw×ÝëC qC pìº ,íÎqDÛ íÇZßÆ kßVÞ Èë é@F ß@ÎÞ
éÆ íñDèÜëC Þ lÜÜÆí× ÍDìh Ökp× éÆ PvC íGÎD®× ÝëC qC pìº ,lÜÜÆí×
pÊC .PvC ÐñDw× ÝëC qC pìº ,ÙìØè¾í× Co ÖÔvCD× éÆ lÜÜÆí× ÍD@ì@h
lÛkpÆ P·ìF éÆ êqÞo ÚDØç éÆ PvC ÚA ÖÔ@vC ,kß@¡@F Cl@ì@J ÖÔ@vC
P·ìF éÆ (Pwç jëoDN ok) qÞo ÚDØç ,éìϵ ÕC ÖÔv pì@×C Mp@©@dD@F
, ÖkpÆ §pµ éÆkßF olÃÛA ¢OÇÏØ× §pµ Þ Í߬ éÆ íO·ì@F ,l@Ûkp@Æ
éÆ kßF êC éØ¡Z Èë P¾o PzCkpF Co ¢ËÜÏÆ Þ ÐìF lz ÖDØN P@·@ì@F
ÓDd .kßF pÊoDÆ ,yoDÆ pv êCpF DWÛAP¾o , ¢ÛlÜÆ êCpF kßF Íß»¡@×
lÛkq Co phA ÌÜÏÆ éÆ íOÂÞ Ùç éØ¡Z éÆ lÜëßÊí× l×A ok éØ@¡@Z
éÆ P¿Ê ,PvC Eßh P¿Ê íwÆ Èë .l×A ÚÞpìF EApOz ÚkpÊ ÐS×
ÖÔvCíñDçoCkpv ßaØç Èë kpÆ ¢¿ÂÞ Co ÚA l·F .ælF rìZ Co éRoÞ Ý@ëC
éÆ íOÂÞ ÌÜV éÆ éOzCk ÖÔvC êpË¡Î ß@a@Ø@ç È@ë .P@vC é@O@zCk
oDÆ ok íËÜV MCqDèVÝëC ,lÛkßF éÜvpÊ (ÝëC Pwç jëoDN) lÛkpÆí@×
pOz éÛCk Èë ÚDzp¿Û lÜZ pç Þ pì¡Øz éÛCk Èë ÚDzp¿Û lÜZ pç ,kßG@Û
Èë .rìZ ÉpF Þ qDv ÓDd éÆ lìÜÆ ÍDìh éÆkßGÛ Dç½pd ÝëC l@Ü@O@zCk
éF éÆ yCíÜëpìz ÚDØç ,¢ÛDçk koCnÊí× l×Aí× ÝëC pìÊ D×ph éÛCk
,¢ÛDçk koCnËF ÚA ¢Ãì¾o éF kCkí× koÞAí× ok lì@voí@×¢@ÛD@çk
éËÛ DèÜëCCo ÖÔvC oß®ÜëC .phA ÚA DN ¢Ãì¾o kCkí× ÚA ¢Ãì@¾o kCkí@×
rërµ íÏìh ÖÔvC Co ÖÔvC ÝëC ÙëoCk é@Ë@Û l@ëD@F D@× ÓD@d Þ l@Ü@O@zCk
⁽¹⁰⁾.PvC
ækDv êCnº