الگوهاي رفتاري امام علي (ع) جلد3- امام على عليه السلام و اقتصاد
مرحوم محمد دشتي
 

سرآغاز

اول - الگوهاى رفتارى و عنصر زمان و مكان

دوم - اقسام الگوهاى رفتارى

ضرورت ها

سياستهاى اقتصادى امام على عليه السلام:

مقدمه

1 - اقتصاد هدفدار

2 - رشد اقتصاد براى عمران و آبادانى‏

3 - پرهيز از اميتاز دادن‏ها و سوء استفاده‏هاى مالى‏

4 - ضرورت امنيت اقتصادى‏

5 - رعايت حقوق مستضعفان و محرومان‏

6 - ضرورت شناخت كاستى‏هاى اقتصادى‏

7 - ضرورت رشد اقتصادى‏

8 - راه‏هاى رشد اقتصاد

الف - رونق تجارت‏

ب - ارزش تجارت در اسلام‏

ج - نقش تجار و صنعتگران‏

د - بازار در زمان حكومت امام عليه السلام‏

ه - نكوهش از سودجويى‏

و - نظارت امام على عليه السلام بر بازار

وظائف نگهبانان بازار

اول - وظايف متولى بازار

دوم - نظارت بر رفتار متولى بازار

ح - توجه به تجارت اهل ذمه‏

ط - كشاورزى از ديدگاه امام على عليه السلام‏

ى - امام على عليه السلام و حقوق كارگران‏

اعتدال‏گرائى در وقف‏

اول - ديدگاه‏هاى متفاوت نسبت به دنيا

دوم - روش برخود با گروه‏هاى اجتماعى

فصل اول: رهنمودهاى اقتصادى‏

احتياط درمصرف بيت المال‏

1 - خاموش كردن چراغ بيت المال‏

2 - احتياط در مصارف شخصى

1 - ضرورت ساده زيستى كارگزاران‏

2 - حضرت اميرالمؤمنين على عليه السلام الگوى ساده زيستى‏

3 - امام على عليه السلام و دنياى دنيا پرستان‏

4 - احتياط در نويسندگى‏

5 - استفاده از نور ماه‏

6 - امتياز ندادن به خويشاوندان‏

7 - احتياط در تقسميم غنائم و انتخاب‏استانداران‏

نمونه‏هاى گويا

الف - احتياط در لباس‏

ب - لباس‏هاى ساده امام على عليه السلام‏

ج - تقسيم فورى بيت‏المال‏

د - دقت در تقسيم بيت‏المال‏

ه - خودكفائى امام‏

و - پيراهنى از كرباس‏

دوم - برخورد با سوء استفاده‏ها

1 - برخورد با اندوخته‏هاى قنبر

2 - برخورد با سربازان در مصرف بيت‏المال‏

3 - برگرداندن گردنبند عاريتى

4 - برخورد با سوء استفاده فرماندار

5 - برخورد شديد با يكى از خويشاوندان

1 - علل نكوهش يك كارگزار خيانتكار

2 - نكوهش از سوء استفاده در بيت‏المال‏

3 - برخورد قاطع با خيانتكار

6 - برخورد با عقيل

1 - پرهيز از ستمكارى‏

2 - پرهيز از امتياز خواهى‏

7 - مصادره زمين‏ها

8 - خراب كردن خانه فرماندار خيانتكار

سوم نظارت بر امورمالى كارگزاران‏

1 - اعتراض به خانه گران قيمت يك كارگزار

2 - اعتراض به گرايش عثمان بن حنيف به سرمايه داران

چهارم - تقسيم مساوى بيت‏المال‏

1 - تقسيم مساوى بيت‏المال‏

2 - روش تقسيم بيت‏المال

3 - بى‏توجهى به امتيازات نژادى در تقسيم بيت‏المال‏

بخش دوم: نظارت بر بازار

1 - تشويق بازاريان براى توليد

2 - نظارت و كنترل بر اصناف مختلف بازار

3 - كنترل بازار بانيروهاى اطلاعاتى

4- تبليغات در بازار

5- گماشتن متوليان بازار

6 - وظائف متوليان بازار

7 - جلوگيرى از تجاوز بازاريان

بخش سوم: روش خريد و فروش‏

1- روش خريدكردن از بازار

2- پرهيز از مخلوط كردن جنس خوب و بد

3- ترويج پرهيز از نسيه خريدن‏

4 - پرهيز از قسم خوردن در معاملات

بخش چهارم: شناخت جايگاه هداياى مردمى‏

1 - پرداخت قيمت هداياى مردم

2 - نپذيرفتن هديه شبهه ناك‏

بخش پنجم: تقسيم عادلانه غنائم جنگى‏

1- تقسيم عادلانه غنائم جنگى در بصره

2 - عدالت اقتصادى با مردم و خويشاوندان

3 - عدالت اقتصادى با برادر (ماجراى آهن گداخته)

4 - مناظره نسبت به دزدى بيت المال

5 - نهى از اسراف در آب آشاميدنى

بخش ششم : حكومت و ماليات

1- حكومت و تعيين ماليات

2 - اخلاق مأموران مالياتى

3 - وظائف مأموران دارائى و اخذ ماليات

بخش هفتم : هشدار از سوء استفاده‏ها

1 - هشدار به اشعث بن قيس

2 - هشدار به زياد بن أبيه

3 - تهديد شديد در سوء استفاده مالى

فصل دوم: كار و توليد و خود كفائى‏

بخش اول: تلاش در توليد

1 - آبيارى باغات مدينه

2 - تشويق به كار و توليد

3 - نفرين به بيكاران

4 - تشويق صنعت گران

5 - كاركردن درباغ

6 - اظهار سرمايه هاى ساليانه‏

7 - دستان پينه بسته از كار

8 - راه‏هاى توليد

9 - پيامبران و ارزش كار و توليد

بخش دوم‏كار و سازندگى‏

1 - دوختن كفش پيامبر صلى اللَّه عليه و آله‏

2 - دوختن و اصلاح نعلين‏

3 - لباس بافته شده خانواده‏

4 - استفاده از دسترنج خويش

5 - لباس شستن

6 - خريدارى محل دفن

فصل سوم: انفاق و ايثارگرى‏

بخش اول: بخشش اموال به مستمندان‏

1 - بخشش طلا ونقره از قيمت باغات

2 - بخشيدن انگشتر درحال ركوع

3 - بخشيدن غذاى مورد احتياج به فقير

4 - بخشيدن همه دارائى‏ها به مستمندان

5 - اصالت دادن به انفاق اموال

6 - شتاب در بخشش

7 - تهيه مسكن براى خاله‏ها

8 - صدقه هاى امام على عليه السلام

9 - روز عيد و بخشش به فقرا

10 - بخشيدن غذاى دوست داشتنى به ديگران

بخش دوم: بخشش و ايثار نسبت به دشمن‏

1 - بخشيدن شمشير به دشمن

2 - كمك به ابن ملجم‏

بخش سوم: كمك به يتيمان

1- خنداندن يتيمان

2 - تأمين نيازمندى هاى يتيمان

الف - كمك به يتيمان در كار خانه

ب - توجه به مسائل روانى كودكان يتيم

ج - در خانه يتيمان

بخش چهارم: مقدم داشتن ديگران بر خود

1- گرسنه را برخود مقدم داشتن

2 - مقدم داشتن مقداد

3 - انفاق پنهانى

4 - مقدم داشتن يتيمان

5 - مقدم داشتن نيازمند درمانده

6 - كمك به پيران از كار افتاده‏

بخش پنجم: جلوه هاى ايثار و انفاق‏

1 - وقف چاه هاى پر آب

2 - وقف كردن چشمه هاى فراوان براى مستمندان

3 - بخشيدن لباس‏هاى اهدائى

4 - بخشيدن حُله هاى قيمتى (لباس‏هاى قيمتى)

5 - تأمين غذاى گرسنگان

فصل چهارم:عمران و آبادانى

بخش اول: فرهنگ مسجدسازى

1- مسجد سازى در سفر جنگى

2 - فرهنگ مسجد سازى درشهرها

3 - ترويج ارزش‏هاى مسجد

4 - فعاليت‏هاى اجتماعى، اقتصادى

بخش دوم: آبيارى و تأمين آب آشاميدنى‏

1 - كندن چاه براى تأمين آب آشاميدنى

2- دستورالعمل براى اصلاح چاه‏ها ونهرها

3 - حفر چاه هاى فراوان در اطراف مدينه

4- بهبود وضع زندگى مردم‏

5 - روش بكارگيرى مردم در آبادانى شهرها

بخش سوم: تلاش هاى صنعتى‏

1 - اسكله سازى‏

2- كارخانه كشتى سازى

بخش چهارم: مسكن و شهرسازى

1 - حفاظت از حريم جاده ها

2 - حريم كوچه ها و چاه‏ها

بخش پنجم: خدمات عمومى

1 - خدمات امام على عليه السلام در زمينه فرهنگى‏

2 - خدمات امام على عليه السلام در زمينه امور اجتماعى

فصل پنجم:كشاورزى و باغدارى‏

بخش اول: تشويق به كشاورزى

1 - سفارش به كشاورزى

2 - جمع آورى هسته هاى خرما

3 - باغدارى

بخش دوم: باغدارى و تأمين نيازها

1 - باغ‏ها براى تأمين مسكن بينوايان

2 - احداث نخلستان‏ها

3 - صد هزار درخت خرما

4 - علل روى آوردن به كشاورزى و باغدارى

در چشمه سار نهج البلاغه

1 - اعتدال در دنيا

2 - مسئوليت بيت المال:

3 - وظائف كارگزاران مالياتى

4 - برخورد با غارت گران بيت المال

5 - آزمايش با اموال دنيا: