تقليد از فرهنگ غربى   تشبّه به كفّار و ترويج فرهنگ آنان‏ سوال 1373: آيا پوشيدن لباسهايى كه بر روى آن حروف و تصاوير خارجى چاپ شده، جايز است و آيا اين لباسها ترويج فرهنگ غربى محسوب مى‏شوند؟ جواب: اگر مفاسد اجتماعى نداشته باشند پوشيدن آنها فى نفسه اشكال ندارد و امّا اينكه ترويج فرهنگ غربىِ معارض با فرهنگ اسلامى محسوب مى‏شود يا خير، موكول به نظر عرف است. سوال 1374: امروزه وارد كردن لباسهاى خارجى و خريد و فروش و استفاده از آنها در داخل شهرها متداول شده است، با توجه به افزايش تهاجم فرهنگى غرب به انقلاب اسلامى، اين كار چه حكمى دارد؟ جواب: واردات و خريد وفروش واستفاده از آنها به مجرّد اينكه از كشورهاى غيراسلامى وارد شده‏اند، اشكال ندارد، ولى آنچه كه پوشيدن آن با عفّت و اخلاق اسلامى منافات داشته باشد و يا ترويج فرهنگ غربى كه دشمن فرهنگ اسلامى است، محسوب مى‏شود، واردات و خريد وفروش و پوشيدن آن جايز نيست و دراين مورد بايد به مسئولين مربوطه مراجعه شود تا از آن جلوگيرى كنند. سوال 1375: تقليد از مدهاى غربى در كوتاه كردن مو چه حكمى دارد؟ جواب: معيارهاى حرمت در اين موارد، شبيه شدن به دشمنان اسلام وترويج فرهنگ آنهاست و اين موضوع با توجه به كشورها و زمانها و اشخاص مختلف، فرق مى‏كند و اين امر مختص به غرب هم نمى‏باشد. سوال 1376: آيا جايز است مربيان مدارس موهاى دانش آموزانى را كه موهاى سر خود را به شكلهاى غربى كه مخالف آداب اسلامى و تشبه به كفار است، اصلاح و آرايش مى‏كنند، بتراشند؟ با علم به اينكه راهنمايى و نصيحت آنان فايده‏اى ندارد؟ و آنان ظواهر اسلامى را در مدرسه رعايت مى‏كنند ولى پس از خروج از مدرسه تغيير وضعيت مى‏دهند، وظيفه ما چيست؟ جواب: تراشيدن موى سر دانش آموزان توسّط مربّيان شايسته نيست. اگر مسئولين مدرسه تشخيص دادند كه بعضى از كارهاى دانش آموزان با آداب و فرهنگ اسلامى تناسب ندارد، بهتر است آنان را نصيحت و راهنمايى‏هاى پدرانه نمايند و در صورت نياز اولياى آنان را براى كمك به حل مشكل، از وضعيت دانش آموزان خود آگاه نمايند و البته مراعات قوانين آموزش و پرورش، لازم است. سوال 1377: پوشيدن لباس آمريكايى چه حكمى دارد؟ جواب: پوشيدن لباسهايى كه توسط دولتهاى استعمارى توليد شده‏اند، ازاين جهت كه ساخت دشمنان اسلام است، فى نفسه اشكال ندارد، ولى اگر اين كار مستلزم ترويج فرهنگ غيراسلامى دشمن باشد و ياباعث تقويت اقتصاد آنان براى استعمار و استثمار سرزمين هاى اسلامى‏شود و يا منجر به وارد شدن ضرر اقتصادى به دولت اسلامى گردد، داراى اشكال است و حتّى در بعضى از موارد جايز نيست. سوال 1378: آيا براى زنان، شركت درمراسم استقبال و خوش‏آمدگويى و تقديم دسته گل كه توسّط وزارت‏خانه‏ها و ادارات دولتى و غير آنها، ترتيب داده مى‏شود، جايز است و آيا صحيح است كه شركت آنان را در اين مراسم، اين گونه توجيه كنيم كه هدف ما نشان دادن حرّيت و احترام زن در جوامع اسلامى است؟ جواب: دعوت از زنان براى مشاركت درمراسم استقبال و خوش آمدگويى به مهمانان خارجى وجهى ندارد و در صورتى كه موجب فساد وترويج فرهنگ غيراسلامى شود، جايز نيست. سوال 1379: پوشيدن كروات چه حكمى دارد؟ جواب: به طور كلى پوشيدن كروات و ديگر لباسهايى كه پوشش و لباس غير مسلمانان محسوب مى‏شوند بطوريكه پوشيدن آنها منجر به ترويج فرهنگ منحطّ غربى شود جايز نيست. سوال 1380: فروش كليه عكسها و كتابها و مجلاتى كه بطور آشكار مشتمل بر امور قبيح و مبتذل نيستند ولى بطور ضمنى باعث ايجاد جوّ فرهنگى فاسد و غير اسلامى بخصوص در بين جوانان مى شوند، چه حكمى دارد؟ جواب: خريد و فروش و ترويج امورى از اين قبيل كه منجر به انحراف جوانان و فساد آنان و باعث پيدايش جوّ فرهنگى فاسدى مى شوند، جايز نيست و واجب است از آنها اجتناب شود. سوال 1381: امروزه وظيفه زنان براى مقابله با تهاجم فرهنگى به جامعه اسلامى ما چيست؟ جواب: يكى از مهمترين وظايف آنان حفظ حجاب اسلامى و ترويج آن و پرهيز از لباسهائى است كه پوشيدن آنها تقليد از فرهنگ دشمن محسوب مى‏شود. سوال 1382: بعضى از مسلمانان عيدهاى مسيحيان را جشن مى‏گيرند، آيا اين كار اشكال ندارد؟ جواب: جشن گرفتن ميلاد حضرت عيسى مسيح «على نبيّنا و آله و عليه السلام» اشكال ندارد. سوال 1383: آيا پوشيدن لباسى كه تبليغ و تشويق شراب روى آن وجود دارد، جايز است؟ جواب: جايز نيست.   مهاجرت و پناهندگى سياسى سوال 1384: پناهندگى سياسى به كشورهاى خارجى چه حكمى دارد؟ آيا جعل داستان غيرواقعى براى دستيابى به پناهندگى سياسى، جايز است؟ جواب: پناهندگى سياسى به دولت غير مسلمان تا زمانى كه مفسده‏اى بر آن مترتّب نشود، فى‏نفسه اشكال ندارد. ولى براى دستيابى به آن ، توسل به دروغ و جعل چيزى كه واقعيت ندارد، جايز نيست. سوال 1385: آيا براى يك شخص مسلمان مهاجرت به كشورهاى غير اسلامى جايز است؟ جواب: اگر خوف انحراف از دين وجود نداشته باشد اين كار اشكال ندارد و واجب است در آنجا بعد از رعايت احتياط و مواظبت نسبت به دين ومذهب به مقدارى كه توانايى دارد مبادرت به دفاع از اسلام و مسلمين نمايد. سوال 1386: آيا مهاجرت به سرزمين اسلام بر زنانى كه در سرزمين كفر اسلام آورده‏اند، به دليل اينكه بر اثر خُوف از خانواده و جامعه نمى‏توانند اسلام خود را آشكار كنند، واجب است؟ جواب: در صورتى كه مهاجرت به سرزمين اسلام براى آنان حَرَج داشته باشد واجب نيست، ولى واجب است تا حد امكان نسبت به نماز و روزه و ساير واجبات مراقبت نمايند. سوال 1387: زندگى در كشورى كه اسباب معصيت مانند برهنگى و گوش دادن به نوارهاى مبتذل موسيقى و غيره در آن فراهم است، چه حكمى دارد؟ كسى كه در آنجا تازه به سن تكليف رسيده چه حكمى دارد؟ جواب: اقامت و زندگى آنها، فى‏نفسه اشكال ندارد، ولى بايد از امورى كه از نظر شرعى بر او حرام هستند اجتناب كند و اگر نمى‏تواند بايد به كشورهاى اسلامى مسافرت نمايد.   تجسّس و خبرچينى و افشاء اسرار سوال 1388: تعدادى گزارش كتبى راجع به اختلاس اموال دولتى توسط يكى از كارمندان دريافت گرديده كه بعد از انجام تحقيقات در مورد اين اتهام، صحّت بعضى از آن گزارشها براى ما آشكار شده است. ولى هنگام تحقيق از فرد متهم خود او همه اتهامات را انكار مى‏كند، آيا ارسال اين گزارشات به دادگاه با توجه به اينكه باعث از بين رفتن آبروى شخص مى‏شود، جايز است يا خير؟ و بر فرض عدم جواز، اشخاصى كه ازاين مسئله مطلع هستند چه تكليفى دارند؟ جواب: اگر فردى كه مسئول حمايت و حفظ بيت‏المال و اموال دولتى است از اختلاس آن اموال توسط يكى از كارمندان يا غير او مطلع شود، از نظر شرعى و قانونى مكلّف است براى احقاق حق، اطّلاعات خود را در اين زمينه به نهادهاى مربوطه ارائه دهد و ترس از بين رفتن آبروى متهم از نظر رسمى مجوزى براى كوتاهى از احقاق حق جهت حفظ بيت المال محسوب نمى‏شود و افراد ديگر، گزارشات خود را مستندا به مسئولين مربوطه ارائه دهند تا ايشان بعد از تحقيق و تفحّص و اثبات مطلب، اقدام نمايند. سوال 1389: مشاهده مى كنيم كه بعضى از مطبوعات اخبارى از قبيل دستگيرى سارقين، كلاهبرداران، گروههاى رشوه گيرنده در ادارات و افرادى كه اقدام به انجام اعمال منافى عفت مى‏كنند و همچنين گروههاى فساد و ابتذال و كلوپ‏هاى شبانه را چاپ مى‏كنند، آيا چاپ ونشر اين قبيل اخبار ، بنوعى اشاعه فحشا محسوب نمى‏شود؟ جواب: مجرّد نشر حوادث و وقايع در مطبوعات اشاعه فحشا محسوب نمى‏شود. سوال 1390: آيا جايز است دانشجويان يكى از مراكز آموزشى گزارشهايى از منكراتى را كه مشاهده مى‏كنند به مسئولين فرهنگى ارائه دهند تا از ارتكاب آنهاجلوگيرى شود؟ جواب: اگر گزارشها راجع به امور علنى باشد و عنوان تجسّس و غيبت بر آنها صدق نكند، اشكال ندارد و بلكه در صورتى كه جزء مقدمات نهى از منكر باشد واجب است. سوال 1391: آيا بيان ظلم ياخيانت بعضى از مسئولين ادارات در برابر مردم جايز است؟ جواب: گزارش دادن ظلم به مراكز و مراجع مسئول براى پيگيرى و تعقيب بعد از تحقيق و اطمينان نسبت به آن اشكال ندارد و حتّى اگر از مقدمات نهى از منكر محسوب شود واجب مى‏گردد، ولى بيان آن در برابر مردم وجهى ندارد بلكه اگر موجب فتنه و فساد و تضعيف دولت اسلامى‏شود حرام است. سوال 1392: تحقيق از اموال مؤمنين و گزارش آن به دولت و حاكمِ ظالم بخصوص اگر منجر به اذيت و ورود خسارت به آنها شود چه حكمى دارد؟ جواب: اين قبيل اعمال از نظر شرعى حرام هستند و در صورتى كه خسارت وارده به‏دليل خبرچينى از مؤمنين نزد ظالم باشد، موجب ضمان مى‏گردد. سوال 1393: آيا تجسّس در امور شخصى و غير شخصى مؤمنين به دليل امر به معروف و نهى از منكر، در صورتى كه از آنان ارتكاب حرام يا ترك معروف مشاهده شود، جايز است؟ اشخاصى كه براى كشف تخلفات مردم تجسّس مى كنند با اينكه مكلف به اين كار نيستند، چه حكمى دارند؟ جواب: مبادرت به امر بررسى و تحقيق قانونى نسبت به كار ادارى كارمندان و غير آنان توّسط مأموران رسمى تفحّص و تحقيق در چارچوب ضوابط و مقرّرات قانونى اشكال ندارد ولى تجسس در كار ديگران و يا تحقيق دراعمال و رفتار كارمندان براى كشف اسرار آنان در خارج از حدود و ضوابط قانونى براى آن مأموران هم جايز نيست. سوال 1394: آيا سخن گفتن از اسرار شخصى و امور خصوصى و سرّى در برابر مردم جايز است؟ جواب: كشف و بيان امور خصوصى و شخصى در برابر ديگران اگر به نحوى مربوط به افراد ديگر هم باشد و يا موجب ترتّب مفسده شود جايز نيست. سوال 1395: روانپزشكان غالبا براى دستيابى به علل بيمارى و راههاى درمان آن سؤالاتى راجع به امور شخصى و خانوادگى بيمار از او مى‏كنند، آيا براى بيمار پاسخ دادن به آن سؤالات جايز است؟ جواب: اگر مفسده‏اى بر آن مترتّب نشود و غيبت و اهانت به شخص ديگرى هم محسوب نشود، اشكال ندارد. سوال 1396: گاهى بعضى از نيروهاى امنيتى ورود به بعضى از مراكز و نفوذ در گروهها را براى كشف مراكز فحشا و گروههاى تروريستى ضرورى مى‏دانند، همانگونه كه روشهاى تجسّس و تحقيق نيز همين را اقتضا مى‏كنند، اين كار از نظر شرعى چه حكمى دارد؟ جواب: اگر با اجازه مسئول مربوطه و با التزام به رعايت ضوابط و مقرّرات قانونى باشد و از آلوده شدن به گناه و ارتكاب فعل حرام اجتناب شود، اشكال ندارد و بر مسئولين نيز واجب است كه بر كار آنان از اين جهت نظارت و توجه كامل داشته باشند. سوال 1397: عدّه‏اى در برابر ديگران مبادرت به طرح كمبودها و ضعفهايى كه در جمهورى اسلامى وجود دارد، مى‏كنند، گوش دادن به اين سخنان و حكايتها چه حكمى دارد؟ جواب: واضح است هر عملى كه موجب بدنام شدن چهره جمهورى اسلامى كه در برابر كفر و استكبار جهانى ايستاده است، شود به نفع اسلام و مسلمين نيست. بنابراين، اگر اين سخنان موجب تضعيف نظام جمهورى اسلامى باشد جايز نيست.   مصرف دخانيات و مواد مخدّر سوال 1398: استعمال دخانيات در اداره هاى دولتى و اماكن عمومى چه حكمى دارد؟ جواب: اگر بر خلاف مقرّرات داخلى ادارات و اماكن عمومى باشد و يا موجب اذيت و ناراحتى ديگران و يا ضرر رساندن به آنان شود، جايز نيست. سوال 1399: برادر من معتاد به مواد مخدّر است و قاچاقچى مواد مخدّر نيز هست، آيا بر من واجب است او را به مقامات رسمى مربوطه معرفى كنم تا از كار او جلوگيرى كنند؟ جواب: بر شما نهى از منكر واجب است و بايد او را در ترك اعتياد يارى كنيد و همچنين او را از قاچاق و فروش و توزيع مواد مخدّر منع نماييد و اگر اعلام وضعيت او به مقامات مربوطه، به او در اين باره كمك كرده يا مقدمّه نهى از منكر محسوب شود واجب است اعلام نمائيد. سوال 1400: آيا استعمال انفيه جايز است؟ اعتياد به آن چه حكمى دارد؟ جواب: اگر ضرر قابل ملاحظه‏اى داشته باشد استعمال و اعتياد به آن جايز نيست. سوال 1401: خريد وفروش و استعمال تنباكو چه حكمى دارد؟ جواب: خريد وفروش واستعمال تنباكو فى نفسه اشكال ندارد ولى اگر ضرر قابل ملاحظه‏اى براى شخص داشته باشد، استعمال و خريد و فروش آن جايز نيست. سوال 1402: آيا حشيش پاك است؟ و آيا استعمال آن حرام است؟ جواب: حشيش پاك است ولى استعمال آن حرام مى‏باشد. سوال 1403: استعمال مواد مخدّر از قبيل حشيش، ترياك، هروئين، مورفين، مارى جوانا و ... بصورت خوردن ، نوشيدن، كشيدن، تزريق و يا شياف، چه حكمى دارد؟ خريد و فروش و ساير راههاى كسب درآمد با آن مثل حمل و نقل و نگهدارى و قاچاق آنها چه حكمى دارد؟ جواب: استعمال مواد مخدر و استفاده از آنها با توجه به آثار سوءشان از قبيل ضررهاى شخصى و اجتماعى قابل ملاحظه‏اى كه براستعمال آنها مترتّب مى‏شود، حرام است و به همين دليل كسب درآمد با آنها از طريق حمل ونقل و نگهدارى و خريد و فروش و غير آن هم حرام است. سوال 1404: آيا معالجه و درمان بيمارى بااستعمال مواد مخدّر جايز است؟ و بر فرض جواز، آيا بطور مطلق جايز است يا فقط در صورتى جايز است كه راه درمان منحصر به آن باشد؟ جواب: اگر درمان و معالجه به نحوى متوقف براستعمال مواد مخدّر باشد و اين امر هم با تجويز پزشك مورد اطمينان صورت گيرد، اشكال ندارد. سوال 1405: كاشت و پرورش گياهانى از قبيل خشخاش، شاهدانه هندى ، كويحا و ... كه از آنها ترياك، هروئين ، مورفين و حشيش و كوكائين گرفته مى‏شود چه حكمى دارد؟ جواب: كاشت و پرورش اين نوع گياهان كه بر خلاف مقرّرات نظام جمهورى اسلامى مى‏باشد جايز نيست. سوال 1406: آماده كردن و تهيه مواد مخدّر اعم از اينكه از مواد طبيعى باشند مثل مورفين، هروئين، حشيش و مارى جوانا، يا از مواد مصنوعى مثل I.S.D و غير آن چه حكمى دارد؟ جواب: جايز نيست. سوال 1407: آيا استعمال تنباكوئى كه بعضى از انواع خمر را بر روى آن پاشيده‏اند جايز است؟ و آيا استنشاق دود آن جايز است؟ جواب: اگر مصرف آن تنباكو از نظر عرف، استعمال خمر محسوب نشود و باعث مستى و وارد شدن ضرر قابل ملاحظه‏اى نگردد اشكال ندارد، هر چند احوط ترك آن است. سوال 1408: آيا شروع به استعمال دخانيات حرام است؟ اگر فرد معتاد مصرف دخانيات را به مدّت چند هفته يا بيشتر ترك كند آيا حرام است كه دوباره به استعمال آن بپردازد؟ جواب: حكم با اختلاف مراتب ضررى كه بر استعمال دخانيات مترتب مى‏شود، متفاوت مى گردد و به طور كلى استعمال دخانيات اگر به مقدارى باشد كه موجب ضرر قابل ملاحظه‏اى براى بدن باشد، جايز نيست و اگر شخص مى‏داند كه با شروع آن به اين مرحله مى‏رسد نيز جايز نمى‏باشد. سوال 1409: اموالى كه حرمت عين آنها معلوم است مانند اموال حاصل از تجارت مواد مخّدر چه حكمى‏دارند؟ آيا در صورتى كه مالك آنهارا نشناسيم، حكم اموال مجهول‏المالك را دارند؟ اگر اينگونه باشند، آيا تصرف در آنها با اجازه حاكم شرع يا وكيل عام او جايز است؟ جواب: اگر انسان علم به حرام بودن عين مالى كه تحصيل كرده داشته باشد، در صورتى كه مالك شرعى آن را هر چند در تعداد محصورى بشناسد، واجب است آنرا به او برگرداند، والاّ بايد آن را از طرف مالك شرعى‏اش به فقرا صدقه بدهد و اگر مال حرام با مال حلال او مخلوط شده باشد و مقدار و مالك شرعى آن را نشناسد، واجب است خمس آنرا به متولى خمس بپردازد.   تراشيدن ريش‏ سوال 1410: مراد از فك پائين كه باقى گذاشتن موهاى آن واجب است چيست؟ آيا شامل گونه ها هم مى‏شود؟ جواب: معيار اين است كه از نظر عرف، گذاشتن ريش صدق كند. سوال 1411: ريش از نظر كوتاهى و بلندى بايد چه مقدار باشد؟ جواب: حد معيّنى ندارد، بلكه معيار اين است كه عرفا بر آن ريش صدق كند و بلندبودن آن بيشتر از قبضه دست كراهت دارد. سوال 1412: بلندكردن سبيل و كوتاه كردن ريش چه حكمى دارد؟ جواب: اين كار فى‏نفسه اشكال ندارد. سوال 1413: بعضى از مردان موهاى چانه خود را باقى گذاشته و باقيمانده را مى تراشند، اين كار چه حكمى دارد؟ جواب: تراشيدن مقدارى از ريش حكم تراشيدن تمام آن را دارد. سوال 1414: آيا تراشيدن ريش فسق محسوب مى‏شود؟ جواب: تراشيدن ريش بنابر احتياط حرام است و احوط اين است كه احكام و آثار فسق بر آن مترتّب مى‏شود. سوال 1415: تراشيدن سبيل چه حكمى دارد؟ و آيا مى توان آن را خيلى بلند كرد؟ جواب: تراشيدن سبيل و باقى گذاشتن و بلند نمودن آن فى‏نفسه اشكال ندارد، بله، بلند نمودن آن به مقدارى كه هنگام خوردن و آشاميدن با غذا يا آب برخورد كند، مكروه است. سوال 1416: تراشيدن ريش با تيغ يا ماشين ريش تراشى براى هنرمندى كه كارش آن را اقتضا مى‏كند، چه حكمى دارد؟ جواب: اگر عنوان تراشيدن ريش بر آن صدق كند بنابر احتياط حرام است، ولى اگر كار هنرى او نياز ضرورى جامعه اسلامى محسوب شود، مبادرت به تراشيدن ريش به مقدار آن ضرورت، اشكال ندارد. سوال 1417: من به اعتبار اينكه مسئول روابط عمومى يكى از شركتهاى تابع جمهورى اسلامى هستم، مجبور به خريد و ارائه لوازم اصلاح به مهمانها براى تراشيدن ريششان مى‏باشم، تكليف من چيست؟ جواب: بنابر احتياط خريد و ارائه لوازم ريش تراشى به ديگران جايز نيست مگر در مقام ضرورت. سوال 1418: در صورتى كه گذاشتن ريش مستلزم اهانت باشد، تراشيدن آن چه حكمى دارد؟ جواب: گذاشتن ريش براى مسلمانى كه به دينش اهميّت مى‏دهد باعث سرشكستگى نيست و بنابر احتياط، تراشيدن آن جايز نيست مگر در صورتى كه گذاشتن ريش باعث ضرر يا حرج شود. سوال 1419: آيا تراشيدن ريش در صورتى كه گذاشتن آن مانع رسيدن به اهداف مشروع انسان شود جايز است؟ جواب: بر مكلّفين واجب است حكم خداوند را امتثال كنند مگر در مواردى كه حرج يا ضرر قابل ملاحظه‏اى وجود داشته باشد. سوال 1420: آيا خريد و فروش و توليد خمير اصلاح كه كاربرد اصلى آن براى اصلاح ريش است ولى گاهى براى اصلاح غير از آن هم بكار مى رود، جايز است؟ جواب: اگر خمير مذكور غير از اصلاح ريش منافع حلال ديگرى دارد، توليد و فروش آن بدين منظور اشكال ندارد. سوال 1421: آيا منظور از حرمت تراشيدن ريش آن است كه موهاى صورت بطور كامل روئيده باشند و سپس تراشيده شوند يا اينكه شامل موردى كه مقدارى از موهاى صورت درآمده باشند هم مى‏شود؟ جواب: بطور كلى تراشيدن آن مقدار از موى صورت كه بر آن عنوان تراشيدن ريش صدق مى‏كند بنابر احتياط حرام است ولى تراشيدن مقدارى از آن كه عنوان مزبور بر آن صدق نمى‏كند اشكال ندارد. سوال 1422: آيا اجرتى كه آرايشگر بابت تراشيدن ريش مى گيرد، حرام است؟ و بر فرض حرمت، اگر با مال حلال مخلوط شود، آيا واجب است هنگام تخميس آن، خمس آن را دوبار بپردازد ياخير؟ جواب: بنابر احتياط، گرفتن اجرت در برابر تراشيدن ريش، حرام است و امّا در مورد مال مخلوط به حرام، اگر مقدار حرام و مالك آن را بشناسد واجب است آن را به او برگرداند و يارضايت وى را جلب كند و اگر مالك آن را هر چند درتعداد محصورى نشناسد، واجب است آن را به فقيران صدقه بدهد و اگر مقدار مال حرام را نداند ولى مالك آن را بشناسد واجب است بنحوى رضايت او را بدست آورد و اگر مقدار آن را نداند و مالك را هم نشناسد واجب است خمس آن را بپردازد تامالش از حرام پاك شود و در صورتى كه مقدار باقيمانده بعد از پرداخت خمس، از مؤونه سال زياد بيايد، پرداخت خمس آن به عنوان اداى خمس منفعت كسب، واجب است. سوال 1423: گاهى بعضى از مشتريان براى تعمير ماشين اصلاح خود به من مراجعه مى‏كنند، با توجه به اينكه تراشيدن ريش از نظر شرعى حرام است، آيا انجام آن براى من جايز است؟ جواب: از آنجا كه وسيله مذكور غير از تراشيدن ريش استفاده‏هاى ديگرى هم دارد، بنابراين اقدام به تعمير آن و گرفتن اجرت در برابر آن در صورتى كه به قصد استفاده از آن براى تراشيدن ريش نباشد، اشكال ندارد. سوال 1424: آيا اصلاح موى گونه‏ها اعم از اينكه با نخ باشد يا با موچين، حرام است؟ جواب: اصلاح موى گونه‏ها هر چند با تراشيدن، حرام نيست.   حضور در مجلس معصيّت‏ سوال 1425: گاهى مجالس جشن دسته‏جمعى از طرف اساتيد يا دانشگاه كشورهاى بيگانه برگزار مى‏شود و از قبل معلوم است كه مشروبات الكلى در آن مجالس وجود دارد، تكليف شرعى دانشجويان كه قصد شركت در آن جشن را دارند چيست؟ جواب: حضور در مجالسى كه در آنها شراب نوشيده مى‏شود براى هيچكس جايز نيست، در اين محافل شركت نكنيد تا بفهمند كه شما به علت مسلمان بودن در مجلس شرب خمر شركت ننموده و مشروب نمى‏خوريد. سوال 1426: حضوردر مجالس عروسى چه حكمى دارد؟ آيا بر حضور در مجلس عروسى كه خالى از رقص نيست، عنوان «الداخل فى عمل قوم فهومنهم» صدق مى‏كند و لذا ترك آن مجلس واجب است يا اينكه حضور در آن مجلس بدون شركت در رقص و مراسم ديگر، اشكال ندارد؟ جواب: اگر مجلس به گونه‏اى نباشد كه عنوان مجلس لهو و حرام و معصيت بر آن صدق كند و حضور در آن مفسده‏اى نداشته باشد، حضور و نشستن در آن در صورتى كه عرفا تأييد عملى كه جايز نيست، محسوب نشود، اشكال ندارد. سوال 1427: 1 - شركت در جشنهايى كه زنان و مردان در آنها مبادرت به رقص و نواختن موسيقى بطور جداگانه مى‏كنند چه حكمى دارد؟ 2 - آيا شركت در عروسيهايى كه در آنها مبادرت به رقص و نواختن موسيقى ميشود، جايز است؟ 3 - آيا نهى از منكر در مجالسى كه در آنها رقص انجام مى‏شود، در صورتى كه امر به معروف ونهى از منكر در شركت كنندگان تأثيرى نداشته باشد، واجب است؟ 4 - رقص مختلط زن و مرد چه حكمى دارد؟ جواب: بطور كلى اگر رقص باعث تهييج شهوت شود يا همراه با عمل حرام و يا مستلزم آن بوده و يا به صورت مختلط بين زنان و مردان اجنبى باشد، جايز نيست و فرقى نمى‏كند بين اينكه در جشنهاى عروسى باشد يا غير آن و شركت در مجلس معصيت هم اگر مستلزم ارتكاب حرام مانند گوش‏دادن به موسيقى مطرب و لهوى مناسب با مجالس لهو و گناه باشد و يا حضور در آنها تأييد گناه محسوب شود، جايز نيست و امّا تكليف امر به معروف و نهى از منكر با عدم احتمال تأثير ساقط است. سوال 1428: اگر مرد نامحرمى وارد جشن عروسى شود و در آنجا زن بدون حجابى حضور داشته باشد و مرد بداند كه نهى از منكر در او تأثيرى ندارد، آيا واجب است مجلس را ترك كند؟ جواب: اگر خروج از مجلس معصيت به عنوان اعتراض مصداق نهى از منكر باشد، واجب است. سوال 1429: آيا حضور در مجالس و محافلى كه در آنها به نوارهاى مبتذل غناگوش داده مى‏شود جايز است؟ در صورتى كه در غنا بودن آن شك داشته باشد، با توجه به اين كه نمى‏تواند از پخش نوار جلوگيرى كند، حكم چيست؟ جواب: حضور در مجلس غناو موسيقى مطرب و لهوى مناسب بامجالس لهو و گناه در صورتى كه منجر به گوش دادن يا تأييد آن شود جايز نيست ولى در صورت شك در موضوع، حضور در آن مجلس و گوش دادن به آن فى‏نفسه اشكال ندارد. سوال 1430: شركت در مجالس و محافلى كه انسان در آنها گاهى مبتلا به شنيدن كلام غيرمناسبى از قبيل افترا بر مقامات دينى يا مسئولين جمهورى اسلامى يا مؤمنين ديگر مى‏شود چه حكمى دارد؟ جواب: مجرّد حضور در آن مجالس تا زمانى كه مستلزم ابتلا به عمل حرام مانند گوش دادن به غيبت و همچنين موجب تأييد و ترويج منكر نباشد، فى نفسه اشكال ندارد ولى نهى از منكر با وجود شرايط آن واجب است. سوال 1431: در جلسات و انجمن‏هايى كه در بعضى از كشورهاى غير اسلامى تشكيل مى‏شود، طبق عادت براى پذيرايى حاضران از مشروبات الكلى استفاده مى‏شود، آيا شركت در اين جلسات و انجمن‏ها جايز است؟ جواب: حضور در مجلسى كه در آن شراب خورده مى‏شود جايز نيست و در صورت اضطرار واجب است به مقدار ضرورت اكتفا شود.