احكام ساير مكانهاى دينى‏ سوال 423: آيا از نظر شرعى به ثبت رساندن حسينيه به نام اشخاص معين، جايز است؟ جواب: ثبت ملكى حسينيه‏اى كه جهت اقامه مجالس دينى وقف عام شده، جايز نيست، و ثبت وقفى آن به نام اشخاص ضرورتى ندارد. به هر حال، ثبت وقفى آن به اسم افراد خاص بهتر است با اجازه و موافقت همه افرادى باشد كه در ساختن آن حسينيه مشاركت داشته‏اند. سوال 424: در رساله‏هاى عمليه آمده است كه جايز نيست شخص جنب و حائض داخل حرم ائمه «عليهم السلام» شوند. خواهشمند است توضيح بفرمائيد كه منظور از حرم، همان زير گنبد است يا اين كه شامل همه ساختمان‏هاى ملحق به آن هم مى‏شود؟ جواب: مراد از حرم همان زير گنبد مبارك و جائى است كه به آن حرم و مشهد شريف گفته مى‏شود، ولى ساختمان‏هاى ملحق به آن و شبستانها حكم حرم راندارند و ورود جنب و حائض به آنجاها اشكال ندارد، مگر جاهائى كه عنوان مسجد را داشته باشد. سوال 425: حسينيه‏اى در كنار مسجدى قديمى ساخته شده است، در حال حاضر مسجد قديم گنجايش نمازگزاران را ندارد، آيا مى‏توان حسينيه را در مسجد ادغام كرد و از آن به عنوان مسجد استفاده نمود؟ جواب: نماز خواندن در حسينيه اشكال ندارد، ولى اگر حسينيه، به عنوان حسينيه، وقف صحيح شرعى شده، تبديل آن به مسجد جايز نيست و همچنين ضميمه كردن آن به مسجد به عنوان مسجد هم جايز نيست. سوال 426: استفاده از فرشها و اجناس نذر شده براى مرقد يكى از فرزندان ائمه «عليهم‏السلام» در مسجد جامع محله چه حكمى دارد؟ جواب: اگر زائد بر نياز مرقد امامزاده «عليه السلام» و زائران آن باشد، اشكال ندارد. سوال 427: آيا تكايائى كه به نام حضرت ابوالفضل «عليه السلام» و غير آن تأسيس مى‏شود، حكم مسجد رادارد؟ لطفا احكام آن را بيان فرمائيد. جواب: تكيه‏ها و حسينيه‏ها حكم مسجد را ندارند.   لباس نمازگزار سوال 428: آيا نماز خواندن در لباسى كه شك در نجس بودن آن دارم، صحيح است؟ جواب: لباسى كه نجس بودن آن مشكوك است، محكوم به طهارت بوده و نماز خواندن با آن صحيح است. سوال 429: آيا نماز خواندن در كمر بند چرمى كه از آلمان خريده‏ام و شك دارم كه از پوست طبيعى است يا مصنوعى و از پوست حيوان تذكيه شده است يا خير، اشكال شرعى دارد؟ نمازهائى كه با آن خوانده‏ام، چه حكمى دارد؟ جواب: اگر شك در اين باشد كه آن چرم طبيعى است يا مصنوعى، نماز با آن اشكال ندارد، ولى اگر بعد از احراز چرم طبيعى بودن آن، شك در اين باشد كه آيا از حيوانى است كه شرعا تذكيه شده يا خير، نجس نيست، ولى نماز با آن باطل است، و نمازهاى گذشته كه در حال جهل به اين حكم، خوانده‏ايد، قضا ندارد. سوال 430: اگر نمازگزار يقين داشته باشد كه نجاستى بر بدن يا لباسش وجود ندارد و نماز بخواند. بعدا معلوم شود كه بدن يا لباس او نجس بوده است. آيا نماز وى باطل است؟ اگر در حين نماز متوجه نجاست شود، نماز او چه حكمى دارد؟ جواب: اگر اصلا علم به نجس بودن لباس يا بدن نداشته باشد و بعد از نماز متوجه آن شود، نماز او صحيح است و اعاده و قضا واجب نيست. ولى اگر در اثناء نماز متوجه آن شود، اگر براى وى ازاله نجاست از بدن يا در آوردن لباس نجس بدون ارتكاب عملى كه منافات با نماز دارد، ممكن باشد، بايد نجاست بدن را بر طرف يا لباس نجس را از خود دور كند و نماز خود را تكميل نمايد و اگر بر طرف كردن نجاست با حفظ حالت نماز براى او امكان ندارد و وقت هم وسعت دارد، واجب است كه نماز را قطع كند و با بدن و لباس پاك آن را اعاده نمايد. سوال 431: فردى از مقلدين يكى از مراجع، مدت زمانى نماز خود را با پوست حيوانى كه تذكيه آن مشكوك بوده و نماز با آن صحيح نيست، مى‏خوانده است. طبق نظر مرجع تقليد او، اگر جزئى از حيوان حرام گوشت همراه او باشد، احتياط واجب اعاده نماز خوانده شده است، آيا حيوانى كه تذكيه آن مشكوك است، حكم حيوان حرام گوشت را دارد؟ جواب: حيوانى كه تذكيه آن مشكوك است، از لحاظ حرمت خوردن گوشت و عدم جواز نماز با پوست آن، در حكم ميته است، ولى نجس نيست، و نمازهاى گذشته اگر با جهل به اين حكم، انجام گرفته است، محكوم به صحت است. سوال 432: زنى در اثناى‏نماز متوجه مى‏شود كه مقدارى از موهايش پيداست و فورا آن را مى‏پوشاند، آيا نماز خود را بايد دوباره بخواند يا خير؟ جواب: تا زمانى كه ظاهر شدن مو عمدى نباشد، اعاده واجب نيست. سوال 433: شخصى به علت اضطرار مجبور به تطهير مخرج بول با سنگ يا چوب و يا هر چيز ديگرى مى‏شود و هنگامى كه به منزل مراجعت مى‏كند، آن را با آب تطهير مى‏نمايد، آيا هنگام نماز بايد لباس زير خود را عوض كرده يا تطهير نمايد؟ جواب: اگر لباس او با رطوبت بول نجس نشده است، تطهير لباس واجب نيست. سوال 434: به كار انداختن بعضى از دستگاههاى صنعتى وارداتى با همكارى متخصصين بيگانه امكان‏پذير است و آنها از ديدگاه فقه اسلامى كافر و نجس هستند، با توجه به اين كه به كار انداختن آن دستگاهها با استفاده از روغن و مواد ديگرى كه با دست ريخته مى‏شوند، صورت مى‏گيرد، بنابراين پاك بودن آنها امكان ندارد. و همچنين با توجه به اين كه لباس و بدن كارگران هنگام كار با اين دستگاهها در تماس است و در وقت نماز فرصت تطهير لباس و بدن را بطور كامل ندارند، تكليف آنها نسبت به نماز چيست؟ جواب: با احتمال اين كه كافرى كه اقدام به راه اندازى دستگاهها و وسائل مى‏كند، از اهل كتاب باشد كه محكوم به طهارت هستند و يا در هنگام كار دستكش پوشيده باشد، به صرف اين كه دستگاه به وسيله كافر راه‏اندازى شده است، يقين به نجاست حاصل نمى‏شود و با فرض يقين به نجاست دستگاه و تماس بدن و لباس كارگران با آن در حين كار با رطوبت مسريه، تطهير بدن براى نماز واجب است و لباس هم بايد عوض و يا تطهير شود. سوال 435: اگر نمازگزار دستمال و امثال آن را كه با خون نجس شده‏اند، حمل كند و يا در جيب خود بگذارد، آيا نماز او باطل است؟ جواب: اگر دستمال به قدرى كوچك باشد كه نتوان عورت را با آن پوشاند، همراه بودن آن در نماز اشكال ندارد. سوال 436: آيا نماز در لباس معطر به عطرهاى امروزى كه حاوى الكل است، صحيح است؟ جواب: اگر علم به نجاست آن عطرها نداشته باشد، نماز در لباسهاى مذكور اشكال‏ندارد. سوال 437: زنان چه مقدار از بدن خود را بايد هنگام نماز بپوشانند؟ آيا پوشيدن لباسهاى آستين كوتاه و نپوشيدن جوراب اشكال دارد؟ جواب: بر زنان واجب است در نماز تمام بدن و موى خود را به غير از صورت به مقدارى كه شستن آن در وضو واجب است و دست‏ها تا مچ و پاها تا مفصل ساق با پوششى كه كاملا بدن را مى‏پوشاند، بپوشانند و در حضور نامحرم پاها را نيز بايد بپوشانند. سوال 438: آيا بر زنان پوشاندن روى پاها هنگام نماز واجب است؟ جواب: پوشاندن پاها تا مفصل ساق در صورتى كه نامحرم حاضر نباشد، واجب نيست. سوال 439: آيا پوشاندن كامل چانه هنگام حجاب و در نماز واجب است، يا اين كه فقط قسمت پائين آن بايد پوشانده شود، و آيا وجوبِ پوشش چانه مقدمه پوشاندن صورت است كه شرعا واجب است؟ جواب: پوشاندن قسمت پائين چانه واجب است نه خود آن، زيراچانه‏جزئى از صورت است. سوال 440: آيا حكم صحيح بودن نماز در متنجسى كه كافى براى پوشش عورت محسوب نمى‏شود، اختصاص به صورت نسيان و جهل نمازگزار به حكم يا موضوع دارد و يا شامل شبهه حكميه و موضوعيه هم مى‏شود؟ جواب: اختصاص به دو صورت جهل و نسيان ندارد، بلكه نماز با متنجسى كه كافى براى پوشش عورت نيست، حتى در صورت علم هم صحيح است. سوال 441: آيا وجود مو يا آب دهان گربه در لباس نمازگزار باعث بطلان نماز او مى‏شود؟ جواب: بله، موجب بطلان نماز است.   پوشيدن طلا و نقره و به كار بردن آن‏ سوال 442: به دست كردن انگشتر طلا توسط مردان بخصوص در نماز چه حكمى دارد؟ جواب: به دست كردن انگشتر طلا براى مردان در هيچ حالى جايز نيست و نماز با آن هم بنابر احتياط واجب، باطل است. سوال 443: استفاده مردان از انگشترى كه از جنس طلاى سفيد است، چه حكمى دارد؟ جواب: اگر چيزى كه طلاى سفيد ناميده مى‏شود همان طلاى زرد است كه بر اثر مخلوط كردن ماده‏اى رنگ آن سفيد شده، حرام است ولى اگر عنصر طلا در آن به قدرى كم است كه عرفا به آن طلا نمى‏گويند مانع ندارد و پلاتين نيز اشكال ندارد. سوال 444: آيا استفاده از طلا بدون قصد زينت به طورى كه ديگران نبينند، اشكال شرعى دارد؟ جواب: پوشيدن طلا، خواه حلقه انگشترى باشد يا غير آن، براى مردان مطلقا حرام است هر چند به قصد زينت نباشد و از ديد ديگران مخفى باشد. سوال 445: استفاده از طلا براى مردان به مدت كوتاه چه حكمى دارد؟ ما اشخاص بسيارى را مشاهده مى‏كنيم كه مى‏گويند استفاده از آن براى مدت كوتاه، مثل لحظه عقد، اشكال ندارد. جواب: پوشيدن طلا براى مرد حرام است و فرقى بين مدت كم يا زياد نيست. سوال 446: با توجه به احكام لباس نمازگزار و حرام بودن زينت كردن با طلا بر مردان، خواهشمنديم به دو سؤال زير پاسخ فرمائيد: الف آيا مقصود از زينت با طلا، مطلق استفاده از آن توسط مردان است هر چند براى جراحى استخوان و دندانسازى باشد؟ ب با توجه به اين كه در شهر ما به دست كردن انگشتر طلاى زرد توسط جوانانى كه تازه ازدواج مى‏كنند، مرسوم است و اين امر از نظر عموم مردم براى مرد زينت محسوب نمى‏شود، بلكه علامت آغاز زندگى زناشوئى فرد است، نظر حضرتعالى در اين باره چيست؟ جواب: الف: ملاك حرمت استفاده از طلا براى پوشيدن يا به گردن آويختن توسط مردان، صدق زينت نيست، بلكه استفاده از آن به هر صورت و به هر قصدى حرام است هر چند انگشتر، حلقه، گردنبند و مانند آن باشد. ولى استفاده از آن توسط مردان براى جرّاحى استخوان و دندانسازى اشكال ندارد. ب: استفاده از انگشترى طلاى زرد توسط مردان در هر حال حرام است. سوال 447: ساخت و فروش جواهرات طلا كه مخصوص مردان است و زنان از آنها استفاده نمى‏كنند، چه حكمى دارد؟ جواب:ساخت جواهرات طلا اگر به منظور استفاده مردان باشد، حرام است و خريد و فروش آن به اين قصد جايز نيست. سوال 448: در بعضى از ميهمانيها ديده مى‏شود كه شيرينى‏ها را در ظرفهاى نقره‏اى مى‏گذارند، آيااين‏كار، خوردن غذا در ظرف نقره محسوب‏مى‏شود، وحكم‏آن‏چيست؟ جواب: اگر برداشتن غذا و مانند آن از ظرف نقره به قصد خوردن، استعمال ظرف نقره در خوردن و آشاميدن محسوب شود، حرام است. سوال 449: آيا گذاشتن روكش طلا روى دندان اشكال دارد؟ روكش پلاتين چطور؟ جواب: گذاشتن روكش طلا يا پلاتين روى دندان اشكال ندارد، ولى پوشاندن دندان‏هاى جلو با طلاى زرد، اگر به قصد زينت باشد، خالى از اشكال نيست.   اذان و اقامه‏ سوال 450: در روستاى ما مؤذن هميشه اذان صبح را در ماه مبارك رمضان چند دقيقه قبل از وقت مى‏گويد تا مردم بتوانند تا وسط يا آخر اذان به خوردن و آشاميدن ادامه دهند، آيا اين كار صحيح است؟ جواب: اگر گفتن اذان، مردم را به اشتباه نيندازد و به عنوان اعلام طلوع فجر نباشد، اشكال ندارد. سوال 451: بعضى از افراد براى اعلان دخول وقت نماز، اقدام به گفتن اذان به صورت دسته جمعى در معابر عمومى مى‏كنند كه الحمدللّه اين كار اثر زيادى در جلوگيرى از فساد علنى در منطقه داشته و موجب روى آوردن مردم بخصوص جوانان به نماز اوّل وقت شده است. ولى فردى مى‏گويد اين عمل در دين اسلام وارد نشده و بدعت است و گفته او باعث ايجاد شبهه در اين زمينه شده است. نظر شريف حضرتعالى چيست؟ جواب: اذان اعلامى در اوّل وقت نمازهاى واجب يوميه و تكرار آن با صداى بلند از طرف شنوندگان از مستحبات شرعى موكّد است و اذان گفتن به صورت دسته جمعى در معابر عمومى، اگر موجب سدّ معبر و يا اذيّت ديگران نشود، اشكال ندارد. سوال 452: از آنجا كه اذان گفتن با صداى بلند يك عمل عبادى سياسى است كه ثواب زيادى دارد، تعدادى از مؤمنين تصميم گرفته‏اند كه بدون بلندگو بالاى بام خانه‏هاى خود بخصوص براى نماز صبح، اذان بگويند. سؤال اين است كه در صورت اعتراض بعضى از همسايگان اين عمل چه حكمى دارد؟ جواب: اذان گفتن بر بالاى بام به نحو متعارف اشكال ندارد. سوال 453: پخش برنامه‏هاى خاص سحرهاى ماه مبارك رمضان از بلندگوى مسجد جهت شنيدن همگان، چه حكمى دارد؟ جواب: در جاهائى كه بيشتر مردم در شبهاى ماه مبارك رمضان براى قرائت قرآن و خواندن دعا و شركت در مراسم دينى و امثال آن بيدار هستند، اشكال ندارد. ولى اگر سبب اذيت همسايگان مسجد شود، جايز نيست. سوال 454: آيا پخش آيات قرآنى قبل از اذان صبح و دعا بعد از آن با صداى بلند بوسيله بلندگوى مسجد و ساير مراكز بطورى كه از چند كيلومتر دورتر قابل شنيدن باشد، جايز است؟ با توجه به اين كه اين برنامه گاهى بيشتر از نيم ساعت طول ميكشد. جواب: پخش اذان به نحو متعارف براى اعلام داخل شدن وقت نماز صبح بوسيله بلندگو اشكال ندارد، ولى پخش آيات قرآنى و دعا و غير آن از بلندگوى مسجد، اگر موجب اذيت همسايگان شود، توجيه شرعى ندارد و بلكه داراى اشكال است. سوال 455: آيا جايز است كه مرد در نماز به اذان زن اكتفا كند؟ جواب: اكتفا به اذان زن براى مرد محل اشكال است. سوال 456: نظر شريف جنابعالى درباره شهادت سوم اذان كه دلالت بر پيشوا بودن و ولايت سيد الاوصياء على بن ابى طالب «صلوات الله عليه و عليهم» مى‏كند، در اذان و اقامه نماز واجب چيست؟ جواب: گفتن «اشهد ان عليا ولى الله» به عنوان شعار تشيع خوب و مهم است و بايد به قصد قربت مطلقه گفته شود، ولى جزو اذان و اقامه نيست. سوال 457: مدتى است از درد كمر رنج مى‏برم ولى گاهى اوقات درد آن شديدتر است به حدّى كه نمى‏توانم نمازهايم را ايستاده بخوانم، با توجه به اين مسأله، اگر اوّل وقت بخواهم نماز بخوانم، بايد نشسته بخوانم ولى اگر صبر كنم، شايد در آخر وقت بتوانم ايستاده نماز بخوانم، با اين وضع وظيفه من چيست؟ جواب: اگر احتمال مى‏دهيد كه در آخر وقت بتوانيد نماز خود را ايستاده بخوانيد، بنابر احتياط، بايد تا آن هنگام صبر كنيد، ولى اگر در اوّل وقت به خاطر عذرى نماز خود را نشسته خوانديد و سپس تا آخر وقت عذر شما برطرف نشد نمازى كه خوانده‏ايد صحيح است و اعاده لازم نيست و اگر در اوّل وقت قادر بر نماز ايستاده نبوديد و يقين داشتيد كه ناتوانى شما از نماز تا آخر وقت ادامه خواهد يافت، ولى قبل از آخر وقت عذر شما بر طرف شد و توانستيد ايستاده نماز بخوانيد بايد نماز را به طور ايستاده اعاده كنيد.   قرائت و احكام آن‏ سوال 458: نمازى كه قرائت آن بلند خوانده نشده باشد، چه حكمى دارد؟ جواب: بر مردان واجب است كه حمد و سوره را در نمازهاى صبح و مغرب و عشاء بلند بخوانند. اگر سهوا يا جهلا آهسته بخوانند نماز صحيح است، ولى اگر از روى عمد باشد، نماز باطل است. سوال 459: آيا اگر قصد خواندن قضاى نماز صبح را داشته باشيم بايد آن را بلند بخوانيم يا آهسته؟ جواب: واجب است كه قرائت حمد و سوره در نمازهاى صبح و مغرب و عشاء چه اداء باشد و چه قضاء در هر حالى بلند باشد، حتى اگر قضاى آنها در روز خوانده شود، و اگر عمدا بلند خوانده نشود، نماز باطل است. سوال 460: مى‏دانيم كه يك ركعت از نماز متشكل از نيت، تكبيرةالاحرام، حمد، سوره، ركوع و سجده است، و از طرف ديگر در نماز ظهر و عصر و ركعت سوم نماز مغرب و ركعت سوم و چهارم نماز عشاء آهسته خواندن واجب است. ولى در نماز جماعتى كه از راديو و تلويزيون مستقيما پخش مى‏كنند، مشاهده مى‏شود كه امام جماعت ذكر ركوع و سجده ركعت سوم را بلند مى‏خواند، با توجه به اينكه آن ركوع وسجده دو جزء ركعتى هستند كه آهسته خواندن در آن واجب است. اين مسأله چه حكمى دارد؟ جواب: وجوبِ بلند خواندن در نمازهاى مغرب و عشاء و صبح و وجوبِ آهسته خواندن در نماز ظهر و عصر، مختص به قرائت حمد و سوره است. همانگونه كه وجوب آهسته خواندن در غير از دو ركعت اول نماز مغرب و عشا، فقط مخصوص قرائت حمد يا تسبيحات در ركعت سوم و چهارم است. ولى در ذكر ركوع و سجده و تشهد و سلام و ديگر ذكرهاى واجب در نمازهاى پنجگانه، مكلّف بين آهسته يا بلند خواندن مخيّر است. سوال 461: اگر شخص بخواهد علاوه بر هفده ركعت نماز واجب روزانه، هفده ركعت نماز قضاء احتياطى هم بخواند، آيا قرائت دو ركعت اول و دوم نمازهاى صبح و مغرب و عشاء را بايد بلند بخواند يا آهسته؟ جواب: در وجوب جهر و اخفات در نمازهاى واجب فرقى بين نماز اداء و قضا وجود ندارد، هر چند نماز قضا احتياطى باشد. سوال 462: مى‏دانيم كه كلمه «صلاة» به حرف «تاء» ختم مى‏شود ولى در اذان «حى على الصلاه» با «هاء» گفته مى‏شود، آيا اين صحيح است؟ جواب: ختم لفظ صلوة به هاء، هنگام وقف اشكال ندارد، بلكه متعيّن است. سوال 463: با توجه به نظر حضرت امام «قدس سره» در تفسير سوره مباركه حمد مبنى بر راجح بودن لفظ «ملك» بر «مالك»، آيا هنگام قرائت اين سوره مباركه، احتياط در قرائت به هر دو صورت در نمازهاى واجب و غير واجب، صحيح است؟ جواب: احتياط در اين مورد اشكال ندارد. سوال 464: آيا صحيح است كه نمازگزار هنگام خواندن «غير المغضوب عليهم» آن را بدون عطف فورى، با وقف بخواند و سپس «ولا الضالين» را قرائت نمايد؟ آيا در تشهد وقف بر «محمد» «صلى الله عليه و آله» در جمله «اللهّم صلّ على محمد» و سپس قرائت عبارت «آل محمد» صحيح است؟ جواب: وقف و فاصله تا مقدارى كه به وحدت جمله ضرر نزند، اشكال ندارد. سوال 465: استفتاء زير از حضرت امام «قدس سره» شده است: با توجه به تعدد اقوال در تلفظ «الضاد» در علم تجويد، شما به كدام قول عمل مى‏كنيد؟ امام «قدس سره» در پاسخ نوشته‏اند: شناخت مخارج حروف بر اساس نظرات علماى تجويد، واجب نيست، بلكه بايد تلفظ هر حرفى به صورتى باشد كه نزد عُرف عرب صدق كند كه آن حرف را ادا كرده است. سؤال ما اين است كه اولا: عبارت «نزد عرف عرب صدق كند كه آن حرف را ادا كرده است» به چه معنى است؟ ثانيا: آيا قواعد علم تجويد هم همانند قواعد علم صرف و نحو از عرف و كلام عرب استخراج نشده است؟ در اين صورت چگونه مى‏توان قائل به جدائى آن دو از ريشه خود شد؟ ثالثا: اگر براى كسى از طريق معتبر يقين حاصل شود كه حروف را هنگام قرائت از مخارج صحيح خود ادا نمى‏كند و يا به طور كلى حروف و كلمات را صحيح تلفظ نمى‏نمايد و زمينه مناسبى براى يادگيرى از جميع جهات دارد، مثل اين كه استعداد خوبى و يا فرصت مناسبى براى فراگيرى اين علم دارد، آيا واجب است در حد استعداد سعى در آموختن قرائت صحيح نمايد؟ جواب: ملاك در صحت قرائت، موافقت آن با نحوه قرائت اهل لغتى است كه قواعد تجويد از آنها گرفته شده است. بنابراين اگر اختلاف نظرات علماى تجويد در كيفيت تلفظ يكى از حروف ناشى از اختلاف آنان در فهم نحوه تلفظ اهل لغت باشد، مرجع حل اختلاف، خود عرف اهل لغت است. ولى اگر اختلاف نظرات آنان ناشى از اختلاف خود آنان در كيفيت تلفظ باشد، مكلّف در انتخاب هر يك از آن اقوال مخيّر است. كسى كه قرائت خود را صحيح نمى‏داند، بايد در صورت تمكن براى يادگيرى قرائت صحيح اقدام نمايد. سوال 466: كسى كه از ابتدا و يا بر حسب عادت قصد خواندن سوره فاتحه و اخلاص را داشت و بسم الله الرحمن الرحيم را گفت ولى سهوا سوره را تعيين نكرد، آيا بايد از اول، سوره معينى را قصد نمايد و بعد بسم الله الرحمن الرحيم را قرائت كند؟ جواب: اعاده بسم الله الرحمن الرحيم واجب نيست، بلكه مى‏تواند براى خواندن هر سوره‏اى به آن اكتفا كند. سوال 467: آيا اداء كامل الفاظ عربى در نماز واجب است؟ آيا اگر كلمات به صورت عربى صحيح و كامل تلفظ نشود، نماز محكوم به صحت است؟ جواب: واجب است كه همه ذكرهاى واجب نماز از قبيل قرائت حمد و سوره و غير آنها به طور صحيح قرائت شود و اگر نمازگزار كيفيت صحيح تلفظ كلمات عربى را نمى‏داند، واجب است كه ياد بگيرد و اگر قادر به يادگيرى نيست، معذور است. سوال 468: آيا بر قرائت قلبى در نماز يعنى گذراندن كلمات در قلب بدون تلفظ آنها، قرائت صدق مى‏كند يا خير؟ جواب: عنوان قرائت بر آن صدق نمى‏كند و در نماز واجب است كه كلمات تلفظ شوند، به طورى كه قرائت بر آن صدق كند. سوال 469: بنا بر نظر بعضى از مفسرين، تعدادى از سوره‏هاى قرآن كريم مثل سوره فيل، قريش، انشراح، وضحى يك سوره كامل محسوب نمى‏شوند. آنان مى‏گويند: كسى كه يكى از آن دو سوره مثل سوره فيل را در نماز قرائت كند، حتما بايد بعد از آن، سوره قريش را هم بخواند و همچنين دو سوره انشراح وضحى بايد با هم قرائت شوند. بنابراين اگر كسى بر اثر جهل به مسأله، سوره فيل يا انشراح را به تنهائى در نماز بخواند، وظيفه او چيست؟ جواب: اگر در يادگيرى مسأله كوتاهى نكرده باشد، نمازهاى گذشته او محكوم به صحت است. سوال 470: اگر شخصى هنگام نماز بر اثر غفلت در ركعت سوم يا چهارم نماز ظهر، حمد و سوره بخواند و بعد از نماز متوجه شود، آيا اعاده نماز بر او واجب است، و اگر متوجه نشود، آيا نماز وى صحيح است؟ جواب: در فرض سؤال، نمازش صحيح است. سوال 471: آيا بانوان مى‏توانند، حمد و سوره نمازهاى صبح و مغرب و عشاء را بلند بخوانند؟ جواب: مى‏توانند بلند يا آهسته بخوانند ولى اگر نامحرم صدايشان را مى‏شنود، بهتر است آهسته بخوانند. سوال 472: طبق نظر امام خمينى «قدس سره» ملاك آهسته خواندن قرائت در نماز ظهر و عصر، عدم جهر است و ما مى‏دانيم كه به استثناى ده حرف، بقيه حروف با صدا هستند، بنابراين اگر نماز ظهر و عصر را آهسته و بدون صدا بخوانيم، هجده حرف صدادار درست تلفظ نخواهند شد، خواهشمند است اين مسأله را توضيح فرمائيد. جواب: ملاك اخفات (آهسته خواندن) عدم وجود جوهر صدا نيست، بلكه ملاك آشكار نكردن آن است و در مقابل، ملاك جهر (بلند خواندن) آشكار كردن جوهر صدا است. سوال 473: افراد خارجى اعم از زن و مرد كه مسلمان مى‏شوند و شناختى نسبت به كلمات عربى ندارند، چگونه مى‏توانند واجبات دينى خود اعم از نماز و غيره را انجام دهند؟ و اصولا نيازى به فراگيرى عربى براى اين كار وجود دارد؟ جواب: يادگيرى تكبيرة الاحرام، حمد، سوره، تشهد و سلام نماز و هر چيزى كه عربى بودن در آن شرط است، واجب است. سوال 474: آيا دليلى بر اين كه نافله‏هاى شب يا نافله نمازهائى كه بلند خواندن قرائت در آنها واجب است، بايد بلند خوانده شوند و نافله نمازهائى كه آهسته خواندن آن واجب است، بايد آهسته خوانده شوند، وجود دارد؟ اگر جواب مثبت باشد آيا اگر نافله‏هاى نمازهاى جهرى آهسته خوانده شوند و همچنين برعكس، مجزى است؟ جواب: قرائت در نافله‏هاى نمازهاى جهرى مستحب است كه بلند باشد و در نمازهاى اخفاتى مستحب است كه آهسته باشد و اگر بر عكس هم انجام شود، مجزى است. سوال 475: آيا بعد از قرائت سوره حمد در نماز واجب است كه يك سوره كامل خوانده شود يا تلاوت مقدارى از قرآن كريم هم كافى است؟ و در صورت اول آيا بعد از قرائت سوره، خواندن بعضى از آيات قرآنى جايز است؟ جواب: در نمازهاى واجب يوميه، قرائت آياتى از قرآن كريم به جاى سوره كامل، مجزى نيست. ولى قرائت بعضى از آيات به قصد قرآن بعد از قرائت يك سوره كامل، اشكال ندارد. سوال 476: اگر بر اثر سهل انگارى و يا لهجه‏اى كه انسان به آن تكلم مى‏كند، اشتباهى در قرائت حمد و سوره و يا در اعراب و حركات كلمات نماز رخ دهد مثلا كلمه يولَد به جاى فتح لام، به كسر لام خوانده شود، نماز چه حكمى دارد؟ جواب: اگر عامد يا جاهل مقصر (قادر بر يادگيرى) باشد، نماز باطل است، والاّ نماز صحيح است. البته اگر نمازهاى گذشته را با اعتقاد به صحت، به صورت مذكور خوانده باشد، در هر صورت قضاى آنها واجب نيست. سوال 477: شخصى است كه حدود 35 يا 40 سال سن دارد و پدر و مادرش در دوران كودكى به او نماز ياد نداده‏اند و سواد هم ندارد، اما سعى كرده است كه نماز را به صورت صحيح ياد بگيرد، ولى قادر بر اداى صحيح كلمات و ذكرهاى نماز نيست و بعضى از كلمات را اصلا نمى‏تواند تلفظ كند، آيا نماز او صحيح است؟ جواب: اگر آنچه را كه قادر بر تلفظ آن است، انجام دهد، نمازش محكوم به صحت است. سوال 478: من كلمات نماز را همانگونه كه از پدر و مادرم آموخته‏ام و در دبيرستان آموزش داده‏اند، تلفظ مى‏كردم. بعدا متوجه شدم كه كلمات را اشتباه ادا مى‏كرده‏ام. آيا طبق فتواى امام «قدس سره» اعاده نماز بر من واجب است يا آنكه همه نمازهائى را كه به آن صورت خوانده‏ام، صحيح هستند؟ جواب: در فرض سؤال، تمامى نمازهاى گذشته محكوم به صحت است و اعاده و قضاء ندارد. سوال 479: كسى كه بر اثر ابتلاء به بيمارى لالى قادر بر تكلم نيست، ولى حواس سالمى دارد، اگر نمازش را با اشاره بخواند، آيا صحيح است؟ جواب: نماز او در فرض مزبور صحيح و مجزى است.