يوسف بسوى من توجه نموده گفت برادرم چرا گريه مى كنى ، پدر و مادرم فدايت باد. گفتم بياد آوردم جريان تو را با زن عزيز مصر كه چه رنج و مشقتى كشيدى ، به زندان افتادى ، پير كهنسال يعقوب در فراق تو چه ديد؟ (با تمام اين گرفتاريها تحت تاءثير هواى نفس واقع نشدى ) براى آن گريه مى كنم و در شگفتم از نيروى تو كه چه اندازه خوددارى كردى . يوسف گفت چرا تعجب نمى كنى از خودت راجع به آن زن باديه نشين كه او در ابواء با تو مصادف شد چه حالى پيدا كردى ديدى چگونه اشك مى ريختى !.⁽¹⁴⁾
هوى پرستى به بت پرستى كشانيد
تفسير مجمع البيان سوره حشر آيه 16 و 17 كمثل الشيطان اذ قال للانسان اكفر فلما كفر قال انى برى ء منك انى اخاف الله رب العالمين فكان عاقبتهما انهما فى النار خالدين فيها و ذلك جزاء الظالمين . مرحوم طبرسى صاحب مجمع ذيل اين آيه مى نويسد در بنى اسرائيل عابدى به نام برصيصا زندگى مى كرد كه مدت درازى از عمر خود را به عبادت و بندگى گذرانيده بود، به جائى رسيد كه ديوانگان به دعايش ‍ بهبودى مى يافتند.
زنى از خانواده اى بزرگ ديوانه شد. برادرانش او را به محل عابد آوردند تا شايد بر اثر دعاى او خوب شود. خواهر را در جايگاه عابد گذاشته خودشان برگشتند. شيطان موقعيتى پيدا كرد پيوسته برصيصا را وسوسه مى نمود جمال زن را در نظرش جلوه مى داد. زنى زيبا و بى مانع عابدى تنها و بى اراده بالاخره نتوانست خود را نگه دارد و با او جمع شد زن از عابد حمل برداشت . همين كه برصيصا فهميد حامل شده از ترس رسوائى او را كشت و دفن كرد. شيطان بعد از اين پيشامد، نزد يكى از برادران او رفت داستان عابد را مفصلا شرح داد و محل دفن را هم تعيين نمود. همه برادرها اطلاع يافتند كم كم داستان منتشر شد تا به سلطان شهر رسيد. شاه با عده اى پيش عابد رفت و از جريان جويا شد. برصيصا تمام كردار خود را اقرار كرد.
شاه دستور داد او را به دار بياويزند همين كه بر چوبه دار بالا برده شد شيطان به صورت مردى پيش او آمده گفت آن كسى كه تو را به اين ورطه انداخت من بودم اينك اگر نجات مى خواهى بايد اطاعت امر بكنى ؟ عابد پرسيد چه اطاعتى ؟ شيطان گفت يك مرتبه مرا سجده كن . سوال كرد در اين حال كه من بر فراز دارم چگونه سجده كنم . گفت من به يك اشاره قناعت مى كنم . برصيصا با سر اشاره به سجده كرد. در آخرين لحظات زندگى به پروردگار جهان كافر شد و پس از چند دقيقه به زندگيش خاتمه دادند.
خداوند در آيه گذشته اشاره به همين داستان ترجمه آيه (مانند شيطان كه به انسان گفت كافر شو همين كه كفر را اختيار كرد شيطان گفت از تو بيزارم من از پروردگار عالميان مى ترسم . سرانجام كار هر دو آتش جهنم است براى هميشه مى سوزند اين است كيفر ستمكاران .)⁽¹⁵⁾

هر كه با پاكدلان صبح و مسائى دارد		دلش از پرتو اسرار صفائى دارد
زهد با نيت پاك نه است نه با جامه پاك		اى بس آلوده كه پاكيزه ردائى دارد
سوى بت خانه مرو پند برهمن بشنو		بت پرستى مكن اين ملك خدائى دارد
گوهر وقت بدين خيرگى از دست مده		آخر اين در گرانمايه بهائى دارد
صرف باطل نكند عمر گرامى پروين		آنكه چون پيرخرد راهنمائى دارد

در اينجا درد دل فراوانى دارم ، عفت و پاكدامنى ، حيا و حجاب دو اصل بزرگ و دو سرمايه گران است كه از امتيازات تربيت پيمبران و رمز اصلى حفظ حدود و نظام اجتماع و برقرارى احكام و نواميس الهى است . هيچ ملتى از نظر ايمان و اعتقاد و هم از حيث شرافت سقوط ننموده مگر اينكه بى عفتى در ميان آنها رخنه پيدا كرده . پيكره فعاليت نوابغ دنيا را چشمان جذاب و لبهاى شيرين و قامت دلرباى زنان آلوده درهم شكسته . ناپلئون مى گويد هيچ نيروئى مرا تحت تاءثير خود قرار نداده مگر نيروى جاذبه جنسى و قدرت يك زن زيبا. امروز نيز دولتهاى نيرومند براى شكست حريف خود از نظر سياسى و بدست آوردن اسرار نهانى آنها از زيباترين زنان به نام جاسوسه استفاده مى كنند. با يك شب نشينى ، رجال ناپاك ، مملكتى را فداى مژگانى سياه و چهره اى فريبنده مى كنند.
از اينرو قرآن شالوده تهذيب و تربيت پيروان خود را قبل از اولين پله انحراف قرار داده قل للمومنين يغضوا من ابصارهم بگو مردان علاقمند بدين چشم خود را از ديدن زنان نامحرم بپوشند كه تا چشم نبيند دل از دست نمى رود دستور حجاب و حياى بانوان را نيز پيش از برانگيخته شدن عواطف جنسى به آنها مى دهد. حضرت موسى بن جعفر (عليه السلام ) فرمود ليس من شيعتنا من لا يتحدث المخدرات بورعه فى خدروهن نيست از ما كسى كه درس عفت و حجاب به دختران خود در خانه ندهد و با پرهيزكارى خود آنها را نياموزد.
جان عالمى فدايت اى غائب از ديدگان كه شاهد تمام خصوصيات كردار ما هستى . به تو اى امام زمان چه مى گذرد هنگامى كه چشم بر مجامع مسلمين و شيعيان مى اندازى عده اى از زنان آنها را با اين وضع شرم آور و مردان را با اين آلودگى مشاهده مى كنى . تو پندار جوانان را خوب مى دانى ، افكار بنيان كن برخى بانوان را قبل از مرحله عمل مى خوانى .
اينك اى خوانده عزيز تحت تاءثير اين چند جمله شكسته بسته من واقع شدى به درد درونى من و خود پى بردى . بيا، براى احترام به زحمات پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) و جانشينان جانباز او، هر كه را تحت تكفل دارى از زنان و دختران درس پاكدامنى و حجاب ده جوانان و نونهالان را به ايمانى قوى بيارا، تا در اين پرتگاه ، اراده آهنين پيدا كنند و همانند پيشواى خود حسن مجتبى (عليه السلام ) عالمى را با اين عمل تكان دهند، چه خوش بود بيش از اين با تو راز دل مى كردم اما افسوس ‍ صفحات كتاب اجازه نمى دهد. خداى توانا به من و شما قدرت ايمان عنايت كند كه در اين دوره تمدن (بقول خودشان ) از هر كوى و برزن و از هر پنجره و روزن شيطان صفتى با قامتى آلوده سر بر مى آورد تا پيكره ايمان ما در هم شكند و نيروى پاكدامنى مان را بگيرد. اى خدا تو ما را نگهدار و آنها را بيدار كن تا از اين هوى پرستى و خودآرائى و پرده درى دست بردارند و اين مشت جوانان پيرو مكتب على را به خود واگذارند.
نتيجه مخالفت با نفس رسيدن به مقصود است
مردى عاشق كنيز همسايه خود شد. خدمت حضرت صادق (عليه السلام ) آمده جريان را به عرض ايشان رسانيد. آنجناب فرمود هر وقت او را ديدى بگو (اللهم اسئلك من فضلك ) خداوندا او را از فضل و لطف تو مى خواهم . مدتى گذشت اتفاقا صاحب كنيز اراده مسافرت نمود. پيش ‍ همان همسايه آمده تقاضا كرد كنيزش را به رسم امانت پيش او بگذارد. در جواب گفت من مردى مجردم ميل ندارم كنيز تو در پيش من باشد.
آن مرد گفت مانعى ندارد كنيز را برايت قيمت مى كنم تو از او به نحو حلال بهره بردار بعد از بازگشت تو را مخير مى كنم يا پول او را مى دهى و يا خودش را برمى گردانى . اين پيشنهاد را پذيرفت . پس از چندى خليفه خواستار كنيز شد، توصيف همان كنيز را پيش خليفه كردند. او را به قيمت بسيار زياد به خليفه فروخت . پس از بازگشت آن مرد از مسافرت تمام پول را به او رد كرد ولى صاحب كنيز نگرفت گفت اين مال به تو تعلق دارد من بيش از مقدارى كه اول قيمت براى كنيز تعيين كرده ام برنمى دارم .⁽¹⁶⁾ در اثر مخالفت با هواى نفس به مقصود نيز رسيد.
داستانى از بشر حافى
شهيد ثانى ((رحمة الله عليه )) از كتاب مدهش ابوالفرج جوزى نقل كرده كه چون بشر حافى مريض شد، همان مريضى كه بر اثر آن فوت كرد. دوستان بشر در كنار بالينش جمع شده گفتند بايد ادرارت را به طبيب نشان بدهيم تا راهى براى علاج مرضت اختيار كند. گفت من در پيشگاه طبيبم هر چه بخواهد با من مى كند. گفتند اين كارها بايد حتما انجام داد. پاسخ داد مرا رها كنيد. طبيب واقعى مريضم كرده . رفقاى بشر اصرار ورزيده اضافه نمودند كه طبيبى نصرانى هست بسيار حاذق . بشر خواهرش را سفارش كرد، فردا صبح ادرارم را به ايشان بده . فردا كه ادرارش را پيش طبيب بردند نگاهى كرده گفت حركت بدهيد تا سه مرتبه . يكى از آنها گفت در مهارت تو بيش از اين شنيده بوديم كه سرعت تشخيص دارى ولى حالا مى بينيم چند مرتبه حركت مى دهى و به زمين مى گذارى .
طبيب گفت به خدا سوگند در مرتبه اول فهميدم ولى از تعجب عمل را تكرار مى كنم ، اگر اين ادرار شخص نصرانى است متعلق به راهبى است كه از خوف خدا كبدش فرسوده شده اگر از مسلمان است قطعا از بشر حافى مى باشد. گفتند همانطور كه تشخيص دادى از بشر است . همين كه نصرانى اين حرف را شنيد مقراضى گرفت و زنار خود را پاره كرد گفت اشهد ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله رفقاى بشر با عجله پيش او آمدند تا بشارت اسلام آوردن طبيب را بدهند همين كه چشمش به آنها افتاد گفت طبيب اسلام آورد؟ جواب دادند آرى . پرسيدند تو از كجا خبردار شدى ؟ گفت وقتى كه شما رفتيد مرا خواب گرفت در همان عالم خواب يك نفر به من گفت به بركت آبى كه براى طبيب فرستادى آن مرد مسلمان شد. ساعتى نگذشت كه بشر از دنيا رفت .⁽¹⁷⁾ در باب توبه در اين كتاب داستان ديگرى از بشر خواهد آمد كه در اثر بازگشت از معصيت و ترك هواى نفس به اين مقام رسيد.
مخالفت با هواى نفس براى كافر نيز سود دارد
مرد كافرى در بازار بغداد مى آمد، مردم گرد او جمع مى شدند و او به آنها خبر مى داد از آنچه در منزل داشتند يا در نيت خود مى گرفتند. اين جريان را به موسى بن خضر (عليه السلام ) عرض كردند حضرت با وضع ناشناسى به آن محل حاضر شد. به يكى از همراهان خود فرمود چيزى در نيت بگير.⁽¹⁸⁾ آنچه در ضمير گرفته بود اطلاع داد. موسى بن جعفر (عليه السلام ) او را به كنارى برده فرمود به واسطه چه عمل اين مقام را پيدا كردى با اينكه جزئى از مقام پيمبران است .
گفت به اين درجه نرسيدم مگر به واسطه مخالفت با خواهش نفس . حضرت فرمود اسلام را بر نفس خود عرضه بدار ببين چگونه مى يابى . عرض كردم نفسم راضى به اسلام آوردن نيست . فرمود مگر نه اين است كه به اين مقام در اثر مخالفت نفس رسيده اى . پس اكنون با او مخالفت كن . تاءملى كرد و ايمان آورد، ايمانش بسيار نيكو شد. پس از اين جريان گاهگاه به مجلس موسى بن جعفر (عليه السلام ) حاضر مى شد.
روزى يك نفر درخواست كرد، از نيتش خبر دهد، هر چه فكر نمود چيزى نتوانست بگويد. آنگاه عرض كرد من وقتى كافر بودم از امور پنهان اطلاع داشتم حالا كه مسلمانم چرا نمى توانم ؟ حضرت فرمود خداوند عمل هيچ بشرى را بى پاداش نمى گذارد و ضايع نمى كند چون تو در آن موقع مخالفت با نفس مى كردى خداوند جزاى آن را در دنيا داد، تو را قدرت اطلاع بر اسرار پنهان مردم عنايت كرد، زيرا كافر در آخرت بهره اى ندارد. اكنون اسلام آوردن خداوند پاداش آن را ذخيره براى آخرتت كرده و جزاى دنيا را قطع نمود.⁽¹⁹⁾
مخالفت عابد بنى اسرائيل با نفس
حضرت رسول (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود در ميان بنى اسرائيل عبادى زيبا و خوش سيما بود. زندگى خود را به وسيله درست كردن زنبيل از برگ خرما مى گذرانيد. روزى از در خانه پادشاه مى گذشت كنيز خانم پادشاه او را ديد. وارد قصر شد و حكايتى از زيبائى و جمال عابد براى خانم تعريف كرد. گفت به وسيله اى او را داخل قصر كن .
همين كه عابد داخل شد چشم همسر سلطان كه به او افتاد از حسن و جمالش در شگفت شد درخواست نزديكى كرد. عابد امتناع ورزيد. زن دستور داد درهاى قصر را ببندند.
به او گفت غير ممكن است بايد من از تو كام بگيرم و تو نيز از من بهره برى . عابد چون راه چاره را مسدود ديد پرسيد بالاى قصر شما محلى نيست كه در آن جا وضو بگيرم . زن به كنيز گفت ظرف آبى بالاى قصر ببر تا هر چه مى خواهد انجام دهد. عابد بر فراز قصر شد در آنجا با خود گفت اى نفس مدت چندين سال عبادت را كه روز و شب مشغول بودى به يك عمل ناچيز مى خواهى تباه كنى . اكنون خود را از اين بام به زير انداز، بميرى بهتر از آن است كه اين كار را انجام دهى . نزديك بام رفت ، ديد قصر مرتفعى است و هيچ دست آويزى نيست كه خود را به آن بياويزد تا به زمين رسد.
حضرت رسول (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرمود همين كه خود را آماده انداختن نمود امر به جبرئيل شد كه فورا به زمين برو بنده ما مى خواهد خود را به كشتن دهد از ترس معصيت ، او را به بال خود درياب تا آزرده نشود. عابد را در راه چون پدرى مهربان گفت و به زمين گذاشت . از قصر كه فرود آمد به منزل خود برگشت زنبيل هايش در همان خانه ماند. زنش ‍ پرسيد پول زنبيل ها را چه كردى ؟ گفت امروز چيزى عايد نشد. گفت امشب با چه افطار كنيم . جواب داد بايد به گرسنگى صبر كنيم ولى تو تنور را بيافروز تا همسايگان متوجه نشوند ما نان تهيه نكرده ايم زيرا ايشان به فكر ما خواهند افتاد. زن تنور را روشن كرده با مرد خود شروع به صحبت نمود. در اين بين يكى از زنان همسايه براى بردن آتش وارد شد. گفت از تنور آتش بگير. آن زن به مقدار لازم آتش برداشت در موقع رفتن گفت شما گرم صحبت نشسته ايد نان هايتان در تنور نزديك است بسوزد.
زن نزديك تنور آمده ديد نان بسيار خوب و مرتبى بر اطراف تنور است نانها را جدا كرده پيش شوهر آورده به او گفت تو در پيش خدا منزلتى دارى كه برايت نان آماده مى شود از خداوند به خواه بقيه عمر، ما را از بدبختى و ذلت نجات دهد عابد گفت صبر بر همين زندگانى بهتر است ⁽²⁰⁾ الى آخر روايت .
قدرت تسلط بر نفس را ببين !
مرحوم شيخ محمد حسن صاحب جواهر الكلام متوفى در سنه 1266 ه‍ ق وقتى كه از دنيا رفت علماء آن عصر مرحوم شيخ مرتضى انصارى را براى تقليد معين كردند. شيخ فرمود سعيد العلماء مازندرانى اعلم از من بود بايد به او مراجعه شود. چون شيخ مرتضى در حوزه درس شريف العلماء متوفى در سنه 1246 همدرس با سعيد العلماء بود و سعيدالعلماء بعد از درس تقرير ثانى مى نمود گاهى شيخ هم پاى تكرار و تقرير او مى نشسته از اين رو كاملا مقام علمى را او مى دانست به همين واسطه او را به اعلميت معرفى كرد.
از نجف يك نفر را خدمت سعيد العلماء به مازندرانى فرستادند درخواست كردند تكليف را معين كند. سعيد العلماء فرمود اگر چه من در آن عصر بر شيخ مرتضى مقدم بودم لكن اشتغال شيخ در نجف و ابتلاء من در مازندران رتبه ما را عكس سابق نموده حالا شيخ حائز مقام اعلميت است .
بعد از تصريح سعيدالعلماء به اعلميت ايشان ، شيخ حاشيه اى بر نجاة العباد زده اظهار فتوى نمود. مقام زهد و پرهيزكارى شيخ اعلى الله مقامه مقبول و مسلم در نزد شيعه و سنى بود حتى از والى بغداد يا يكى از شخصيتهاى برجسته دولت عثمانى كه از اهل تسنن بود نقل كرده اند كه درباره شيخ گفت (ان زهده كزهد سيدنا عمر) زهد شيخ مانند زهد عمر است . زندگى بسيار ساده و بى پيرايه اى مى كرد كه شباهت تامى با فقيرترين مردم داشت ، با اينكه هر سال متجاوز از بيست هزار تومان به دستش مى آمد (بيست هزار تومان آن زمان بيش از نيم مليون تومان فعلى است ) حتى مى گويند پس از فوتش دو دختر از او مانده بود به طورى در مضيقه بودند كه قدرت مالى نداشتند مجلس ترحيمى براى پدر خود تشكيل دهند.⁽²¹⁾

اگر لذت ترك لذت بدانى		دگر لذت نفس لذت نخوانى
هزاران در از خلق بر خود ببندى		گرت باز باشد درى آسمانى
سفرهاى علوى كند مرغ جانت		گر از چنبر آز بازش رهانى
وليكن ترا صبر عنقا نباشد		كه در دام شهوت به گنجشك مانى
چنان مى روى ساكن و خواب در سر		كه مى ترسم از كاروان بازمانى
نصيحت همين است جان برادر		كه اوقات ضايع مكن تا توانى
همه عمر سختى كشيده است سعدى		كه نامش برآمد به شيرين زبانى

نيابت ولى عصر (عليه السلام ) به چنين مردانى مى رسد
آقا سيد محمد فشاركى متوفى در سنه 1316 ه‍ ق كه استاد مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائرى بود گفت بعد از وفات مرحوم حاج ميرزا حسن شيرازى (ميرزاى بزرگ ) پدرم توسط من به مرحوم آقا ميرزا محمد تقى شيرازى (ميرزا كوچك ) پيغام داد اگر ايشان خودشان را اعلم از من مى دانند تقليد زن و بچه خود را به ايشان رجوع دهم . چنانچه مرا اعلم مى دانند تقليد زن و بچه خود را به من ارجاع دهند. فرمود من اين پيغام را كه بردم ميرزا تاءملى كرده گفت خدمت آقا عرض كن خودش چگونه مى دانند. من اين سوال را كه هم جواب بود خدمت آقا عرض كردم . ايشان فرمود به جناب ميرزا عرض كن شما در اعلميت چه چيز را ميزان قرار مى دهيد؟ اگر دقت نظر ميزان باشد شما اعلميد، اگر فهم عرفى ميزان باشد من اعلمم . پيغام را آوردم فرمود خودشان كدام يك از اينها را ميزان قرار مى دهند. من برگشته اين جواب را كه سوال بود به پدرم عرض كردم . آقا تاءملى كرده گفت دور نيست دقت نظر ميزان باشد. آنگاه فرمود عموما از ميرزا تقليد كنيم .⁽²²⁾
اين غلام بر خواسته نفس چيره شد
حضرت صادق (عليه السلام ) غلامى داشت كه هرگاه سواره به مسجد تشريف مى برد، غلام درب مسجد استر ايشان را نگه مى داشت تا مراجعت فرمايد. اتفاقا يك روز خارج مسجد افسار استر را به دست گرفته بود، چند نفر مسافر از خراسان آمدند، يكى از آنها پيش غلام آمده گفت ميل دارى من به جاى تو غلامى حضرت صادق (عليه السلام ) را بكنم و تو به جاى من صاحب اموال و ثروت زيادى كه دارم بشوى . غلام گفت از حضرت صادق (عليه السلام ) تقاضا كنم و اجازه بگيرم شايد موافقت بفرمايد. خدمت آنجناب رفته عرض كرد شما سابقه خدمتكارى مرا نسبت به خود مى دانيد. مدت زيادى است كه پيش شما هستم . اگر خداوند از نظر مالى پيش آمد خوبى براى من ايجاد كند آيا جلوگيرى مى فرمائيد؟ حضرت فرمود من از خودم مى دهم چه رسد كه ديگرى را منع كنم . غلام داستان مرد خراسانى و خواهش او را به عرض رسانيد. حضرت فرمود اگر تو نسبت به خدمت ما بى ميل شده اى و آن خراسانى راغب گرديده مانعى نيست او به جاى تو و تو به جاى او. غلام رو برگردانيد كه برود. حضرت او را صدا زنده فرمود. غلام چون مدتى است كه در پيش ما هستى از نظر طول خدمت ، تو را يك نصيحت مى كنم آنگاه خواستى بروى مختارى .
فرمود روز قيامت رسول اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) چنگ به نور جلال خدا مى زند. على (عليه السلام ) نيز به حضرت رسول (صلى الله عليه و آله و سلم ) تمسك دارد ائمه (عليهم السلام ) به امير المؤ منين (عليه السلام ) متمسكند. شيعيان ما نيز بستگى به ما خواهند داشت هر كجا ما داخل شويم آنها هم وارد مى شوند. غلام تاءملى كرده گفت پس من از خدمت شما جائى نمى روم در همين خدمتگذارى هستم آخر را بر دنيا مقدم مى دارم . بيرون شد تا تصميم خود را به خراسانى بگويد. همين كه چشم خراسانى به او افتاد گفت از قيافه تو آشكار است كه انقلابى پيدا كردى با آن وضعى كه رفتى و برگشتى . غلام سخن حضرت را نقل نمود او را خدمت آنجناب برد دوستى و ولاى خراسانى قبول فرمودند به غلام نيز هزار اشرفى دادند.⁽²³⁾

آنانكه شمع آرزو در بزم عشق افروختند		از تلخى جان كندنم از عاشقى وا سوختند
دى مفتيان شهر را تعليم كردم مسئله		و امروز اهل ميكده رندى ز من آموختند
چون رشته ايمان من بكسسته ديدند اهل كفر		يك رشته از زنار خود در خرقه من دوختند
يا رب چه فرخ طالعند آنانكه در بازار عشق		دردى خريدند و غم دنيا و دين بفروختند
در گوش اهل مدرسه يا رب بهائى شب چه گفت		كامروز آن بيچارگان اوراق دفتر سوختند(24)

در مبارزه ثروت و ايمان كدام چيره شد؟
عبدالله ذوالبجادين پسر يتيمى بود از نظر ثروت دنيا به طور كلى چيزى نداشت . در كودكى تحت تكفل عموى خود بسر مى برد تا اينكه بزرگ گرديد از توجه عمويش داراى ثروت زيادى شد. مقدارى گوسفند و شتر، غلام و كنيز به هم رسانيد. او را در جاهليت عبدالعزى مى ناميدند. مدتى بود تمايل وافرى داشت كه اسلام بياورد ولى از ترس عموى خود هيچ اظهار نمى نمود چون او مردى خشن و متعصب و مخالف با اسلام بود. اين خاطره از قلب عبدالله بيرون نمى شد راهى نيز براى رسيدن به آن پيدا نمى كرد. بالاخره آنقدر گذشت تا اين كه حضرت رسول (صلى الله عليه و آله و سلم ) از جنگ حنين برگشته به جانب مدينه رهسپار شد. عبدالعزى ديگر نتوانست صبر بكند. پيش عموى خود رفت گفت مدتها بود من مايل به اسلام آوردن بودم ، انتظار داشتم ما هم اسلام قبول كنيد اكنون كه از مشا خبرى نشد من تصميم گرفته ام به مسلمين پيوسته ايمان بياورم .
عمويش گفت اگر چنين كارى بكنى آنچه به تو داده ام پس مى گيرم حتى لباس و تمام زندگيت را خواهم گرفت . برهنه ات مى كنم . عبدالعزى گفت اسلام آوردن را بر تمام ثروت دنيا ترجيح مى دهم . عمويش گفت پس ‍ حالا كه مصممى دست از تمام اموال من بردار. به اندازه اى به او سخت گرفت كه لباسهايش را نيز از تنش خارج كرد. عبدالعزى با پيكرى عريان كه شايد به مقدار پوشش بعضى از بدن خود بيشتر نداشت پيش مادر رفت .
جريان اسلام آوردن خود را به مادر گفت و تقاضاى لباسى كرد تا پوشيده شرفياب خدمت پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) شود. مادر مهربان چون لباسى نداشت كه به فرزند دلبند خود دهد به ناچار گليمى راه راه كه عرب آن را بجاد مى گويد به او داد. عبدالله گليم را از وسط پاره كرد نيمى را بر شانه انداخت و نيم ديگر را همانند ازار (لنگ ) به كمر بست از مادر جدا گرديد با صدق و صفا به طرف مدينه آمد.
هنگام سحر به مدينه رسيد، داخل مسجد شد. پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) هميشه صبحگاه پس از نماز در مسجد جستجو مى كرد و از حال اصحاب صفه (كسانى كه در مدينه غريب بودند و از خود خانه اى نداشتند) خبر مى گرفت . آن روز چشم پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) به تازه واردى افتاد كه با وضع مخصوصى خود را پوشانيده ، جلو آمد پرسيد تو كيستى . گفت نام من عبدالعزى است و از فلان قبيله ام . فرمود تو را عبدالله ذوالبجادين نام مى گذارم ، ميهمان من باش . عبدالله در جمله ميهمانان آنجناب بسر مى برد و به تعليم قرآن اشتغال داشت .
در آن هنگام كه مردم آماده جنگ تبوك بودند عبدالله خدمت پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم ) آمده درخواست كرد دعا فرمايند خداوند او را در راه دين شهادت روزى نمايد. فرمود پوست درختى بياور. عبدالله پاره اى از پوست درخت سمره آورد. آن حضرت پوست را بر بازوى او بسته فرمود خداوندا خون عبدالله را بر كافران حرام گردان . عرض كرد يا رسول الله (صلى الله عليه و آله و سلم ) غرض من اين نبود ميل داشتم جزء جانبازان و شهداى دين باشم . در جوابش فرمود هر كس جزء لشگريان براى جنگ خارج شود چنانچه در بين راه بيمار گرديد و به همان بيمارى از دنيا رفت او نيز در زمره شهداء است .
عبدالله در ركاب آنجناب عازم تبوك شد چون سپاهيان اسلام در آنجا منزل گرفتند او مريض گرديد و تب كرد، بعد از چند روز به همان بيمارى از دنيا رفت . در شب دفن عبدالله بلال موذن چراغى به دست گرفته حضرت رسول (صلى الله عليه و آله و سلم ) داخل قبر او شد بدنش را در ميان قبر گذاشت . فرمود خدايا من از عبدالله راضيم تو نيز از او راضى باش . عبدالله بن مسعود اين سخن را شنيد گفت اى كاش من صاحب اين قبر بودم .⁽²⁵⁾
قدرت يك زن آلوده
حضرت باقر (عليه السلام ) فرمود زنى هرزه گرد با چند نفر از جوانان بنى اسرائيل مصادف شد. با قيافه به ظاهر آراسته خود آنها را فريفت . يكى از جوانان به ديگرى گفت اگر فلان عابد هم اين زن را ببيند فريفته اش ‍ خواهد شد. زن آلوده اين سخن را شنيد، گفت به خدا سوگند تا او را نفريبم به خانه برنمى گردم .