خاتميت
اثر متفكر شهيد استاد مرتضی مطهری
جلسه اول : خاتميت در قرآن و حديث
خاتميت در قرآن
معنی لغوی " خاتم "
بيان علی عليهالسلام
جلسه دوم : علم و عقل جانشين نبوت تبليغی
چرا پيغمبران غيرمشرع برای تبليغ شريعت ختميه مبعوث نمیشوند ؟
رابطه معكوس ميان هدايت غريزی و هدايت عقلی
جانشينی علم و عقل بجای وحی و نبوت ، و جانشينی فقيه و حكيم و عارف بجای انبياء
قرآن ، تنها كتاب آسمانی باقی
بلوغ يانشانه ختم نبوت
تقسيم ادوار به دوره تاريخ و ما قبل تاريخ از نظر اسلام
دانش جانشين نبوت تبليغی
باب الهام مسدود نشده است
خطبه نهج البلاغه درباره ذكر
رابطه تمدن و انقطاع نبوت تبليغی
فرق رسول و نبی
جلسه سوم : فلسفه ختم نبوت تشريعی
شبهه درباره احتياج به امام در منطق شيعه
فلسفه ارسال انبياء از نظر قرآن
چرا نبوت تشريعی پايان پذيرفت ؟
رابطه نسخ شرايع با ادوار تمدن
عارف حق بودن و عابد حق شدن و خودشناسی مذهبی تغيير پذير نيست
تهذيب اخلاق يك نحو بيش نيست
اصول تعديل روابط بشر يكنواخت است
اصل حليت طيبات وحرمت خبائث
مسئله بردگی
جلسه چهارم : تعليمات اسلام و هدفهای پايان ناپذير
تعريف خاتميت
تمثيل آخرين كشف نبوت به آخرين مرحله فرضی علم
مسائل مربوط به وحی متناهی است
سر زنده بودن تعليمات اسلام : هدفهای پايان ناپذير
نهضتهای محدود
[ ( لا اله الا الله ) ] همه وقت زنده است
[ ( قل يا اهل الكتاب تعالوا . . . ) ] همه وقت زنده است
تعليم معاد هميشه جاويد و زنده است
دعوت به علم و عقل و تفكر هميشه زنده است
دعوت به كار و عمل زنده است
دعوت به تعاون زنده است
مسئله ازدياد نفوس
اسلام با هوسها مبارزه كرده است نه با مقتضيات ضروری زمان
پديدههای مضر زمان
جلسه پنجم : جبر تاريخ و جاويد ماندن اسلام
عذر جبر تاريخ ، و تشبيه به عذر قضا و قدر
خاتميت و جبر تاريخ
خاتميت و جاويدان بودن اسلام
جاويد ماندن يك چيز و جبر تاريخ
كلمه [ ( جبر ) ] و تأثيرات جبری
معنی جبر در خلقت و جبر در تاريخ
معجزات و قوانين جبری
جبر در تاريخ
اسلام حساب منظم و قطعی اجتماع و تاريخ را به رسميت میشناسد
جبر تاريخ هيچگونه ملازمهای با جاويد نماندن ندارد
عوامل تاريخ را بايد شناخت
احتياجات اولی و ثانوی انسان
اشتباه ماركسيسم
جبر تاريخ ايجاب میكند كه موارد احتياجات ثابت باقی بماند
جلسه ششم : نقش علما در دين خاتم
انتقال وظيفه از انبياء به علماء
دو وظيفه بزرگ علما : حفظ مواريث انبياء ، و تطبيق كليات بر جزئيات
ضرورت وجود علما در دين خاتم
جنبههای منفی عالم دينی در برخی اديان
امامت جماعت
استخاره
مسئله ختم
داستان ميرزای قمی و خواندن شاهنامه
سؤالات قلندری
جلسه هفتم : صفات علمای جانشين انبياء غير مشرع
مسئله ارتزاق اهل علم
دستورهای مثبت دين درباره عالم دينی
مرجع تقليد بالاتر از عدالت بايد داشته باشد
محدث بودن فقيه
علمائی كه جانشين انبياء غير مشرع هستند
دو نوع اجتهاد : قياسی و غير قياسی
قياس
كليات و قواعد محدود است و مسائل نامتناهی
مثال به فريضه علم
بيان خوب غزالی درباره وجوب علم
نوع انطباق اسلام با زمان
جلسه هشتم : اركان خاتميت
چهار ركن در بحث خاتميت
ركن اول : انسان و اجتماع
آيا انسان صددرصد ثابت است يا صددرصد متغير ؟ يا هيچكدام
انسان متغير است ولی مدار ثابتی دارد
افراط و تفريطها خروج از مدار انسانيت است
انسان به حكم اينكه هم جنبههای ثابت دارد و هم جنبههای متغير ، بايد هم قواعد ثابت و مدارهای ثابت داشته باشد و هم قوانين متغير
ركن دوم : وضع خاص قانونگزاری اسلام
ركن سوم : علم و اجتهاد
ركن چهارم : وضع خاص موضوعات تفقه و اجتهاد
قرآن گلستان سعدی نيست كه با مطالعه چند نفر تمام حقايقش كشف شود
مطالعه طبيعت پايان ناپذير است
تشبيه [ ( ديد ) ] بشر درباره قرآن به [ ( ديد ) ] بشر درباره طبيعت ، و هم تشبيه قرآن به طبيعت
قرآن سخن است و از اين جهت مثل كتابهای ديگر است ولی چون گويندهاش خداست مثل طبيعت است
حقيقت درباره طبيعت و قرآن آنست كه آيندگان میگويند
منبع فياض
حديثی از امام صادق ( ع )
امر به تدبر در قرآن
حديث نبی در عميق بودن قرآن
جلسه نهم : استعداد پايان ناپذير قرآن و سنت
قدما با قاطعيت بيشتری در مسائل طبيعت اظهار نظر میكردند
معجزه هر پيغمبری غير از كتابش بوده مگر پيغمبر اسلام
رابطه خاتميت و اينكه معجزه پيغمبر خاتم همان كتابش است
قرآن را قرن به قرن بهتر تفسير كردهاند
قرآن ظهری دارد و بطنی و بطن بطنی . . .
قرآن بر هفت حرف نازل شده است
از صدر اسلام اين مطلب مطرح بوده كه همه حقايق قرآن آن نيست كه يك عربی زبان ساده میفهمد ، آيندگان بهتر خواهند فهميد
تمثيل پيشرفت علوم به افرادی كه روی شانههای هم سوار میشوند كه افق را ببينند
استعدادهای پايان ناپذير سنت
حديثی از رسول اكرم
پيغمبر فكر زنده و نو میخواهد
حديث لا ضرر
قاعده لا حرج و لا ضرر و حق و تو
جلسه دهم : قابليت پايان ناپذير منابع اسلامی
داستان اعمش و ابوحنيفه
جريان تاريخ چه نشان میدهد ؟
قرن به قرن نفوذ قرآن در علوم و فلسفه افزايش يافته است
نفوذ قرآن تدريجا در ادب فارسی افزايش يافته است
توحيد و قرآن
حقوق زن و قرآن
قصص و تاريخ گذشتگان و قرآن
اخلاق و قرآن
قرآن مانند طبيعت پايان ناپذير است نه مانند يك كتاب بشری
نهج البلاغه و تقدم آن بر زمان خودش
ادله توحيد و قرآن
