(4) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه براى دين دوستى و دشمنى نمى كند، دين ندارد.⁽²⁶⁵⁾
ديدار برادران
(1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه براى خدا از برادرش ديدن كند، خداوند فرمايد: مرا ديدن كردى و ثوابت بر من است و به ثوابى جز بهشت برايت خرسند نيستم .⁽²⁶⁶⁾
(2) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: به خاطر خدا به ديدار مؤمن رفتن ، از آزاد ساختن ده بنده مؤمن بهتر است .⁽²⁶⁷⁾
(3) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: ديدار برادران غنيمت بزرگى است ، اگر چه اندك باشند (يعنى اگر چه اين گونه برادران كميابند).⁽²⁶⁸⁾
دين ، عطيه خاص الهى
(1)امام باقر (عليه السلام) فرمود: همانا خدا دنيا را به كسى كه او را دوست مى دارد و آنكه او را دشمن مى دارد عطا كند، ولى دينش را جز به آنكه دوستش دارد عطا نكند.⁽²⁶⁹⁾
(2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: سلامتى دين و صحت تن ، از مال و ثروت بهتر است .⁽²⁷⁰⁾
حرف : ذ
ذكر خدا
(1) امام صادق (عليه السلام) مى فرمود: شيعيان ما آنهايى هستند كه هر گاه تنها باشند، بسيار ياد خدا كنند.⁽²⁷¹⁾
(2) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: هر كه خدا را بسيار ياد كند، خدا او را دوست دارد و هر كه خدا را بسيار ياد كند، براى او دو برات (منشور آزادى ) نوشته شود: يكى برات نجات از دوزخ و ديگرى برات رهايى از نفاق .⁽²⁷²⁾
(3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه خدا را بسيار ياد كند، خداوند او را در بهشتش ، در كنف رحمت خود جا دهد.⁽²⁷³⁾
(4) نيز فرمود: خداوند فرمايد: هر كه به سبب ياد من از درخواست چيزى از من غافل شود (به طورى كه درخواست خود را فراموش كند) به او چيزى عطا كنم برتر از آنچه كه به درخواست كننده از من عطا مى كنم .⁽²⁷⁴⁾
(5) نيز مى فرمود: خداوند فرموده : هر كه مرا در نهانى ياد كند من او را آشكارا ياد كنم .⁽²⁷⁵⁾
حرف : ر
راستگويى و اداى امانت
(1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه زبانش راست باشد، كردارش ‍ پاك است .⁽²⁷⁶⁾
(2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: پيش از ياد گرفتن حديث ، راستگويى بياموزيد.⁽²⁷⁷⁾
(3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: نخستين كسى كه شخص راستگو را تصديق مى كند، خداوند است كه به راستگويى او واقف است و خودش هم خود را تصديق مى كند و مى داند راستگوست .⁽²⁷⁸⁾
(4) امام باقر (عليه السلام) فرمود: همانا مرد (پيوسته ) راست مى گويد، تا آنكه خداوند او را صديق (بسيار راستگو) محسوب مى دارد.⁽²⁷⁹⁾
(5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: خداوند هيچ پيغمبرى را مبعوث نفرمود، جز با راستگويى و اداى امانت نسبت به نيكوكار و بدكردار.⁽²⁸⁰⁾
شرح : مراد اين است كه هر پيغمبرى راستگو و امانت دار بوده و يا آنكه - علاوه بر آن - اگر صاحب شريعت بوده اين دو صفت در برنامه شريعت او نيز بوده است .
(6) امام صادق (عليه السلام) فرمود: همانا على نزد رسول خدا - (صلى الله عليه و آله) - به سبب راستگويى و اداى امانت به آن مقام رسيد.⁽²⁸¹⁾
(7) امام صادق (عليه السلام) فرمود: به روزه و نماز مردم فريفته مشويد، زيرا انسان به نماز و روزه شيفته مى شود، تا آنجا كه اگر ترك كند، به هراس ‍ مى افتد، ولى آنها را به هنگام راستگويى و اداى امانت بيازماييد.⁽²⁸²⁾
شرح : گاهى ترس از نارضايتى و اعتراض مردم يا انگيزه هاى دنيوى ديگر، موجب مى شود كه انسان بر نماز و روزه مداومت كند و آنها را ترك ننمايد، پس نماز و روزه معيار كامل و هميشگى صلاح و ترس از خدا نيست .
رضا به قضا
(1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: داناترين مردم به خدا، راضى ترين آنهاست به قضاى الهى .⁽²⁸³⁾
(2) على بن الحسين (عليه السلام) مى فرمود: صبر و راضى بودن از خدا، پايه و اساس اطاعت خداست .⁽²⁸⁴⁾
(3) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: خداوند فرمايد: بنده مؤمنم را به هر حالتى كه بگردانم ، برايش خير است ، پس بايد به قضاى من راضى باشد و بر بلاى من صبر كند و نعمتهايم را سپاس گزارد تا (نام ) او را - اى محمد - در زمره صديقان درگاهم ثبت كنم .⁽²⁸⁵⁾
(4) امام سجاد (عليه السلام) فرمود: بالاترين درجه يقين پست ترين درجه رضاست .⁽²⁸⁶⁾
(5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: رسول خدا - (صلى الله عليه و آله) - هيچ گاه درباره چيزى كه رخ داده و سپرى شده بود، نمى فرمود: كاش غير اين مى بود.⁽²⁸⁷⁾
روا كردن حاجت مؤمن
(1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: روا ساختن حاجت مؤمن از آزاد كردن هزار بنده ، در راه خدا بهتر است و در روايتى آمده است كه بهتر از بيست حج است .⁽²⁸⁸⁾
(2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر مسلمانى كه حاجت مسلمانى را روا كند، خداى تبارك و تعالى به او خطاب كند كه : ثواب تو به عهده من است و به چيزى جز بهشت برايت راضى نباشم .⁽²⁸⁹⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: در نيكى رساندن به برادران خود، با يكديگر مسابقه گذاريد و اهل نيكى باشيد، زيرا بهشت داراى درى است به نام معروف (نيكى و احسان ) و جز كسى كه در زندگى دنيا نيكى كرده ، داخل آن نشود.⁽²⁹⁰⁾
4) امام موسى كاظم (عليه السلام) مى فرمود: همانا از براى خدا در زمين ، بندگانى است كه براى حاجات مردم كوشش مى كنند، اينان روز قيامت در امانند و هر كه به مؤمنى شادى رساند، خدا روز قيامت دلش را شاد سازد.⁽²⁹¹⁾
5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: بارى اعتماد داشتن مرد به برادرش ‍ همين بس كه حاجتش را به سوى او برد.⁽²⁹²⁾
6) امام صادق (عليه السلام) فرمود: خداوند فرمايد: مردم عيال منند (زيرا ضامن روزى ايشانم ) و محبوب ترينشان نزد من كسى است كه نسبت به آنها مهربان تر و در راه حوايجشان كوشاتر باشد.⁽²⁹³⁾
7) امام صادق (عليه السلام) فرمود: كسى از كمك به برادر مسلمان خود و كوشش رد آن دست بر ندارد و ترك همدردى و هكارى نكند، جز اينكه گرفتار كمك كردن به كسى گردد كه گناهكار است و براى اين يارى كردن نيز اجرى نبرد.⁽²⁹⁴⁾
روزى بسنده
1) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: خوشا به حال آن كه مسلمان بوده و زندگى اش به قدر كفاف باشد.⁽²⁹⁵⁾
2) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: بار خدايا! به محمد و آل محمد و دوستداران آنها، پاكدامنى ، و به مقدار كفاف ، روزى عطا كن .⁽²⁹⁶⁾
3) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: آنچه كم باشد و كفايت كند، بهتر است از آنچه فراوان باشد و دل را مشغول سازد.⁽²⁹⁷⁾
رياست طلبى
1) امام موسى كاظم (عليه السلام) فرمود: بودن دو گرگ درنده در ميان گله گوسفندى كه شبانان آن هر يك به سويى رفته اند، زيان بخش تر از رياست نسبت به دين مسلمان نيست . (رياست طلبى از دو گرگ درنده به دين مسلمان بيشتر زيان رساند).⁽²⁹⁸⁾
2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه رياست طلبد هلاك شود.⁽²⁹⁹⁾
3) حضرت صادق (عليه السلام) مى فرمود: بپرهيز از اين رؤ سايى كه رياست را به خود مى بندند، زيرا به خدا سوگند كه كفشها در پس مردى صدا نكند، جز آنكه هلاك شود و هلاك كند.⁽³⁰⁰⁾
4) امام صادق (عليه السلام) فرمود: كسى كه رياست را به خود بندد، ملعون است ؛ كسى كه به آن همت گمارد، ملعون است ؛ كسى كه به فكر آن باشد، ملعون است .⁽³⁰¹⁾
رياكارى
1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: واى بر تو عباد! از ريا بپرهيز، كه هر كس براى غير خدا كار كند، خدا او را به كسى كه برايش كار كرده واگذارد.⁽³⁰²⁾
2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر گونه ريايى شرك است ، هر كه براى مردم كار كند، پاداشش به عهده مردم است و هر كه براى خدا كار كند، ثوابش بر خداست .⁽³⁰³⁾
3) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: رياكار سه نشانه دارد: چون مردم را بيند (در عبادت ) به نشاءت آيد، و هر گاه تنها باشد كسل شود، و دوست دارد كه در هر كارى او را بستايند.⁽³⁰⁴⁾
4) حضرت صادق (عليه السلام) مى فرمود: خدا فرمايد: من بهترين شريكم (پس اى بنده ! ديگرى را در عبادت شريك من مساز)؛ زيرا هر كس در عملى كه انجام مى دهد، ديگرى را شريك من سازد، از او جز عملى كه خالص ‍ براى من باشد، نپذيرم . ⁽³⁰⁵⁾
5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كس عملى را كه خدا دوست مى دارد به مردم نشان دهد و عملى را به خدا نشان دهد كه او ناپسند مى دارد، خداوند را در حالى ملاقات كند كه او را دشمن دارد.⁽³⁰⁶⁾
حرف : ز
زبان و آفات آن
1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: به راستى مبغوض ترين خلق خدا بنده اى است كه مردم از زبانش هراسان باشند.⁽³⁰⁷⁾
2) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: از مجادله و ستيزه بپرهيزيد كه دلهاى دوستان و برادران را بيمار كند و نفاق به بار آرد. (زيرا سلامتى دل به صفا و صميميت است و بيمارى اش به كينه و اندوه و پريشانى خاطر، كه بر اثر مجادله و ستيزه پديد آيد و بين دوستان جدايى افتد).⁽³⁰⁸⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: نه با شخص بردبار مجادله كن و نه با شخص بى خرد؛ زيرا بردبار دشمنت دارد و بى خرد آزارت رساند.⁽³⁰⁹⁾
4) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: جبرئيل نزد من نمى آمد، جز آنكه مى گفت :اى محمد! از بغض و دشمنى مردم بپرهيز.⁽³¹⁰⁾
5) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: از كشمكش و ستيزه با مردم بپرهيز.⁽³¹¹⁾
6) امام صادق (عليه السلام) فرمود: از دشمنى ورزيدن بپرهيزيد كه پديد آورنده گناه و آزار و غرامت و آشكار كننده زشتى و عيب است .⁽³¹²⁾
7) امام صادق (عليه السلام) فرمود: از دشمنى با يكديگر بپرهيزيد، زيرا دشمنى دل را به سختى مشغول كند، و موجب نفاق شود و كينه ها پديد آورد.⁽³¹³⁾
8) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: آن اندازه كه جبرئيل درباره دورى گزيدن از دشمنى با مردم به من سفارش كرد، درباره چيزى ديگرى سفارش نكرد.⁽³¹⁴⁾
9) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه دشمنى بكارد، كاشته خود را درو كند.⁽³¹⁵⁾
زهد
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: همه خيرات و نيكيها در خانه اى نهاده شد و كليدش را زهد و بى رغبتى به دنيا قرار داده اند.⁽³¹⁶⁾
2) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: مرد شيرينى ايمان را در قلبش ‍ احساس نكند، تا آنكه باكش نباشد كه چه كسى دنيا را مى خورد.⁽³¹⁷⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: شناختن شيرينى ايمان بر دلهاى شما حرام است ، تا آن گاه كه به دنيا بى رغبت شود.⁽³¹⁸⁾
4) على (عليه السلام) فرمود: از خلقياتى كه انسان را در امر دين يارى مى كند، زهد ورزيدن نسبت به دنياست .⁽³¹⁹⁾
5) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: علامت مشتاق به ثواب آخرت بى رغبتى نسبت به خوشى و عيش دنياى نقد است ؛ همانا بى رغبتى زاهد نسبت به دنيا از آنچه خداوند در دنيا بهره او ساخته ، كاهش ندهد، اگر چه زهد ورزد، و حرص شخص حريص بر خوشى و عيش دنياى نقد، برايش ‍ فزونى نياورد اگر چه حرص ورزد پس فريب خورده و زيانكار كسى است كه از بهره آخرت خود محروم ماند.⁽³²⁰⁾
حرف : س
ستايش پروردگار
1) محمد بن مروان گويد: به حضرت صادق (عليه السلام) عرض كردم ، چه عملى به درگاه خداى متعال محبوب ترين همه اعمال است ، فرمود: اين كه او را ستايش كنى .⁽³²¹⁾
2) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه صبح از خواب برخيزد و چهار بار بگويد: ((الحمدالله رب العالمين ))، هر آينه شكر آن روزش را ادا كرده و هر كه چون شب فرا رسيد چنين كند، شكر شبش را ادا كرده است .⁽³²²⁾
ستايش خداوند، پيش از دعا
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر گاه خواهى دعا كنى پس خدا را تمجيد كن و او را حمد و سپاس و تسبيح و تهليل (لا اله الا الله ) و ثنا بگوى و بر محمد (صلى الله عليه و آله) و آل او صلوات فرست ، سپس ‍ درخواست كن تا به تو داده شود.⁽³²³⁾
شرح : علامه مجلسى (ره ) گويد: گاهى گفته شود كه تمجيد گفتن ((الله اكبر)) است : و تمحيد ((الحمد لله )) است و تسبيح ((سبحان الله )) است : و تهليل ((لا اله الا الله ))است و ثنا آن است كه نعمتهايى كه خداوند بر بنده عطا فرموده بشمارد: ولى دور نيست كه معانى اينها را تعميم دهيم كه شامل گردد هر جه را به اين معانى برسانند و اختصاص به اين الفاظ مخصوص نداشته باشد، چنانچه تمجيد بر ((لا حول و لا قوة الا بالله )) نيز اطلاق شده است .
2) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه دوست مى دارد كه دعايش ‍ به اجابت رسد، بايد كسب خود را پاك و حلال كند.⁽³²⁴⁾
سخن چينى
1) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) به اصحاب خود فرمود: آيا خبر ندهم كه بدترين شما كيست ؟ عرض كردند: چرا يا رسول الله ؛ فرمود: آنان كه به سخن چينى روند و ميان دوستان جدايى افكنند، و براى مردمان پاكدامن عيب جويى كنند.⁽³²⁵⁾
2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: بهشت بر دروغ پردازان سخن چينى كننده حرام است .⁽³²⁶⁾
سرزنش
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه مؤمنى را سرزنش كند، خدا او را در دنيا و آخرت سرزنش كند.⁽³²⁷⁾
2) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه مؤمنى را به گناهى سرزنش ‍ كند، نميرد تا اينكه آن را مرتكب گردد.⁽³²⁸⁾
سفاهت و بى خردى
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: به راستى كه بى خردى خوى پستى است ، صاحب آن بر زير دستش گردن فرازى كند، و بر بالا دست خود زبونى كند.⁽³²⁹⁾
2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: بى خردى مكنيد، زيرا پيشوايان شما بى خرد نبودند.⁽³³⁰⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كس (رفتار) شخص بى خرد را با بى خردى مقابله به مثل كند، به هر چه بر سرش آيد، رضايت داده ، چون همانند او رفتار كرده است .⁽³³¹⁾
سلام كردن
1) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: سلام كردن مستحب و جواب آن واجب است .⁽³³²⁾
2) رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) فرمود: هر كه پيش از سلام كردن ، شروع به سخن گفتن كند پاسخش مدهيد.⁽³³³⁾
3) امام باقر (عليه السلام) فرمود: به درستى كه خداوند آشكار كردن سلام را دوست دارد.⁽³³⁴⁾
4) امام صادق (عليه السلام) فرمود: بخيل كسى است كه در سلام كردن بخل ورزد.⁽³³⁵⁾
5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: آنكه آغاز به سلام كند، به خدا و رسولش نزديك تر است .⁽³³⁶⁾
6) نيز فرمود: از فروتنى و تواضع اين است كه به هر كه بر خورد كردى سلام كنى .⁽³³⁷⁾
7) همچنين فرمود: كوچك بر بزرگ سلام كند، و رهگذر برنشسته ، و گروه اندك و بر گروه بسيار سلام كنند.⁽³³⁸⁾
8) نيز فرمود: چون فردى از ميان جمعى سلام كند، از جانب آنها كفايت مى كند، و چون يكى از آنها جواب داد كفايت مى كند.⁽³³⁹⁾
9) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: به اهل كتاب آغاز به سلام گفتن نكنيد، و هر گاه به شما سلام كردند، شما در جواب بگوييد: ((عليكم )).⁽³⁴⁰⁾
سيراب كردن مؤمن
1) امام سجاد (عليه السلام) فرمود: هر كه مؤمن تشنه كامى را آب دهد، خدايش از شراب بهشتى سر به مهر به او بنوشاند.⁽³⁴¹⁾
2) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: هر كس توانايى آن داشته باشد كه جرعه آبى به مؤمنى بنوشاند، خداوند در برابر هر شربتى هفتاد هزار حسنه به او دهد و اگر با وجود آنكه توانايى اين كار را ندارد (يعنى آب به سختى فراهم يم شود) به او آب بنوشاند، مثل اين است كه ده بنده از فرزندان اسماعيل را آزاد كرده است .⁽³⁴²⁾
حرف : ش
شاد كردن مؤمنان
1) امام باقر (عليه السلام) فرمود: رسول خدا فرمود: هر كس مؤمنى را شاد و خوشحال سازد، پس به راستى كه مرا خوشحال ساخته ، و هر كس مرا خوشحال سازد، به راستى كه خدا را خوشحال نموده است .⁽³⁴³⁾
2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: خداوند به چيزى محبوب تر از مسرور ساختن مؤمن ، پرستش نشده است .⁽³⁴⁴⁾
3) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هر مسلمانى كه به مسلمانى برخورد نمايد و او را شد كند، خدا را شاد كرده است .⁽³⁴⁵⁾
4) امام رضا (عليه السلام) فرمود: هر كس اندوه مسلمانى را از بين ببرد، خداوند در روز قيامت اندوه دلش را زايل سازد.⁽³⁴⁶⁾
شر عمل و زبان
1) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: بدترين مردم در روز قيامت نزد خدا كسانى هستند كه از ترس بدى و شرشان ، آنها را احترام و اكرام كنند.⁽³⁴⁷⁾
2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: كسى كه مردم از زبانش به ترسند، او در آتش است .⁽³⁴⁸⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: به درستى كه مبغوض ترين خلق خدا آن بنده ايست كه مردم از زبانش پرهيز كنند.⁽³⁴⁹⁾
شك
1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه شك كند و يا گمان برد و بر يكى از آن دو حال بماند، خداوند عملش را بى ارزش سازد، به درستى كه حجت خدا همان حجت روشن (و يقينى ) است .⁽³⁵⁰⁾
2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: با شك و ترديد هيچ عملى سود ندارد.⁽³⁵¹⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: شك و نافرمانى در آتشند، نه از ما هستند و نه به سوى ما توجه دارند.⁽³⁵²⁾
4) امام صادق (عليه السلام) فرمود: كسى كه بر فطرت توحيد (و از پدر و مادر خداپرست ) به دنيا آيد و درباره خدا شك كند، هرگز به خير (و سعادت ) باز نگردد.⁽³⁵³⁾
شكرگزارى
1) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: خداوند در شكر و سپاسگزارى را به روى بنده اى نگشايد مگر اينكه در فزونى و فراوانى هم به رويش ‍ گشوده گردد.⁽³⁵⁴⁾
2) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: خورنده سپاسگزار، اجرش ‍ مانند روزه دار خدا جوست ، و تندرست شكرگزار اجرش مانند اجر گرفتار صابر است ، و عطا كننده سپاسگزار اجرش مانند اجر محروم قانع است .⁽³⁵⁵⁾
3) امام صادق (عليه السلام) فرمود: شكر نعمت ، دورى گزيدن از محرمات است ، و تمام سپاسگزارى به گفتن ((الحمدلله رب العالمين )) است .⁽³⁵⁶⁾
شماتت
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: در گرفتارى برادر (دينى ) خود اظهار شادى و شماتت مكن تا (در نتيجه عمل بد تو) خداوند به او ترحم كند، و آن گرفتارى را به سوى تو بگرداند، و فرمود: هر كس به مصيبتى كه به برادر (دينى اش ) رسيده ، شاد كام شود، از دنيا نرود تا خودش گرفتار آن شود.⁽³⁵⁷⁾
حرف : ص
صبر
1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: صبر سر ايمان است .⁽³⁵⁸⁾
2) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه صبر كند، اندكى صبر كرده ، و هر كه بى تابى كند، اندكى بى تابى كرده است (زيرا عمر كوتاه است و مصيبات كوتاه تر).⁽³⁵⁹⁾
3) امام باقر (عليه السلام) فرمود: بهشت در ميان ناگواريها و شكيبايى است ؛ پس هر كه در دنيا بر ناگواريها صبر كند، به بهشت رود.⁽³⁶⁰⁾
4) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: و صبر در كارها مانند سر است نسبت به تن ، چون سر از تن جدا شود بدن تباه گردد، و چون صبر از كارها جدا شود، كارها تباه شود.⁽³⁶¹⁾
5) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: صبر بر سه قسم است : صبر در مصيبت و صبر بر طاعت ، و صبر از گناه .⁽³⁶²⁾
6) امام باقر (عليه السلام) فرمود: جوانمردى صبر رد حالت نيازمندى و فقر و آبرو نگهداشتن و ثروتمندى (رنج بردن ) بيشتر از جوانمردى بخشش ‍ است .⁽³⁶³⁾
7) امام باقر (عليه السلام) فرمود: به آن حضرت عرض شد: صبر جميل چيست ؟ فرمود: صبرى كه با شكوه و شكايت و به مردم همراه نباشد.⁽³⁶⁴⁾
8) امام باقر (عليه السلام) فرمود: كسى كه صبر را براى مصيبتهاى روزگار آماده نكند، ناتوان گردد.⁽³⁶⁵⁾
(( صلوات فرستادن بر رسول خدا (صلى الله عليه و آله) وآل او))
1) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: پيوسته دعا بى نتيجه است ، تا آنگاه بر محمد و آلش صلوات فرستاده شود (كه در اين صورت دعا به ثمر رسد).⁽³⁶⁶⁾
2) امام باقر و يا صادق - عليهما السلام - فرمود: در ميزان (ترازوى اعمال در روز قيامت ) چيزى سنگين تر از صلوات بر محمد و آل محمد نيست .⁽³⁶⁷⁾
طمع
1) امام صادق (عليه السلام) فرمود: چه زشت است براى مؤمن كه ميل و رغبتى در او باشد كه او را خوار كند.⁽³⁶⁸⁾
2) امام باقر (عليه السلام) فرمود: چه بد بنده اى است آن بنده كه در او طمعى باشد كه او را (اسير كند و به دنبال خود) به كشاند، و چه بند بنده اى است آن بنده كه در او ميل و رغبتى باشد كه او را خوار كند.⁽³⁶⁹⁾
3) امام سجاد (عليه السلام) فرمود: من تمامى خير و سعادت را گرد آمده در دل كندن از آنچه در دست مردم است ديدم .⁽³⁷⁰⁾
4) به امام صادق (عليه السلام) عرض كردم : آن چيست كه ايمان بنده را پايدار كند؟ فرمود: ورع و پارسايى (سؤ ال شد:) آنچه كه او را از ايمان بيرون برد چيست ؟ فرمود: حرص و طمع .⁽³⁷¹⁾
ظلم و ستم
1) امام صادق (عليه السلام) درباره سخن خدا: ((و به درستى كه پروردگارت در كمينگاه است ))(فجر ((89)) آيه 14) فرمود: (آن كمينگاه ) پلى است بر صراط كه هر كس به ظلم و ستم ، مالى را تصاحب كرده ، از آن عبور نكند. (چرا كه حقوق مردمان در گردن اوست ).⁽³⁷²⁾
2) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: هيچ ستمكارى سخت تر از آن ستمكارى نيست كه (به كسى روا داشته شود و) شخص ستم ديده ، ياورى جز خداى نداشته باشد.⁽³⁷³⁾
شرح : مجلس (ره )گويد: يعنى نتواند در دنيا انتقام بگيرد و نه استمداد از كسى ديگر برايش ميسر شود.
3) اميرالمؤمنين (عليه السلام) فرمود: هر كه از قصاص (و جزاى كردار) بترسد، خود از ستم كردن به مردم باز دارد.⁽³⁷⁴⁾
4) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: هر كه بامداد كند و قصد ستم به كسى را نداشته باشد، خداوند گناهى را كه مرتكب شده بيامرزد.⁽³⁷⁵⁾
5) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كس به كسى ستم كند، در جان يا مال يا فرزندانش به همان ستم گرفتار شود.⁽³⁷⁶⁾
6) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: فرمود: خود را از ستم باز داريد كه آن تاريكيهاى روز قيامت است .⁽³⁷⁷⁾
7) حضرت صادق (عليه السلام) فرمود: ستمكار و ياور او و آنكه به ستم او راضى باشد، هر سه آنان در ستم شريكند.⁽³⁷⁸⁾
8) امام صادق (عليه السلام) فرمود: همانا بنده مورد ظلم و ستم واقع شود، و پيوسته دعا (و نفرين ) كند تا ظالم گردد.⁽³⁷⁹⁾
9) امام صادق (عليه السلام) فرمود: هر كه براى شخص ستمكارى ، در ستمى كه كرده است ، عذر بتراشد (و در صدد مجاز جلوه دادن آن و كاستن از نارضايتى و اعتراض مردم نسبت به او برآيد) خداوند كسى را بر او مسلط كند كه به او ستم كند و اگر دعا كند، مستجاب نشود، و در برابر ستمى كه به او شده پاداشى به او ندهد.⁽³⁸⁰⁾
10) امام باقر (عليه السلام) فرمود: خداوند از (هيچ ستمكارى انتقام نگيرد، مگر به وسيله ستمكارى ديگر، و اين همان گفتار خداى متعال است : ((و به دينسان بعضى از ستمگران را بر بعضى بگماريم )) (انعام ((6))آيه 129).⁽³⁸¹⁾
11) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: فرمود: هر كه به ديگرى ستم كرد و دسترسى به او نداشت (كه از او رضايت بجويد) از خداوند براى او طلب آمرزش كند؛ زيرا كه همين استغفار، كفاره ستم او گردد.⁽³⁸²⁾
12) رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود: زودرس ترين كيفر بديها، كيفر تجاوزكارى و ستمگرى است .⁽³⁸³⁾
13) امام صادق (عليه السلام) در نامه اى به ابوسيار نوشت : توجه داشته باش كه هرگز از سر طغيان و ستم سخنى بر زبان نياورى ، هر چند كه (گفتن آن ) براى تو و فاميلت خوشايند باشد.⁽³⁸⁴⁾