HÎD®× Pvpè¾ 
qDºA pv
ÚA pF PwëßOe× éÆ íGNCp× Þ ÚDwÛC PÃìÃd ÚDìF ok: é×lÃ×
ÚA ÖDwÂC Þ ÁÔ¬ÓC íϵ Ùϵ PÏ쩾 ÚDìF ok :ÍÞC Ð¥¾
DèÜëC qC Èë ÖClÆ éÇÜëC ÄìÃeN Þ Ð쥿N éF Ößϵ ÝëC lëCß¾ ÚDìF ok :ÖÞk Ð@¥@¾
MphA éF PvC ¸VCo
MphA éF PvC ¸VCo éÆ íØϵ ÚDìF ok :Ùìv Ð¥¾
íOd é¾ßÂÞ Ölµ Þ kClOzÓC éñD©OÂCÞ ÙÏ·ÎC HϬ EßVÞ í¾ :ÖoD@è@Z Ð@¥@¾
éñlG× íÎC íèOÜë
Ðص Þ Ùϵ ÖqÔN Þ ÚoDÃN ÚDìF ok :ÙWÜJ Ð¥¾
ÞC ÚkßF Þ ÕDF öDØϵ æpìÜ× oÞl¤ ok Ùϵ ÚkßF °ß¿e× ÚDìF ok :Ù¡z Ð@¥@¾
kpGÛ QoC ,kß¡Û QoCÞ Ùϵ HÎD¬ DN éÆ DìGÛC QCpì×
ÄÏh ÚDìF ok ÙÎDµ ÝëC ÚkßF EßVÞ ÚDìF ok:ÙO¿ç Ð¥¾
pìº qC HϬ P×n× Þ Ùϵ ÚDGdD¤ qC Ùϵ HϬ EßVÞ ÚDìF ok :ÙO¡ç Ð@¥@¾
ÚD¡ëC HOÆ qC éZ Þ ÍDVo qC éZ Ùϵ ÐçC
ÔF ÄÏiÎC øëClèÎ ÕC Ý× EߥÜ× Äd ÖD×DF ÖDØOëÓC EßVÞ í@¾ :Ù@è@Û Ð@¥@¾
íèOÜë Þ öDØ·ÎDF Ùèܵ pG·ë ÝënÎC ÙèFCßÛ Þ öDì¤ÞÓDÆ ø®vCßF ÞC öDìGÛÓDÆ ø®vCÞ
æpì»F ÖDOëÓCÞC éܵ ½ßÂßÎC ø×pd í¾ Þ öDìGÛÓC íÎC ÙèO×D×C íϵ ¦ÜÎC øÏwÏ@v
uDÜÎC Ý× D×D×C ÚDÆ ÞC ÕCÝ× éO×D×C íµkC öCßv
ÖÔwÎCéìϵ ÖD×C HÂDÜ× ÚDìF ok :Ùçk Ð¥¾
ÖD²µ jëD¡× Þ ÖÔµC öDØϵ P×lh éF Úlìvo ECkA ÚDìF ok :Ù@çkqD@ë Ð@¥@¾
EDìº Þ oß©d ECkA Þ ÖÔwÎC Ùèìϵ
í¾ øØ¥·ÎC okD¥× ݵ ol¤ D× ÚC Þ oDGhÓC ½ÔOhC HGv í¾ :ÙçkqCÞk Ð¥¾
øþCßO× ø·ØOW× DçkD©N Þ Dè¾ÔOhC ÍDØÆ
ÖÔwÎC éìϵ HÎD¬íFCÝFíϵ ÚDì·ìz éÃëp¬ ÚDìF ok :éØNDh
qDºA pv 
ÙìdpÎC ÝØdpÎC ÕC ÙwF
PdDvéÆ PvCrv Co íÛßZ Þ lÜZíF uDìÂ Þ ld qC ÚÞpì@F uD@K@v Þ l@Ø@d
Þ PvC êpG× ,PëpìºoDGº qC ¢Npìº ÚD×Ck Þ PvCÞoDÛ PëDº Þ ld Co ylìdß@N
.PvCoAMldÞ êDvo P·Ïh éF Co oDìºC PìÏFD P×DÂ

PzCnËÛ ÚDèV ok pìº ¢Npìº

lz öDìzC éÏØV Ýìµ HGv ÚCq

((⁽¹⁾Ùìϵ öíz ÐÇF ßç Þ Ý¬DGÎC Þ pçD²ÎC Þ phÓC Þ ÍÞÓC ßç ))
ÚDçDzkDJÞ lÜÜì¡Û ypµ ÚDçDzkDJ ,¢Üì¡Û ÅDh ÚD¡ëÞok éÆ íçDzkDJ íçq
DJ qC pv ,¢¡ëlÛCPGe× ÚDFÞnW× ,lÛCÝì×q êÞo ÚDëClÊ ,¢@Ü@ì@¡@Ûyp@µ
.lÜFDìÛ ÞC pìº ,¢¡ìÆ MkCoC ÚDÇÎDv Þ lÜÛClÛ
ÚDÜØzkÞ kqDv Co ßN ÝëC éÆ kqßv ÍDFÞpJ oCÞéÛCÞpJ Co ÚDÃzDµ éÆ PØdp× CnGd
qC l·F kÞle×DÛkÞok Þ lëDz ÝëC Co ßN éÆ kqÞp¾C ÝØWÛC ¸Øz ,PvÞk Úß@Z Co
,kßèz 鿤 EDe¤Clzp× Þ kßVÞ æDÃÛDh pìJ æCo qDìÛ ,kßG·× Mp@©@d êD@Ü@R
éÃÏdpv DØìvÓ EDÜWÛA ÝëpçD¬êDì¤ÞC Þ í¿®¥× lØe× öDìGÛC ÙNDh Mp©d
íϵ DìÎÞC ÐvÔv ol¤ Þ PëÓÞ êDèOÜ×D¾Þ DF ÚD¾oDµ Ðìhpv Þ D¿¤DF ÚDì¾ß¤
.⁽²⁾Cl¿ÎC éÎ ÝìØÎD·ÎCcÞo Þ ídÞo íϵC íÎDµ
öÔhC pFéÆ koCkí× §Þp·× lØe× olìd ÝF lØeØÛD®Ïv PµD©FíF ÝëC l·F Þ
æCo éÆ lÛDØÛælìzßJ íÛDwÛC é¿ì®Î ÚDÊlÜëßV Þ íÛDØ@ëC ÚCokCp@F Þ í@ÛD@dÞo
êß× qC PvC íçCoPvC MCkDGµ ÍßG TµDF Þ MCkD·v éÏØV éëD@× é@Æ ÚD@Ø@ëC
Þ P¾o lÛCßN ,íëDJ pç éÛ Þlëk lÛCßN ,ælëk pç éÛ éÆ pNælÛpF pì¡Øz qC Þ pOÇëoDF
oDÇÛC Co ÚCpËëk éÃëp¬ ÞoDO¾pÊ ízÞo éF Èë pç éÆ oDìwF ÚDÊl@Ü@Ü@ÆD@µkC
ЬDF Þ lÜzDF ЬDF ,í×DØNéÆ lëA ÖqÓ éÆ Cpëq lÜzDGÛ Äd í@×D@Ø@N Þ l@ÛoCk
PwìÇë Äd Þ Pwç rìÛ Ð¬DF Þ PwçÄd xJ .lzDGÛ íÃd lëA ÖqÓ éÆ lÜzDGÛ
,íÂDF Þ íVDÛ éÂp¾ Èë Þ lÛlz éÂp¾ év Þ kDO¿ç,é×ßdp× P×C éÆ Ð¬DF íÂDF Þ
.lÛCÈÎDç
êp¥Oi×ÚÔ¾Dº éìGÜN Þ ÚDGÎD¬ pF fì¨ßN Þ ÚCßhC Þ kßh æpÆnN PèV qC CnèÎ
ÚßZ Þ kßzíקpµ ,PvC ÚDÃëC Þ ÚDØëC ÚDìF éÆ ÚA ÄdCßÎ Þ Ù@Ï@µ ÚD@ì@F ok
é×DÛ MkD·v éF Co é×DÛ PµD©FíFÝëC ,Ölëk PÂÞ l·v p±DÛ Co kßh ¸ÎD¬ xeÛ
öClG× Þ kkpÊ Ýì¡ÜØç ,MkCoC PÎÞkÞ Ýëp ,MkD·v Co p±DÛ éÆ lì×C Ölì×D@Û
ækqCÞk Þ é×lÃ× pF Co p¥Oi× ÝëC ÖkCk HìNpNÞ PvÞC MkD·v êDèOÜ× Þ Äì¾ßN
.éØNDh Þ Ð¥¾
ÚA pF PwëßOe× éÆ íGNCp× Þ ÚDwÛC PÃìÃd ÚDìF ok é×lÃ× 
éNßÆ Þ íÛDØwVÀìSÆ ÚlF Þ íÛDdÞo Àì®Î pçßV qC PvC HÆp× ,ÚDwÛC éÇÛClF
íÛCßìd uCßd qC éÆCo íGìº pçßV Þ lÜÛCk ÚDwÛC Co ußwe× ÐÇì@ç ÚCp@²@Û
pì¥F Þ lÛoDØz ,PvC cÞoPÎA éÆ ÀìSÆ HÎD Co ÚDwÛCÞ lÜFDìÛ ,PvC ÚD@è@Ü@J
:Ðì DØÆ .lÛCk ÝìØÎD·ÎC ÝìFgqpF Þ ÝìÛßÆ éµßØW× Co ÞC PÃìÃd ,lÂDÛ

é×Dµ Hçn× éF ÚDwÛC ld

é×DÃÎC êßOw× PvC íÛCßìd

ß×q PvßJ éÜçpF ÝhDÛ ÝèJ

ßÆ Þ éÛDh éF pKv æoDJ ÞkDF

¸×DV gqpF ?PwìZ í×kA

¸ÂCÞ ÞC ok Äd Þ ÄÏh Moߤ

Áp¾ ÐdDv oDÜÆ pF ypçD±

Ápº MldÞ ¯ìe× ok ¢Ü¬DF

:éGNp× P¿ç pF PvC ÐØO¡× Þk ÝëC qC Èë pç Þ
: íÎÞC éGNp×
ÍßGÂ Þ PvCMDìÛDØwV ¸ìØV ækD× éÆ PvC íÎÞC êÓßìç ,íÛDØwV HNCp@× qC
qC éÆ PvC kßVÞ HNCp×phA ÝëC Þ ÖDwVC ok PvC éGNp× ÝëC é®vCßF MDì@Ï@·@¾
,Ölµ Þ PØϱ éF ,Ölµ ÙÇdéGϺ Þ kßVÞ PÃìÃd qC l·@F Þ MÓr@Ü@N Mp@S@Æ
,íÎÞC ækD× Þ MDìÎßìèÎCÓßìç Þ kCßØÎC÷kD× éF DØÇd ÚDwÎ ok Þ P¡Ê íØ@w@×
Þ UDVC peF Þ oßWw× peF Þ oß¡Ü× Áo,oßÛC ´pz ÚD@w@Î ok Þ P@vC í@Ø@w@×
PvC pz Þ P¾A Þ Ölµ Þ ¦ÃÛ éaÛA Þ PvÞC qCéëDÜÆ DèÜëC pìº Þ PØϱ Þ ÝìWv
éF ¸VCo ,MCpìh Þ MCkßVÞ Þ MÓDØÆ éaÛDÜZ PvÞCéF ¸@VCo ,Ù@ÎD@µ Ý@ëC ok
ok PvC íçDÜO× pìº éÛöDz íÎD·N ÐÆ ÐµD¾ éaÛDÜZ Þ ,éÛöDz íÎD·NPvC ÐÆ ÐµD¾
:Ðì éÃd í¾ éÛDÆ ÍßG ok PvC íçDÜO× pìº rìÛ ÐÆ ÐFDÂ,з¾

ÙÜÆ oDè±C ¢ëßh pþ q éØz Èë

ÙVDOe× Ý× Pwìܺ Clh éÇÛClÜZ

,oÞpzÖDØN Þ ¸G¬ ÙÎDµ MCkßVß× éF PGwÛ PìÏFD öClG× ,ækD× ÝëC éÆ DWÛA qC Þ
Co ¸G¬ ÙÎDµMCkßVß× éÆ lÛkpF ÚDØÊ Þ lÛkDO¾C ¯Ïº éF éëßÜR ,PvÞC éF ¸VCo
Þ oßÛ éFíçDÊ Þ lÜÜÆ pìG·N ÝØëpçC Þ ÚCkrë éF íçD@Ê é@Æ P@vC öCl@G@× Þk
éF ÐFD æDGOzCqC ¯Ïº éÆ kßzí× ÖßÏ·× DèÛA ÚDçpF é²dÔ× qC l·F Þ P@Ø@Ï@±
PÜì¬ EDF ok éÆ êoDGhCÞ PvC ælz ízDÛ ,êkßVÞ éF í×lµ æDGOzC Þ ÐµD@¾
éÆ ækD× ÝëC PèWF PvC æoDzC,ælz koCÞ oCpzC Þ oDìhC Þ íÜììϵ Þ íÜ@ì@W@v
íÜììϵ Þ ÚkßF íÜìWv Þ PvC ÐÆеD¾ éÆ Äd Pì¡× Þ PvC Ýì@W@v Ð@¤C
.PvCÞk ÝëC qC Èë pç éGϺ oDGOµC éF ÚkßF
:éìÛDR éGNp×
ÅCpOzÓCéFD× Moߤ éìÏd éF PvC ækD× íÏWN ÍÞC éÆ PvC éÃÏ®× PìÛDØwV
.Pëp¥Üµ Þ PìÇϾé²dÔ× ÚÞlF PwìÛDØwV kClO×C ÚA Þ PvC ÖDwVC éÏØV
:éSÎDR éGNp×
phA Þ éO¡Ê íÛDØwV «DwF ¢@i@F P@Ü@ëq é@Æ P@vC P@ëp@¥@Ü@µ ÖD@Ã@×
.PvC HìÆpN éÏdp× öClG× Þ P¬DwFéGNp×
:é·FCo éGNp×
íÏ¿vMDè×C é·FoC p¤Dܵ UCrO×C qC éÆ PwìNoß@¤ ÍÞC é@Æ P@vC P@ëkD@Ø@V
lFDëí× lÎßN,lÜ×DÛ êßϵ öDFA éÆ HÆCßÆ Þ ÅÔ¾C MDÆpd MCpìRDN éF ⁽³⁾lÜ×DÛ
Ml× lzDF kßh éìµßÛMoߤ ³¾Dd éÆ íØwV éF Co kDØV lÛCækpÆ Àëp@·@N Þ
.êlël×
:éw×Dh éGNp×
êkDØVMoߤ êCr¾CPÜëq Þ lFDëí× lÎßN ,¸G¬ okD@× qC é@Æ P@vC P@ì@ND@G@Û
íØwV ,MDGÛÞ lÛDzßJí× lìÎßN Þ éìØÜN Þ éën»N éìÏd éF Co kDØV Þ kkpÊí@×
Ù©ç Þ Èw× Þ ¸¾k ÞEnV qC PvC é¿ÏOi× ÍD·¾C öClG× éÆ x¿Û HdD¤ PvC
Moߤ ³¿d éÆ kDØV з¾pF æÞÔµ ,lìÎßN Þ éìØÜN Þ ÁD¥ÎC Þ éìG¡N Þ pëߥN Þ
.lzDF éìµßÛ
:évkDv éGNp×
Þ éëkCoCPÆpd öClG× Þ PvC éìÛCßìd éܬDF Þ æpçD± ÅoCl× öClG× éÆ PìÛCßìd
ypµ Þ ÚDØdoé¿ìÏh kßÜV pÇw·× Þ ÖÔwÎC éìϵ ÖkA Mp©d «ßGç ¯G@è@×
XWd pGÆC Þ oDÜÎC Þ øÜWÎCÝìF kÞlØØÎC pwWÎC íç Þ )) PvC ÚDeGv Mp©d
phA ⁽⁵⁾ ÝìO¿ÇÎÞm ÚCrìØÎCÞ ÝìOèWÎCÞm gqpGÎCÞ ⁽⁴⁾ Ä@Ï@i@ÎC í@Ï@µ ÕC
Mp©d oßè± ok éÎlG× §oC ,¸GvMCßØv UoCl× íÛDR Þ ¸Gv í¨CoC H@NCp@×
öDØ@v ß@ç P@vC Ý@ëC é@F æoD@zCp@ì@»@¤ Ù@ÎD@µ p@F é@Vp@¾ ÕC Ð@W@µ ÙñD@Â
pF p커 ÙÎDµ ok ÙñD oßè± ,PvCÝìØç rìÛ (( ⁽⁶⁾ íÛDdÞpÎCDèèVßFDì@Ûk
Þ ÈÏ× Ðe× Þ ÚD®ìz lFß× ÚßZ PvCÝëC pF MCkD©O× ÝOzCkpF Þ P@vC Ý@ëC
PvC ÚDëpJ
êp»¤ P×Dì ,PvC ÚA ok (( ⁽⁷⁾ Ólµ Þ D@®@w@ §oÓC öÔ@Ø@ë ))
o߬ æßÆ Þ oßÛ éVDVq ,¸¿Np× ÞC qC íWÆ Þ êoCßØçDÛ ¸ÂCÞ ÞC P×DÃ@O@vCP@ÂÞ
okÞC MCm ,PvDØÛ DJCpv éÜëA ,PvÞC oßè± oC߬C éF æoDzC ,oß®@w@× ED@O@ÆÞ
DF PwìÛbìç ¢OÇÏØ× ok ÞC pìº PvCß éÏØV Ýìµ éÇÜëC Ýì@µ ok P@vD@¿@h
êßÂC éF ⁽⁸⁾ÙÇFpF PwÎC ÞC ÍDd ÝÆ )) ÖDÃ× ,PwëpF oDìºC éÏØV qC éÇ@Ü@ëC
ECßV ¢ÇÏ×ok ¢ëßh pìº qC Þ lçk ok ((⁽⁹⁾ ÈÏØÎC ÝØÎ êClÛ ÞC ÍDÃ×
,¢OìFßFo ,PìFßFo Ýìµ¢OëkßGµ ,ÈϾ PeND× kßG·× Þ ÈÏ× kßWw× ,kßÜ¡Û
oCrç ÝëlÜZ oDO¾pÊ ,¸G¬ ¢ëÓAÌÛo qC Þ ÌÛo íF ,MCm ok ,PìçßÎC oß@è@±
:éÆ PìF ÝëC Þ ÌÛo

lz ÌÛo pìvC íËÛoíF q ÚßZ

lz ÌÜV ok íòìvß× DF íòìvß×

EoælërÊpF Þ kDWëC PëDº ,PvC ÝìØç ÌÛo qC kߥÃ× Þ PvC Ý@ëC é@F æoD@zC
:kDGµ
éVßF øìÛCßìeÎD¾.øìÛDdÞpÎC HNCpØÎC D×C Þ øìÛDØwWÎC HNCpØÎC øÏØV ænç Þ ))
øëp¡GÎC Þ MCßØwÎC Ý×CnèF l·N Þ DëÞDØv DµD¿NoCÞ DìhqpF CkpWN DèÎ ÚD¾ Dèì@ÎÞC
øìÇÏ× øÜëDÛßìd éVßF øìÛDdÞoéVßF øìÛDØwV DèÛD¾ DèOìÛDR íÛDdÞpÎC Dè@è@Vß@F
DGW·N Ðì CnÎ Þ øGìWµ DèÛßòz ÞøGëpº DçoC߬C ø¿ëpz ø·ì¨Þ ø¿ì®Î ø¿@ì@S@Æ
((⁽¹⁰⁾ éÜ×

PvC íÛßW·× é¾p¬ ækCq í×kA

ÚCßìd qÞ éOzpv ,éOzp¾ rÆ

ÝëC qC xJ kßz ÝëC Ðì× lÜÆ pÊ

ÚA qC éF kßz ÚA êßv kÞo oÞ

ÁCm÷oßÂD¥ÎC ÚDÜV í¾ ulÃÎC cÞo .⁽¹¹⁾ ШC Ùç ÐF ÖD·ÛÓDÆ ÓC Ùç ÚC ))
ÖDèÎC Þx¿ÜÎC ÐëßwN ÚDOØÏÎC DØèÜ× ÚDOèV ÚDNDçÞ .⁽¹²⁾÷oßÆDGÎC DÜÃñCld Ý×
((.⁽¹³⁾ÚD®ì¡ÎC öCߺC Þ ÈÏØÎC lëlwN Þ ÝØdpÎC
:é·FDv éGNp×
éGÏÃOÎ)) lÜ×DÛ ¢GÏ ,PvC x¿Û Þ Ðõ UCÞkqC qC lÎßO× Ð¿¬ éÆ PvC HÏÂ
((.⁽¹⁴⁾p¬CßiÎC í¾
((⁽¹⁵⁾.DÜ®F Þ Cpè± cDëpÎC éGÏÃN oß¿¥·ÎC ¢ëpÆ Ý×ßØÎC HÏ ))
Co ÖClÆ pç ,x¿Û ¢çCßh Þ ÐÃ@µ Mß@µk Ý@ì@F P@vC ¸@ÂCÞ é@G@Np@× Ý@ëC Þ
((⁽¹⁶⁾.ÝØdpÎC í·G¤C ÝìF Ý×åØÎC HÏ )) kßz ÞC,lëßz¸ì®×

PvC DWÜëq DÜFßÏ ¹rNÓ DÜFo

PvCßç Þ x¿Û EnV q ¢FCp®¨C

ÚD¾êpÆm ݵ §pµC Ý× Þ kßz oDO¾pÊ ¸G¬ Äì©× ok ,koAÞo x¿Û okD× é@F
éF ¢FCp®¨C ,kpìÊ xÛC Ðõ ol@J D@F Úß@Z ⁽¹⁷⁾D@Ç@Ü@¨ ø@¡@ì@·@× é@Î
êD¨o (( ⁽¹⁸⁾ EßÏÃÎC ÝòØ®N ÕC pÆnF ÓC )) kkpÊ ÍlG×,ÚDÜìØ@¬C
êÞpìJ ok ,PvCo x¿Û ÞC êÞpìJ ok Äd ¯iv ,PvCo Ðõ p× ÞCkDìÃÛC ok Äd
À¤Þ í@¾ í@ÎD@·@N ÍD@ D@Ø@Æ )) kß@z ½ß@¤ß@× ÞC MD@¿@¤ é@FÐ@Ã@µ
ÍrÛC ,Þ ⁽²⁰⁾ ÚDØëÓC ÙèFßÏÂ í¾ HOÆ ⁽¹⁹⁾:Ð÷ÏÎ Ýì·ì®ØÎCÝìÜ@×å@Ø@ÎC
ÞC ½D¤ÞC éF x¿Û yrì×A ok Þ ((,⁽²¹⁾ ÝìÜ×åØÎCEßÏÂ í¾ ø@Ü@ì@Ç@w@ÎC
Ýì·FDOÎC Ð÷ÎC ݵ Ýì¨p·ØÎC À¤Þ í¾ íÎD·N ÍD DØÆ)) .kkp@Ê ½Þp@·@×
íϵ ÕC ÙOh ⁽²³⁾DèÎD¿ÂC EßÏ íϵ ÖC ⁽²²⁾§p× ÙèFßÏÂí¾ :x@¿@Ü@Ï@Î
ækDv ,MCm ok éÆ DWÛA qC Þ (( ⁽²⁵⁾ ÙèFßÏ íϵ¸G¬ Þ ⁽²⁴⁾ ÙèFß@Ï@Â
Ùèìϵ é×Ôv Þ ÕC MCßϤ êlç éØñC ,kpënJ ÞC ÌÛo ,koAÞo ÖClÆ pç éF Þ PvC
pÆm ÝìÃÏN Þ lÛkß×p¾í× p×C ,HÏ éGÂCp× éF ÖCpÆ jëD¡@× Þ ÖD@²@µêD@ì@ÎÞC Þ
ÖCl× pǾ Þ x¿Û PdDv qC PwGÏ ælÜÛCo éÆ Co ÖCÞk pÆm Þ lÛkßØÛí×í@G@Ï@Â
qC PvCælz ½Þp·× éaÛA Þ lÛkßOví× Ðõ Mp©d éF PvÞC ælÜÛD¡@Æ é@ÆCo
oCp kßh Ýì·ÎCH¥Û ,ÍCßdC ÖDØN ok Co lzp× Moߤ éÆ éì¾ß¤ qC êCé¿@ëD@¬
lzp× éÆ lzDF ÐõMoߤ ,lzp× Moߤ qC kCp× éÆ Pwì@Û oÞk ,l@Ü@çkí@×
qC Èë bìç DF íND¾DÜ× ,lzDFêpçD± lzp× Moߤ ,kCp× pÊC Þ PwGÏ íܬD@F
lÛD×íØÛ êlÜFMoߤ íF PÂßaìçÍDìh éÆ CpZ PzCk lçCßiÛ éìµpz ´D¨ÞC
,PvC Ðõ éÆ íܬDF lzp× éF éVßN qC ÍCßdCÖDØN ok PvC lFÓ H@Ï@ Úß@Z Þ
DN lzDF êpçD± lzp× éÆ Ðõ Moߤ éF éVßN qC PvCoDZDÛ Ùç ÍDìh ÝìÜaØç
MD¨ßì¾ ÄeOw× Þ kpìÊ ÍDØÆ ,lzp× Ý¬DF éF HÏ éVßN ,éVßNÝëC é®vCßF
,lzDF éOzClÛ p²Û ok ÍDìh Co êpçD± lzp× Moߤ pÊC éÆ kkpÊé@ì@G@ì@º
ÞC p²Û qC PÂßaìç lÛCx¿Û yCpNPF êDèOF éÆ í@ÛD@w@¿@Û êD@çCß@çMoß@¤
êoDGOµC éF éÆ éÏìiO× éÆ PvC ælz opÃ@× kß@h Ð@e@× ok é@Æ Cp@ëql@ÛÞp@Û
lÛD×íØÛ qDF ízCpN Moߤ qC PÂßaìç ,PvC ÍDìh êCß qC Þ lÜ@×D@Ûæp@Ç@¿@×
ÍD DØÆ)) PvÞC íÃìÃd êDèOF ,x¿Û êDçCßç êDèNoߤ éÆ PwÜëC ÄìÃeNÞ
((.⁽²⁶⁾éëßç éèÎC niNC Ý× PëöCp¾C :íÎD·N

rìËÛCClh ,ßN êDçCßç êC

oCrìF ,Clh ,ßN êDçClh íÛq

Þ jìzMoߤ éF lÜ×DÛ lëp× éì¾ß¤ cÔ®¤C ok éÆ lÏÃ× MD¿OÎC Þ é@Vß@N qC Þ
éÆ lëAíØÛ ÖqÓ,lÜ×DÛ ¯ëCp¡ÎC ¸×DV lèOW× ,éµp¡O× cÔ®¤C ok éÆ l@zp@×
éÎC Þ kßh ÝìF é®vCÞÞ æCo ÐìÎk Co jìz ÚßZ éÇÏF lzDF kßG·× ,jì@z Moß@¤
Þ lÜÛCßhí× MD¿¤ Þ öDØvCÝìµ éÇÏF MD¿¤ Þ öDØvC ÖDØN pè²@× Þ l@Ü@ÛCkí@×
í¾ ÍD DØÆ )) .lÛqDví× p¥eÜ×ÞC êÞpìJ Þ ÞC kß@VÞ ok Co Cl@h P@¾p@·@×
ÕC ½pµ ÙÇF Þ ⁽²⁷⁾DìÏ·ÎC ÕC MD¿¤ ÝeÛÞ íÜweÎC öDØvÓC ÝeÛ :oD@G@hÓC
ÚßZ éÆ lÜëßÊí× ÝìÜZ ,lÛCækß×p¾ Co Èëpç p¥d ÐìGv pF éÆ (( ⁽²⁸⁾
Þ MkDGµ Þ PvC ÚDìÜF ÝëC xìño Þ ÚDwÛC PÃìÃdlÜëßÊ rìÛ ¢Ïõ éÆ H@Ï@Â
.PvC EßwÜ× ÞC éF EDõ Þ ECßRÞ íèÛ Þ p×C Þ P쥷×
qCÞC pìº Þ (( .⁽²⁹⁾HÂDµC ÅDëC Þ HìRC ÅDëC Þ p×A ÅDëC :pGiÎC í¾ DØÆ ))
¯vßOF CokßG·× éF éVßN Þ MkDGµ æCo ,lܾߤß× Þk ÝëC éF ÞC Pì·GN éF ÝN êCßÂ
é®vCÞ éÆ PzCkjìz êpçD± Moߤ Íß»¡× rìÛ Co ÍDìh lëDF éOhß×A ,jì@z
lÛD×qDF éϬDF oߤ éF ÍD»OzCqC ÍD»OzC ÝëDF DN PvC ÕC MD¿¤ pè²× Þ æCo ÝëC
Þ kkpÊ ÞC PµD¬ Ýì·× Þ kqoÞMkDGµ éF ÍD»OzC HÏ lìÏÃN Þ Pì@·@G@N é@F Þ
éÆ lëAíØÛ ÖqÓ kqClÛC p²Û ,éÜìëAok Co Áß¡·× Moߤ íwÆ æDÊpç éÇÛD@Ü@Z
qÞDWN MColÃO× æpëCk qC ÞC êk ,ÝìFpçD±ÚßZ Þ lzDF kߥÃ× Þ oß²Ü× ,éÜì@ëA
éÛ pÊC éÆ lzDF éOzCk p²Û ,PvC olÃN ÙÎDµ qCéÆ kßG·× pè²× pçD± éF koCl@Û
Äd éF éVßN qC kkpÊ HÏ ¸ÛD× ,MkDGµ pìº ÞMkDGµ ÍDd ok lzD@F Ý@ì@Ü@Z
PÂÞ .⁽³¹⁾ ÖÔwÎC éìϵ D¨pÎC éþ í¾ Þ)) .jìz Ý@¬D@F Þ ⁽³⁰⁾í@ÎD@·@N
øØñÓC Ý× CldCÞ Ð·VCÞ éÎA Þ éìϵ ÕC íϤÕC Íßvo pÆnN ÖCpdÓC ÷p@ì@G@Ç@N
ÖD×C ÙÇ×lÃ× Þ :ø·×DWÎC ÷oDërÎC í¾ Þ ⁽³²⁾ ,ÈìÜìµH¥Û ÖÔw@ÎC Ù@è@ì@Ï@µ
Þ :íÎD·N éÎßÂ í¾ Þ ⁽³³⁾.êoß×C Þ íÎCßdC ÐÆ í¾ íNkCoCÞ íWñCßd Þ íOGϬ
ÐñDvÞ ÙèFCßÛ Þ ÖÔwÎC Ùèìϵ øØñÓC ÚÓ éF oD·zC ⁽³⁴⁾.øÏìvßÎCéìÎC Íß»O@FC
øÏìvßÎC íÎC DèVßO× ÚßÇë ÚC ⁽³⁵⁾ Þ lFÓ ÐvßOØÎC Þ íÎD·N ÄeÎC ÞÄÏiÎC ÝìF
ÙÇd éF Þ ⁽³⁶⁾æßVßÎC Ý× éVßF æpìº íÎC D¾p¥Ü× Úß@Ç@ëÓ Þ ø@è@VêC Ý@×
DèÎ lWN P@ÛC Þ Cp@z È@ì@hC Ý@× P@Vp@h ø@Ø@Ï@Ç@F Ý@²@N Ó:é@e@ì@e@¤
((⁽³⁷⁾.ÔØe×pìiÏÎ
éÆ lÛCé¿ëD¬ ÝëC ÚDÊorF éÆ CpZ PvC ÐÇ¡× oDìwF é¿ëD¬ ÝëC Äìw¿N Dë pì¿ÇN
Þ oDO¿Ê Ál¤Þ lܾÞp·× oÞp»ÎC oCk ݵ í¾DWOÎDF Þ ½ß¤ß× ,íÃìÃd lçq é@F
Ùèìϵ ÕC ÚCߨo ÖÔµCêDèþ Þ PvC ÚD¡ëC qC PvC £ÔhC éWìOÛ éÆ oCkp@Æ
ok éaÛDÜZ lÛkßØÛí× é¿ëD¬ÝëC lìWØN ,lÛkßF æDÊA HÏ PìFpN Äëp¬ qC é@Æ
.kßØÛ ÙìçCßh æoDzC éÎDvo ÝëC phA
MldÞÞ kDeNC Þ ÍßÏd ÐS× ælvD¾ lëDõ qC lÛCækCk é¿ëD¬ ÝëDF PGwÛ éa@ÛA Þ
éÆ ÔÆ Þ DzDdDèÜëC pìº Þ kD·× oDÇÛC Þ jvDÜN Þ éÂlÛq Þ kDeÎC Þ é@dD@FC Þ kß@VÞ
ÍDØçC Dë lÜzDF lÃO·×,éϬDF lñDõ éÛßËÜëC éF Ùèìϵ ÕC ÚCߨo é·ìz éì¾ß@¤
fìe¥N éF p×C Co ÝìÇÎDv éOvßìJéÇÏF lÛoCk CÞo Co oßÛC ´pz ÄëDÂk qC êCéÃì@Âk
ÖDØOçC íOìSìeF lëDõ ok Þ lÜëD×p¾í×éìµpz xì×CßÛ ³¿d Þ éìÜëk l@ëD@Ã@µ
éZ PvC ælìvo ´oDz qC éÆ í³¿Î ÚA êCßvlÜÜÆíØÛ ÁÔ¬C í³¿Î éÆ lÛoCk
ÀëC߬ ª·F qC lÛCækCk PGwÛ éÆ lëDõ ÝëC ,lÜëDØÛqÞDWN kDÃOµC ok éÇÛA êDV
.lFDëí× qÞpF ,éëolÜÏÂÞ é×Dµ éì¾ß¤
:ÖoDèZ éGNp×
ok olÃNéÛ ,з¾ ok Þ MCm ok ÐÃOw× ,ækD× qC kpW× PwëpçßV ÚA Þ PvC Ðõ
éF UDOe× p캢Ϸ¾ Þ ækD× ¦ëDÃÛ qC PvC êpF ¢NCm ,ÙwWN é@Û Þ koCk æCo ÚA
lÜ×DÛ ¢dÞo(( ⁽³⁸⁾MÓß÷ØÎC éÆolÎ )) lÜ×DÛ ¢ÏÃ@µ ,¸@G@¬ MÓA
½ß¤ß× ÖDËÜç,lÜçk PGwÛ ¢ÛDwÛC éF (( ⁽³⁹⁾.MDìÛDdÞpÎC Ý× éÛÓ ))
ÈÎnÆ :íÎD·N ÍD DØÆÞC )) ½D¤ÞC éF PvC ÚDwÛC PÃìÃd é@Æ H@Ï@ Úl@z
êCpF qC Ùìçkí× Ð쥿NCo MDëA íÜ·ë (( ⁽⁴⁰⁾ ÚßÏ÷ë ÖßÃÎ MDëÓC Ð¥¿Û
lÛCælëkpÊ Þ Ðõ MD¿¤éF À¥O× PvC ælëkpÊ ÚD¡ëC Eß@Ï@ é@Æ í@×ß@Â
,ÝëC ÐFDÃ× Þ ÚD¡ëC PÇÏØ× ok PvCælz ÍÔÃOvÓ pì×C ,Ðõ éÆ Ðõ HdD@¤
í¾DÆ ok éaÛDÜZ lzDF ÞC kßÜV Þ ÐèV éÆ x¿ÛMD¿¤ éF PvC ÚD¡ëC ½D@¥@NC
.PvC oß®w× Èëpç kßÜV Ð쥿N Þ oßÆn×
Þk ÝëC ÝìF ok PvC HÏÂ ÚkßF (( ⁽⁴¹⁾ Ý@ël@W@Ü@ÎC æD@Ü@ël@ç Þ ))
éF Co kßh êDçCßç Moߤ x¿Û ÚkCk PÜëq ÖDËÜç é@Æ P@vC Ý@ëC,æl@çD@W@×
HÛDV qC PØç ÚDܵ íϵ ÓC íO¾Ó ÙÇd é@F kß@¡@Û é@O@¿@ëp@¾ ÞC ¹Þokæl@µÞ
æCook Öl ,éOvCßh kßh æDÊA jìz Þ æCo pìJ qC kl× éOvßìJ ,koCk ½Þp@¥@×ÞC
Ó ÚßØ©×éF lÛDØÛ æCo qC x¿Û MÔëßwN qC Þ lçk ok Co Ðõ P·FDO× kCk Þ lèÛ
,jìz PØç éFækq ¢ëßh pìJ ÚD×Ck éF rWµ Þ ´p©N Pvk oDÿ@ÎCÞm Ó À@ì@v
¢ÛCk ¸GÜ× ,ÚDwÛC qC éGNp×ÝëC Þ kqClÛCpF Ðõ æCo qC Co MÔëßwN ÅDzDh Þ oDh
Þ fìGwN ¢ëCnº ,PvC ÚDV í°DeÎéF Þ cÞo êoDGOµC éF PvC ÚDìµ Ä¾C ÍÞC Þ
,ÞC ÁÔhC ,ÝììÛDdÞo ÁÔhC ,ÞC ½D¤ÞC ÝìÜ×å×MD¿¤ PvC ÚDì¥@µ qC êp@G@×
oDGhC ok ¢GÂDÜ× ,oDìwF ÚAp ok ¢dl× ,PvÞC éF ¸VCoPvC Öß@Ï@µ é@a@ÛA
Þ ¸G¬ ÙìÏÂC êld ,íçDÜO×DÛ ¢OÇÏØ× Þ PvC íèÎC ÞC P@×ß@Ç@d,oD@Ø@zí@F
lÜ×DÛéÜòØ®× Co x¿Û ÞC P×ßÇd éF ÚßZ Þ lÜZíF ldpv Þ ÚÞpìF ld qCêld
.lÜëßÊ é×CßÎ,kßGÛ ÝÇØO× Èë bìç ok ÚßZ lÜÛCßh æoD@×C ,ÞC qC §Cp@µC ok Þ
oßÜF §oÓC PÂpzCÞ )) PvÞC ÚD×p¾ éF (( ⁽⁴²⁾ §oÓC ÍlGN Ößë ))
.PvÞC qC (( ⁽⁴³⁾DèFo
éF Þ PvCêpG× ,ÚDìF Þ P¿Ê qC PvC í¿hC Þ í¿h Þ cÞo éÆ pËëk éGNp× év Þ
HNCp× ÝëC qCéëDÜÆ ,¸Gv MCÞDØv Þ ¸Gv Ýì¨oC Þ PvClëßç ÚD@ì@µ Þ À@¡@Æ
HNCpØÎC ÈÏNíÎC ÷oDzC íÎD·N ÍD )) .p커 ÙÎDµ ok P@vC é@ÛD@ÊækoD@è@Z
ÝìÇ× oCpÂ í¾ ø¿®ÛæDÜÏ·V ÙR Ýì¬ Ý× øÎÔv Ý× ÚDwÛÓCDÜÃÏh lÃÎ Þ :ÓDØVC
ÖD²·ÎC DÛßwǾ D×D²µ ø»©ØÎCDÜÃÏi¾ ø»©× øÃÏ·ÎCDÜÃÏi¾ øÃϵ ø¿®ÜÎC DÜÃÏh ÙR
ÈÎm l·F ÙÛC ÙR ÝìÃÎDiÎC ÝwdC ÕCÅoDGO¾ phC ÙÇÂß¾ DÃÏh æDÛöD¡ÛC ÙR DØe@Î
ݵ DÜÆ D× Þ ÄñCp¬ ¸Gv ÙÇÂß¾ DÜÃÏh lÃÎ ÞÚßS·GN ø×DìÃÎC Ößë ÙÇÛC ÙR ÚßOìØÎ
(( ⁽⁴⁴⁾.ÝìϾDº ÄÏiÎC
HNCp×ækßØÛ «DÃvC ,PvC ÚDèÜJ Dçp²Û qC éÆ Co PìÛDØwV Þ PëßÎßìç éG@Np@×
PèV qC Þ ækß×p¾CkC ÐØW× ³¿Î éF PvC p¤D ,¢Ï쥿N qC ÅCokC éÆ Co êßϵ
PèV PÃÏh ok éÆMol PëDèÛ Þ PØÇd ÍDØ@Æ Þ ¸@Ü@¤ Ä@ëD@Âk é@F æoD@zC
,éëA phA ok Þ ækßOv PìÜwdCÞ íÊorF éF Co kßh ækpF oDÇF ÚD@w@ÛC í@ÛD@dÞo
ÝëlÜZ Èë pç ok Þ lÜÛDwÛC HNCp× MDè×CDèÜëC Þ ækßØÛ íÛDdÞo HNCp× éF æoDzC
qC Èë pç Þ ((⁽⁴⁵⁾ ÕC ÓC Dèì¥eë Ó )) éÆPvC UolÜ× éVok Þ éGNp@×
æÞÔµ PvCoCk Co ÍDØÆ Þ PìÏ·¾ oCrç ÝëlÜZ ,ÚÞkD×éF PGwÛ MDVok Þ HNCp×
MÓDØÆ pNÍqDÛ éGNp× DN Þ PwìÛ Èë bìç pNPwJ éGNp× ok éÆÚÞkD× MDìÏ·¾ pF
MÓDØÆ éF kkpËÛ íÛD¾ kßh ÍÔÃOvC Þ Pëkßh qC Þ kqDGÛok Co kßhMDìÏ@·@¾ Þ
,kpìÊí×oCp Ùdo ok ÚßV éÆ é¿®Û ÐS× kkpËÛ rñD¾ ,pNÓDF éGNp× MDìÏ@·@¾Þ
éÆ æDËÛA .PvC æpèFíFÞ pGhíF íNDGÛ MÓDØÆ qC Þ koCk Co ÞC PìÏ·¾ Þ PëkDØV
ÞC pF kßz ªëD¾ ,lz íÛD¾,kßh Pëkßh qC Þ kpÆ ¸Ïh Co Pëß¿®@Û Þ P@ì@Ï@·@¾
éF í·ìG¬ p²Û ok éÆ kkpÊ PìÏ·¾Þ æß ÝëlÜZ ÍÞrÛ Ðe× Þ íNDGÛ MÓDØ@Æ
Þ lÜëßÊ éÏÆß× éÇñÔ× ,íèÎC éVÞéF íèÎC p²Û ok Þ lÜ×D@Û æß@ ,êkD@× é@VÞ
íÛD¾ lëDF CnÇç Þ êp¡F ok íÛCßìd okíNDGÛ éÆ HNCp× phA DN PvC ÝìÜ@a@Ø@ç
ÓßϾ íÎÞÓC ÷öD¡ÜÎC ÙOØϵ lÃÎÞ )) éëAok Þ kpF æpèF ÞC MÓDØÆ qC DN kkp@Ê
,íÛDØwV HNCp× pìv Pì¿ìÆ éÇÜëC éF PvCæoDzC Þ éìGÜN (( ⁽⁴⁶⁾ÚÞpÆnN
Þl¤ pF éÇÏF æk ,pF íÇë PhDF ok ,pNÍqDÛ éGNp× CoéZ pç éÆ PvDØz kßè@¡@×
Þ ÝN ÚlìÛDçDÆ ok ⁽⁴⁷⁾ êoCk ÐiF Þ Pܱ CpZ xJ ÙëkCk§ßµ ÞC é@F oCr@ç
HNCp× ÝëC qC éZ pç D× éÆ Cpëq D× íÊlÜF Þ P@µD@¬ æCook ÚD@V Þ ÍD@× ÚkCk
qC Co éaÛA éOGÎC ÙëkCk §ßµ pO¡ìF Þ pOèF ,kßGÛ DèÛA éFDÜOµC éÇÜëC DF ÙìO@¾p@Ê
D× )) kCk ÙìçCßh pOèF §ßµ ÙëpìËF ,PvC PÃÏh PëDºéÆ Pì@×kA é@G@Np@×
êDܾ éF æoDzC Þ (( ⁽⁴⁸⁾DèÏS× ÞC DèÜ× pìiF MöDÛ DèwÜÛ ÞC øëAÝ× j@w@Ü@Û
:oD·zC ÝëC ok æpv ul êßÎß× PvC ækß×p¾ ÝO¾pÊ pOèF §ßµÞ HNCp×

Ölz í×DÛ Þ Ökp× êkDØV qC

Ökqpv ÚCßìdq Ökp× DØÛ qC Þ

Ölz ÖkA Þ íÛCßìd qC Ökp×

Ölz ÙÆ Úkp×q íÆ ÙvpN éZ xJ

p¡F qC ÖpìØF pËëk éÏØd

pJ Þ ÍDF ÈñÔ× qC ÖoApF DN

Ößz ÚDFp ÖlëDF Ùç ÈÏ× qC

Ößz ÚA lëDÛ ÙçÞ olÛC éaÛA

ßVq ÝOwV ÖlëDF pËëk oDF

(49) éèVÞ ÓC ÈÎDç íìz ÐÆ

DN ÞCÚkßØÛ íÂpN Þ éÎqDÛ HNCp× ok ÚDwÛC pìv éÆ PvC kßè¡× Þ ÄÃe@× Ý@ëC Þ
Co ækCoC Þ oß·zéÆ PvC í·ìG¬ MDGìGwN Þ íèÎC ÝëßÇN ªe× éF Pëp¡F ÖDÃ×
MkDèz Þ Hìº ldpvéÆ Pëp¡F ÖDÃ× qC ÞC pìv D×C Þ PwìÛ íOìÏ@hl@× b@ì@ç
oDìOhC Þ ækCkoC éÇÏF PwìÛí·ìG¬ MDGìGwN Þ íèÎC ÝëßÇN ª@e@× é@F P@vC
,Äëp¬ Co éÃFDv HNCp× qC Èë pçéÆ Cpëq PvC íOìÏhl× éÏØWÎC í¾ Co ¦@i@z
öClG× ,lzDF Èëpç éìµßÛ Moߤ éÆ ¯ìwFp×C Þ PvC leO× ,PèV Þ p¥e@Ü@×
oCrç ÝëlÜZ lvoí× Pëp¡F éGNp× éF ÚßZ ÝÇÎlz lÛCßN ældCÞ PèV pF pì@v
ÙÎDµ éF oCrç ÝëlÜZ Þ kßzí× ækß¡Ê ÞC pF íÛD®ìzÞ íÛCßì@d Ù@ÎD@µ é@F æCo
Áp¬ ÝëC ÚßZ Þ Pwç Äëp¬ ÝëC qC Èë pç pF ÚkpÆ pìvæß ÞC ok éÆ íÛDdÞo
Cpëq kßF lÛCßOÛ íÛCldÞ p×C DèÜëC pF pìv öClG× ,lÛkD©O× Þ ÀÎDi×p@Ë@ël@Ç@ë D@F
,ækl·O×êkDG× ÝëC Þ lÜçCßh ækD©O× ækl·O× êkDG× ,ækD©O× é¿ÏOi× Ð·¾CéÆ
§pµ okÚßZ Þ ⁽⁵⁰⁾Dè¾ÔOhC Þ DçkkD©OÎ lz lÜÛCßOÛ Ðe× Èë ok ¸ØOW@×
éÆ Cpëq kßF lçCßiÛrëDV ,ÙìÇd qC DèÛA HÂD·N Þ koCßN ,Í߬ ok éÛ lÛp@Ë@ël@Ç@ë
xJ ÙìÇd pF PvC ߻ΠÖrÏOw×,ÝëC Þ ÐØÇ× éÛ kßF lçCßh ,ÄFDv Ä®G× ,ÄdÓ
oß×C QÞld Þ éØìب éF éÆ íÛCldÞlzDF êp×C ,Äëp¬ ÝëC pF pìv öClG× l@ëD@F
éF éÆ PvC íÛDwÛC éìDÛ x¿Û ÚA Þ kßz Èëpç öClG× lÛCßN ,ækD©O× ækl·@O@×
.lz lÛCßN ækD©O× MDèVßN qC Èë pç öClG×,ækD©O× MkCoC éØìب
Þ lÛCælìvocCÞoC ÙÎDµ éìÎDµ MDVok éF éÇÛDÛA éÆ PvC ´ßØw× Þ kßè¡× ,æÞÔµ
ækCoC Þ Ùϵ éF ,lÛCælëkpÊÝÆ ÖDÃ× HdD¤ ,éO¾Dë ¸G¬ ÙÎDµ pF ½p¥N Þ é¬DdC
éÂDz MD¨Dëo Þ MClçDW× ÐØeO×Þ lÛCækßØÛ oCpFC êoCkpGÛD@×p@¾ ,oD@ì@O@hC Þ
oC߬C éF éÆ íÛDwÆ ÚA Þ lÛCækpÆ íÂpNcCÞoC ÙÎDµ UÞC éF Þ lÛCæl@z é@ì@µp@z
Þ oDìhC PµD¬ qC oDìOhC Þ ækCoC éF lÛCéO¡ÊÔOG× ,íÛD®ìz Þ íØìèF Þ í·G@v
.lÛCækCk oCp kßh pF Co oDÇÛC PGÇÛ,ækßØÛ §CpµC ,oCpFC Äëp¬
Þ PvCækCoC ¯vßN éF Pëp¡F ÖDÃ× qC ÚDwÛC íÂpN éÆ PvC kßè¡× Þ ÖßÏ·× xJ
éF ÝOzCk Äël¥NÞ kCp× êCpF qC PëDº oߥN Þ kCp× oߥN éF PvC ÁßGw@× ækCoC
MDÃël¥N Þ MCoߥN ÝëCDN éÆ PëDº Úlìvo éF Úlz ¸¿OÜ× Þ kCp× Þ PëDº HNpN
ÚÞlF Þ kß¡Û T·GÜ× ,PvC ækCoCéGëp êkDG× éÆ Örµ Þ Áßz Þ Ðì× ,l@zD@G@Û
lëDF koCÞo éÆ Áp¬ ÝëC qC Èë pç éF xJ kkpËÛФDd ,з¾ Þ ækCoC ,DèÜëC QD·GÛC
éÆ PwìÛ Èz Þ lëDØÛ æCo ÚA êCpF qC PëDº ÚA éF ´D¿OÛCÄël¥N Þ PëDº oß@¥@N
Epz Þ ÐÆC MnÎ ÐS× PvC éëßìÛk éìÛD¾ éÏVDµ MCnÎ DF DèÛA PëDºêßìÛk Áp@¬
DÃF ÍDØOdCéÆ PvC éìܱ éØìçÞ MCnÎ Dë kpënJ Dܾ ,Íß¤Þ ªe× éF éÆ ´DÂÞÞ
DèÜëC éÇÜëC DF P×ßÇdÞ ÄÏh pìiwN Þ PÜ®Ïv Þ æDV MnÎ ÐS× koCk pØ·ÎCÖCkD×
DF Þ kkpÊ íÛD¾ ,DìÛk êDܾ éFéOGÎC Þ PvC ÍCÞq Þ Dܾ Ðe× ,pص ÖDØN qC ÐG rìÛ
,PvC é×DÂC oCk éÆ MphA ok op¨ÍDØOdC éÇÏF lÛDØÛ íÂDF ,MphA ok ¦@i@z
pëneN pìº éF P¾Ôh ÍÞC qC öDìÎÞC í×DØN ÞPS·FÍÞC qC öDìGÛC í×DØN éÆ Cpëq koCk
éF éVßN éÆ ⁽⁵¹⁾ íGõ éF HìºpN Þ PvC æoßÆn×Áp¬ éF éVßN é@Æ D@ì@Ûk qC
.lÜOzClÛ íÏ»z,lzDF íÛDdÞo Äëp¬
kßGÛ êqCok ÝëC éF Ýiv ækßèìF
ÙÇdéF ÚßÜ²× op¨ ¸¾k ,ФDd ÝëC éF ÍD»OzC Þ ÚA ÅpN ok op¨ éÜ²× éOGÎC
Þ op¨ Pì¿ìÆéF Þ Þk ÝëC éF ÙÏ·ÛÞlF ¸¾DÛ Ðì¥eN Þ p©× ¸¾k Þ PvC ÖqÓ Ðõ
êkCoC ÍD·¾C éÆ lzÖßÏ·× éÆ Cpëq PwìÛ ÝÇØ× ,Ðì¥eN Þ ¸¾k Pì¿ìÆ Þ ¸¿@Û
ÖDwÂC éÆ CpZ PwìÛ íèëlFÙϵ ÝëC Þ lÛpìËÛ Moߤ ,Ùϵ æoßÆn× ÖDwÂC ÚÞlF
MDëp®¾ Þ MDìvld Þ MDìFpWNÞ MClçD¡× Þ MCpNCßO× Þ MDì@ÎÞC qC í@è@ël@F
,êkßF íèëlF pÊC ÝëC ,æÞÔµ ,PwìÛÈë bìç ÐhCk ,Ùϵ ÝëC Þ PwìÛ ÚÞpì@F
oDìOhC íGõ pF Co DìÛk xÆ bìç Þ lÛkßFÚDwÇë ¸¾DÛ Þ p©× íOwÛCk ok é@Ø@ç
qC ÓDØVC ÚA Ýwd Þ ÝëC fG éZ pÊC lÛlzí×íÃO× Þ Ý×å× ,éØç Þ kpÆíØÛ
Þ Ðì¥eN Þ HwÆ éF lÜVDOe× ,¸¾DÛ Þ p©× íëDÛCk ok ÄÏhxJ PvC MDìÛClVÞ
lÜëßÊ íØvo Þ íÎߥd Ùϵ Co ÝëC Þ PvC ÙÏ·N Þ ÙìÏ·N éF Dë ÙϵÝëC Ðì¥e@N
kßz ÙwNp× ,x¿Û Þ kßz ФDd x¿Û ok ÖßÏ·× qC íNoߤ ,ÙìÏ·N é@Fé@Æ Cp@ëq
ÚA pFrìÛ ÝìØÏÇO× Þ Dèþ Þ Pwëoߤ öDØÇd Äëp¬ ,Äëp¬ ÝëC Þ ,Moߤ ÚAéF
ok Co ÈÎDvÞ PvC éì¾ß¤ Þ D¾pµ éÃëp¬ éÆ PvC kßèz Þ À¡Æ éF Dë lÛCé@O@¾o
Äëp¬ éF éìµpz éëoÞp¨ÖDÇdC Þ éìÜëk lëDõ Ðì¥eN qC PvC oDZDÛ ÅßÏv ÞlF
D¾pµ Þ l×DWÛC kßèz éF kßz oDëÄì¾ßN pÊC oDÆ phA DN lzDF lìÏÃN éF lÜZ pç ÍÞC
ok Co MDWÛ ÍDØÆ éÆ PvC êkßèzÙϵ Íߥd éF ⁽⁵²⁾ ÚD¡ëC ÖDØOçC ÖD@Ø@N
éÆ lÜÛA pF ,kqDÛ ¢ëßh ¸Ü¤ éF xÆ pçéÆ DWÛA qC í©·F éZ pÊC lÜÛCkí@× ÚA
,éìGwÆ Ößϵ ÚßZ Þ lÜÛCkpÊpv ¢ëßh oDÆok éÇÛA Dë lÜÛDçCpØÊ ,é¿ëD¬ ÝëC
Þ PÏ× qC UoDh Co í©·F Þ PvDìÛk éF ¸VCo í©·FÞ lÛoDØzíF ,¸ëDܤ Þ oDìwF
Ößϵ lëDF (( ⁽⁵³⁾ Úßdp¾ ÙèëlÎDØF Erd ÐÆ)) :é@Æ l@Ü@ÛCk ¢@ì@Æ
Pì¿ìÆ Þ EßÏ®× Ùϵ ¦ìi¡N DF koCk EßÏ®× ÍDØOdCÈë pç éÆ Co éèFD¡O@×
Ùϵ HϬ ok íèÎC MDÃì¾ßN éF éÆ ÚDÛA DN kßØÛ ÚDìF ÞC ÚDGdD¤Þ ÞC Ðì@¥@e@N
HϬ ok éÛßËZ Þ lÜëDØÛ Ðì¥eN lëDF Co Ùϵ éZ éÆ lÜÛCl@F ,l@Ü@ëAp@FêÞp@hC
.lÜëDØÛ nhC éÆ qC ÞlÜzDF
ÚA ÖDwÂC Þ ÁÔ¬ÓC íϵ Ùϵ PÏ쩾 ÚDìF ok ÍÞC Ð¥¾ 
Þ koCk ⁽⁵⁴⁾ PÆpz ,íÏ¿v HNCp× ¸ìØV ok ÚCßìd pëDv DF ÚDwÛC é@Æ ÚCl@F
qCÚDwÛC qDìO×C Þ koClÛ qDìO×C ÞCqC íÛDØwV ÖÓA Þ MCnÎ Þ oDRA Þ ÍD·¾C ÖD@Ø@Nok
rìÛ pìFlNÝëC Þ PvC êkDG× pF MDëDº HNpN pìFlN Þ MDìÏÆ Åok æß éF ÚCß@ì@d
æß ÝìØç ĬDÛÚCßìd éF ÚDwÛC Àëp·N ok ĬDÛ qC kCp× Þ PvC Ùϵ qC HGw×
íòìz PìòìzéÆ PvC ælz opÃ× Þ (( ⁽⁵⁵⁾ éÏe× í¾ op DØÆ )) PvC
.ÅCpOzÓCéFD×Þ ækD× éF éÛ PvC qDìO×ÓCéFD× Þ Moߤ éF
ÚDwÛÓCÄÏh )) PvC oß·z Þ Åok æß éF ÞC P¾Cpz Þ ÚDwÛC PìÛD@w@ÛC x@J
Þ ¢ÛCk¸GÜ× éÆ PvC ÚDÜV ÚkCk éF ÚDÜO×C oDè±C ((⁽⁵⁶⁾ ÚDìGÎC éØ@Ï@µ
Þ PvCÚA P¾Cpz éF æoDzC ((⁽⁵⁷⁾ ÖkAíÜF DÜ×pÆ lÃÎ Þ )) P@vC ÚD@ì@F
:êßÎßØÎC ÍD D× Ù·Û

êCé¡ëlÛC éØç ßN okCpF êC

êCé¡ëo Þ ÚCßiOvC ßN íÃFD×

íÜ¡ÏÊ ,ÐÊ MCé¡ëlÛC kßF pÊ

íÜiÏÊ éØìç ßN ,êoDh kßF oÞ

kßF lçCßhpNÐ×DÆ ,P¾Cpz Þ PìÛDwÛC ,pO¡ìF oß·z Þ ¢ÛCk éÆ Co xÆ ÚA x@J
oß·z ol pç Þ kßzÖßÏ·× éÇÛDÜZ PwìÛ ÚDwÇë ¢ÛCk ÖDwÂC Þ HNCp× éÆ Cp@ëq
éÆ ÚDìG¤ Þ Ýì¿·©Ow×Þ Dè¿v éVok éF DN pNÀì·¨ ,PìÛDwÛC ,lzD@F p@O@Ø@Æ
DØÆ .lÛoCk з¿ÎDF íÛDwÛC MoߤéZpÊC з¿ÎDF éÛ lÛoCk æßÃÎDF íÛDwÛC oß@·@z
:ÐìÂ

Úß×qA ok pGh rV lzDGÛ ÚDV

ÚÞr¾ ¢ÛDV ,pGh ÚÞr¾C Co éÆpç

pìiwN ,é@S@V p@»@¤ D@F ÚD@w@ÛC é@Æ P@vC í@ëD@ÛCk P@Ï@ì@©@¾ P@è@V qC Þ
,PvC ælÛkoÞA ÖCk éF Co ælÛok ´DGv ÍDS×C Þ lëDØÛí× éSWÎCÙì²@µMD@ÛCß@ì@d
Co ÈÏ× Þ êkßØÛ piw× DWÆ qC Co êpJ Þ ÝV ,íÛkßF íëD@ÛCk P@¾Cp@zé@Ûp@Ê
ÞC íÆ (( ⁽⁵⁸⁾øÇñÔØÎC ÍrÜN )) é@ëA é@F Þ êkß@Fo é@Ûß@Ë@Z È@Ï@¾qC
(( ⁽⁵⁹⁾.ÚßØÏ·ëÓ ÝënÎC Þ ÚßØÏ·ë ÝënÎC êßOwë )) Ð@ç ?êkß@O@vCo
,¢ìÆÞ PÏ× Þ ¸Ü¤ ok Co ¢ëßh qC pNDÛCk xÆpç éÆ xF ÝëC íëDÛCk P¾Cpzok
éÇÛA DF oß®¿×¢Ï©¾ pF uß¿Û ,koCnËÛ Öl ,é¡ìJ bìç ok DÛCkíF Þ koCk ÖlÃ×
éÇÏF lÛoDØz ÚD¥ÃÛCo ÚA íëDÛCk ,P·Ü¤ pç ÐçC ,lÛoßOw× êß@ç ED@W@d ok
,ÅÔ¾C MDÆpd Þ lìÎCß×lÎßN éZ PvC íëDÛCk pF ÚD×q ÚCoÞk Þ ÚDèV ykp@Ê
yD·× fÎD¥× Þ kÔF pìØ·N qC kDGµÍD·¾C Þ éìÇϾ uß¿Û éìØϵ oߤqC lÛCHGw×
:PvCéìÛDwÛC éìÎDìh oߤ qC kD·× Ðì¥eN Þ

ÚDèV olÛC ÍDìh lzDF yÞ PwìÛ

ÚCÞo ÝìF íÎDìh pF íÛDèV ßN

ÚD¡ËÜV Þ ÚD¡eϤ íÎDìh pF

ÚD¡ËÜÛ Þ ÚD¡×DÛ íÎDìh pF

éaÛDÜZ lÜÆ oDÆ coCßV ¯vßN ÚÞlF kpìÊ Mß Ål@ÛC ÍD@ì@h p@ÊC é@Ç@Ï@F
ÞÙçßN éF éÆ ækDO¾C ÁD¿NC rìÛ Ýì¥ÂDÛ ok éÇÏF PvC ÍßÃÜ× ÚDÊorF MD×Cp@ÆqC
Þ PvC ½Þp·×íÛDw¿Û MDWÎD·× ,ÁmDd öDG¬C qC Þ lÛCéO¾Dë §p× Þ Pe¤ ,ÍDìh
éÆ PvC ÚA êoß©d ,íÎߥdÞ êoß©d éF kßzí× ÙwÃÜ× ÁÔ¬ÓCíϵ Ùϵ
Þ kßF lçCßh leO× ÖßÏ·× DF Ùϵ DWÜëC ÞlzDF p¨Dd ,x¿Û MAp× ok ÖßÏ·× MCm
,Ýçm ok éϤDd oߤ éF ÝOwÛCk Ùϵ ÐS× kßF lçCßiÛÖßÏ·× Þ Ùϵ ÝìF íñClV
qC íNoߤ éÇÏF lzDGÛ p¨Dd x¿Û ¢ìJ ok ÖßÏ·× MCm éÆP@w@ÛA í@Îß@¥@dÞ
kßzí× Ð¤Dd éÜëA ok ¦iz Moߤ éaÛDÜZ kßz ФDd x¿@Ûok Öß@Ï@·@×
qC kßzí×ФDd éÆ PvC íNoߤ ,Ùϵ éÆ Cpëq PvC ÖßÏ·× pìº ,Ùϵ D@W@Ü@ëCÞ
ÝëC Þ PvC íVoDhÖßÏ·× pìº ,íÛDw¿Û Moߤ Þ x@¿@Û ok í@VoD@h Öß@Ï@·@×
ÖßÏ·× íVoDh ÖßÏ·× Þ Pwëoß©dÙϵ éF ÖßÏ·× Þ MCnÎD@F Öß@Ï@·@× ,Moß@¤
§p·ÎDF kߥÃ× ÚA Þ MCnÎDF kߥÃ× ÝëC éZ pÊCPvC íÎߥd ÖßÏ·× Þ §p·ÎDF
ÝëC Þ (( ⁽⁶⁰⁾ MCnÎDF ÖßÏ·ØÎC Þ MCnÎDF kߥÃØÎCÝìF Áp¿ÏÎ )) .P@vC
.PvÞC MDÛßòz Þ x¿Û MD¿ÏiO× éÏØV qC Þ íVoDh MD×ßÏ·×qC éϤDd oߤ
ÁßÏi×ßè¾ éìÛD·× ÁmC í¾ ÙÇ×DçÞDF æßØNoߥN DØÏÆ :éÏe× í¾ ÄÃd DØÆ ))
ÖßÏ·×pìº,Ùϵ éÆ PvDWÜëC EnÆ ÍDØOdC ((⁽⁶¹⁾.ÙÇìÎC kÞkp× ÙÇÏ@S@×
éÆ ÄFD®N ÖlµÞÄFD®N ÍDØOdC éÆ Cpëq PvC ÖßÏ·× Ýìµ ,Ùϵ éÆ DWÛA éÛ P@vC
Þ ÐìÎk éF UDìOdCxJ lWÜËÛ ¢NCm Þ öíìz ÝìF P@vC En@Æ Þ Ál@¤ «D@Ü@×
í¾ Þ ÁD¾ÓC í¾ DÜNDëA ÙèëpÜv:éÛöDz íÎD·N ÍD DØÆ )) .DWÛA éÛ PvDWÜëC ÚDçpF
¸G¬ lì éF éÆ ÖCkD× íÜ·ë((⁽⁶²⁾.ÄeÎC éÛC ÙèÎ ÝìGOë íOd Ù@è@w@¿@ÛC
lÜëD× PìÃd ÚDçpF Þ éÎkCqC éÆ Co MDëA ,lÛoDZDÛ íÎߥd Ù@Ï@µ qC Þ oD@O@¾p@Ê
DÜzA kßh oß©d PdD¤ éFÞ ÙëkCk DÜìF ælëk éÆ æDËÛA ÙëoCk oDè@±C ÚD@¡@ëCp@F
PVDd Þ kkpÊ ÍlG× ,kßèz éF ÍÓlOvCP¿ÏÆ éÆ lÛßz qDìÛíF ÐìÎk qC ÙëkpÆ
íìz ÐÆ íϵ éÛC ÈFpF ÀÇë ÙÎÞC )):kßz éO¿Ê éÇ@Ï@F l@ÛD@Ø@Û Ð@ì@Îk é@F
ÐìÎlÎC ÅpN Þ fìG EßÏ®ØÎC íÎC ÍߤßÎCl·F ÐìÎlÎC HϬ :éÆ ⁽⁶³⁾lìè@z
íÎߥd ,PvC Ùϵ êoß©d (( ⁽⁶⁴⁾Öß×n×EßÏ®ØÎC íÎC ÍߤßÎC Ð@G@Â
¢NDìÜìÃë ,MDìèëlF pìº PwìÛ ÚA éF ШD¿N ÝÇÎ PvCÙϵ yCéOv MDìè@ël@F
íOÂÞ ÝÇÎ PvC Ùϵ ,ÁkD¤ lìÏÃN éF æCßh Þ lzDF Ðõ ÙÇdÞ ÚDçpF é@F æCß@h
íÂpN Þ kClOzC ok êphC ÷oDG·F lÛD¡Æ êoß©@d Ù@Ï@µ é@F é@Æ P@vCÍD@Ø@Æ
PÂÞ ÝëC éÆ ÍrÜN Dë ½ßÂÞ ok éÛ íÛDwÛC é¿ì®Î êD@©@O@Ã@× Ä@FD@®@×l@zD@F
ÐèV éÇÏF ÐèV ÙvC Þ P¾pÊ lÜçCßh ÞC qC Ù@Ï@µ Ù@vC Þ kß@F l@çCß@hÍD@FÞ
ÚDì·ìz Þ êlç éØñC éÆ Ýëk ÚDÊorF Co íØϵ ÝìÜZ Þ kCk lÜ@çCß@hH@Æp@×
jì¡ÎC íÛDFpÎC ½oD·ÎCÍDÂ DØÆ )) .lÛCækpÆ oDìw@F P@×n@× ,l@Ü@zD@FÚD@¡@ëC
((⁽⁶⁵⁾.æoD·zC ª·F í¾ ÕC øØdoíñDèGÎC

êßh ,êqDW× Ùϵ éF ækpÆ êC

êßF ,íÃìÃd Ùϵ q ælìÜ¡Û

íÛDÛßë PØÇd éF ÖpÊpv

íÛDØëC PØÇdq kpv Ík

íÜOwF Ík éZ Ößvo Ùϵ ok

íOwJ ,kpGF pÊC PVÞC pF

íwìÎ ,À·z oCrç éF íÆ DN

íwìÏFC évDÆ ælÛD× éN

íGÛ kß×p¾ Ý×åØÎCoåz

íGϬí× éZ ß®voC oåv qC

MD¤pµ ok éÆ ßV ÚA oåv

MDVok íFDë ÞC PµD¿z éF

ÝÆ Þo ,ÞC PÃëp¬ æCo ok

ÝÆ ßh ,ÞC P·ëpz ÚDÛ DF

í¾Ó ok é¿wϾq lÜZ DN

í¾DF ÙèF H¬o Þ xFDë ÝëÞ

PvC ÝëC ,ÚA HÎD®× éÆ íØϵ

PvC Ýì¬Dìz Hëp¾ Þ uCßvÞ

PvC ÚDV CpN éÆ íÛk Ùϵ ÝëC

PvC ÚDÛßë ÐëD©¾ MÔ©¾

pGçCoéÆ íÎߥd Ùϵ Þ êoß©d Ùϵ éF ækß×p¾ æoDzC kßh oD·zC ª@·@F ok Þ
:éÎßÃF ækßØÛ cl× Þ ,êoß©d Ùϵ éF kßz

íÛD¾ CoßN éÆ HÏ®F íØϵ

íÛDØwV ÄëÔµq kqDv

PvC oßÛ Ík éF éÆ HÏ®F íØϵ

PvC o߬ ÞC íÏWNq éÜìv

PwìÛ íFDOÆ éÆ ÚCßh pF íØϵ

PwìÛ íFD®h Þ PvC íÂÞm íÜ·ë

íÛÞk qC MkqDwÛ éÆ íØϵ

íÛßÛDÂ PÎA éF UDOe×

æCo lëDØÛ éÆ HÏ®F íØϵ

æDÊA MlÜÆ ÍqC pv qC

PwìÛ íÎClV éÆ HÏ®F íØϵ

PwìÛ í×DÃ× Þ ÖDØN PvC íÎDd

PwìÛ í¾CrÊ éÆ éÆ HÏ®F íØϵ

PwìÛ í¾Ôh Þ PwìµDØVC

ßÛ ÚDV ßN éF lçk éÆ íØϵ

ßÜ¡F Ý× q PvC Ä¡µ Ùϵ

Þ êkßèzÞ í¿¡Æ éÆ Co êoß©d .lÜ×DÛ íÎClVÞ íØvo Þ ívok Co íÎß@¥@d
.lÜÛCßh íÛlÎ
pF (( ⁽⁶⁶⁾ø®ÃÛ ÙÏ·ÎC )) ,ldCÞ ,PëDº Þ leO× ,È@Ï@w@× Co êoß@©@d
⁽⁶⁷⁾ ÚßÏçDWÎC DçpSÆ )) lzDF kl·O× È@ÎD@v é@Z p@ÊC P@vC l@çD@zÚA
lܾߤß× ÁD¿NC Þ kDeNC éF kl·N Ýìµ ok Þ PvC ÚD¡ëC kl·N qC éëD@Ü@Æ((
⁽⁶⁹⁾.ÙçCßv Ý× íϵ ÷ldCÞ lë ÙçÞ ⁽⁶⁸⁾÷ßhC ÚßÜ×ßØÎC DØ@ÛC )):é@Æ
ÚD¡ëCqC PvC ´CrÛ éëD× éaÛA PwëpF ,´CrÛ qC ¢ÇÎDv PwìÛ DWÜëC ½ÔOhC((
.lÛoÞpw×,xìGÏN Þ Áoq ÅpN éF Þ lÛoÞp»× pìº ,rìËÛC´CrÛ êDìÛk éF Þ oÞk

lÛqClÛCpF qC xìGÏN Pho

lÛqClÛC pw¾C ¢ëßh pv qC

Co í·ØV éÜçpFDJ ÚA olÛC

íÜìF ÚClÂp¾ Áp¾ pF êDJ

,ÀÎDi×êpËëk DF Èë pç Þ Áp¿O× ,l¥Ã× Þ PvC kl·O@× ,Áp@¬ Co í@Ø@vo Þ
Ößϵ êßv éF kßzí×ÙwÃÜ× íØvo Ùϵ Þ TµDF ,Co ´CrÛ Þ PvC HGv Co ÍClV
°D¿ÎC DF Cl¥Â koCk ÄÏ·N DëéRleOw× Ößϵ Þ DèÛA pìº Þ ÖÔvÓC í¾ éRleO@w@×
.éÛ Dë D¤ß¥h Dë D×ßص Epµ P»Î
½p¤,ÚA Þ jëoDN ݾ DF PvC ækqCÞk ,ÞC ÖDwÂC Þ lÜ×DÛ éìFpµ Þ éìFkC Ößϵ CoÍÞC
PëCok Þ pìw¿NÞ P»Î Þ p·¡ÎC§pÂ Þ éì¾DÂ Þ §Þpµ Þ íÛD·× Þ ßeÛ Þ ÁDÃOzC Þ
éÛ PvC QleOw× éÛéÇÜëC Dë lÛCækpØz éìFkC qC Co jëoDN Ùϵ Þ PvC lëß@W@N Þ
⁽⁷⁰⁾EDwÛC Þ é¤Dh ¸ëDÂÞéF PvC ÝOzCk Ùϵ ,jëoDN éÆ Cpëq koCk Pì@Ø@Ï@µ
PvC MoDGµ ,lÛCækpØz MDµDÜ¤Þ Úßܾ éÏØV qC éÆ Co Ößϵ qC Èë pç Þ é¤Dh
éZpÊC ÍDVo Ùϵ Þ êldCÞ ´ß¨ß× êßvéF lÜzDF ¸VCo éÆ éìÏÆ HÎD@®@× qC
Þ lÛCækpØz Ößϵ qC ÝÇÎ ⁽⁷¹⁾ ø¤DiÎC MDµß¨ßØÎCݵ éSeGÎ koClÛ PìØϵ
qC PvC TdDF Dë lzDF éOzClÛ °D¿ÎC éF ÄÏ·N éÆ íÛDR Þ PvCkÞl·× ,PëCok ÐhCk
PvC TdDF Dë PvC ÖÔÆ Ùϵ ÝëC Þ PÜv Þ EDOÆ qC lzDF mßhöD× éÆéìÜëk lñDõ
éÎkCéF koCk ÄÏ·N Dë lÜ×DÛ éþ Co ÝëC Þ DèÛA éwØh ÖDÇdC PìSìd qC kDGµ ÍD·¾CqC
ÐìG qC DëéRleOw×pìº Ößϵ Þ lÜ×DÛ éþ ÍߤC Co ÝëC Þ éÎkC êkDG@× Þ ÖD@Ç@dC
ÖßÏ·× Þ MDµDܤqC DèÜëC pìº Þ PÆDìd Þ P¬Dìh ÚßZ PvC Dçé¡ìJ Þ MDµDܤ
MphA éF ÄÏ·N éÆ PvCÐÆ ÖD²Û cÔ¤ Þ yD·× Ðì¥eN DèÜëC PëD@º é@Æ P@vC
PvC uCßd ¸×DV Co MphA HÎD¬éÆ yD·× cÔ¤ EDF qC pË× koClÛ éVÞ bìèF
PeN ok éÆ éGëpº Ößϵ Dë PvC éìÛDÛßë éìØÇdÖßϵ Dë kD·× Ðì@¥@e@N êCp@F qC
Þ XÛp®z Þ MDWÛpìÛ ´CßÛC Þ é¾DìÂ Þ PÛDèÆ Þ pev ÐS×lÜ·ÂCÞ éìØÇ@d Öß@Ï@µ
Þ MDëp®Ü× Þ MCpìiwN Þ p¿V Þ Ð×o Þ MDìØwϬ Þ ½ÞpidÞ kClµC ÞDìØì@Æ
PvC éìµpzpìº MD¨Dëo Þ Ýì¬Dìz kCl×C éF DèÛA Ðì¥eN éÆ í×ßϵéÏØW@ÎD@F
ÖßÏµÞ PvC ælìvo pè®× ´oDz qC ÚkpÆ Ðص l¥Â éF ÙÏ·N Þ ÙìÏ·N P@×p@dÞ
éF koCkÄÏ·N Dë éÆ Cpëq kßzí× Ùw Þk íÏص Þ êp²Û æß oDGOµC éF éìØ@Ç@d
Ðص kßhéÇÏF Ðص éF koClÛ ÄÏ·N Dë PvC EßÏ®× Ðص ,Ù@Ï@µ ÚA qC Þ Ð@Ø@µ
Co ÚA PvCíÛDw¿Û Þ íGÏ ,Ðص ÚA pÊC ÍÞC ÙwÂ Þ PvC EßÏ®@× ,é@w@¿@Ü@F
cÔ¤C éÆ íOìSìdéF PvC íÛlF Þ íGÎD ,Ðص ÚA pÊC Þ lÜ×DÛ ÁÔhÓC HënèN
Þ ÄÎDh Þ kßh ÝìF PvC¦iz Ðص Dë ÝëC Þ kßz kD·× éF êmå× Þ lÜÆ ÖD@²@Û
éÆ DÃÏ®× ,ÄÏh DF PvC ¦izÐص Dë Þ lÜ×DÛ ÍrÜØÎCpìFlN éÆ ÍrÜ× È@ë Ð@çC
Þ ÞC §oCßµ Þ kßVÞ PÃìÃd qC PvCTeF Dë íÛDR ÙwÂ Þ lÜëßÊ ÚlØÎC øvDì@v
§CpµCÞ lçCßV Þ é×Dµ oß×C éF kßzí× ÙwÃÜ×Þ lÜ×DÛ ÙµC íÜ·× éF íèÎC Co ÝëC
í¨Dëo Co ÝëC Þ éÏ¥O× Þ éÏ¥¿Ü× MDìØÆ qC PvC TeFDë ¦hC íÜ·× éF íèÎC Þ
DèÜëC PeN ok Þ oDÃìRß× Þ EDwd Þ évlÜç Þ Pòìç éF kßzí×ÙwÃÜ×Þ lÜ@×D@Û
Þ ÁDصC oClÃ× Ù@Ï@µ Þ D@ëCp@× Þ p@±D@Ü@× Þ b@ëq Þ p@ÊC Þ EÓp@®@vCP@vC
qC PvC TeF Dë éÃFDv éGëp@º Öß@Ï@µ ª@·@F Þ ÍD@Ã@RCp@V Þ §Þp@µÞí@ÎCß@µ
,MDëp¥Üµ Þ MDìÇϾ Þ MDì·ìG¬ éF kßzí× Ù@w@Ã@Ü@× Þ í@·@ì@G@¬Ù@w@V
MDGÛ Þ ÚkD·× éF é×DN Þ é×DN Þ é¥ÂDÛ éF MDGÆp× ,MDGÆp× Þ ¯ëDwF éFMDëp¥Üµ
DèÜëCPeN ok Þ lÛCækCk HìFpN íØϵ Þ íܾ ,Èë pç êCpF qC éÆ ÚDwÛC Þ ÚCßìdÞ
.éGëpº Ößϵ qC DèÜëC pìº Þ H¬ Þ ÖßWÜÎC ÖDÇdC Þ ÖßWÛ PvC
DèÜëC qC Èë ÖClÆ éÇÜëC ÄìÃeN Þ Ð쥿N éF Ößϵ ÝëC lëCß¾ ÚDìF ok ÖÞk Ð@¥@¾ 
MphA éF PvC ¸VCo
,lëDØÛ æCoMphA ok Þ lÛD×í× íÂDF ¦iz DF Ùϵ ÚA kßh Dë éÆ PvC íØϵ ÚA Þ
lçCßh DìÛk éFÄÏ·N ,Ùϵ ÚA ,lzDF ÝìÜZ éÛ æDÊpç Þ ,Ùϵ ÚA Ðص qC êp@RC D@ë
oߥN pÊC Þ PwìÛÝìF ok é®vCÞ éÆ Cpëq kßF lçCßiÛ íGõ ok ¸¾DÛ Þ P@zCk
PvC kD·× HϬ ok ÚDÜìجCTµDF éÆ yD·× «DG©ÛC ÐS× ÚA éF ´D¿O@ÛC ,kß@z
Ùϵ HϬ qC l·F éÆ Ýçm ÄìÂlN ÐS×Þ PvC oߥO× ,¸ëDܤ éÏØV ok éaÛDÜ@Z
lçCßh Ùϵ ФC qC UoDh ÚA kkpÊ Ð¤Dd pOèF,íÂpN éÆ kßz ÝëC HGv ,MphA
éÆ kkpÊ Ð¤Dd ,DìÛk Ùϵ éF ÍD»OzC Þ MphA Ùϵ qC½Cp¥ÛC lëDF æÞÔ@µ kß@F
Íß¤Þ l¥Â éF PvC EßÏ®× qC §CpµC ÝëC Þ kkpÊ ¸¿OÜ×,MphA ÙÎDµ ok l·F
⁽⁷²⁾ Ù²Û pË× ,PwìÛ DèÛA PëDº ,½pd éÏØV éÆ PvC Öß@Ï@·@×Ý@ëC Þ ÞC é@F
éÆ lO¾CíØÛ æDGOzC Co HÎD¬ bìç Þ DìÛk ok Ð@Æ cÔ@¤ Ð@ì@¥@e@NÞ yD@·@×
êCßv ÖÔvC ok éÛÞl× Ößϵ Þ lzDF Úßܾ ÝëC Ðì¥@e@N ok êÞp@hCEß@Ï@®@×
f¨CÞ Þ Epµ P»Î °D¿ÎC éF pË× koClÛ ÄÏ·N ,éþ Þ PëCok Þ ÖÔ@Æ Þp@ì@w@¿@N
ÝëlÜZéÆ Cpëq PwìÛ íµD¿OÛC bìç MphA ok Epµ P»Î °D¿ÎC P¾p·× qCP@vC
oClÜëk oCrç ÝëlÜZÞ koClÛ êop¨ Ýëk ok Þ êpGhíF ßN éÆ Pwç P»@Î oCr@ç
éÏØWÎCí¾ íÏF lÛl¡Û op©O×Ýëk ok Þ lÛkßF pGhíF Epµ P»Î qC é@Æ l@Ûkß@F
ÕC ÖÔv êlç éØñC oDGhC Þ EDOÆ éØVpNP¾p·× ok kßzí× Ð¤Dd êkCl·OvC
,lëDØÛ pÇ¿N Þ P×ÞCl× ,kߥÃ× HϬ l¥Â éF Þ lÛoCnËÛPÏ¿º éF pÊC éÆ Ùèìϵ
.MphA ÚkßØÛ HϬ Äëp¬éF kßz éìGÜN
ФDd êldCêCpF qC P»Î P¾p·× ªe× éF xJ ,Þk ÝëC qC kߥÃ× P¾p·× D×C Þ
³¿Î éØVpN P¾p·× qCÞ PwìÛ ªìÃÛ ÍDØOdC ,Ùϵ Þ P¾p·× ok éÆ Cpëq kkpËÛ
P¾p·× qC pÊC Þ PwìÛ íϤDd,PvC ªìÃÜÎC ÐØOe× éÆ kߥÃ× éF ݱ qC pìº
ÄÏh ÝëpN½oDµ ,êqCo pi¾ Þ é¿ìÜdßFClëDF kß¡Êí× kߥÃ@× é@F æCo ,³@¿@Î
kß×p¾ é¿ìÜdíFC éF ÖÔwÎC éìϵ ÁkD¤ EDÜV éÇÜëCÍDd Þ .kߥÃ× éF lÛkßFí×
?gßwÜØÎC Ý× jvDÜÎC ½p·N Þ éO¾p·× Äd ÕC EDOÆ ½p·Nø¿ìÜdDF Dë )) :é@Æ
lܵ ÓC ÈÎm ÕC зV D× ÈÏëÞ DØϵ PìµkC lÃÎ ø¿ìÜdDF Dë :ÍDþ.Ù·@Û :ÍD@Ã@¾
Þ DÜìGÛ øëom Ý× Ýëp±DeÎClܵ ßçÓÞ ÈÏëÞ Ù@è@ì@Ï@µ é@Îr@ÛC ED@O@Ç@ÎCÐ@çC
éF PÜv Þ EDOÆ P¾p·× pÊC éÇÏF ((.⁽⁷³⁾D¾pd éFDOÆ Ý× ½p·@NÅCoCD@×
,P×CÝëC ok éϬDF HçCn× ÚDGdD¤ éF Cpëq êkßGÛ ÚDì× ok ½ÔOhC ,êkßFÝ@ëC
Äd Hçn× pFÖDØN lëDF Þ lÛqDví× lÜOw× ,PÜv Þ EDOÆ éF Co kßh ælvD@¾ öCoA
Þ (( ⁽⁷⁴⁾íìzÐÆ ÚDìGN éì¾ ÚÓ )) öDìzC ÖDØN éF Ù@ÎD@µ Þ l@Ûkß@Fí@×
ÖßÏ·× xJ lÛkßF MD»ÎéØVpN Þ MCoDGµ éF ½oDµ ,Ýìµl× qC Èë p@ç È@zí@F
kߥÃ× pìº ,rìÛ MoDGµ Þ PvCkߥÃ× P¾p·× pìº ,MoDGµ P¾p·@× é@Æ P@vC
÷oDzÓCÞ ÷oDG·ÎC ø·FoC íϵ ÕC EDOÆ:ÖÔwÎC éìϵ ÁkD¥ÎC ݵ DØÆ )) P@vC
öDìÎÞÔÎ ÀñD®ÎCÞ £CßiÏÎ ÷oDzÓC Þ ÖCß·ÏÎ÷oDG·ÎD@¾ Ä@ëD@Ã@e@ÎCÞ ÀñD@®@Ï@ÎCÞ
Þ ÍDe× ,³¿Î êÞo qC PÜv Þ EDOÆ P¾p·× xJ((⁽⁷⁵⁾öDìGÛÔÎ ÄëDÃe@ÎCÞ
,éÜÜ²× rV ÁD¿NC éF ³¿Î qC éÆ Cpëq PwìÛ ÍDÃ× ÍDW×,³¿Î êÞo qC Co xÆ bìç
,éÜ²× qC ,oßWè× ,P¾p·× PdDv qC Þ oÞk ,Ùϵ ÖDÃ× qC éܲ×Þ PwìÛ íϤD@d
ÄeÎC Ý× íÜ»ëÓ Ý²@ÎC ÚC Þ )) .l@ëÞo ´Cr@Û ,Ù@çÞ qC Þ kr@ì@h½Ô@O@hC
⁽⁷⁶⁾((Dòìz
æoDZ«DìOdC Þ Ý± qC kkpËÛ pwì× ,ÙÎDµ lìÏÃN Þ lvpÛ ÙÎDµ éF Pvk D@N í@Ï@F
:PwìÛ

PvC PG·Î oߥN ÝëÞ ,ÐìiN ÝëC

PvC PVDd ,PÛClF xJ íÏ¿¬ ßN DN

éF Þ Öß×n×,oDGhC Þ MDëA ok ÝìØiN Þ Ý± ,Ùϵ Ðì¥eN Þ ÙÎDµ lìÏÃN ÚDÇ×C DF Þ
P¾p·× ,PÜv Þ EDOƸGÜ× éF ÝO¾Dë ÍD¥NC qC pìº éF lÛCÖßVp× ,Ùϵ öDØv Hèz
ÞC lìÏÃN rV Co ÚCpËëk Þ PvCíÛDFo é¿ìÏh ÚöDz ÚA Þ PwìÛ ÝÇØ× ,kß@¥@Ã@×
éF PÜv Þ EDOÆ Ùϵ oD¥eÛC pÆmoDìwF oDGhC ok PèV ÝëC qC Þ .Pw@ì@Û æoD@Z
lÛCækßØÛ kßh
ÕCÚCߨo éì×D×C öDØϵ éÆ PvC DWÜëC qC Þ lÛCækß×p¾ êöCo éF pìw¿N qC ¸@Ü@× Þ
qÞDWN ,oDRAqC é®GÜOw× ÍߤC Þ oDGhC qC ÖDÇdC «DGÜOvC Þ MDëA pìw¿N ok Ùèìϵ
Þ lÜÛCkí×ÖCpd Co é×Dµ kDèOVC Þ éÜ²× Þ uDìÂ Þ êöCo Þ ⁽⁷⁷⁾lÜëDØ@Ûí@Ø@Û
Þ ÚkCk êßO¾ ,MCoDzCÖDÃ× éF Úlìvo Þ MCoDGµ éGNp× qC ÚkpÆ qÞD@W@N ÚÞl@F
,PvC «pz ,íO¿× ok éÆéìvl æßÂ Þ lÜÛCkí× ÖCpd rì@Û Co Úkp@Æ MÞD@©@Â
,Pì·GN Þ lìÏÃN ok ÝO¾Dë P×DÃOvCéÆ PvC MCoDzC ÖDÃ× éF Úlìvo qC MoD@G@µ
ÅCokC éÆ lëDF íèÎC êDÜìF éÆ éì¿h PwëCé¿ì®Îæß ÝëC Úß@Z Þ ,P@vC «p@z
Þ ÚmC (( ,pì»ÎC ݵ Ô©¾ )) kkpÊí× éGO¡×,¦iz kßh p@F Þ l@ëD@Ø@Û
ÖqÓ ,íO¿× ok Öߥ·× éF lzDF Ð¥O× ÞC æqDVC éÏwÏvé@Æ Co êp@ì@¥@F æqD@VC
lçCßh ÖCk Þ lìÆ ,ÚkpØz ÙÎDµ Co ¢ëßh Þ ÖCpd ,DìO¾ ÚA ÚÞlFéÆ lÛCéOw@ÛCk
Þ êpvßh pÊC PvC ÚA ÝìG× ,Ù@ÎD@µ æqD@VC é@Æ é@ì@vl@Â æß@Â ÚÞl@F,kß@F
½p¥N ,ÄÏh ÚkßØÛ ÀìÏÇN Þ ÖDÇdC «DGÜOvC PèV qC Þ lÜ@Æ qD@ºAí@ëöCokß@h
Ý×:pGiÎC í¾ DØÆ )) .PvC ækpÆ D®h ,lvo Äd éF Þ lëDØÛ oDG@hC Þ MD@ëAok
Ý×æl·Ã× ößOìϾ phA pGh í¾ Þ öD®hC lþ ÄeÎC ED¤D¾ éëöCp@F ÚCp@Ã@ÎC p@w@¾
lvpÛ P×DÃOvC ÖDÃ× éF lìÏÃN Þ Pì·G@N ok D@N ÍD@ì@h é@Æ Cp@ëq .⁽⁷⁸⁾oD@Ü@ÎC
,lëDØÛÄd Moߤ Ùç éZ pÊC lzDF D®h ,lÜÆ éZpç é×Dµ ÚßZ êpvkß@hé@F
Þ lzDGÛ íÎDh,x¿Û ½p¥N qC ¢NDÆCokC Þ ÚD®ìz PÆpz qC ¢ND¾p¥N éÆ Cp@Z
⁽⁷⁹⁾ D·Ü¤ ÚßÜweëÙèÛC ÚßGweë Ùç Þ )) :PvC ÚCpwh Þ ÍDFÞ Þk ÝëC oDÆ
éO¾DNÞo ,ÙÏ·N Þ lìÏÃN qC,éOzClÜJ Ùϵ Co x¿Û MÓDìh Þ ÚD®ìz évßvÞ ((
,¢ÛDçpF qC éÛ Þ í×CoA ,¢ÏìÎkqC éÛ ,koÞA ÍDS×C lìÏÃN éF koA Ðì@Îk l@¤ p@ÊC
.íÛDÜìجC

ÚDìF ok lÏÃ× koA ÐìÎk l¤

ÚDìµ qC éÛ CpÛA lëßÊ ívDì qC

æCo éF Co Ökp× gDOwÊ lÜÆí×

æDÆ ÉpF qC PvC pNÚCqpÎ ÚDV éF ÞC