O دعاى گرفتن ناخن و شارب :
بـسـم الله و بـا لله و عـلى سـنـته محمد و آل محمد صلى الله عليهم .و مو و ناخن را دفـن كـن و هـمـچنين دفن كردن دندان و خون سنت است ، و بدان كه شارب گرفتن سنت موكد اسـت و غـم و وسـواس را دفـع مى كند و رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود، كه از ما نـيـسـت هر كه شارب خود را نگيرد و نيز فرموده كه مگذاريد شارب دراز شود كه شيطان در آن جـا مـى گـيـرد و گـرفـتن شارب و ناخن در روز جمعه فضيلت بسيار دارد و در روز شـنـبـه و پـنج شنبه موجب عافيت ، از درد دندان و درد چشم است و در گرفتن ناخن از انگشت كـوچـك دسـت راسـت شـروع كـن و آن را بـا انـگـشـت كـوچـك دسـت چـپ خـتـم كـن يـا بـه عـكـس عمل كن و چند ترتيب ديگر نيز نقل شده است .
O دعاى پوشيدن لباس و آداب آن :
در هـنـگـام پـوشـيـدن لبـاس بـگـو:الحـمـد لله الذى كـسـانـى مـا يوارى به عورتى و اتجمل به فى الناس .و نيز در وقت پوشيدن جامه بگو: (اللهم البسنى التقوى و جنبى الردى ) و در وقت پوشيدن و كندن لباسها، بسم الله الرحمن الرحيم بگو و در پوشيدن جامه و كفش از طرف راست و در كندن آنها از طرف چپ شروع كن .
و پـيـراهـنـى را پـيـش از زيـر جـامه (شلوار) بپوش و زير را رو به قبله و رو به مردم و ايـسـتاده نپوش و جامه را چون كندى ، پراكنده مگذار بلكه آن را تا كن تا شياطين بر خود نـپـوشـانـنـد و با يك تاى كفش راه مرو مبادا شيطان بر تو دست يابد و ديوانه ات كند و نـيـكـو نـيـسـت عريان شدن زيرا شيطان به شخصى برهنه نگاه مى كند و طمع مى كند در آنكه او را به معصيت وا دارد.
O و بـدان كـه بـهـتـريـن لبـاس هـا لبـاسـى كه از پنبه بافته باشند كه آن پوشش ‍ رسـول خـدا و اهـل بـيت عليه السلام است ، و بعد از آن كتان مى باشد و بهترين رنگها در لبـاس ، سـفـيـد اسـت و بـعـد از آن زرد و بعد سبز است پس از آن سرخ نيم رنگ و كبود و عـدسـى است و مكروه است سرخ تيره مگر براى نو داماد و جامه سياه نيز كراهت شديد دارد مـگر در عمامه و عبا و كفش و مذموم است درازى لباس و درازى آستين و وارد شده كه آنچه از لباس كه از غوزك پا مى گذارد در آتش جهنم است .
O و بدان كه براى مردان و زنان انگشتر بدست راست نمودن ، سنت مؤ كد است و آن علامتى است براى شيعيان و يكى از آن پنج علامتى است كه براى مومن است .
بـه دسـت كـردن انـگـشـتر طلا براى مردان جايز نيست و انگشتر برنجى و آهنى و فولادى بـراى مـردان و زنان مكروه است و بهترين نگين ها نگين عقيق است ، پس از آن فيروزه است و بـراى يـاقـوت و حـديـد صـيـنـى و جـزع يـمـانـى و دُرِّ نـجـفـى فـضـيـلت بـسـيـار نـقـل شـده اسـت و كـسـى كـه انگشتر عقيق در دست دارد چون صبح كند، پيش از آنكه كسى را ببيند نگين آن را به طرف كف دست برگرداند و به آن نگاه كند و سوره قدر را بخواند و سـپـس بـگـويـد: آمـنـت بـالله وحـده لا شـريـك له و آمـنـت بـسـِرِّ آل مـحـمد صلى الله عليه و آله و علانيتهم .در آن روز از شرور آسمانى و زمينى محفوظ بـمـانـد و در حـرز و حـمـايـت خـدا و دوسـتـان خـدا بـاشـد تـا داخل شب شود.
O دعاى نگاه كردن به آينه :
بـگويد: (اللهم كما حسنت خلقى فحسن خلقى و رزقى ) و روايت شده كه حق تعالى بـهـشـت را واجب مى گرداند بر جوانى كه بسيار نگاه در آينه كند و حمد خدا بسيار نمايد بر اينكه خداوند او را بصورت نيكو آفريد و معيوب نگردانيد.
O و بـدان كـه بـوى خـوش بـكـار بردن و خود را خوشبو نمودن فضيلت دارد و از اخلاق انـبـيـاء و سـنن مرسلين است و در هر روز ممدوح است و در روزهاى جمعه مؤ كد است . و مستحب است براى زنها بوى خوشى كه بويش مخفى (خفيف ) و رنگش ظاهر است و براى مردان به عكس و رد كردن بوى خوش كراهت دارد.
O اذكار و آداب مربوط به خوردن و آشاميدن :
O آداب طـعـام آن اسـت كـه : آنرا از حلال بدست آورى و به اندازه اى صرف كنى كه نسبت بـه حـال تـو اسـراف نـباشد، و در حال سيرى ، چيزى نخورى كه موجب برص و پيسى و مبغوض شدن در نزد پروردگار است و آنقدر نخورى كه تو را از عبادت باز دارد و هر كه در دنيا سيرتر است در قيامت گرسنه تر است و خدا شكم پر از طعام را دشمن مى دارد.
و تـرك مـكـن غـذا خـوردن در شب را زيرا ترك آن موجب خرابى بدان است و آدمى را پير مى كـنـد و بـاعـث نـفرين كردن رگ عشا است تا صبح . و سزاوار است كه روز از خانه بيرون نروى تا آنكه چاشت (صبحانه ) خود را بخورى .
و چـون خـواسـتـى طـعـام بـخـورى دسـت را پـيـش از طـعـام بـشـوى و تـرى آن را بـا دسـتـمـال پـاك مـكن و چون خوان طعام را نهادند (بسم الله الرحمن الرحيم ) بگو تا چـهـار هـزار فـرشـتـه كه با طعام حاضر شده اند به تو دعا كنند و شيطان را از تو دور كـنند و اگر نه شيطان را گويند كه اى فاسق بيا و با ايشان طعام بخور. پس ابتدا كن بـه نـمـك كه شروع و پايان بردن غذا به نمك باعث دفع هفتاد نوع بلا است و وارد شده اسـت كـه چـون شروع به خوردن نمايى بگو: (بسم الله على اوله و آخره ) و اگر لقـمـه را بـردارى و بـگوئى : (بسم الله و الحمد لله رب العالمين ) باعث آمرزش گناهان مى شود و در بين خوردن بسيار حرف نزن بلكه خدا را فراوان حمد كن و از ظرف طلا و نقره استفاده مكن و طعام گرم (داغ ) مخور كه بركت ندارد و شيطان در آن بهره دارد و در خـوردنى و آشاميدنى مدم و نان را گرامى دار و آنرا به روش درندگان ، بو مكن و با كـارد و بـا دو انـگـشت آن را مبر و در صورت اختيار با دست چپ مخور و از كنار طعام و پيش خود بخور و لقمه را كوچك بردار و نرم بجو و در روى حاضرين كم نگاه كن و استخوان را زيـاد پاك مكن كه جنيان در آن بهره دارند و آنچه از خوان طعام (سفره غذا) افتاده بردار و بخور مگر در صحرا كه آنرا براى پرندگان و حيوانات بگذر و چون از خوردن فارغ شدى حمد خدا كن و بگو: (الحمد لله الذى يطعم و لا يطعم ) و انگشتان خود را بليس كـه از بـراى ليـسـيـدن انگشتان و ته ظرف فضيلت بسيار وارد شده است . و دست خود را بـشـوى و بـه نـيـم خـورده مـؤ مـنـان تـبـرك جـو كـه سـؤ ر مـؤ مـن شـفـاى هـفـتاد درد است و خـلال كـن و اگـر مـيـهـمانى دارى براى او خلال حاضر كن كه از جمله حقوق اوست و به چو انـار و گـز و نـى و بـرگ خـرمـا خـلال مـكـن و آنـچـه را كـه بـواسـطـه خلال از ميان دندانها بيرون آورى دور افكن و مخور.
و اما آداب آشاميدن :
آداب آشـامـيـدن آن اسـت كـه ظـرف آب را بـه دسـت راسـت گيرى و در شب نشسته بياشامى بـخـلاف روز و در ابـتـدا (بـسـم الله ) و در پـايان ، (الحمد لله ) بگو، و از پيش دسته كوزه و از جائى كه شكسته باشد يا ترك داشته باشد نياشام و آب را بمك و دهان را پر مـكـن و اگـر ظـرف نباشد دهان بر آب مگذار بلكه با دستهايت بياشام و آب زياد آشاميدن خـوب نـيـسـت و مـوجـب مرض ‍ مى شود و بعد از آشاميدن آب ، جناب امام حسين عليه السلام و اهل بيت آن حضرت را ياد كن و كشندگان آنجناب را لعنت كن كه فضيلت بسيار دارد.
دعايى حجامت (خون گرفتن )
از حـضـرت صـادق عـليـه السـلام نـقـل اسـت كـه چـون حـجـامـت كـنـى و خـون از مـحـل حـجـامـت بـيرون بيايد پيش از آنكه محجمه را بريزند بگو:بسم الله اعوذ بالله الكـريـم فـى حـجـامـتـى هـذه مـن العـيـن فـى الدم و مـن كل سوء.
و از آن جناب مرويست كه دوا، چهار چيز است : حجامت و دارو ماليدن و (دارو در بينى چكانيدن خ ل ) و حـقـنـه كـردن ⁽¹⁴⁹⁾ و قـى نـمـودن و نـيـز فـرمـوده كـه جـبرئيل عليه السلام براى حضرت رسول صلى الله عليه و آله مسواك و حجامت را آورد و حـضـرت رسـول اكرم صلى الله عليه و آله فرموده كه اگر شفا در چيزى است در شيشه حجام و در خوردن عسل است . و اجتناب كن از حجامت در حالى كه ناشتا باشى و در وقتى كه قـمـر در عـقـرب باشد، و در روز پنجشنبه پيش از ظهر و در روز جمعه وقت ظهر، و در روز سـه شـنـبـه ، ولى در سـه شنبه 17 و 14 و 21 ماه خوب است و در روز شنبه و يكشنبه و دوشـنـبـه مـمـدوح اسـت و در مـاه رمـضـان در شب حجامت خوب است و بعد از حجامت انار شيرين خوردن نيك است .⁽¹⁵⁰⁾
اذكار و آداب خواب
بـدان كـه خـواب بين الطلوئين و بين مغرب و عشا و بعد از عصر مذموم است و خواب قيلوله يـعـنـى خـواب پـيـش از ظـهر سنت است و تمام شب بيدار بودن خوب نيست مگر در جايى كه اسـتـثـنـاء شده است (مانند شبهاى قدر) و پيش از خواب به مستراح برو و در وقت خوابيدن وضـو بـگـير و اگر در رختخوابى و وضو نگرفته اى بر فراش (بستر، بالش ) خود تـيـمم كن و رو به آفتاب و بر رو و بر دست چپ مخواب بلكه بر دست راست رو به قبله بـه هـيـئت ملحود بخواب و دست راست را در زير صورت گذار و بخوان تسبيح زهرا عليها السـلام و چـهـار قـل و آيـه الكـرسـى و ده آيـه از اول و الصـافـات و ده آيـه از آخـر و بـراى خـوانـدن قـل هـو الله در وقـت خـواب ، يـازده مـرتـبـه يـا صـد مـرتـبه يا هر چه مى تواند فضيلت بسيارى است .
و اگـر سـوره الهـيـكم التكاثر را بخوانى باعث ايمنى از عذاب قبر خواهد شد و در حديث نـبوى است كه هر كه در وقت خوابيدن آيه (قل انما) (كهف / 110) را بخواند نورى از نزد او تا به مسجد الحرام تتق (و در خشش ) نمايد و در بين آن نور ملائكه باشند كه براى او تـا صبح استغفار نمايند. و تنها مخواب و اگر اتفاقا تنها بودى بخوان : (اللهم آنس وحـشـتـى و اعـنـى عـلى وحدتى ) و بر بام غير محجر بدون ديوار مخواب و اگر دستت آلوده بـه چـربـى و خـوردنـى اسـت بـشـوى و چـون خـوابـى ديـدى آنـرا راسـت و درسـت نـقـل كـن و بـراى هـر كـس خـواب خـود را مـگـو مـگـر بـراى كـسـى كـه مـؤ مـن و دانـا و عـاقـل و از حـسـد و عـدوات خـالى باشد و خواب را به آنچه تعبير كنند واقع مى شود پس آنرا خوب بايد تعبير كرد و اگر خود تعبير مى كنى نيز، خوب تعبير كن كه انشاء الله همانطور واقع خواهد شد.
O براى نترسيدن در خواب :
ده مـرتـبـه پـيـش از خواب بگويد:لا اله الا الله وحده لا شريك له يحيى و يميت و يميت و يـحـيـى و هـو حـى يـمـوت .پـس بـخـواند تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام را و قبلا گـذشـت كـه بـراى نـتـرسـيـدن اطـفـال دسـت و دهانشان را بشويند. جهت دفع احتلام ، اگر بترسد كه در خواب محتلم شود پيش از خواب بگويد:اللهم انى اعوذ بك من الاحتلام و من سـؤ ء الاحـلام و من ان يتلاعب بى الشيطان فى اليقظه و المنام .و جهت بيدار شدن ، در هر وقت كه بخواهد آيه (قل انما) را كه در آخر سوره كهف ، است بخواند.
O به جهت ايمنى خانه از خراب شدن
بخواند: (ان الله يمسك السموات ) را كه در اواخر سوره مبارك فاطر (آيه 41) مى باشد.
O براى ايمنى از دزد بخواند:
(قـل ادعـوا الله او ادعـوا الرحـمـن ) را تـا (و كبره تكبيرا) كه آخر سوره بنى اسـرائيـل آيـات 110 و 111 سـوره اسـراء مـى بـاشد و اگر در سفر باشد و از دزدان و درندگان بترسد بر يال مركوب خود بنويسد (لا تخاف دركاو لا تخشى ) چنانچه از حـضرت كاظم عليه السلام مرويست و محتمل است مراد، نوشتن با انگشت باشد و اگر از عـقـرب و گـزنـدگـان ، مـى تـرسـد تـعـويـذاتـى را كـه در بـاب اول ذكر شد، بخواند.
ادعيه و اذكار مربوط به مريض و محتضر و ميت و قبرستان
O بـدان كـه عـيـان مريض ، از مستحبات مؤ كده است و لكن مبتلى به درد دندان و درد چشم و قرحه (زخم ) را عيادت نمى باشد و كسى كه به عيادت مى رود با خود چيزى مانند سيب و به و امثال آن بردارد و به مريض هديه كند تا به آن استراحت يابد و زود از نزد مريض بـرخيزد مگر آنكه بيمار نشستن او را خواهد و دست بر ذراع ⁽¹⁵¹⁾ او گذارد و براى او دعا كند.
O براى شفاى مريض بخواند:
اسـئل الله العـظـيـم رب العـرش العـظـيـم ان يـشـفيك .و اگر هفت مرتبه حمد، يا هفتاد مـرتـبـه حـمـد، بـراى شـفـاى او بـخـواند خوب است و سيد ابن طاوس قدس سره در مجتبى فـرمـوده : بـراى مـريـض بـخـوان :اللهـم انـك قـلت فـى كـتـابـك المـنـزل عـلى نـبيك المرسل و ما اصابكم من مصيبه فبما كسبت ايديكم و يعفو عن كثير اللهم صل على محمد و آل محمد و اجعل هذا المرض من الكثير الذى تعفو عنه و تبرى منه اسكن ايها الوجـع و ارتـحـل السـاعـه عـن هـذا العـبـد الضـعـيف سكنتك و رحلتك بالذى سكن له ما فى الليل و النهار و هو السميع العليم .
و اگـر بـعد ازيك دفعه خواندن مريض عافيت نيافت مكرر اين دعا را بخوان تا خوب شود همانا اين دعا مجربست ، با يقين به رحمت ارحم الراحمين .
O به جهت شفاء فرزند:
وارد شـده اسـت كـه مـادر او بـالاى بـام رود و مقنعه از سر خود بردارد تا موى او به جانب آسـمـان ظـاهـر شـود آنـگـاه بـگـويـد:اللهـم انـك اعـطـيـتـنـيـه و انـت و هـبـتـه لى اللهـم فـاجـعل هبتك اليوم جديدا انك قادر مقتدر.پس سر به سجده نهد، هنوز سر از سجده بر نـداشـتـه بـاشد كه فرزندش شفاء يابد انشاء الله و در ذكر دعاهاى رفع پريشانى و فـقـر و عـال ، دعـاهاى بر طرف شدن بيمارى و مرض نيز خواهد آمد و روايت شده براى از بين رفتن مرض و بيمارى و براى فرزنددار شدن كسى كه فرزند نمى آورد، با صداى بلند در منزل خود اذان بگويد.
دعاى محتضر: براى آسانى جان دادن ، اين دعا را به او تلقين كنند:
يـا مـن يـقـبـل اليـسـيـر و يـعفو عن الكثير اقبل منى اليسير واعف عنى اكثير انك انت الغفور الرحـيـم .و نـيـز كـلمـه (لا اله الا الله ) را بـه او تلقين نمايند كه هر كس آخرين سـخـن او ايـن كلمه طيبه باشد داخل بهشت شود انشاء الله و كلمات فرج ⁽¹⁵²⁾ و عقايد حـقـه را نـيـز به او تلقين نمايند و او را در آنحال تنها مگذارند و او را رو به قبله كنند و جـنـب و حـائض نـزد او حـاضر نشوند و سوره يس و الصافات و احزاب و آيه الكرسى و آيـه سخره و سه آيه آخر سوره بقره و غير آن را در نزد او بخوانند و براى تشييع ميت ، فـضـيـلت بسيارى است و آداب جنائز زياد است : و اين مختصر را گنجايش ذكر آن نيست . و در وقت ديدن جنازه بگويد:الحمد لله الذى لم يجعلنى من السواد المخترم .
دعـاى نـمـاز مـيـت : در نـمـاز مـيـت پـنج تكبير گفته مى شود و چهار دعا كه عبارت باشد از شهادتين و صلوات و دعا براى مؤ منين و دعا براى ميت در بين تكبيرات خوانده مى شود به ايـن گـونـه كـه بـعـد از تـكـبـيـر اول بـگويد:اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمدا و رسـول الله .و بـعـد از تـكـبـيـر دوم را بـگـويـد: (اللهـم صـل عـلى مـحـمـد و آل محمد) و بعد از تكبير سوم : (اللهم اغفر للمومنين و المؤ منات ).
و بـعـد از تـكـبـيـر چهارم اللهم اغفر لهذا الميت و اگر ميت زن باشد بگويد: لهذه الميته و اگـر طـفـل باشد بگويداللهم اجعله لابويه و لنا سلفا و فرطاو اجرا.و بعد از آن تـكبير پنجم را بگويد و فارغ شود و اين حداقل واجب نماز ميت است و بنا بر مشهور كفايت مـى كـنـد و سزاوار است كه امام جماعت با وضو باشد و محاذى وسط مرد و محاذى سينه زن بايستد و در هر تكبير دست ها را بالا ببرد و صبر كند تا جنازه برداشته شود.
O نـمـاز ليـله الدفـن : مـشـهـور بـه نـمـاز وحـشـت ايـن نـمـاز دو ركـعـت اسـت در ركـعـت اول بـعـد از حـمـد آيـه الكـرسى و در ركعت دوم بعد از حمد ده مرتبه سوره انا انزلناه را بـخـوانـد و بـعـد از نـمـاز بـگـويـداللهـم صـل عـلى مـحـمـد و آل محمد و ابعث ثوابها الى قبر فلان (نام ميت را ذكر كند.)
دعـاى قـبرستان : چون از قبرستان بگذرد بگويد:اللهم و لهم ما تولوا و احشرهم مع من احـبـوا.و يـكـى از دعـاهـاى سـر قـبـرسـتـان آنـسـت كـه بـگـويـد: السـلام عـلى اهل الديار من المؤ منين و المسلمين انتم لنا فرط و نحن انشاء الله بكم لا حقون .و در ميان قبرستان خواندن يازده مرتبه سوره قل هو الله احد و هديه كردن ثواب آن به روح اموات و هـمـچـنـيـن سوره يس ‍ بلكه خواندن يك آيه از قرآن براى اموات فضيلت فراوان دارد. و زيـارت كـردن امـوات ، بخصوص والدين و به خصوص در روز جمعه و پنجشنبه و ما بين الطلوعين ، فضيلت بسيار دارد. و در خبر است كه اموات با زائر خود انس مى گيرند و شاد مـى شوند و در دعوات راوندى از حضرت نبوى (صلى الله عليه وآله ) حديثى مرويست در كراهت زيارت اموات در شب .⁽¹⁵³⁾
O وقـتـى كـه بـخـواهـد سـر قـبـر فـاتحه بخواند، رو به قبر كند و دست بر روى قبر بـگـذارد و هـفـت مـرتـبـه سـوره (انـا انـزلنـا) را بـخـوانـد كـه بـاعـث ايـمـنـى از هول بزرگ قيامت است .
و بر نيابت اعمال خيريه مانند نماز و روزه و زيارت و قرآن و دعا و استغفار و صدقات و امثال آن براى اموات ، اجر عظيم و ثواب جزيل وارد شده است .
O و بـدان كـه زيـارت امـوات و قـبـور مـسلمين ، علاوه بر آنكه ثواب فراوان دارد فوائد عـظـيـمه نيز بر آن مترتب است و باعث عبرت و آگاهى و زهد و بى ميلى به دنيا و رغبت در آخرت مى شود.
پـس عـاقـل آن اسـت كـه در قـبـرسـتـان پـنـد و عـبـرت گـيـرد و در فـنـاى دنـيـا و تـقـلب احـوال آن ، تـفـكـر كـنـد و بـخـاطـر آورد كـه او نـيـز بـزودى جـزء امـوات شود و دستش از عـمـل كـوتـا و باعث عبرت ديگران شود پس در صدد توشه و زاد براى سفر هولناك معاد برآيد و تقوى پيشه نمايد كه (خيرالزاد) است .
معروف است كه هارون الرشيد بهلول عـاقل را در رهگذرى ديد در حالى كه بر اسبى از نى سوار شده بود و با كودكان بازى مـى كـرد هـارون الرشـيـد پـيـش ‍ رفـتـه و سـلام كـرد و در خـواسـت پـنـدى نـمـود، بهلول گفت :ايها الامير هذه قصور هم و هذه قبور هم .يعنى ؛ مشاهد قصرها و عمارتهاى پـادشاهاى گذشته و ملاحظه قبور آنان تو را براى پند گرفتن ، بس است در آنها نظر كـن و از ايـشـان عـبـرت گـيـر، زيـرا آنـان هـم كه از ابناى جنس تو بوده اند عمرى در اين قصرها همانند تو بساط عيش و نشاط گسترده ، و اكنون در اين گورهاى پر مار و مور خفته و خـاك حـسـرت بـر سـر كرده اند، فرداست كه بر تو همين ماجرا رود و آفتاب حياتت به مـغـرب مـمـات رسـد، تـخـت دولتـت بـتـخـتـه تـابـوت مـبـدل شود و بستر خاك جانشين جامه خواب مخمل گردد؛ انديشه كن كه از آن حشمت و جاه چه در دستت باقى خواهد ماند؟ و آن همه عظمت و جبروت چه فايده اى بحالت خواهد رساند.
ذكر ادعيه و اذكار مربوط به طلب مقاصد و حاجات
O دعاى فرج (براى رفع گرفتارى و غم از امام جواد عليه السلام )
يـا مـن يـكـفـى مـن كل شى و لا يكفى منه شى اكفنى ما اهمنى .و نيز از ادعيه فرج است (لا اله الا الله الحليم الكريم ...) كه از دعاهاى معروف است .⁽¹⁵⁴⁾
دعا براى برآورده شدن حاجت : شيخ احمد بن فهد رحمه الله از سماعه روايت كرده است كه حـضـرت ابـوالحـسـن مـوسـى بـن جـعـفر عليه السلام فرمود: كه اى سماعه هرگاه تو را حـاجـتـى بـدرگـاه الهـى بـاشد بگو:اللهم انى اسئلك بحق محمد و على فان لهما عندك شانا من الشان و قدرا من القدر فبحق ذلك الشاءن و بحق ذلك القدر ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تفعل بى كذا و كذا.(و بجاى كذا و كذا حاجت خود را ذكر نمايد.)
هـمانا چون روز قيامت شود باقى نمى ماند ملك مقربى و نه نبى مرسلى و نه بنده مؤ منى كـه مـمـتـحـن شده است دل او به ايمان مگر آنكه در آن روز محتاج است به محمد و على عليه السلام .
O دعاى توسل و استغاثه :
از حـضرت صادق عليه السلام مرويست كه هر گاه يكى از شما بخواهد به سوى خداوند اسـتـغـاثـه كـنـد دو ركـعـت نـمـاز بـجـا آورد و سـپـس به سجده رود و بگويد:يا محمد يا رسول الله يا على يا سيدى المؤ منين و المومنات بكما استغيث الى الله تعالى يا محمد يا على استغيث بكما يا غوثاه بالله و بمحمد و على و فاطمه و الحسن و الحسين و على و محمد و جـعـفـر و مـوسـى و عـلى و مـحـمـد و عـلى و الحـسـن و الحـجـه صـلوات الله عـليـهـم بـكم اتوسل الى الله تعالى پس به درستى كه در همان ساعت به فرياد تو خواهند رسيد انشاء الله تعالى .
O دعايى شريف به جهت حاجات و مهمات
در دعـوات راونـدى از حـضـرت امـام زيـن العـابـديـن عـليـه السـلام نـقـل شـده كه فرمود: پدرم مرا در بر گرفت و به سينه خود چسباند در آن روز كه شهيد شد، در حالى كه خون از بدن مباركش مى جوشيد و فرمود اى فرزندم حفظ كن از من دعايى را كـه آنـرا مـادرم فـاطـمـه بـه مـن تـعـليـم فـرمـود و بـه او رسـول خـدا تعليم نموده بود و جبرئيل عليه السلام آنرا به آن جناب تعليم كرده بود، براى حاجت مهم و اندوه و بلاهاى سخت كه نازل مى شود و امر عظيم دشوار، فرمود بگو:
بحق يس و القرآن الحكيم و بحق طه و القرآن العظيم يا من يقدر على حوائج السائلين يـا مـن يـعـلم مـا فـى الضـمـيـر يـا منفس عن المكروبين يا مفرج عن المغمومين يا راحم الشيخ الكـبـيـر يـا رازق الطـفـل الصـغـيـر يـا مـن لا يـحـتـاج الى التـفـسـيـر صـل عـلى مـحـمـد و آل مـحـمـد و افـعـل بـى كـذا و كـذا.و بـه جـاى افعل بى كذا و كذا حاجت خود را درخواست نماييد.
O مـؤ لف مـى گـويـد: كـه غـيـر از ايـن دعـا، دعـاهـاى ديـگـرى نـيـز از آن حـضـرت مـنـقـول اسـت كـه در روز عـاشـورا خـوانـده انـد. و يـكـى از آنـهـا دعـاى ذيـل اسـت كـه شـيـخ مـفـيـد در ارشاد نقل فرموده است و براى دفع نازله (بلا و گرفتار) خـوانـدن آن مـنـاسـب اسـت :اللهـم انـت ثـقـتـى فـى كـل كـرب و انـت رجـائى فـى كـل شـده و انـت لى فـى كـل امـر نـزل بـى ثـقـه وعـده كـم مـن هـم يـضـعـف فـيـه الفـواد و تـقـل فـيه الحيله و يخذل فيه الصديق و يشمت فيه العدو و انزلته بك و شكوته اليك رغـبـه مـنـى اليـك عـمـن سـواك فـفـرجـتـه عـنـى و كـشـفـتـه فـانـت ولى كل نعمه و صاحب كل حسنه و منتهى كل رغبه .
O و نيز براى وقوع در ورطه و شدائد، مرويست كه براى خلاصى از آن بگويند:بسم الله الرحمن الرحيم لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم اللهم اياك نعبد و اياك نستعين .و نـيـز وارد شـده اسـت كـه رسـول خـدا صـلى الله عـليـه و آله بـراى رفـع شـدت و گرفتارى و غموم دعاى ذيل را تعليم اميرالمؤ منين فرمود:اللهم انى اسئلك بحق محمد و آل مـحـمد ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تنجينى من هذا الغم .و نيز جهت رفع هموم و احزان بخواند: (لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم ) و نيز جهت رفع هم و حزن و دفـع بـلا و كـربـات بـگـويـد:الله الله ربى لا اشرك به شيئا توكلت على الحى الذى لا يموت .و نيز جهت رفع هموم (غمها) مفيد است راه رفتن و سوارى و فرو رفتن در آب و نـظـر كـردن بـه سـبزه و صورت نيكو و اكل و شرب و جماع و مسواك نمودن و شستن سر با سدر و با خطمى و پاكيزه نمودن لباس و خوردن انگور بخصوص انگور سياه .
O و اجـتـنـاب كـردن از چـيـزهاى كه موجب هم و غم است . مانند راه رفتن از بين گوسفندان و زنـان و ايـسـتـاده زيـر جامه پوشيدن و بر رو خوابيدن و كندن موى ريش و يا ناخن را با دنـدان و راه رفـتن بر روى پوست تخم و استنجاء⁽¹⁵⁵⁾ كردن به دست راست و خوردن بـا دسـت چـپ و نـشـستن بر درگاه (چهار چوب ) در و پاك كردن صورت به دامان و از بين قبور راه رفتن و در قبرستان خنديدن و بول كردن در گرمابه و در آب ايستاده و غير آن .
O دعاى عافيت :
مـروى از حـضـرت سـجـاد عـليـه السـلام اسـت :اللهم انى اسئلك العافيه و الشكر على العـافـيـه .و از حـضـرت رسـول صـلى الله عـليـه و آله نـيـز همين دعا مرويست لكن با اضافه : (و تمام العافيه على الدنيا و الاخره )
O دعاى ابوذر غفارى :
كـه مشتمل بر مضامين عاليه است :اللهم انى اسئلك الامن و الايمان بك و التصديق بنبيك و العافيه من جميع البلاء و الشكر على العافيه و الغنى عن اشرار الناس .
دعـاى اهـل بـيت المعمور:يا من اظهر الجميل و ستر القبيح يا من لم يؤ اخذ بالجر يره و لم يـهتك الستر يا عظيم العفو يا حسن التجاوز يا واسع المغفره يا باسط اليدين بالرحمه يـا صـاحـب كـل نـجـوى و مـنتهى كل شكوى يا كريم الصفح يا عظيم المن يا مبتدئا بالنعم قـبـل استحقاقها يا ربنا و يا سيدنا و يا مولانا و يا غايه رغبتنا اسئلك يا الله ان لا تشوه خـلقـى بـالنـار.جـامـع اين لئالى منثوره عباس قمى عفى الله عنه گويد: كه اين دعاى جـليـل الشـاءنـيـسـت و جـبـرئيـل آنـرا بـراى حـضـرت رسـول صـلى الله عـليـه و آله هـديـه آورد و ثواب عظيمى براى هر فقره از آن ذكر شده است بلكه دارد كه جبرئيل عرض كرد به آنحضرت كه اگر ملائكه هفت آسمان و زمين جمع شوند كه ثواب آنرا بيان كنند از هر هزار جزء، يك جزء آنرا نمى توانند، توصيف كنند و بـه عـلت كثرت شرافت اين دعا عده اى از علماى خاصه و عامه كتب خود را به آن ختم نموده اند، چنانچه فاضل مقداد شرح (نهج ) را و شيخ احمد بن فهد (عده الداعى ) را و فخر رازى بعضى از كتب خود را⁽¹⁵⁶⁾ به آن ختم كرده اند و اين دعا در تعقيبات نماز ظـهـر نـيـز ذكـر شـده اسـت و مـخـفـى نـمـانـد كـه ايـن فـقـيـر بـى بـضـاعـت ، به بركات اهـل بـيـت رسـالت عـليـهـم السـلام بـر دعاهاى بسيار شريفه ، اطلاع يافته ام و اگر اين مـخـتـصـر را گـنـجـايـش آن بـود مـقـدارى از آنـهـا را نـقـل مـى نـمـودم لكـن مـقـام را مجال نيست .
بـلى ، مـنـاسـب ديـدم كه اين دعاى مختصر را كه مشتمل است بر مضامين مبكيه (گريه آور) و مـعـانـى مـشـجـيـه (غـمـگـيـن كـنـنده ) ذكر نمايم كه اهل تهجد در قنوت نماز وتر بخوانند و بـگـريند ورجاء واثق آنكه ، از اين شكسته مهجور يادى كنند. طلب آمرزش نمايند و دعا اين اسـت :الهـى كـيـف اصـدر عـن بـابـك بـخيبه منك و قد قصدته على ثقه بك الهى كيف تو يـسـنـى عـن عـطـائك و قـد امـرتـنـى بـد عـآئك صـل عـلى مـحـمـد و آل مـحـمـد و ارحـمـنـى اذا اشـتـد الانـيـن و حـظـر عـلى العـمـل و انـقـطـع مـنـى الامـل و افـضـيـت الى المـنـون و بـكـت عـلى العـيـون و ود عـنـى الاهل والا حباب و حثى على التراب و نسى اسمى و بلى جسمى و انطمس ذكرى و هجر قبرى فـلم يـزرنـى زائر و لم يـذكـرنـى ذاكـر و ظـهـرت منى الماثم و استولت على المظالم و طـالت شـكـايـه الخـصـوم واتـصـلت دعـوه المـظـلوم صـل اللهـم عـلى مـحـمد و آل محمد و ارض خصومى عنى بفضلك و احسانك وجد على بعفوك و رضـوانـك الهـى ذهـبـت ايـام لذاتـى و بـقـيـت ما ثمى و تبعاتى و قد اتيتك منيبا تائبا فلا تردنى محروما و لا خائبا اللهم امن روعتى و اغفر زلتى و تب على انك انت التواب الرحيم .⁽¹⁵⁷⁾
در بيان چيزهاى كه موجب غنى و وسعت رزق است .
O بـراى وسـعـت رزق و دفـع فـقـر: مـواظـبـت كند بخواندن اين دعا چنانكه در كتاب مجتنى مـسـطـور اسـت اللهـم يـا سـبـب مـن لا سـبـب له يـا سـبـب كـل ذى سـبـب يـا مـسـبـب الاسـبـاب مـن غـيـر سـبـب صـل عـلى مـحـمـد و آل مـحـمـد و اغـنـنـى بـحلالك عن حرامك و بفضلك عمن سواك يا حى يا قيوم و نيز براى وسـعت رزق در سجده نماز فريضه بگويد:يا خير المسئولين و يا خير المعطين ارزقنى و ارزق عيالى من فضلك الواسع فانك ذوالفضل العظيم .و نيز براى وسعت رزق و بر طرف شدن فقر مفيد است :
1ـ حكايت اذان نمودن 2ـ صدقه دادن 3ـ خانه را جاروب كردن 4ـ كاسه ها را شستن 5ـ نيكو تكلم نمودن . 6ـ به پا داشتن نماز با تعظيم و خشوع 7ـ خواندن سوره واقعه بخصوص در شـب و سـوره يـاسـيـن و تـبـارك وقـت صـبـح 8ـ مداومت به خواندن سوره و الذاريات 9ـ حـضـور در مـسـجـد پيش از اذان 10ـ مداومت بر وضو و اسباغ ⁽¹⁵⁸⁾ آن 11ـ خواندن سنت فـجر (نافله صبح ) 12ـ و نماز وتر در خانه 13ـ ترك كلام لغو و تكلم در مستراح 14ـ مـردم را اذيـت نـكردن 15ـ توقير شيوخ (احترام بزرگان ) 16ـ صله رحم 17ـ و شكر نعم 18ـ شـسـتن دست پيش از طعام خوردن آنچه از ظرف غذا مى ريزد. 19ـ تسبيح خداوند در هر روزى سـى مـرتـبـه 20ـ كـثـرت اسـتـغفار 21ـ گرفتن شارب و ناخون در روز جمعه 22ـ تـعقيب خواندن بعد از نماز صبح و عصر 23ـ مواسات كردن با برادران دينى 24ـ و جمع نمودن ما بين دو نماز.
و اجتناب از چيزهاى كه موجب فقر است .
مـانـنـد 1ـ گـذاشـتـن تـار عـنـكـوبـت و خـاكـروبـه در خـانـه . 2ـ بـول كـردن در گـرمـابـه 3- خـوردن در حـال جـنـابـت و در حـال خوابيده 4 - خلال كردن با چوب گز بلكه به هر چوبى 5 - ايستاده شانه كردن و بـه شانه شكسته شانه كردن 6ـ به قلم گره دار چيزى نوشتن 7ـ قطع رحم نمودن . 8ـ خوابيدن در بين طلوعين (طلوع فجر و طلوع آفتاب ) و عشائين (نماز مغرب و عشاء) 9ـ اعتياد بـه كـذب 10ـ كـثـرت اسـتـمـاع غـنـا 11ـ رد كـردن مـرد سائل در شب 12ـ قسم دروغ خوردن 13ـ سوزانيدن پوست پياز و سير 14ـ نشستن و تكيه كـردن بر درگاه (چهار چوب ) در 15ـ جاروب كردن در شب 16ـ جاروب نمودن با لباس ‍ 17ـ وضـو گرفتن و شستن اعضاء بدن در موضع استنجاء⁽¹⁵⁹⁾ 18ـ خشك كردن ترى بدن را به آستين لباس و دامن . 19ـ كاسه و ظرف را نشسته گذاشتن . 20ـ باز گذاشتن در ظـروف آب 21ـ اسـتخفاف به نماز 22ـ صبح زود به بازار رفتن و دير بيرون آمدن . 24ـ نـانـهاى گدايان را خريدن . 25ـ بر اولاد لعن كردن . 26ـ لباس را در بدن دوختن . 27ـ چـراغ را بـه نـفـس خـامـوش ‍ كـردن . 28ـ ريـزه هاى نان را بى اعتنايى كردن و حقير شـمـردن . 29ـ بـر مـشـايخ مقدم شدن . 30ـ والدين را بنام صدا زدن و دعاى بد در حق آنها نـمـودن . 31ـ نـشـسـتـه مـتـعـمـم شـدن . 32ـ ايـسـتـاده زيـر جـامـه ، پـوشـيـدن . 33ـ و بخل و اسراف و كسالت و سستى در امور نمودن و غير اينها.
O و نيز نافع است براى دفع فقر و ترقى در كارها و قضاء دين اين ذكرى كه حضرت صادق عليه السلام تعليم عبدالله بن سنان فرموده و آن چنين است كه بعد از نماز فجر مـى خـوانـى :توكلت على الحى الذى لا يموت و الحمد لله الذى لم يتخذ ولدا و لم يكن له شـريـك فـى المـلك و لم يـكن له ولى من الذل و كبره تكبيرا.و پس از آن مى گويى :اللهـم انـى اعـوذ بـك من البوس و الفقر و من غلبه الدين و السقم و اسئلك ان تعيننى على اداء حقك اليك والى الناس .
O و روايت شده است كه براى بيمارى و تنگدستى ، بعد از هر نماز فريضه مى خوانى : (تـوكـلت عـلى الحـى ... تـا تـكـبـيـرا) و از حـضـرت رسـول اكـرم صـلى الله عـليـه و آله مـرويـسـت كـه هـيـچ شـدتـى مـرا روى نداد مگر آنكه جـبـرئيـل بـراى مـن مـتـمثل شد و گفت اين دعا را بخوان و در احاديث بسيار وارد شده است كه براى وساوس سينه و قرض و پريشانى مكرر آنرا بايد خواند، و در بعضى از روايات اولش لا حول و لا قوه الا بالله است و بعد از لم يتخذ صاحبه و لا ولدا است .
براى قضاء دين استغفار زياد و خواندن سوره قدر وارد شده است و نيز مكرر بخواند:يا ذالجـلال و الاكـرام بـحـرمه و جهك الكريم اقض عنى دينى و دينى و نيز جهت قضاء دين بـخـوانـد (آيـه 26 سـوره آل عـمـران را) قـل اللهـم مـالك المـلك تـا بـغـيـر حـسـاب . پـس بگويد:يا رحمن الدنيا و الاخره و رحيمهما تعطى منهما ما تشاء وتمنع منهما ما تشاء اقض عـنـى ديـنـى و ايـن دعـائى اسـت كـه رسـول خـدا صـلى الله عـليـه و آله تعليم معاذبن جـبـل فـرمـوده اسـت . و نـيـز از امـيـرالمـؤ مـنـيـن مـنـقـول اسـت كه شكايت كرد بخدمت حضرت رسـول اكـرم صـلى الله عـليه و آله از قرض فرمود، بخوان ،اللهم اغننى بحلالك عن حرامك و بفضلك عمن سواك .كه اگر به اندازه كوه صبير كه بزرگترين كوه يمن است قرض داشته باشى اداء خواهد شد.
O شـيـخ بـهـائى ـ زيـد بـهـائه ـ ايـن روايت را حديث شانزدهم كتاب اربعين قرار داده ، و ذيـل آن فـرمـوده اسـت وقـتـى قـرض مـن زيـادتـر از هـزار و پـانـصـد مـثـقـال طـلا شـد و چيزى هم نداشتم كه در قبال آن بپردازم و طلبكاران نيز طلب خود را در خواست مى كردند به ناچار به اين دعا پناه بردم و مدتى به آن مداومت كردم ، بدين روش كـه روزها بعد از نماز صبح آن را مكرر مى خواندم و گاهى بعد از نمازهاى ديگر نيز مى خـوانـدم به اندك زمانى به بركت مواظبت بر اين دعا قرض من از جائى كه هيچ فكرش را نمى كردم ، ادا شد.
O دعاى پيدا كردن گمشده :
از حـضـرت امام رضا عليه السلام مرويست كه بخواند آيه (و عنده مفاتح الغيب ) را تـا آخـر، پـس بـگـويـد،اللهم انك تهدى من الضلاله و تنجى من العمى و ترد الضاله صـل عـلى مـحـمـد و آل مـحـمـد و اغـفـرلى ورد ضـالتـى و صل على محمد و اله و سلم .
O دعاى نسيان :
از حـضـرت صـادق عـليـه السـلام مـنـقـول اسـت كـه چـون خـواسـتـى حـديـثـى از مـا نقل كنى و شيطان از نظر تو برده است دست بر پيشانى گذار و بگو:صلى الله على محمد و آله اللهم انى اسئلك يا مذكر الخير و الامر به ذكرنى ما انسانيه الشيطان .
O براى كثرت حافظه :
بـعـد از هـر نماز بخوان دعائى را كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله تعليم اميرالمؤ مـنـيـن عـليـه السـلام فـرمـود:سـبـحـان مـن لا يـعـتـدى عـلى اهـل مـمـلكـتـه سـبـحـان مـن لا يـاخـذ اهل الارض باءلوان العذاب سبحان الروف الرحيم اللهم اجـعـل لى فـى قـلبـى نـورا و بـصـرا و فـهـمـا و عـلمـا انـك عـلى كـل شـى قـديـر.و نـيـز كـسى كه مى خواهد قوه حافظه او زياد شود مواظبت كند به كم خـوردن و خواندن نماز شب با حال خضوع و خشوع و قرائت قرآن بخصوص آيه الكرسى و روزه بگيرد و بسيار صلوات بفرستد.
و مسواك كند و عسل و كندر بخورد و در هر روز بيست و يكدانه مويز سرخ بخورد و آب كم بـيـاشامد و اجتناب كند از چيزهايى كه موجب نسيان است مانند معاصى و كثرت هموم و احزان دنـيـوى و كثرت اشتغال و علائق و قرائت الواح قبور و خوردن سيب ترش و گشنيز سبز و پـنـيـر و نـيـم خـورده مـوش و رفـتـن از بـيـن قـطـار شـتـر و از بـيـن دو زن و بول كردن در آب ايستاده و دور افكندن شپش زنده و نگاه كردن به شخص دار كشيده شده و غير آن .
O و براى عاقبت بخير شدن :
دعـاى يـازدهـم صـحـيـفـه كـامـله را بـخـوانـد: (يـا مـن ذكـره شـرف للذاكـريـن ... و نـيـز بـخـوانـدربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هديتنا و هب لنا من لدنك رحمه انك انت الوهاب .و نـيـز در بـعـد از نمازها مواظبت كند و خواندن تسبيح حضرت فاطمه عليه السلام و نيز در روزهاى جمعه سوره مؤ منان را بخواند و نيز انگشتر عقيق در انگشت نمايد و در آن نقش كند: (محمد نبى الله ، على ولى الله )
O دعاى بر طرف شدن وحشت :
در حديث نبوى است كه بسيار بگويد:سبحان ربى الملك القدوس رب الملائكه و الروح خالق السموات و الارض ذى العزة و الجبروت .
O دعاى زمان غيبت :
اللهـم عـرفنى نفسك فانك ان لم تعرفنى نفسك لم اعراف نبيك اللهم عرفنى رسولك (نـبـيـك خ ل ) فـانـك ان لم تـعـرفـنـى رسـولك (نـبـيـك ، خ ل ) لم اعـرف حـجتك اللهم عرفنى حجتك فانك ان لم تعرفنى حجتك ضللت عن دينى .و ايـن دعـائى اسـت كه حضرت صادق عليه السلام تعليم زراره ـ رضوان الله عليه ـ داد و فرمود: كه اگر زمان غيبت را درك كردى ، بخواندن اين دعا مواظبت كن .
دعـاى ديـگـر، مـروى از آن حـضـرت معروف به دعاى (غريق ) كه براى نجات از شبهات و فـتـنه هاى زمان غيبت است :يا الله يا رحمن يا رحيم يا مقلب القلوب ثبت قلبى على دينك .
O دعا براى وجود امام عصر (عج )
اللهـم كن لوليك الحجه بن الحسن صلواتك عليه و على آبائه فى هذه الساعه و فى كـل سـاعـه مـن سـاعـات الليل و النهار وليا و حافظاو قائدا وناصرا و دليلا و عينا حتى تـسـكـنه ارضك طوعا و تمتعه فيه طويلاو اين دعا را در تمام اوقات بخوان و مكرر كن بخصوص در شب بيست و سوم ماه رمضان .
O دعاى استخاره :
از كـتـاب (مـن لا يـحـضـره الفـقيه ) نقل شده كه مروى است ، هر بنده اى هفتاد مرتبه دعاى ذيل را بخواند حق تعالى خير را براى او قرار دهد:يا ابصر الناظرين و يا اسمع السـامـعـيـن و يـا اسـرع الحـاسـبـيـن و يـا ارحـم الراحـمـيـن و يـا احـكـم حـاكـمـيـن صـل عـلى مـحمد و اهل بيته و خرلى فى كذا و كذا.و بجاى كذا و كذا، قصد و نيت خود را ذكر كند.
O دعاى هلال :
چـون نـگـاهـت بـر هـلال افـتـاد رو بـه قـبـله كـن و دعـاى هـلال صـحـيـفـه سـجـاديه را بخوان و يا اين دعا را بخوان كه روايت شده است كه حضرت رسـول صـلى الله عـليـه و آله وقـتـى نـظـرش بـر هـلال مـى افـتـاد دسـت هـا را بلند مى كرد و مى گفت :بسم الله اللهم اهله علينه بالامن و الايـمـان و السـلامـه و الاسـلامـه ، ربى و ربك الله و يا آنكه بخوان :اللهم ارزقنا خيره و نصره و بركته و فتحه و نعوذ بك من شره .
و بـراى مـبـتـلى نـشـدن بـه چـشـم درد خـوانـدن هـفـت مـرتـبـه سـوره حـمـد در وقـت رؤ يـت هلال ، وارد شده است .
O دعاى ختم قرآن :
شـيخ طوسى رحمه الله در مصباح روايت كرده كه جناب اميرالمومنين - صلوات الله عليه - بـعـد از خـتـم قـرآن ايـن دعـا را مـى خـوانـد:اللهـم اشـرح بـالقـران صـدرى و استعمل بالقرآن بدنى و نور بالقرآن بصرى و اطلق بالقران لسانى و اعنى عليه ما ابـقـيـتنى فانه لا حول و لا قوه الا بك .و نيز روايت شده است از آن حضرت كه فرمود: پـيـامـبر خدا صلى الله عليه و آله مرا امر فرمود كه وقت ختم قرآن بخوانم :اللهم انى اسـئلك اخـبـات المـخـبـتـيـن و اخـلاص المـوقنين و مرافقه الابرار و استحقاق حقايق الايمان و الغنيمه من كل بر و السلامه من كل اثم و وجوب رحمتك و عزائم مغفرتك و الفوز بالجنه و النجاه من النار.