|
پوست از دارو بلاكش مى شود | |
چون اديم طايفى خوش مى شود |
|
دونه تلخ و تيز ماليدى در او | |
گنده گشت و ناخوش و ناپاك بو |
|
آدمى را نيز چون آن پوست دان | |
از رطوبت ها شده زشت و گران |
|
تلخ و تيز مالش بسيار ده | |
تا شود پاك و لطيف و با فره |
|
دور نمى يابى رضا ده اى عيار | |
كه خدا رنجت دهد بى اختيار |
|
كه بلاى دوست تطهير شماست | |
علم او بالاى تدبير شماست |
|
همچو فرعون مرصع كرده ريش | |
برتر از عيسى پريده از خريش |
|
او هم از نسل
شغال ماده زاد | |
در خم مالى و جاهى در فتاد |
|
هر كه ديد آن جاه و مالش سجده كرد | |
سجده افسوسيانرا او بخورد |
|
گشت مستك آن گداى ژنده دلق | |
از سجود و از تحيرهاى خلق |
|
مال ، مار آمد كه در وى زهرهاست | |
و ان قبول و سجده خلق اژدهاست |
|
هان اى فرعون ناموسى مكن | |
تو شغالى هيچ طاووسى مكن |
|
سوى طاوسان اگر پيدا شوى | |
عاجزى از جلوه و رسوا شوى |
|
موسى و هارون چو طاوسان بدند | |
پر جلوه بر سر و رويت زدند |
|
زشتيت پيدا شد و رسواييت | |
سرنگون افتادى از بالاييت |
|
چون محك ديدى سيه گشتى چو قلب | |
نقش شيرى رفت و پيدا گشت كلب |
|
اى سگ گرگين زشت از حرص و جوش | |
پوستين شير را بر خود مپوش |
|
غره شيرت بخواهد امتحان | |
نقش شير و آنگه اخلاق سگان . |
|
نهفته گر چه مى بايد بود راز | |
سخن از اسم اعظم گشت آغاز |
|
ترا اين جدول آمد اسم اعظم | |
كه هر موجود هم داراست فافهم |
|
تو از اين حصه سر وجودى | |
همى يابى مقامات شهودى |
|
امام صادق از اين اسم اعظم | |
عجب نقشى زده بر آب و آدم |
|
يكى پرسيده از آن قطب عالم | |
كدامين اسم باشد اسم اعظم |
|
جواب فعلى از قولى به تاثير | |
بسان لفظ اكسير و اكسير |
|
مثالش داد نزد جمع اصحاب | |
كه مى رو اندرين حوض پر از آب |
|
هم آنانرا به منع از نجاتش | |
كه تا مايوس گرديد از حياتش |
|
ز سر سر او توحيد فطرى | |
مبرى از ترويهاى فكرى |
|
طلوع كرده است چون خورشيد خاور | |
كه حكم حق بر او گرديد داور |
|
به يا الله اغثنى ندا كرد | |
جوابش را امام آندم عطا كرد |
|
بدو فرمود اين است اسم اعظم | |
كه يعنى خود تويى اى ابن آدم |
|
چو از هر در در آيد نا اميدى | |
به اسم اعظمت آنگه رسيدى |
|
چو از هر جا اميدت قطع گرديد | |
بيابى دولت سلطان توحيد |
آنگاه مى فرمايد:|
مال و زر سر را بود همچون كلاه | |
كل بود آن كز كله سازد پناه |
|
آنك زلف جعد و رعنا باشدش | |
چون كلاهش رفت خوشتر آيدش |
|
مرد حق باشد بمانند بصر | |
پس برهنه به كه پوشيده نظر |
|
وقت عرضه كردن آن برده فروش | |
بركند از بنده جامه عيب پوش |
|
دور بود عيبى برهنه اش كى كنند | |
بل بجامه خدعه باوى كند |
|
گويد اين شرمنده است از نيك و بد | |
از برهنه كردن او از تو رمد |
|
خواجه در عيبست غرقه تا بگوش | |
خواجه را مالست و مالش عيب پوش |
|
كز طمع عيبش نبيند طامعى | |
گشت دلها را طمعها جامعى |
|
دور گدا گويد سخن چون زركان | |
ره نيابد كاله او در دكان |
|
كار درويشى وراى فهم تست | |
سوى درويشان بمنگر سست سست |
|
زانك درويشان وراى ملك و مال | |
روزيى دارند ژرف از ذوالجلال |
|
فقر فخرى نز گزافست و مجاز | |
صد هزاران عز پنهانست و ناز |
خلاصه آنكه مردم دنيا وقتى به قدرتمندان و مالداران رسند همه خوبيها را به آنها نسبت دهند و اخلاق زشت و خوى پليد آنها را نديده مى گيرند. چه
بسا افرادى كه به آنها اعتنايى نمى شد وقتى به مال و ثروت و قدرت رسيدند همه خوبيها عالم را دروى جمع كردند و چه بسا انسانهاى
اهل كمال كه از ثروت افتادند و قدرت راكه از دست دادند همه بديها به آنها منسوب گرديده و كمالات آنها به هيچ گرفته مى شود اما آفريدگار
همه :|
زانك آدم زان عتاب از اشك رست | |
اشك تر باشد دم توبه پرست |
|
بهر گريه آمد آدم بر زمين | |
تابود گريان و نالان و حزين |
|
آدم از فردوس و از بالاى هفت | |
پاى ماچان از براى عذر رفت |
|
گر ز پشت آدمى و زصلب او | |
در طلب مى باش و هم در طلب او |
|
ز آتش دل و آب ديده نقل ساز | |
بوستان از ابر و خورشيدست تاز |
|
تو چه دانى ذوق آب ديدگان | |
عاشق نانى تو چون ناديدگان |
|
گر تو اين انبان زنان خالى كنى | |
پرز گوهرهاى اجلالى كنى |
|
طفل جان از شير شيطان باز كن | |
بعد از آنش باملك انبار كن |
|
تا تو تاريك و ملول و تيره | |
دانكه با ديو لعين همشيره |
|
لقمه كان نور افزود و كمال | |
آن بود آورده كسب حلال |
|
روغنى كايد چراغ ما كشد | |
آب خوانش چون چراغى را كشد |
|
علم و حكمت زايد از لقمه حلال | |
عشق و رقت آيد از لقمه حلال |
|
چون زلقمه تو حسد بينى و دام | |
جهل و غفلت زايد آنرا دان حرام |
|
هيچ گندم كارى و جو بر دهد | |
ديده اى اسبى كه كره خر دهد |
|
لقمه تخمست و برش انديشها | |
لقمه بحر و گوهرش انديشها |
|
زايد از لقمه حلال اندر دهان | |
ميل خدمت عزم سوى آنجهان |
در اين ابيات علت قساوت قلب به خوبى گفته آمد چند روزى حلال را تجربه كن و از غذاى ناپاك و شبهه ناك و حرام پرهيز كن آنگاه قلب را مشاهده
نما.|
حق تعالى گفت قارون زار زار | |
خواند يا موسى تو را هفتاد بار |
|
تو ندادى هيچ بار او را جواب | |
گز بزارى يك رهم كردى خطاب |
|
شاخ شرك از جان او بركندمى | |
خلعت دين در برش افكندمى |
|
كردى اى موسى بصد دردش هلاك | |
خاك راهش كردى و دادى نجات |
|
گر تو او را آفريده بوده اى | |
در عذابش آرميده بوده اى |
|
آنكه بر بى رحمتان رحمت كند | |
اهل رحمت را ولى نعمت كند |
|
هست درياهاى فضلش بى دريغ | |
عذر خواه جرم ما اشك است و ميغ |
|
هر كه را باشد چنان بخشايشى | |
كى تغير آرد از الايشى |
|
هر كه او عيب گنه كاران كند | |
خويش را از خيل جباران كند |
منطق الطير عطار ص 133 به تصحيح حميد حميد