12 - ميهمان نبايد بر صاحب خانه فشار آورد و نبايد بر او تحكم كند.
13 - صاحب خانه نبايد از ميهمان بپرسد كه امروز چيزى خورده است يا نه ، بلكه بايد هر چه حاضر دارد نزد او بياورد. امام صادق (عليه السلام ) فرمودند: ((اگر كسى هزار درهم صرف طعامى كند و مؤ منى از آن بخورد، اسراف نكرده است .))
14 - از جمله حق ميهمان بر گردن صاحب خانه آن است كه برايش خلال دندان حاضر كند⁽⁷⁴⁴⁾.
آداب خوابيدن
1 - خوابيدن بعد از طلوع فجر (اذان صبح ) تا طلوع آفتاب كراهت دارد.
2 - خوابيدن بين نماز مغرب و عشا و بعد از عصر مكروه است .
3 - خوابيدن پيش از ظهر (در وقت گرمى هوا) و بعد از نماز ظهر تا عصر (خواب قيلوله ) مستحب است .
4 - مستحب است كه انسان پيش از خوابيدن ، وضو بگيرد.
5 - خوابيدن در حال جنابت مكروه است .
از امام على (عليه السلام ) منقول است : ((نخوابد مسلمانى در حالى كه جنب باشد و نخوابد مگر با وضو. پس اگر براى غسل و وضو آب نيابد با خاك تيمم كند. زيرا روح مؤ من را در وقت خواب به آسمان مى برند و حق تعالى او را قبول مى نمايد و بر او بركت مى فرستد. پس اگر اجلش رسيده باشد، او را در گنجينه هاى رحمت خود مى سپارد و اگر نرسيده است با امينان خود (ملائكه ) به بدن او برمى گرداند.))
6 - خوابيدن در مسجد مكروه است .
7 - تنها خوابيدن كراهت دارد.
8 - خوابيدن در حالى كه دست انسان چرب و آلوده به خوردنى باشد، كراهت دارد.
9 - مستحب است قبل از خوابيدن به بيت الخلاء رود.
10 - مستحب است كه انسان بر دست راست و رو به قبله بخوابد و دست راست را زير صورت بگذارد.
11 - خوابيدن روى دست چپ و خوابيدن به رو، مكروه است . چرا كه بر رو خوابيدن ، خوابيدن شيطان است . در روايت آمده است : ((هر وقت كسى را ديديد كه بر رو خوابيده است او را بيدار كنيد و مگذاريد بر آن حال بخوابد.))
12 - مستحب است كه انسان قبل از خواب ادعيه اى كه از ائمه رسيده است را بخواند.
13 - خواندن سوره ((توحيد)) و ((كافرون )) پيش از خواب ، مستحب است .
14 - خواندن سوره هاى ((يس ))، ((واقعه )) و خواندن ((آية الكرسى )) قبل از خواب ، مستحب است .
15 - گفتن تسبيح حضرت فاطمه (عليها السلام ) هنگام خواب استحباب دارد.
16 - مستحب است كه هنگام خواب سوره ((تكاثر)) خوانده شود.
17 - كسى كه در وقت خوابيدن اين آيه را بخواند، هر وقت از شب كه بخواهد، بيدار مى شود: قل انما اءنا بشر مثلكم يوحى الى انما الهكم اله واحد فمن كان يرجوا لقاء ربه فليعمل عملا صالحا و يشرك بعبادة ربه احدا⁽⁷⁴⁵⁾.
آداب ذبح حيوان
1 - مستحب است كه موقع سر بريدن گوسفند، دو دست و يك پايش را ببندند و پاى ديگرش را باز بگذارند.
2 - مستحب است كه موقع سر بريدن گاو، چهار دست و پايش را ببندند و دم آن را باز بگذارند.
3 - مستحب است كه موقع كشتن شتر، دو دستش را از پايين تا زانو يا تا زير بغل به يكديگر ببندند و پاهايش را باز بگذارند.
4 - مستحب است كه مرغ را پس از سر بريدن رها كنند تا پر و بال بزند.
5 - مستحب است كسى كه حيوان را مى كشد رو به قبله باشد.
6 - مستحب است كه پيش از كشتن حيوان جلويش آب بگذارند.
7 - مستحب است كه كارى كنند تا حيوان كم تر اذيت شود؛ مثلا كارد را خوب تيز كنند و با عجله سر حيوان را ببرند⁽⁷⁴⁶⁾.
8 - مستحب است كه بعد از كشيدن كارد و ذبح گوسفند، پشم گوسفند و موى بز را با دست خود بگيرد تا بدن حيوان سرد بشود⁽⁷⁴⁷⁾.
9 - مستحب است كه شتر را ايستاده بكشند⁽⁷⁴⁸⁾.
10 - مستحب است كه كارد را وقتى تيز كردند تا وقت ذبح ، آن را به حيوان نشان ندهند و آن را از حيوان پنهان كنند⁽⁷⁴⁹⁾.
11 - مكروه است كه كارد را پشت حلقوم فرو كنند و به طرف جلو بياورند كه حلقوم از پشت بريده شود.
12 - مكروه است در جايى كه حيوان را مى كشند، حيوانى ديگر آن را ببيند.
13 - ذبح كردن حيوان در شب يا پيش از ظهر روز جمعه كراهت دارد، ولى در صورت احتياج عيبى ندارد.
14 - كشتن چهار پايى كه خود انسان آن را پرورش داده است ، مكروه است .
15 - مكروه است كه قبل از سرد شدن بدن حيوان ، پوستش را بكنند⁽⁷⁵⁰⁾.
16 - مكروه است كه كارد را پشت و رو در دست گرفته و آن را به زير حلقوم حيوان فرو كرده و از داخل ، چهار رگ حيوان را قطع كنند⁽⁷⁵¹⁾.
آداب مربوط به اموات و موت
مستحبات و مكروهات حالت احتضار و بعد از مرگ
1 - مستحب است در حال احتضار شهادتين و اقرار به امامت ائمه اثنى عشر عليهم السلام و كلمات فرج را طورى براى محتضر بخوانند كه محتضر بشنود⁽⁷⁵²⁾.
2 - در صورتى كه جان كندن محتضر دشوار باشد، بهتر است ، در صورتى كه اذيت نشود، بستر او را به جايى انتقال دهند كه همواره در آن جا نماز مى خوانده است ⁽⁷⁵³⁾.
3 - مستحب است كه سوره هاى ، يس ، صافات ، احزاب ، آية الكرسى ، آيه پنجاه و چهارم سوره اعراف و سه آيه آخر بقره بر بالين محتضر خوانده شود تا زودتر راحت گردد⁽⁷⁵⁴⁾.
4 - مستحب است كه بعد از مرگ چشم هاى ميت را ببندند و لب و دهانش ‍ را روى هم نهاده و دو فك او را با دستمالى ببندند⁽⁷⁵⁵⁾.
5 - بهتر است كه بعد از مرگ ، دو دست ميت را به طرف دو پهلويش ‍ بكشند⁽⁷⁵⁶⁾.
6 - مستحب است كه بعد از مرگ ، پاهاى ميت را بكشند تا راست قرار گيرد و پارچه اى روى او بيندازند⁽⁷⁵⁷⁾.
7 - مستحب است كه در شب چراغى كنار ميت روشن كنند⁽⁷⁵⁸⁾.
8 - مستحب است كه مؤ منين را از مرگ ميت خبردار كنند تا براى تشييع جنازه او حاضر شوند⁽⁷⁵⁹⁾.
9 - مستحب است كه در تجهيز ميت ، يعنى غسل دادن ، كفن و دفن او عجله كنند، مگر آن كه در مردن او شك داشته باشند و وضع او مشتبه باشد كه بايد در اين صورت صبر كنند تا به مرگ او يقين حاصل نمايند⁽⁷⁶⁰⁾.
10 - مستحب است كه اگر ميت در شب مرده است در محل جان دادنش ‍ چراغى روشن كنند⁽⁷⁶¹⁾.
11 - مستحب است اين دعاها را طورى به محتضر تلقين كنند كه بفهمد: اللهم اغفرلى الكثير من معاصيك و اقبل منى اليسير من طاعتك يا من يقبل اليسير و يعفو عن الكثير اقبل منى اليسير واعف عنى الكثير انك انت العفو الغفور اللهم ارحمنى فانك رحيم ⁽⁷⁶²⁾.
12 - مستحب است او را پس از مردن در پارچه اى مانند چادر شب بپيچند. زيرا پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) و ائمه چنين مى كردند⁽⁷⁶³⁾.
13 - كراهت دارد كه در حال جان كردن به بدن محتضر مس ‍ شود⁽⁷⁶⁴⁾.
14 - كراهت دارد بر شكم محتضر چيزى سنگين نهاده شود⁽⁷⁶⁵⁾.
15 - تنها گذاشتن او مكروه است .
16 - حاضر شدن شخص جنب و حائض بر بالين كسى كه در حال احتضار است ، كراهت دارد⁽⁷⁶⁶⁾.
17 - حرف زدن زياد و گريه كردن نزد محتضر مكروه است .
18 - تنها گذاشتن زنان در نزد محتضر مكروه است ⁽⁷⁶⁷⁾.
آداب كفن و كفن كردن
1 - مستحب است كفن از مقدار واجب بيشتر باشد⁽⁷⁶⁸⁾.
2 - مستحب است كفن ميت از جامه اى نباشد كه از پوست حيوان حلال گوشت يا از مو و پشم حيوان حلال گوشت درست شده باشد⁽⁷⁶⁹⁾.
3 - مستحب است انسان در حال سلامتى كفن ، سدر و كافور خود را تهيه كند⁽⁷⁷⁰⁾.
4 - مستحب است كه علاوه بر سه قطعه واجب كفن قطعه ديگرى به عنوان لفافه به درازاى سه ذراع و نيم و پهناى يك وجب الى يك وجب و نيم به ران ميت بپيچند، به طورى كه چيزى از ميانه خاصره تا سر زانوهاى ميت بيرون نماند⁽⁷⁷¹⁾.
5 - مستحب است براى پيچيدن لفافه از خاصره آغاز نموده و دو ران ميت را به هم بچسبانند و آخر پارچه را از زير دو پاى ميت بيرون آورده و در زير قسمت نهايى لفافه فرو برند⁽⁷⁷²⁾.
6 - مستحب است مقدارى پنبه بين دو سرين ميت بگذارند، به طورى كه عورتين او را بپوشاند⁽⁷⁷³⁾.
7 - مستحب است مقدارى ذريره كه نوعى بوى خوش است ، روى پنبه بگذارند و بعد پنبه را بين دو سرين قرار دهند⁽⁷⁷⁴⁾.
8 - بهتر است ، اگر مى ترسند كه چيزى از مجراى غايط ميت بيرون آيد و كفن را آلوده كند، مجرى را با مقدارى از آن پنبه پر كنند، بلكه با مجراى حيض زن نيز چنين كنند؛ لازم به ذكر است كه همه اين اعمال را قبل از پيچيدن لفافه انجام مى دهند⁽⁷⁷⁵⁾.
9 - مستحب است بعد از قرار دادن ميت در سرتاسرى واجب و پيچيدنش ، لفافه ديگرى (لفافه دوم ) بر او بپوشانند و بهتر است كه آن لفافه برد يمانى باشد.
10 - استحباب لفافه سوم مخصوصا در مورد زنان تقويت شده است .
11 - در مورد ميت مرد مستحب است كه پارچه اى به عنوان عمامه دور سر او بپيچند و دو طرف آن را زير چانه ميت قرار دهند؛ به اين نحو كه تحت الحنك سمت راست روى تحت الحنك سمت چپ قرار گيرد و مجددا سمت چپى را روى سمت راستى قرار داده و هر دو را به طرف سينه ميت بكشند.
12 - در مورد ميت زن مستحب است كه به جاى عمامه ، مقنعه اى بر سرشان نهاده و با لفافه اى به عنوان سينه بند پستان هاى ايشان را بسته در پشت ميت گره بزنند.
13 - مستحب است كفن ميت از پارچه خوبى تهيه شود و او را به نحو خوبى كفن كنند.
14 - مستحب است كه كفن را با مال پاك و حلال و بدون شبه تهيه و خريدارى نمايند.
15 - بهتر است كفن از جنس پنبه و سفيد رنگ باشد؛ سواى حبره كه مستحب است سرخ رنگ باشد.
16 - مستحب است كفن پارچه اى باشد كه شخص با آن احرام بسته و يا در آن نماز خوانده است .
17 - مستحب است كه اگر كفن احتياج به دوختن دارد از رشته هاى خود كفن گرفته و آن را بدوزند.
18 - مستحب است كه مقدارى از كافور و زيره را به هر يك از قطعه هاى كفن بپاشند.
19 - مستحب است كه در حاشيه همه قطعات كفن و بر جريدتين (چوب ترى كه روى ترقوه ميت مى گذارند) بنويسد: ((فلانى پسر فلانى (يعنى نام ميت و پدرش نوشته شود) شهادت مى دهد به اين كه جز اللّه تعالى هيچ معبودى نيست و او يكتا است و شريكى ندارد. همچنين شهادت مى دهد به اين كه محمد (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرستاده خداست و على بن ابيطالب ، حسن ، حسين ، على ، محمد، جعفر، موسى ، على ، محمد، على ، حسن و مهدى عليهم السلام امامان و سادات و قائدان اويند و اين كه قيامت و ثواب و عقاب حق است )).
20 - بهتر است بر كفن ميت دعاى جوشن كبير بنويسند. البته بهتر اين است كه همه اينها در حاشيه نوشته شود كه از نجس شدن ايمن باشد⁽⁷⁷⁶⁾.
21 - مكروه است براى پيراهن ميت كه جامه دوم اوست ، آستين درست كنند⁽⁷⁷⁷⁾.
22 - مكروه است كه كفن به وسيله چاقو يا قيچى آهنى بريده شود، بلكه سزاوار است با دست بريده شود⁽⁷⁷⁸⁾.
مستحبات و مكروهات حنوط ميت
# حنوط يعنى ماليدن كافور به پيشانى ، كف دست ها، سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاها كه اين عمل واجب مى باشد.
1 - مستحب است كه بر سر بينى ميت كافور بمالند⁽⁷⁷⁹⁾.
2 - مستحب است كه در حنوط ميت مراعات ترتيب بين اعضاى سجود انجام گيرد. پس مستحب است اول كافور را به پيشانى ميت بمالند⁽⁷⁸⁰⁾.
3 - مستحب است كه ميت را پيش از كفن كردن حنوط نمايند.⁽⁷⁸¹⁾
4 - مستحب است كه قدرى تربت حضرت سيدالشهداء (عليه السلام ) را كافور مخلوط كنند، ولى بايد به جاهايى كه بى احترامى مى شود، نرسانند⁽⁷⁸²⁾.
5 - مستحب است كه به زير بغل ها، گودى روى سينه و مفاصل استخوان هاى ميت كافور بمالند⁽⁷⁸³⁾.
6 - مكروه است كه ميت را با مشك و عنبر و عود و عطرهاى ديگر خوشبو كنند⁽⁷⁸⁴⁾.
7 - مكروه است كه مشك و عنبر و عود و عطرهاى ديگر را با كافور مخلوط كنند⁽⁷⁸⁵⁾.
مستحبات تشييع جنازه
1 - مستحب است كه تشييع كنندگان هنگام تشييع جنازه بگويند: بسم اللّه و بالله و صلى اللّه على محمد و آل محمد اللهم اغفر للمؤ منين و المؤ منات ؛ به نام خدا و به يارى او. خدا بر محمد و آل او درود بفرستد! بارالها! مردان و زنان مؤ من را بيامرز!⁽⁷⁸⁶⁾.
2 - مستحب است كه جنازه را بر دوش خود حمل كنند، نه بر بالاى حيوان باربر و امثال آن ، اما كراهت حمل آن بر بالاى حيوان معلوم نيست ⁽⁷⁸⁷⁾.
3 - تشييع كننده بهتر است در حال خشوع و تفكر باشد. مستحب است كه فكر كند كه اين خود اوست كه از دنيا رفته و بر بالاى دوش حمل مى شود. و دارد التماس مى كند مرا برگردانيد⁽⁷⁸⁸⁾.
4 - مستحب است كه تشييع جنازه ، با پاى پياده صورت گيرد⁽⁷⁸⁹⁾.
5 - بهتر است تشييع كننده پيشاپيش جنازه نرود، بلكه يا عقب جنازه و يا در دو طرف آن حركت كند. كه اولى بهتر است ⁽⁷⁹⁰⁾.
6 - بهتر است تشييع كننده چهار طرف جنازه را به تناوب به دوش بگيرد و بهتر آن است كه از سمت راست جلوى تابوت شروع نموده و آن را به دوش ‍ راست خود بگيرد و سپس سمت راست عقب را به دوش راست بگيرد؛ در نوبت سوم ، سمت چپ آخر تابوت را به دوش چپ حمل كند و در نوبت چهارم سمت چپ جلوى تابوت را به دوش چپ بگيرد⁽⁷⁹¹⁾.
7 - بهتر است صاحب مصيبت با پاى برهنه تشييع كند و ردا يا عباى خود را زمين بگذارد و نپوشد و اگر آن را پوشيد، طورى غير معمولى بپوشد كه با حالت داغديدگان تناسب داشته باشد؛ خلاصه اين كه وضعى به خود بگيرد كه همه تشيع كنندگان بفهمند كه او صاحب مصيبت است .
# فضيلت تشييع جنازه بسيار و ثواب آن عظيم است . در روايت آمده است كه هر كس جنازه اى را تشييع كند، در رفتن و برگشتن به هر گامى كه برمى دارد، خداوند هزار هزار حسنه (يك ميليون حسنه ) برايش مى نويسد و هزار هزار گناه (يك ميليون گناه ) را از نامه عمل او محو مى كند و به او هزار هزار درجه مى دهد.
مكروهات تشييع جنازه
1 - سوار شدن بر وسيله نقليه در هنگام تشييع جنازه ؛ جز در صورت عذر و مراجعت ⁽⁷⁹²⁾.
2 - خنديدن و لهو و لعب ⁽⁷⁹³⁾.
3 - كنار گذاشتن ردا توسط كسى كه صاحب مصيبت نباشد⁽⁷⁹⁴⁾.
4 - راه رفتن به سرعت ⁽⁷⁹⁵⁾.
5 - بردن آتش در دنبال جنازه ، مگر آن كه چراغى به منظور روشن كردن راه باشد⁽⁷⁹⁶⁾.
6 - شركت در تشييع جنازه براى زنان جوان كراهت دارد⁽⁷⁹⁷⁾.
مستحبات نماز ميت
1 - مستحب است كسى كه مى خواهد نماز ميت بخواند، تمام چيزهايى كه در نماز ديگر لازم است ، اعم از وضو، غسل ، تيمم و پاك بودن بدن و لباس ‍ و... را رعايت كند⁽⁷⁹⁸⁾.
2 - مستحب است كه اگر ميت مرد است ، امام جماعت يا كسى كه تنهايى بر او نماز مى خواند، مقابل وسط قامت ميت بايستد و اگر ميت زن است ، مقابل سينه اش بايستد⁽⁷⁹⁹⁾.
3 - بهتر است نمازگزار پا برهنه بر ميت نماز بخواند⁽⁸⁰⁰⁾.
4 - مستحب است نمازگزار در هر تكبير دست ها را بلند كند⁽⁸⁰¹⁾.
5 - مستحب است كه فاصله نمازگزار با ميت به قدرى كم باشد كه اگر باد لباسش را حركت دهد به جنازه برسد⁽⁸⁰²⁾.
6 - بهتر است نماز ميت به جماعت خوانده شود⁽⁸⁰³⁾.
7 - مستحب است كه امام جماعت تكبير و دعاها را بلند بخواند و كسانى كه با او نماز مى خوانند، آهسته بخوانند⁽⁸⁰⁴⁾.
8 - مستحب است كه نمازگزار در نماز ميتى كه به جماعت خوانده مى شود اگر چه ماءموم يك نفر باشد، پشت سر امام بايستد⁽⁸⁰⁵⁾.
9 - مستحب است كه نمازگزار به ميت و مؤ منين زياد دعا كند⁽⁸⁰⁶⁾.
10 - پيش از نماز سه مرتبه بگويد: الصلاة .
11 - بهتر است نماز را در جايى بخوانند كه مردم براى نماز بيشتر به آنجا مى روند.
12 - مستحب است كه اگر زن حائض نماز ميت را به جماعت مى خواند در صفى تنها بايستد⁽⁸⁰⁷⁾.
13 - خواندن نماز ميت در مساجد به غير از مسجدالحرام مكروه است ⁽⁸⁰⁸⁾.
14 - مكروه است بر ميت چند مرتبه نماز بخوانند، ولى اگر ميت اهل علم و تقوى باشد، كراهتى ندارد⁽⁸⁰⁹⁾.
آداب دفن و بعد دفن
1 - گود كردن قبر تا چنبره گردن و يا به قدر قامت ⁽⁸¹⁰⁾.
2 - ساختن لحد براى قبر. به اين معنا كه در زمين سخت از جانب ديوار سمت قبله اش به قدرى كه بدن ميت در آن جاى گيرد را خالى كنند و او را زير لحد بخوابانند و در زمين سست و كف قبر حفره اى شبيه نهر بكنند به مقدارى كه بدن ميت را فرا گيرد. آن گاه روى آن سقف بزنند⁽⁸¹¹⁾.
3 - جنازه مرد را قبل از آن كه در قبر سرازير كنند، طرف پاى قبر به زمين بگذارند و جنازه زن را پيش روى قبر، سمت قبله به زمين بگذارند⁽⁸¹²⁾.
4 - ميت را يكباره در قبر نكنند، بلكه دو يا سه ذراع جلوتر بر زمين نهاده ، لحظه اى صبر كنند و آن گاه اندك اندك نزديكش سازند و دوباره لحظه اى صبر كنند. پس از آن در لب قبر قرارش دهند تا او خود را براى سوال قبر آماده سازد. چون براى قبر هول عظيمى است . آن گاه او را به آرامى داخل قبر كنند.
5 - اگر ميت مرد باشد، اول سر او را وارد قبر سازند، اما اگر زن بود، او را به عرض داخل قبر كنند.
6 - مستحب است كه همه گره هاى كفن را داخل قبر باز كنند.
7 - مستحب است كه بند كفن را از صورت ميت باز كنند، و گونه صورتش را روى خاك بگذارند و براى او از خاك بالشى درست كنند و خشت يا كلوخى را در پشتش بگذارند تا تكيه گاه بدنش باشد و به پشت نيفتد⁽⁸¹³⁾.
8 - مستحب است كه قبر را با خشت يا سنگ بپوشانند تا خاك قبر روى ميت نريزد⁽⁸¹⁴⁾.
9 - اگر بعد از نهادن سنگ ، گل درست كرده و روى آن بريزند تا محكم شود بهتر است ⁽⁸¹⁵⁾.
10 - مستحب است كسى كه ميت را در قبر مى گذارد با طهارت و سر برهنه باشد⁽⁸¹⁶⁾.
11 - مستحب است كسى كه ميت را در قبر مى گذارد، دگمه هاى لباس خود را باز كرده و عمامه را از سر برداشته و ردا و كفش خود را بكند⁽⁸¹⁷⁾.
12 - مستحب است اگر ميت زن است مباشر در پايين بردن او در قبر و باز كردن گره هاى كفن او شوهر يا يكى از محارم او باشد⁽⁸¹⁸⁾.
13 - مستحب است كه دو چوب تر و تازه در قبر همراه ميت بگذارند⁽⁸¹⁹⁾.
14 - مستحب است كه مقدارى از تربت سيدالشهداء (عليه السلام ) زير صورت يا در هر جاى كفن ميت قرار داده شود⁽⁸²⁰⁾.
15 - سزاوار است كه غير ارحام با پشت دست خاك را در قبر بريزند⁽⁸²¹⁾ و بگويند: ((اءنا لله و اءنا اليه راجعون ⁽⁸²²⁾)).
16 - مستحب است دعاهايى كه براى موارد ويژه وارد شده است را بخوانند: مثل دعاى هنگام بيرون آوردن ميت از تابوت ، دعاى روبرو شدن با قبر، دعاى هنگام سرازير كردن ميت در قبر و دعاى بعد از نهادن ميت در قبر و بعد از نهادنش در لحد و...⁽⁸²³⁾.
17 - سزاوار است كه بعد از قرار دادن ميت در لحد و قبل از بستن لحد عقايد حقه ، يعنى اصول دين و مذهب به آن قسمى كه از امامان عليهم السلام وارد شده است را به ميت تلقين كنند⁽⁸²⁴⁾.
18 - مستحب است كه قبر را بعد از دفن ميت به مقدار چهار انگشت بسته يا باز از زمين بلند سازند⁽⁸²⁵⁾.
19 - بهتر است قبر را چهار گوش درست كنند؛ به طورى كه زاويه هاى آن قائمه باشد⁽⁸²⁶⁾.
20 - مستحب است كه ولى ميت يا آن كسى كه ولى ميت به آن دستور مى دهد، بعد از دفن ميت و برگشتن تشييع كنندگان كنار قبر بنشيند و اصول دين و مذهب را با بلندترين صدا به ميت تلقين كند؛ يعنى اقرار به توحيد، رسالت سيدالمرسلين حضرت محمد (صلى الله عليه و آله و سلم ) و امامت ائمه معصومين عليهم السلام و اقرار به حق بودن آنچه رسول خدا از جانب خداى تعالى آورده ، حقانيت قيامت و زنده شدن در آن روز، حسابرسى به اعمال و بهشت و دوزخ را تلقينش كند. اگر چنين كند، سوال نكير و منكر - ان شاء اللّه - از او دفع مى شود.
21 - بهتر است كه نام ميت را بر قبر يا بر چيزى از چوب و يا سنگ نوشته و بر بالاى قبر ميت نصب كنند.
22 - بهتر است خويشاوندان را نزديك به هم دفن كنند.
23 - سزاوار است بناى قبر را محكم بسازند⁽⁸²⁷⁾.
24 - بهتر است ميت را در نزديك ترين قبرستان دفن كنند، مگر آن كه قبرستان دورتر، از جهانى بهتر باشد⁽⁸²⁸⁾.
25 - مستحب است كه موقع وارد كردن ميت به قبر پارچه اى روى قبر بگيرند⁽⁸²⁹⁾.
26 - مستحب است كه براى تلقين دادن ميت دست راست را به شانه راست ميت بزنند و دست چپ را به قوت بر شانه چپ ميت بگذارند و دهان را نزديك گوش او ببرند و به شدت حركتش دهند و آن گاه دعاهاى وارده براى تلقين را به او تلقين كنند⁽⁸³⁰⁾.
27 - مستحب است كسى كه ميت را داخل قبر مى گذارد بعد از اتمام كارش ‍ از طرف پاى ميت از قبر بيرون آيد⁽⁸³¹⁾.
28 - سزاوار است كه بعد از دفن و پوشاندن قبر روى آن آب بپاشند و بعد از پاشيدن آب ، كسانى كه در آنجا حضور دارند، دست ها را بر قبر بگذارند و انگشت ها را باز كرده و در خاك فرو برند و هفت مرتبه سوره قدر را بخوانند و براى ميت طلب آمرزش كنند⁽⁸³²⁾.
29 - مستحب است كه بعد از دفن صاحبان عزا سر سلامتى دهند، ولى اگر مدتى گذشته باشد كه به واسطه آن سر سلامتى مصيبت يادشان مى آيد، ترك آن بهتر است ⁽⁸³³⁾.
30 - مستحب است تا سه روز براى اهل خانه ميت غذا بفرستند⁽⁸³⁴⁾.
31 - مستحب است كه انسان در مرگ خويشان ، مخصوصا در مرگ فرزند صبر كند و هر وقت ميت را ياد مى كند اءنا لله و اءنا اليه راجعون بگويد و براى ميت قرآن بخواند و سر قبر پدر و مادر از خداوند حاجت بخواهد⁽⁸³⁵⁾.
32 - مستحب است در شب اول قبر براى ميت دو ركعت نماز وحشت بخوانند؛ به گونه اى كه در ركعت اول بعد از حمد يك مرتبه ((آية الكرسى )) و در ركعت دوم بعد از حمد ده مرتبه ((سوره قدر)) را بخوانند و بعد از نماز بگويند: اللهم صل على محمد و آل محمد وابعث ثوابها الى قبر فلان كه به جاى ((فلان )) اسم ميت را بگويند⁽⁸³⁶⁾.
33 - مستحب است كه نماز وحشت بعد از نماز عشا خوانده شود⁽⁸³⁷⁾.
مكروهات دفن و بعد از دفن
1 - دفن كردن دو ميت در يك قبر يا نهادن دو ميت در يك تابوت ⁽⁸³⁸⁾.
2 - فرش كردن كف قبر با ساج (تخته )، مگر آن كه زمين قبر خيس ‍ باشد⁽⁸³⁹⁾.
3 - پائين رفتن پدر در داخل قبر فرزند. زيرا در اين عمل بيم آن هست كه بى تاب شود و اجرش ضايع گردد⁽⁸⁴⁰⁾.
4 - رحم (خويشان )، خاك را بر قبر رحم خود بريزند كه اين كار كراهت دارد⁽⁸⁴¹⁾.
5 - پوشاندن و اندود كردن قبر با خاك ديگرى غير خاك خود قبر⁽⁸⁴²⁾.
6 - تجديد بناى قبر بعد از خراب شدن آن ، مكروه است . مگر اين كه قبر متعلق به يكى از انبيا يا اوصيا عليهم السلام و يا يكى از صلحا و علما باشد⁽⁸⁴³⁾.
7 - قبر را بيش از چهار انگشت باز، بلند ساختن ⁽⁸⁴⁴⁾.
8 - غذا خوردن در نزد صاحبان عزا و در منزلشان مكروه است ⁽⁸⁴⁵⁾.
آداب مربوط به قبرستان
1 - با وضو وارد قبرستان شدن .
2 - بدون سلام و دعا از قبرستان نگذشتن .
3 - حتى الامكان از روى قبرها راه نرفتن .
4 - در قبرستان حرف دنيا نزدن .
5 - در قبرستان خنده نكردن .
6 - در قبرستان بول نكردن .
7 - از حال اموات عبرت گرفتن و متذكر سفر آخرت شدن .
8 - نقش روى قبرها را نخواندن .
9 - بر روى قبر يا پهلوى قبر يا موازى قبر نماز نخواندن .
10 - به زيارت قبور علما و صالحين كه در قبرستان هستند، رفتن .
11 - موقع فاتحه خواندن رو به قبله نشستن و دست بر بالاى سر قبر گذاشتن .
12 - دور قبر طواف نكردن ، مگر قبر پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) يا امام (عليه السلام ).
13 - خيرات كردن و صدقه دادن براى اموات ⁽⁸⁴⁶⁾.
14 - تكيه ندادن بر قبر⁽⁸⁴⁷⁾.
15 - ننشستن روى قبر⁽⁸⁴⁸⁾.