kßh DF ÚDwÛC é®FCo 
((pGÆ ÓC ÙÎD·ÎC êß®ÛC Èì¾Þ p커 ÖpV ÈÛöC ÙµrNöC))
ok pGÆC ÚDèVéÆ íÎDd ok ?íOwç ÈZßÆ í×pV ßN íOvCpF êpFí× ÚDØÊ DëA
.PvC ælz ælìaìJ ßN
í¾D¤ pìw¿Nok éÆ PvC ÖÔwÎC éìϵ íϵ ÝìÜ×åØÎCpì×C éF EßwÜ× Áß¾ p·@z
ækD¿OvC DGëq ÚDìF ÝëCqC éaÛA .PvC ælz ÚDìF ÚD@w@ÛC P@Ø@²@µ æoD@Fok (1U)
ælz ÐìÇ¡N íëkD× êDçælëlJ éµßØW×qC P·ìG¬ ÚDèV éÆ PwÜëC ,kß@zí@×
êCælëlJ rìÛ ÚDwÛC .PvC P·ìG¬ ÙÎDµ ÐÆ éF PGwÛ íÇZßÆÖpV ÖClÆ pç é@Æ
ÖpVéÆ kÞoí× ÚDØÊ ¢ÛkßF íÛDØwV °DeÎ éF éÆ PvC P@·@ì@G@¬ Ý@ëCok
ÚDØç éÆ pìGÆ íØÎDµok p커 í×pV .lzDGÛ ækD× ÚDèV ÝëC ok ¢ìF íÇZß@Æ
.PvC P·ìG¬ ÙÎDµ
ækD× ÙÎDµqC pOÊorF Þ pNpF Þ Áß¾ íÛDèV éÆ êpËëk ÙÎDµ ,ÙÎD@µ Ý@ëC êCoÞ ok
Þ ypµ ,ÙÏÂ Þ cßÎ ,ÚDËOzp¾,Ðõ éÆ íØÎDµ ,(MßÇÏ× ÙÎDµ) koCk kßVÞ ,PvC
ÙÎDµ) PvC P·ìG¬ ÙÎDµ pìFlN Ðe× éÆ íÛDèV,lÜOwç ÚA êDçælëlJ í@vp@Æ
.(pGÆC
pG× ÚDØÊ:lëD×p¾í× (EßwÜ× p·z ÝëC ok) ÖÔwÎC éìϵ íϵ ÝìÜ×åØÎCp@ì@×C
,kߥÃ× lëDz éÆ pGÆC ÚDèVéÆ ,íOwç P·ìG¬ ÙÎDµ ÝëC ok íÇZßÆ ÖpV ßN éÆ
,ßN Þ ælz ælìaìJ ßN ok lzDF ...Þ ypµÞ ÙÏ ,cßÎ ,Mß@Ç@Ï@× ,Ð@Ã@µ ÚD@è@V
HNCp× ÖDØN ,êßz íÏ·¾ Þ íëAok Ð쥿N éF pÊC éÆ,êpGÆC ÚDèV qC êoD×ß@¬
.lëkoßÛ íçCßhokCo êkßVÞ
ÖpV DF é®FCo,kßh DF ÞC é®FCo éÆ lzDF éOzCk p¬Dh éF lëDF ÚDwÛC Co HÏ®× ÝëC
.pGÆC ÚDèV DF PvC êCé®FCo éÇÏF ,PwìÛ p커
Co ((kßh))qC oß²Ü× ClOFC éÆ PvC kßh DF ÚDwÛC é®FCo ,PØw Ý@ëC ´ß@¨ß@×
.kpÆ ÙìçCßh æoDzC´ß¨ß× ÝëC Úß×CpìJ íGÎD®× éF æDÊ ÚA Þ ækpÆ ÚDìF
kßh qC oß²Ü×
ÚDwÛC Þ .PvC ÐëCmoÞ ÐëD©¾ êCoCk éÆ Tìd ÚA qC .PvC ÚDwÛC ,ÁÔhC ´ß¨ß×
æoDzC ÐG PØw lÜZ ok éÆ ÚDÜZ.koCk í¿ÏOi× HNCp× éÆ PvC íw¿Û êCoCk
.ÚA ª·F éÛ ,PvC HNCp× ¸ìØV ok x¿Û éìÆrN ÚDìF,í×ÔvC ÁÔhC ½lç Þ lz
qC oß²Ü×Þ ,PwÛA MDì¤ß¥h Þ HNCp× ¸ìØV DF x¿Û ,kßh qC oß²Ü×,ÝëCpFDÜ@F
êCßÂ Þ DèNp®¾ é®FCoÞ pËëlÇë DF x¿Û HNCp× é®FCo ,kßh D@F ÚD@w@ÛC é@®@FCo
DF é®FCo ,kßh DF ÚDwÛC é®FCo ,PÃìÃdok .PvC pËëlÇë DF , éGNp× Èë ok kßVß×
ÙìÛCßOF íFßh éF pÊC .PvC PëßÜ·× Þ PëkD× DFé®FCo Þ pGÆC Þ pìG@Æ Ù@ÎD@µ Þk
,ÙìÜÆ ¦i¡× ÚDØw¿Û ok pËëlÇ@ë D@F Co Ù@ÎD@µ Þk Ý@ëCé@®@FCo í@Ë@Ûß@Ë@Z
fìe¤«DGNoC rìÛ x¿Û qC UoDh kpW× Þ P·ìG¬ ÙÎDµ Þk DF PwÛCßNÙ@ì@çCß@h
éØç éÆ ækpOwÊPvC íµß¨ß× ,kßh DF ÚDwÛC é®FCo éZ pÊC .ÙìzDF é@O@zCk
o߬ éF DèÛA qC íhpF éF ,DVÝëC ok íÎÞ ,lWÜÊíØÛ ÍDÃ@× Ý@ëC ok ÚA ÐñD@w@×
:ÙìÜÆí× æoDzC ækp¡¾
ÍÞC ÖDÊ
?PwìÆ :lÛClF éÆ PwÜëC kßh DF ÚDwÛC é®FCo ok ÍÞC ÖDÊ
Co Ùϵ ÝëC Þ,lìØÎDµ kßh éF éÆ lìFDëí× ,lìÜÆ éVßN Þ lëpËÜF kßh éF êCé²eÎ
,ÚDwÛC kßVÞ ,pËëk MoDGµéF ,PvC íÇë ,kßh MCm DF Ùϵ ÝëC ,lëCækpÇÛ Hw@Æ
lØè¿F íØϵ ÝìÜZ ÝOzCk DF PvC okDÂÚDwÛC .PvC íÆCokC Þ íØÏ@µ êkß@VÞ
oCkoßhpF ÀÏOi× rëCpº Þ DèÏì× ,DèNp®¾ ,MDì¤ß¥hqC éÆ lFDëí× ÞC .Pw@ì@Æ
.lFDëí× Ùϵ ÚDØç DF rìÛ Co ¢ëDçéOvCßhÞ PvC
Co ykßh ClOFCD×C .PwìÆ éÆ lFDëí× ÚDwÛC Þ lÜÆí× lzo XëolN éF ,kßVÞ ÝëC
Þ Úkoßh ok ,coCßV Þ D©µCMDÆpd Þ ¢ÛlF ok ,íÎDìh Þ íwd ÅCokC l@d ok
kÞoíØÛ pNCp¾ íÛCßìd MDì¤ß¥h qC éÆMDì¤ß¥h qC pËëk íhpFÞ Úlì@FCß@h
Þ ÚlF ok Co kßh .lÜÆ D¿OÆC kßh ÅCokC qC ld ÝëC éFlëDGÛ ÚDwÛC D×C .l@FD@ëí@×
MCnÎ Þ é¿¬Dµ ,PGe× éF éVßN Þ ÚkpÆ kÞle× íÛCßìd rëCpº Þíwd MDÆCokC
éÆ koCkCo ÚA íëDÛCßN éÆ PvC êkßVß× ÚöDz ÚÞk ,ÝN êDçé@O@vCß@h l@dok
kpW× Co ykßh ÚDwÛC,íÛÔõ Åok ok .lzDF éOzCk ykßh qC íÛÔõ íÆok
ok éZ pÊC ,PwìÛ ÝN Ýìµ D×C .PvCÝN DF éZpÊ ÞC PÃìÃd éÆ lFDëí× .lFDëí×
koCk ÝN ld ok íëDçéOvCßh lÜZ pç ,PwìÛ ærëpºíÎÞ ,PvC rëCpº DF êCéGNp@×
Þ rëCpº ÞÚlF qC pNpF ÞC PÃìÃd ,lÜOwìÛ DèÜëC ÞC íÃìÃd Þ íNCm êDçéOvCßhíÎÞ
.PvC íÛCßìd êDçéOvCßh
ok ÚlÛD×qC) ,êp¿ÜO× ÚlÛD× qC éÆ íFDëí× p²Û kßh éF íÏ@Ã@µ Åok D@F p@ÊC
P¾p·× ,ÚA Þ ,Pwç MkßVÞjÜv éÆ íGϬí× Co êrìZ Þ (ÐèV Þ Hìµ ,¦ÃÛ
P¾p·× ok ßN íÏ·¾ oßè± ,PvC PhDÜzÞ Ùϵ ok ßN PÆpd .PvC P@hD@Ü@z Þ
.êkßèz P¾p·× éÇÏF , íOwç Þ kßh éF PGwÛ íÎߥdíO¾p·× é@Û D@×C ,P@vC
.kßh Eo Þ ÈÎD× ,ÄÎDh kßèz éÆ ,kßh kßèzéÛ ÙèÛA
CßØÏ·OÎÝèÜìF p× ÓC ÍrÜOë ÝèÏS× §o ÓC Ý× Þ MCßØv ¸Gv ÄÏh ênÎC ÕöC))
PvClh .⁽⁶⁶⁾((DØϵöíz ÐÇF «DdöC l ÕC ÚöCÞ pël öíz ÐÆ íϵ ÕC ÚöC
lìÛClF DN .kß×p¾ ÍqDÛ Co DèÛA ÝìFp×C Þ lëp¾A Co éÛDËO¿ç êDèÜì×q Þ DèÛDØ@vA é@Æ
.koCk íØϵ é¬DdC êrìZ pç éFÞ PvC okD êrìZ pç pF Clh éÆ
EDWd Þ PvCoß©d Þ kßèz ÙÎDµ éÆ PvC pGÆC ÙÎDµ ,ÚDwÛC PÃìÃd ,ÝëCpFDÜ@F
Þ íëDGëq ,ÅCokC ,MnÎ,Hd ,Ä¡µ HÎD¬ ,PÃìÃ@d Ý@ëC .koCl@Û kß@VÞ êkD@×
ÙìçCßh DèÛA ívopF éF pËëk í¡iFok ÕC öDz ÚC éÆ .PvC kÞle×D@Û MkD@·@v
.PhCkpJ
ÖÞk ÖDÊ
ÚDwÛC éÆ ÝëC.PvC kßh éF éVßN ,ÍÞC ÖDÊ qC xJ ,ÚDwÛC êCpF éÎöDw× ÝëpOØè×
qCÞ lzDF éOzCk ¢ëßh íOwìÆéF éVßN lëDF ÞC .lzDFíØÛ í¾DÆ ,PwìÆ l@ÛCl@F
,kßh íOwìÆ éF éVßO× ÚDwÛC .lÜÇÛ PÏ¿ºkßh êp®¾ Þ íϤC êDçé@O@vCß@h
Åok éF éVßN ,kßh íOwìÆ éF éVßN Cpëq ,koClÛkß@h é@F í@ÎÔ@Ã@O@vC æD@Ë@Û
kkpÊí× HVß× éVßN ÝëC .PvC kßh êkßVÞ pþ Þ DèëlÜ×qDìÛ,Dçé@O@vCß@h
DèëlÜ×qDìÛ¸¾o Þ DçéOvCßh ÚkoÞApF éF ÙìØ¥N ,Hìµ Þ ¦ÃÛ qC p¿ÜO× ÚDwÛCéÆ
okDÂ Þ PvC ÍDØÆ lÂD¾¢w¿Û éÆ koCk éVßN êp®¾ o߬ éF ÚDwÛC Þ .kp@ì@Ë@F
Co yCêp®¾ êDçqDìÛ Þ lFDë æCo íÛDwÛCÍDØÆ éF íVoDh ÈØÆ ÚÞlF P@w@ì@Û
éF éVßN ,kßh éF éVßN qC DV ÝëC ok xJ ,kpìËF pìº qC lëDFCo ÍDØÆ Þ kqDv ¸¿Np×
.lÜÆí× Ð¤Ddpìº
?pìº ÖClÆ
ok ypìRöDN Þ éOwÛCkЬDF êp×C Co ÚA ,Ðõ Mp®¾ éÆ PvC í×lµ êp×C Dë pìº
:PvC Ùw Þk ÝëC éÆ , êkßVÞPvC êp×C Dë ,lÛCkí× ÍDe× Co êkßVÞ p×C
íËOwFCÞ,Ðõ .PvC pþ Ýìµ Þ lÜ×qDìÛ ,ÚDwÛC lÜ@ÛD@× ykß@h é@Æ êkß@VÞ
Þ lÜ×qDìÛ Cpëq ,lÜÆí×ÖßÇe× rìÛ Co kßVß× ÝëC éF êkßVÞ ÍD@Ø@Æ Þ êkß@VÞ
Þ lÜ×qDìÛ éÆ êpìº éF íËOwFCÞ Þ lzDFêlÜ×qDìÛ ælÜÜÆ ½p¬pF lÛCßNíØÛ pìþ
.PvC kCl·OvC éÏdp× ok ÚlÛD×DF êÞDw× ,PvC ¦ÂDÛ
pÊC Þ lzDF ÚAælÜ¡iF DN koClÛ Co ÍDØÆ MÞpR ,êkßVÞ ÝìÜZ ,pËëk MoDGµ éF
qC éÇÜëC éÛ ,PvC éO¾pÊ pìºqC ykßh íÜ·ë ,íNCm éÛ PvC í¨pµ ,lzDF éOzCk
.lzDF éOzCk kßh
íNCm MDìd ÞMol ,Ùϵ êCoCk Þ ÄÏ®× ÍDØÆ Þ íNCm êDܺ êCoCk éÆ êkßVÞ
ÝëC .PwÛA HÎD¬ íÛDwÛCMp®¾ Þ PvC ælÜÛDvo lzo éF êkßVÞ ÝìÜ@Z .P@vC
.PvC MCkßVß× Eo Þ ÄÎDh ÚDØç
Þ lÛCkí× ÍD·O×êClh MCm ok Co ÍÔÃOvC ,kßh éF ypËÛ Þ éVßN DF ÚDwÛC xJ
¸¾Co ,ÍD·O× êClh éFíÏص Þ êCé¡ëlÛC íËOwFCÞ éÆ lÜ@Æí@× Cl@ì@J é@Vß@N
ok íÎDµ íO¾p·× éF íFDëPvk Þ DèNp®¾íÏ·¾ oßè± Þ PvDçqDìÛ Þ DçéOvCß@h
ФDd ÚDwÛC êCpF ÝëßÇN p²Û qC êkßVÞ íËOwFCÞ.PvC íËOw@FCÞ Ý@ëC Þp@Ê
ækCoC yoße× éÆ íÂÔhC yqoC êCoCk Þ ækßF êpGV ,íËO@w@FCÞÝ@ëC Þ P@vC
ÝëC éF éVßN ,PvCíÂÔhC yqoC êCoCk DV ÝëC ok éaÛA .lzDFíØÛ PvC oDìOhCÞ
íÂÔhC yqoC qC ÍD·O× êClh éFíÏص Þ êpǾ íËOwFCÞ éOGÎC .PvC íËOwFCÞ
ÚA qC éÆ lzDFí× oDìOhC é®ìd ok íËOwFCÞ ÝìÜZCpëq ,PvC oCkoßhpF PGS@×
.ÙìÜÆí× pìG·N í·ëp¡NíËOwFCÞ éF
éVßN ,ÍD·O× êClhéF éVßN ÍDGÛk éF éÇÏF ,kßzíØÛ ÙOh DV ÝëC éF pìº éF éVßN
Þ PvC ÍD·O× êClh PhDÜz Þ éVßNéF éOwFCÞ éÆ kßzí× ClìJ pËëk ÐñDw× é@F
êßWOwV éF ,Áß¾ PGS× íÂÔhC yqoC ÚkoÞA PvkéF êCpF ÚDwÛC :éÆ ÝëC ,ÚA
,x¿ÛDN lzDF kDØOµC koß× éÆ íçCo ,lzDF ÞC éF éOwFCÞ éÆ íçCo .krìhí×pF æCo
DèNp®¾ qCÞ lÜÆ ClìJyCêkßVÞ kD·FC DF fìe¤ êCé®FCo lÛCßOF ÚA ok PÆpd DF
.kpìÊ æpèF fìe¤ o߬ éF ÝìÛCß Þ
Þ pǾok æDGOzC qC éÆ kkpÊí× æDÊA HÏ®× ÝëC éF ,kßh éF éVß@N D@F ÚD@w@ÛC
.kßzí× PdCoDÛoDìwF kßz kßh æDGOzC éVßO× éÆ æDÊ ÚA Þ ,kpFí× XÛo Ðص
,lzDF æDGOzC Þ D®h qC oÞk éÆí¥iz éF DN kßzí× ærìËÛC ,æDGOzC qC êÞ p¿Ü@N
Cpëq ,Ðõ DF éÛ PvC ÝÇØ× éFpWN DF éÛí¥iz ÝìÜZ PhDÜ@z Þ ,kp@G@F æD@Ü@J
Ýìì·N éF okDÂ Þ ækßF íÏÆ ¢OhDÜz ,Ðõ Þ koClÛæCo kCp¾C ݬDF éF ,é@Fp@W@N
.lzDF lÛCßNíØÛ Clh rV í¥iz ÝìÜZ ælÜÜÆ Ýìì·N.PwìÛ ÁCl¥×
ÐëDÛ ÉorFP¾p·× Þk éF ÚDwÛC éÆ PwÜëC lzDF kßh éF éVßN éÆ ÖÞk ÖDÊ æpØR
:kßzí×
.Clh P¾p·× @1
.Clh HÛDV éF æCo PhDÜz @2
DF éÆ kßzí×æDÊA ,kßh éF éVßN DF ÚDwÛC éÇÏF ,æl¡Û ÙOh DV ÝëC éF æpØR Ý@ëC
,À·¨ ,éO¾o êpìJ éF Þo ÚD×qPznÊ ok ÚlF Cpëq ,koClÛ ÖCÞk ,ÚlF éF ¢ÃÏ·N
lëlz DV ÚA DN À·¨ Þ ,kßzíØÛ é¿ì±ÞÖDWÛC éF okDÂ Þ kp@ì@Êí@× Cp@¾ Co ÚA
Pvk qC lzDF cÞo ÖCliOvC ok éÆ ÝëC qC Co ¢OìÏ@FD@Â,Úl@F é@Æ kkp@Êí@×
qC xJ CnÎ ,lÜÆ Dço Co ÝN ÝëC lëD@F êqÞo ,cÞo ,p@Ë@ëk MoD@G@µé@F .l@çkí@×
íØëCk MDìdÞ cÞo kpWN DF MD¾DÜ× ÝëC Þ kßzí× ÖÞl·× cÞo Dë ,ÝN ÝOhDvDço
Þ ÚD×q ÖßÇe× éÆ PwÜëC¢ëDÜ·× éÆ ,lÛD×í× ÝN ÚÞlF DìÛk ÝëC ok Dë koCk ÚA
ÚDÇ× Þ ÚD×q ÖßÇe× éaÛA Cpëq ,koCk MD¾DÜ×cÞo kpWN DF rìÛ ÝëC Þ PvC ÚDÇ@×
cÞo éÆ íNoߤ ok ,PvC PìÛDØwV Þ ÙwV ,Pwç P·ìG¬Þ pìGÆ ÙÎDµ ÝëC ok
½p± lÛCßNíØÛÙwV Þ ækD× éÇÜëC pËëk .PìÛDØwV Þ ÙwV qC kpW× PvCêp×C
ÚlF DF ,koCk ÚlF éF ÄÏ·N éÆ ÙçÖDËÜç ÚA cÞo ,ÐìÎk ÝìØç éF .lzDF kpW× p×C
,kßzí× êpËëk ÚlF koCÞ ÚlF qC UÞph qC xJ,cÞo éÆ ÝëC Dë .ÚlF ok éÛ PvC
pËëkÙÎDµ éF lëDF ,ÝëCpFDÜF .PvC ælìvo MDGRC éF ÚA ÚÔ®F Þ PvCjvDÜN ÝëC éÆ
.lÜÆ P¡ÊqDF
qC PÆpd) ,PvCkßh Dë ,PëDº .lzDF éOzCk íOëDº lëDF kßh PÆpd pìv ok x¿Û
,PvC P·ìG¬ Dë (ÚlÛD× Þ ÚßÇvDF PvC êÞDw× PÆpd ÝëC éÆ .¦ÃÛ éF ¦Ã@Û
jÜv qC ÚA PÆpd Þ PwìÛ P·ìG¬ jÜv qC cÞoCpëq ,lzDFí× Ð¬DF Ùç ÝëC éÆ
PëDº éÇÏF ,PwìÛ P·ìG¬ ,PëDº ,ÝëCpFDÜF .l@zD@Fí@Ø@ÛêkD@× êD@è@O@Æp@d
yöClG×,kßh éF éVßN DF ÚDwÛC .lzDFí× fìe¤ êp×C ÝëC éÆ ,PvC öClG×ÚDØç
Ýì×ßv ,uDvC ÝëCpF .lvDÜzí× rìÛ Co ykD·× ,kßh éF éVßN DFÞ P@hD@Ü@z Co
.PvC kD·× PhDÜz ,kßh éF éVßN æpØR
DÜzA kßhDFÞ lFDëí× Co ykßh ÖÞk Þ ÍÞC ÖDÊ ok ,kßh DF é@®@FCo ok ÚD@w@ÛC
lvD¿× Þ fÎD¥× éF ÄìÂkéVßN ,MCm Hd °DeÎ éF kßh DF êDÜzA ÚDwÛC ,kßzí×
.kßzíØÛ UoDh Ýëk Þ Ðõ ÙÇdqC éÆ PvDV ÝëC .lÜÆí× Ðص Þ pǾ
PÏ¿º
lÜZ éFkoß× ÝëC ok .PvC ((PÏ¿º)) ,((kßh éF MD¿OÎCÞ éVßN)) ÐFDÃ× é®@Ã@Û
:ÙìÜÆí× æoDzC HÏ®×
.PÏ¿ºqC MDWÛ æCo .3 .x¿Û pF PÏ¿º MCpRC .2 ?PwìZ PÏ¿º .1
?PwìZ PÏ¿º
íÛCkDÛ ÞêrìZ ÝOwÛCkDÛ ,ÝO¡Ê pGh íF ,ÚkpÆ yß×Cp¾ êDÜ·× é@F P@Ï@¿@º
⁽⁶⁷⁾.PvC
ízß×Cp¾ ,MphAqC PÏ¿º .PvC kßh éF ÐèV Þ ízß×Cp¾ kßh ,kßh qC PÏ@¿@º
.PvC MphA éF PGwÛ ÚkßF ÚCkDÛ Dë MphA
ÚDØç éÆ ,PvC((êpGh íF Þ ízß×Cp¾)) ,PvC ((PÏ¿º)) éF ÈëkrÛ éÆ íëDÜ·×
,kßzí× é²dÔ× ízß×Cp¾Dë MD¿OÎC Ölµ ok éaÛA .lzDFí× ((MD¿O@ÎC Öl@µ))
éF Úlz ÖpÊpv PèV éF ÚDwÛC íÎÞ ,PwçÞ ækßF íGÏ®× ,x¿Û ok éÆ PwÜëC
qC êCéìdDÛ ok êkok éÆ ÝëC ÐS× .PvC ælÛD×qDF ÚA éFMD¿OÎC Þ éVß@N qC ,p@ì@º
,lzDFéOzClÛ ÚA éF éVßN ,pìº éF Úlz ÖpÊpv °DeÎ éF ÚDwÛC íÎÞlzD@F Úl@F
´Þpz kok uDwdC,Úl×A kßh éF é²eÎ ok íÎÞ Pw@ì@Û êkok Ô@¤C D@ëß@Ê
.kßzí×
qC MoDGµ ,PÏ¿º:ÙìëßËF lëDF ÙìzDF éOzCk PÏ¿º qC æDNßÆ í¿ëp·N ÙìçCßiF pÊC
.pìº éF Úlz ÖpÊpv «pz éFHÏ®× Èë éF ÚkßF ÚCkDÛ .PvC «Þp¡× Ð@è@V
íÎÞ ,PvC Ölµ DF ÖöCßN êkßVÞ p×C ,PÏ¿º éÆPwÜëC ok ÐèV Þ PÏ¿º ÝìF Áp¾
.PvCªe× Ölµ,ÐèV
x¿Û pF PÏ¿º MCpRC
MD¿OÎC éÆ kßzí×ÝzÞo ,ÙëkpÆ PÏ¿º qC éÆ í¿ëp·N Þ ê߻ΠêDÜ·× éF éVßN DF
ÚDÜZ kßzí× MphA Þ Clh éF éVßNHVß× ,x¿Û ok kßVß× êDèNp®¾ Þ kßh éF
êßìÛk oß×C ok Ápº ,kßzí× ÖpÊpv kßh pìºéF x¿Û éÆ æDÊ ÚA lz ÚDìF éÆ
.lçkí× Pvk qC Co kßh éF éVßNÞ MD¿OÎC ,kkpÊí×
Dë kßh qC PÏ¿º,koCnÊí× x¿Û ok éÆ êpRC ÝìÎÞC ,kßh éF MD¿OÎC Þ éVßN Ölµ
éÆ lzDFí× ízß×Cp¾MphA Þízß×Cp¾Clh ÚA êl·F pRC éÆ PvC ízß×Cp¾kßh
.kßzí× ÚDwÛC íËÛDËìFkßh qC HGv ,´ßØW× ok pRC Þk ÝëC
ízß×Cp¾kßh
x¿Û HNCp×ÖDØN ,kßh ÝëC D×C .PvC ízß×Cp¾ kßh ,x¿Û pF PÏ¿º p@RC Ý@ì@ÎÞC
,lz éÜvpÊ íOÂÞ ¦iz .PwìÛÝÇØ× ,HNCp× ÖDØN ízß×Cp¾ kßh Cpëq .PwìÛ
Þ ...Þ PvC íwÜV ærëpº êD¨oC ÍDGÛk éF ,lÜÆí×Cnº éF êlÜ×qDì@Û uD@w@dC
íÛCßìd rëCpº éGNp× ok uDwdC ÝëC ,kßF x¿Û HNCp× ÖDØN okízß@×Cp@¾ p@ÊC
.kßF í¿Ü×Ùç
íÎDµ éGNp×ÝOzCnÊCÞ Þ íèVßN íF ,((ízß×Cp¾kßh)) qC oß²Ü× ,Ý@ëCp@FD@Ü@F
éÆ æDÊ ÚA .PvC íÛDwÛCêÓCÞ êDèNp®¾ Þ íÛDwÛC cÞo ízß×Cp¾ ,PvC x@¿@Û
êDçéOvCßh Þ DèNp®¾ ,lzDF x¿Û íÛCßìdéGNp× éF ½ß®·× ÚDwÛC éVßN ÖD@Ø@N
oCp PìÛCßìd ld ok ÚDwÛC Þ kßzí× ækp@K@v í@zß@×Cp@¾é@F í@ÛD@w@ÛC cÞo
.kpìÊí×
ÙÜèWÎ DÛöComlÃÎÞ)) :lëD×p¾í× éÆ PwÜëC ,koß× ÝëC ok lìW× ÚAp lÜÏF ÚDì@F
DèF Úß·Øwë Ó ÚCmCÙèÎ Þ DèF ÚßèÿëÓ EßÏ ÙèÎ xÛÓCÞ ÝWÎC Ý@× Cp@ì@S@Æ
xÛC Þ ÝV qC êoDìwF⁽⁶⁸⁾((ÚßϾD»ÎC Ùç ÈòÎÞC ШöC Ùç ÐF ÖD·Û ÓDÆ ÈòÎÞC
éF ÚDzkßh oDìOhC DF DèÜëC oDÆ PGÂDµlÛCkí× Clh éÆ) Ùëlëp¾A ÙÜè@V êCp@F Co
Þ lÜÜÆíØÛ Ùè¾ Þ Åok ÚClF éÆ PvC íëDèÎk DèÛAêCpF (PvC Ù@Ü@è@V êß@v
DF éÆ PvC íëDèzßÊ Þ lÜÜìFíØÛ (Co PÃìÃd) ÚA DF é@Æ P@vCí@ëD@è@Ø@¡@Z
íÛDwÆ)ÚDÜëC .lÜëDèÛA qC pOçCpØÊ éÇÏF lÜÛDëDJ oDèZ lÜÛD× ÚDÛA .lÛßzí@Ø@ÛÚA
æCo Þ ÐìÎk éF éVßNÚßZ) .lÜϾDº (P×DìÂ Þ Clh ,íÃìÃd kßh qC éÆ lÜ@O@w@ç
.(lÜÜÆíØÛ fìe¤
yßÊ Þ HÏ pËëk,kßzí× íÛCßìd éGNp× éF ÚDwÛC ÍrÜN HVß× ,ízß×Cp¾kßh
jvDJ Ýëk Þ Ðõ êClÛ éF Þ konËFÁp¾ ЬDF Þ Äd ,pz Þ pìh ÝìF éÆ Ù¡@ZÞ
.koClÛ kßVÞ ,lëßÊ
.⁽⁶⁹⁾((ÙèÎêßS× oDÜÎCÞ ÖD·Û ÓC ÐÆöDë DØÆ ÚßÏÆöDë Þ Úß·OØOë CÞp¿Æ ÝënÎCÞ))
ÚDëDJoDèZÚßZ Þ lÛßzí× ¸OØO× ÚDèV ÝëC qC ,l@Ûl@z p@¾D@Æ é@Æ í@ÛD@w@Æ
.PvC ÙÜèV ¢NA ÚD¡çDËëDVÞ lÛoßhí×
íÛCßìd êDè¡ëCpÊÞ íÛCßìd MCnÎ ,kßh qC оDº ÚDwÛC XÛo Þ yÔ@N P@ëD@è@Û
cp®× x¿Û íÎDµ éGNp× ok éÆ lÜOwçíÏñDw× ...Þ PëßÜ·× ,ÁÔhC ,Ýëk .P@vC
Þ ,PvC PëßÜ·× Þ ÁÔhC Þ Ýëk ÚkpKv ízß×Cp¾ éF,ízß×Cp¾kßh Þ ,lÛßzí×
.PvC íçCpØÊ,DèÜëC ízß×Cp¾éWìOÛ
íçCpØÊêCpF , ((⁽⁷⁰⁾ÓÔ¨ øÏ¿»ÎDF í¿Æ)) :kß×p¾ ÖÔwÎC éìϵ íÏ@µ ÖD@×C
.PvC í¾DÆ PÏ¿º ÚDØç ,ÚDwÛC
xF ÝìØçkp× PÏ¿º ok ,((éìWÜë Ó DØì¾ æpص ¸ì©ë ÚöC øÏ¿º ÐVpÎDF í¿Æ))
.lzDGÛÚA ok ¢NDWÛ éÆ lÜÆ æDGN êoDÆ ok Co ypص éÆ
,MÔØWNéF ¢ëCpÊ ,Hçn× qC Úlz oÞk ,ÁD¿Û ,íëCpÊDìÛk ,íëCp@Ë@vD@w@dC
ÍßÏ·× ...Þ êßìÛk ÄÏhÝwd Þ éÏëmo MD¿¤ kßVÞ íÏÆ o߬ éF Þ £pd ,pëÞrN
,PvC x¿Û kßVÞ ,í¿Ü× Dë Þ PGS×æCßh ,MD¿¤ ½p± .PvC í@zß@×Cp@¾kß@h
éGNp× ,íÛDwÛC MD¿¤ æDËëDV Þ x¿Û íÛCßìdéGNp× ,íÛCßìd MD@¿@¤ æD@Ë@ëD@V
oßè± éF Co éGNp× ÚDØç MD¿¤ ,éGNp× pç ok lzo .lzDFí@×x@¿@Û í@ÛD@w@ÛC
.lÛDvo lçCßhíÏ·¾
oCp MßèzÞ ÙÇz Co PØç ,íNÞD¿N íF ,rëCpº ok PÆpd ,íëßhlÜN ,íÊl@Ûok
Þ lzo HGv Þ lÜÜÆí× lzoíÛCßìd éGNp× lzo DF éÆ lÜOwç íND¿¤ ... Þ ,ÚkCk
HVß× éGNp× ÝëC oße× pF PÆpd ,PvCízß×Cp¾ kßh ,íÛCßìd éGNp@× é@G@Ï@º
éÆ íÛDÛA CnÎ .lÛDØF íÂDF kCl·OvC Þ æß éÏdp× okíÛDwÛC kßh é@Æ kkp@Êí@×
Co ÚDwÛC ÖDÛ ,lÛCælÛD× kCl·OvC Þ æß ok Þ éOzCnÊCÞ Co íÛDwÛCÞ íèÎC PÃìÃ@d
êCpFéaÛA .lÜOwç ælìvo PìÏ·¾ éF ÚCßìd ,¸ÂCÞ ok Þ lÛoCk æCpØç éFæß@Ã@ÎD@F
,x¿Û íÛCßìd l·F ÚkßFPGS× .PvC ¦ÃÛ íÛDwÛC cÞo êCpF ,PvC ÍDØÆ ,ÚCßìd
íÎDµ éGNp× ok PvC êkßVÞ éÆ íÛDwÛCcÞo ÖCliOvC éF éÆ Pw@Ü@ëC Þp@Ê ok
,kpìÊ oCp íÎDµ kßVÞ P×lh ok éÆ PwÜëC ok íÛCkkßVÞ ÍDØÆ Cpëq ,l@ëAok
.kßzíÛCk kßVÞ íÛDFp íÎDµ kßVÞ éÆ kkpÊí× HVß× ízß×Cp@¾kß@hí@ÎÞ
éF êlÜ×qDìÛ qC PÆpd.PvC ¦ÃÛ éF ¦ÃÛ qC ÚDwÛC PÆpd Ð×Dµ ,ízß×Cp¾kßh
.kCl·OvCéF kCl·OvC qC PÆpd ,êlÜ×qDìÛ êßv
íÛCk éGNp×ÚkCk oCp pNpF DF éÆ lìÜÆ í¾p·× lìÛCßNí× Co ÚDw@ÛC qC êkp@¾ D@ëA
PvC íèÎC í·®Â PÜvÝëC Cpëq ,rÊpç ?lzDF ælìvo íÛDwÛC ÍDØÆ éF ,x@¿@Û
.((lÜϾDº ÚßZ,lÛpOçCpØÊ éÇÏF MDÛCßìd lÜÛD× ÚDÛA)) :éÆ
qC Co D× éÆÙìçCßiF Þ ,ÙëpF æDÜJ Clh éF ízß×Cp¾kßh qC Þ Ù@ì@ëA kß@h é@F x@J
.lÛCkpÊ oClìF PÏ¿º ECßh
Cp× (!DëClh((ÝìÎÞniØÎC øw¿ÛÞ Ýì¾pwØÎC øÜvÞ ÝìϾD»ÎC ÷lÂo Ý× íÜèGÛÞ))
Þ ÚÓÞni× íÊkßܺqC Þ ÚCoDǾCpvC íÊkßÎA ECßh qC Þ PÏ¿º ÐçC ECß@h qC
⁽⁷¹⁾.ÝÆ oDì¡çÞ oClìF (íÂÔhC ê)Dçækoßh PwÇz
ízß×Cp¾ Clh
.PvC ízß×Cp¾ Clh ,PÏ¿º pËëk pRC
Þ éìVßN ÐFDÂp¡F íÛÔõ æDËOvk Þ íÛDwÛC éÏdp× ok Ýëk íÏÆ o߬ éF Þ Cl@h
æDÊ ÚA .PvC rVDµ ÞC ÝO¾DëqC íëDèÜN éF íÎDìh Þ íwd æDËOvk Þ ækßF MD@G@RC
Clh DF kßh êkßVÞ é®FCo Åok qC ,lÜÆ «ßÃvÍDìh Þ xd éGNp× ok ÚDwÛC éÆ
,PvC ÄÏ®× qDìÛ íF éF éOwFCÞ êkß@VÞ êCoCk é@Æ Ý@ëCqC .l@ÛD@×í@× r@VD@µ
...Þ kßzí×ækpKv ízß×Cp¾ éF êßÜ·× éOvCßh Þ íÛDwÛC Mp®¾ .lÛD×í×оD@º
ÚDwÛC Dë ,PÎDd ÝëC ok .lÜÆí×kDWëC ÚDwÛC ok Co íOÎDd ÝìÜZ éÆ PvC PÏ¿@º
Þ koCk íÎA p²Û ,kßh éF Dë Þ kßzí× oße×kßh Þ koCk íÎÔÃOvC p²Û ,kßh é@F
.lçkí× oCp DçqDìÛ ÚkoÞApF æDËëDV Þ íϤC oße×Co ´DØOVC Dë P·ìG¬
Þ éGÏÂÞé·Øv íϵ ÙOhÞ Ùϵ íϵ ÕC éϨöCÞ æCßç éèÎC niNC Ý× P@ëöCp@¾öC))
êC) ⁽⁷²⁾((ÚÞpÆnNÔ¾öCÕC l·F Ý× éëlèë Ýؾ ÷ÞD¡º æp¥@F í@Ï@µ Ð@·@V
Clh Þ ækCk oCp kßh êClh Co ¢w¿ÛêCßç éÆ Co íwÆ êpËÛí× DëA (!D× Íßvo
pF Þ ækDèÛ ÞC Ík Þ yßÊ pF pè× Þ éOhDv æCpØÊ (PWdÖDØNC DFÞ) éOwÛCk Co ÞC
íËÛDËìF,Äd DF íËÛDËìF Þ kßzí× éÛDËìF Äd DF) ælì¡Æ PØϱ ækpJêÞ Ù¡Z
DëA ?kpÆ lçCßh ¢OëClçClh qC l·F íwÆ éZ xJ (koCk ÍD@G@Ûk é@F Co kß@h qC
?lëßzíØÛ pÆnO×
í¿Û Co ykßh,kßh oße× pF PÆpd DF Þ PvC êlÜ×qDìÛ Þ pþ ykßVÞ ,ÚDwÛC
qC éÆ Äd íëCßÜz Þ Ðõ ,Mpì¥FCnÎ ,kßzí× kßh íçCpØÊ HVß× Þ lÜÆí×
ok «ßÃv PèV éF Þ lÜÛD×í× íÂDF kCl·OvC ldok lÛCíÛDwÛC cÞo êCß éÏØ@V
ÝëC Þ kßzí× éO¾pÊ DèÛA íÏ·¾ oßè± æCo ,ÍDìh Þ xdÞ í@ÛCß@ì@d é@G@Np@×
.koßhí× DèÛA Ík pF ,PÏ¿º pRC pF éÆ PvCêpè×
ÚßϾD»ÎCÙç ÈòÎÞCÞ ÙçoD¥FöCÞ Ùè·Øv Þ ÙèFßÏ íϵ ÕC ¸G¬ ÝënÎC ÈòÎÞC))
Þ êßìÛkMDìd ÚDÊlërÊpF .⁽⁷³⁾((ÚÞpvDiÎC Ùç ÷phÓC í¾ ÙèÛöC Öp@VÓ
Þ PvC ækq pè pè×ÚD¡ëDèØ¡Z Þ yßÊ Þ DèÎk pF Clh éÆ lÜO@w@ç ÚCp@¾D@Æ
ÙÎDµ ok ÚDÛA éÆ DÃd .lÜϾDº (MphAÞ Clh qC) éÆ lÜOwç íÛDwÆ ÚDØ@ç ÚD@Ü@ëC
.lÜzDFí× (íèÎC £Dh PØdo qCÖÞpe× Þ) ÚCoDÇÛDëq qC MphA
Þ í·ëp¡Né®FCo pËëk ,kßG·× Þ éÎC ÚCßܵ éF ¢w¿Û ÚlërÊpF DF ,ÚD@w@ÛC Ý@ëC
PëClç Co ÞC Clh qC xJíwÆ éZ ,°DeÎ ÝìØç éF ,koClÛ ÍDØÆ öClG@× D@F êkCoC
!?¢ÎDìh Þ xd Þ íÛCßìd éGNp× Dë!?yCælìvpÛ PìÏ·¾ éF êCß ?kpÆ lçCß@h
.lÛoCk P·ìG¬ oße× pF í¡hpZ ,lÜhpZí× ¢ëßhoße× pF éÆ íÛDÛA ,¸ÂCÞ ok
ÝìÜZ ,ÚAp Co ÚD¡ëpǾ l·F PëDèÛ Þ PvC í@·@ì@G@¬ kß@hí@ÛCß@ì@d kß@h
pçlÎC ÓCDÜÇÏèë D×Þ íìeÛÞ MßØÛ DìÛlÎC DÜNDìd ÓC íçD× CßÎDÂÞ)) :lëD×p¾í×ÚDìF
rV D×íÊlÛq)) :lÜO¿Ê Þ ⁽⁷⁴⁾((Úßܲë ÓC Ùç ÚC Ùϵ Ý× ÈÎCnF ÙèÎD@×Þ
Co D× P·ìG¬ Þ pçkrV Þ PvDìÛk ÝìØç ok D× MDìd pF Ép× ,PwìÛ DìÛk ÝìØç
Þ ÙçÞ Þ ÚDØÊ êÞo qC éÇÏF ÚDçpFÞ Ùϵ êÞo qC éÛ Co Ýiv ÝëC ((.lÛCpì×íØÛ
.lÜëßÊí× ÍDìh
lÜZpç ,íëCpÊP·ìG¬ Þ PvC íëCpÊ P·ìG¬ ,ÚkCk oCp éÎC Co x¿@Û êCß@ç
éÆ koCk ÍDGÛk éF Ùç Co pÇ¿Nqp¬ ÝëC ÝÇÎ ,PvClh qC Úl@z oÞk yCé@¨oD@µ
rìçpJ éF ÚAp .koClÛ kßVÞ íO×DìÂ Þ kD·×Þ PvDìÛk éF p¥eÜ× ,MDìdÞ Ép@×
ÓC ï©Â mC ÷pweÎC Ößë ÙçonÛöCÞ)) :lëD×p¾í× Þ éOhCkpJpǾ qp¬ ÝëC qC Ökp×
Þ Ùº qÞo qC Co Ökp× (!D× Íßvo êC) .⁽⁷⁵⁾((ÚßÜ×åëÓ ÙçÞ øÏ¿ºï¾ ÙçÞ p@×
Þ) PvCéOznÊ ÚDzoDÆ pËëk qÞo ÚA éÆ ÚDvpOF (P×DìÂ Þ Ép× qÞo)Mpwd
ÚDØëC ÚDÜëC Þ lÜϾDºqÞo ÚA qC Piv ,Ökp× Þ (lÛoCl@Û í@ëD@ço P@è@V í@çCo
.lÛoÞAíØÛ
,P¾pÊoCp oDÇÛC koß× ÞC éF P¡ÊqDF Þ kD·× Þ íèÎC öClG× íOÂÞ ,Ý@ëCp@FD@Ü@F
oCp oDÇÛC koß× PvCídÞ éÏìvÞ éF ælÜÜÆ PëClç Þ oÞA ÖDìJ éÆ Ùç íèÎC Íßvo
.kpìÊí×
Co ...Þ íëCpÊ´DØOVC Þ íëCpÊ kßh Dë lzDF íëCpÊ DìÛk æCßh ,PÏ¿º ,ÍDdpç éF
qC Úlz oÞk Þ íçCpØÊ ,ÚAÞ PvC íÇë yCæpØR Þ éWìOÛ ,lzDF éOzCk ÍDGÛk éF
éÆ PvC ¦ÂDÛ HÛDV éF ¦ÂDÛ PÆpd Dè¡ëCpÊÝëC ÖDØN ok Cpëq ,PvC Pì·@ÂCÞ
.PvCpO¡ìF Þ pNÝìëDJ í¥ÃÛ ok ÍrÜN éÇÏF ¦ÃÛ ok ÚlÛD× DF êÞDw×ÚA éWìO@Û
lÂD¾)) ælµDÂ ÄG¬Þ lÜÎDØÆ lÂD¾ ,´DØOVC Þ DìÛk ,P·ìG¬ ,kßh ,pËëk MoDGµ éF
.kßF lÜçCßiÛÍDØÆ ælÜ¡iF ((PwìÛ öíz í¯·× öíz
lÛCßNí× Pϵ PhDÜzßNpJ ok ,PvC ¢iF íOwç Þ Pϵ qC ykßVÞ éÆ ,ÍßÏ·×
DFÞ lÜÆ pçD± Co ¢ÛDèÜJ kßh PvCokD Pϵ ßNpJ ok rìÛÞ lvDÜ¡@F Co ykß@h
¢OÃìÃd éF yCêkßVÞ íÎDµ éGNp× íÏ·¾ oßè±Þ íϵD¾ Pϵ MD¿¤ H@w@Æ
lÜÆ yß×Cp¾ Co íϵD¾ Pϵ éF yCíËOwFCÞ ,ÍßÏ·× éÆ æDÊÚAÞ .kkpÊ æDÊA
kßhykßVÞ ÖDØN éÆ kpFí× ÚDØÊ ,kßz éÛDËìF yoDÊkoÞp@J Þ Ä@ÎD@hD@FÞ
yC íÃìÃd kßhqC CnÎ Þ lzDFí× P·ìG¬ Þ DìÛk ,kßh ÝëC öClG× Þ PvC í·ìG¬
.kqCkpJí× êßìÛk Þ êkD× ¸¾DÜ×Þ MD¿¤ HwÆ PèV ok yÔN éF ,ælz éÛDËìF
.⁽⁷⁶⁾((ÚßÃvD¿ÎCÙç ÈòÎÞöC Ùèw¿ÛöC ÙèìwÛöD¾ ÕC CßwÛ ÝënÎDÆ CßÛßÇN Ó Þ))
.kpF ÚDzkDë qC Co ÚDzkßhClh Þ lÛkpÆ yß×Cp¾ Co Clh éÆ lìzDGÛ íÛDÛA lÜÛD× Þ
.lÜÜëk ÞPëClç qC ÚDËO¾o ÚÞpìF Þ ÄvD¾ ÚDÛA
:lwëßÛí× ÚCrìØÎC pìw¿N ok íëDG¬DG¬ oCßÊorF é×Ôµ
yß×Cp¾ éÆCpëq ,PvC ÍD·O× êClh ízß×Cp¾ Þ ÚDìwÛ ,x¿Û ÚDìw@Û H@G@v))
éÆ lzDFí× ÞC íÎDµ MD¿¤ÞíÜwd öDØvC ÚkpÆ yß×Cp¾ ,ÍD·O× êClh Úkp@Æ
koCk ÍD·O× êClh éF íO¿¤ ¯Fo íNCmPVDd Þ PÎm Þ pÃ@¾ P@è@V qC ÚD@w@ÛC
MDìd ok éÆ lÜÆí× ÍDìh oße×kßh ÚDwÛC Þ koCkêkßVÞ ¯Fo éÆ ÚD@Ü@a@ÛA
.⁽⁷⁷⁾((PvC ÐÃOw× ,lÜìFí× ÍDØÆ kßh êCpF éaÛAÞ MolÂ Þ ÙϵÞ
p²Û ,ÚDwÛCDN kßzí× HGv ízß×Cp¾ Clh éÆ kßzí× ækD¿@O@vC ÚD@ì@F Ý@ëC qC
,kßh éF ÚkpÆ p²Û éÛßÊÝëC Þ lzDF éOzCk P·ìG¬ Þ DìÛk Dë kßh éF íÎÔÃOvC
Dë Åpz PÎDd ok ,lÛßzí× oDZk íËÛDËìFkßhéF éÆ íÛDÛA .PvC íËÛDËìFkßh qC
æDËëDV ,lÛÞoí× DìÛk qC PvC Ýëk qC UÞph Þ Äw¾ évp@ç é@Æ ÁD@¿@Û D@ë p@¿@Æ
.PvC ÙÜèVÚDÜëC
ݵ Ùç ÝënÎCÞDèFCßÛöDجCÞ DìÛlÎC ÷ßìeÎDF CߨoÞ DÛöDÃÎ ÚßVp@ëÓ Ý@ën@ÎC ÚC))
D× êDÃÎ éF éÆ ÚDÛA .⁽⁷⁸⁾((ÚßGwÇëCßÛDÆ DØF oDÜÎC ÙèëÞöD× ÈòÎÞC .ÚßϾDº DÜNDëC
Þ (lÜOwç Pwv êkDÃOµC êCoCk Dë lÛoClÛêkDÃOµC MphA éF) lÜOwìÛ oCÞlì@×C
éF ÝòØ®× Þ) lÛCéOwF Ík ÚClF Þ lÛkßÜ¡h Þ ækpÆ yßhÍk DìÛk íÊlÛq éF
HGv éF PvCÙÜèV ÚD¡çDËëDV ÚDÜëC ,lÜϾDº D× MDëA qC éÆ ÚDÛA Þ (lÜO@w@çÚA
.lÛkoÞA Pvk éF Þ ækpÆ ÙçCp¾ éaÛA
êDV éF CoDìÛk Þ êßìÛk íÊlÛq éF Úlz kßÜ¡h ,íËÛDËìFkßh qC qoDF P×Ô@µ
.PvC ÝOwV êßìÛkMDìd ok ¯Ã¾ Co ÚDÜìجC Þ ¢×CoA Þ ÚlërÊpF MphA
PÏ¿º qC MDWÛ æCo
P×Ôv Þ D¿zlì×C ,Pϵ í¿Û DF Þ P¾Dë Co ÚA Pϵ lëDF êkok pç qC íëDço êCpF
ÝOzCkpF ÚDì× qC DFÞ lÜÆ ClìJ CoÚA Pϵ lëDF PÏ¿º qC íëDço êCpF ÚDwÛC .PzCk
.lFDë MDWÛ ,ÚA Pϵ
é¤Ôhkoß× lÜZ ok ÙìÛCßNí× Co PÏ¿º Pϵ ,éOznÊ HÎD®@× é@F é@Vß@N D@F
:ÙìÜÆ
.PhDÜzÚClì× qC Ðõ Úkq oDÜÆ Þ íÎDìh Þ íwd ÅCokC ok «ßÃv
DÜ·× ÝìØçéF æoDzC ÙÇeÎCopº ok ÖÔwÎC éìϵ íϵ ÝìÜ×åØÎCpì×C ÖÔÆ l@ëD@z
:lzDF
(lìvpOFÞ)lìÜÆ ond PÏ¿º qC ,⁽⁷⁹⁾((xeÎC kDw¾ Ý× DèÛD¾ øÏ¿»ÎC CÞondC))
.PvC xd kDw¾ qC PÏ¿º éÆ íOvCo éF
éF ¸VCo lçCßiFÐõ ÈØÆ ÚÞlF Þ ÐÃOw× éÆ PwÜëC ok íwd ÅCokC kD@w@¾
oDZk íwd ÅCokC ,MoߤÝëC ok .lÜÆ ÙÇd íÛDwÛC MDìd Þ êßÜ·@× ÐñD@w@×
.kßzí× ½peÜ× Þ ælz æDGOzC
Þ .lÜÆí× ClìJí·ìG¬ kßh éF íÎÔÃOvC p²Û ÚDwÛC ,íwd ÅCokC ok «ßÃv D@F
.PvCíÃìÃd kßh qC PÏ¿º Úl×A lëlJ HVß× ,koß× ÝëC
P·ìG¬Þêoße×kßh ,P·ìG¬ éF rìÛ Þ í·ìG¬ kßh éF íÎÔ@Ã@O@vC p@²@Û D@F
æCo Cpëq ,PvC kD·×Þ öClG×qC PÏ¿º HGv ,koß× ÝëC éÆ .kßzí× pçD± ,êoße×
pìv lëDF Dë Clh PhDÜz êCpF ÚDwÛC.x¿Û Dë ,PvC P·ìG¬ Dë ,Cl@h é@F ÚD@w@ÛC
Þk ÝëC ,P·ìG¬ Þ kßh éF íÎÔÃOvC p²Û DFÞ íw¿ÛCpìv Dë lzDF éO@zCk í@ÂD@¾A
.æCo éÛ kßFlÜçCßh ½lç
,kßh DF ÍßÏ·×Ð×DÆ íëDÜzA Cpëq ,kßzí× íËÛDËìFkßh qC TµDF öClG× qC PÏ¿@º
Pϵ éF éOwFCÞ Tìd pç qCÍßÏ·× Cpëq ,PvC pënJÚDÇ×C Pϵ PhDÜz ß@Np@J ok
ÞpÊ ok Co kßh PhDÜz ,í·ìG¬ kßhéF íÎÔÃOvC p²Û DF ÚD@w@ÛC x@J .P@vC
ÚCßNíØÛ êkD× P·ìG¬ PhDÜz DF éÆ ÝëC DF ,PwÛCklçCßh ,P·ìG¬ PhD@Ü@z
(ÕöC)íÃìÃd öClG× qC PÏ¿º Þ kCk jvDJ ÚA êDçqDìÛ éF Þ PhDÜz CoíÛDwÛC cÞo
ok ÍÞC ÖDÊ ,Áß¾Ðϵ éF éVßN DF .kßzí× íÛDwÛC cÞo DF Úlz éÛDËìF H@Vß@×
PhDÜz lëDF .PvC PhDÜz ´ßÛÞ MDÆCokC ok p²Û lëlWN ,PÏ¿º qC íëDço PèV
,lÜÆ pìì»N ÚDwÛC Þ íOwç éF PGwÛ ypËÛ Þ lëAÚÞpìF ÍDìh Þ xd oD¥eÛC qC
.kßz ÐëlGN êkßèz ,PëDè@Û ok Þ í@Ï@Ã@µ l@ëk é@F í@ÎD@ì@hÞ í@w@d l@ëk
éF CoD× Þ lÜÜÆí× À¡Æ D× êCpF Co DçælëlJ qC êpçCß± ,íÎDìh Þ íwdMDÆCokC
éìVßN êCpF íOhDÜzÝìÜZ Þ lÜÛDvoí× DçælëlJ qC íñrV Þ íe®v PhD@Ü@z
kßh DF íÆCokC é®FCo lëDF ÚDwÛCÍDdpç éF ⁽⁸⁰⁾.PwìÛ í¾DÆ ÚDwÛC Þ íOw@ç
íÛÔõ é®FCo kßh DF ,éOzCnÊ pNCp¾ DJ íÎDìhÞ íwd ÅCokC qC .lçk pìì»@N Co
êkßVÞ æpçßV Þ HÎ ÖÔwÎC éìϵ íϵ ÝìÜ×åØÎCpì×C lÜÏFÚDìF ok .lzDF éOzCk
.PvÞC Ðõ ,ÚDwÛC uDvC ,((éGÎ ÚDwÛ ÓC ФöC)):PvC Ðõ,ÚDwÛC
ÅCokC .kßzé²Ãë lëk éF ÐëlGN PÏ¿º ælëk DN lzDF íÛÔõ lëDF é@®@FCo ,x@J
okD DèÜëC Þ ælì¡Æ ÍkÞ Ù¡Z Þ yßÊ êÞo pF Co PÏ¿º ækpJ íÎDìh Þ íw@d
Þ Ík DN kpÆ æoDJ Co PÏ¿º ækpJ íÏõPhDÜz DF lëDF .lÜOwìÛ Äd PhD@Ü@z é@F
.lÜÜÆ é¿ì±Þ ÖDWÛC ,Ðõ êpGço éÏìvÞéF Þ ælz oClìF yßÊ Þ Ù¡Z
EßÏÃÎCÞEßÏÃÎC øØñöC oDǾÓCÞ oDǾÓC øØñöC Íß÷ÎöC)):kß×p¾ ÖÔwÎC éìϵ íÏ@µ
oDǾC Þ ,oDǾCÚDëDØÜçCo DèÏõ ,⁽⁸¹⁾((öD©µÓC øØñöC uCßeÎCÞ uCßeÎC ø@ØñöC
coCßV Þ D©µC pGçCo uCßdÞ ,uCßd ælÜÜÆ êpGço DèGÏÂ Þ ,DèGÏÂ ÚDëDØ@Ü@çCo
.lÜOwç
êpGço ,ÐõéÏìvÞ éF éÆ lÜdoCßV Þ D©µC fìe¤ êpGço éF okD íOÂÞ uCßd
HVß× ,PvC oߥO×íÏõ ÅCokC oßè± ßNpJ ok é@Æ é@²@Ã@ë P@ÎD@d .l@Ûß@z
MD×pe× ÅpN ,MDGeOw× ,MDGVCÞ)ÝëkÞ ´pz pçCß± éF ÚDwÛC éÆ kkpÊí@×
éìVßN Ýëk ,Ðõ éÏdp× ok Cpëq ,lzDF éOzCk lìÃN(MDçÞpÇ× éÇÏF MD@è@G@zÞ
.koÞAí× êÞo ÚA éF ÚDwÛCÞkßzí×
.kkpÊ oClìF kßh PÏ¿º qC ÐÂDµ .⁽⁸²⁾((éOÏ¿º Ý× ³ÃìN Ðõ Ý×))
éF PGwÛ PÏ¿º,P·ìG¬ Þ í·ìG¬ kßh éF íÎÔÃOvC p²Û ,é²Ãë PÎDd kßVÞ DF
éF Ðص ßNpJ ok XëolNéF Þ éO¾o À·¨ éF Þo íËÛDËìFkß@h qCÞ kD@·@×Þ öCl@G@×
.kkpÊí× ße× Ðõ Þ Ýëk MCoßOvk
DF ,êoClìFéÏìvÞ éF ,⁽⁸³⁾((ø²ÃìÎDF øÏ¿»ÎC CÞkD¨)):kß×p¾ ÖÔwÎC éìϵ íϵ
.lÛrìOwF PÏ¿º
pþ ,íÛDwÛCkßh ,öClG× PhDÜz éF okD éÆ PvC íÛÔõ Åok ÚDØ@ç é@²@Ã@ë
,é²Ãë éÏdp× ok .PvClhéF ÚDwÛC í·ëp¡NÞ íÜëßÇN í@Ë@O@w@FCÞ Þ êkß@VÞ
,PvC ÍDØÆ éF ¦ÃÛ qC PÆpd ÝëC .kßzí×´Þpz Clh êßv éF ÚDwÛC P@Æp@d
íOwç ÖD²Û DF éÆ PvC íOÆpd ,íϵC kß@VÞ êß@vé@F í@ÛCk kß@VÞ P@Æp@d
.koCk PÃFD®×
(íÛDwÛC cÞo)kßVÞ íÎDµ éGNp× P×lh éF kßVÞ éÎqDÛ éGNp× ,rìÛ ÚDwÛC x¿Û ok
,PÆpd ÝëC ok .PvC íèÎCêDèOÜv qCÞ Ð¤C ÄFD®× íOì·FDN ÝìÜZÞ lëA í@×ok
éF Co ¢ìϤC kßh Þ lÜÆí× HwÆ CoÄÎDh MD¿¤ ÁßÏi× ÚCß@Ü@µ é@F ÚD@w@ÛC
.lÛDvoí× íÏ·¾ oßè±
éGNp× lvD¿×ÞfÎD¥× éF ,kßzí× HÎDº PÏ¿º pF éÆ é²Ãë éÏ@dp@× ok ÚD@w@ÛC
,ækCk ÖDWÛC ,PvC íÛDwÛC PeÏ¥×êCoCk éÆ Co éaÛA íÜ·ë .lÜÆí× éVßN íÛDwÛC
êCoCk éÆ éaÛA Þ .lzDF íÛCßìd éGNp× Þ l·F op¨éF lÜZpç ,koÞAí× êÞo ÚClF
MCnÎ lÜZ pç ,lÛCkpÊí× êÞo ÚA qC Þ lÜÆí× ÅpN PvCíÛD@w@ÛC æl@w@¿@×
.lzDF éOzCk pF ok CoíÛCßìd
é²Ãë PÎDd ,ÍD·O×êClh qC ÀÏOi× êDçDµk ok ÖÔwÎC éìϵ ÝëlFD·ÎC Ýëq ÖD×C
Ùçl¿ç êDµk ok .lÜÆ ClìJMDWÛ PÏ¿º qC ÚA éÏìvÞ éF DN l@Ü@Æí@× H@Ï@¬ Co
íOÏ¿º qC DV ÚA ok Þ kpFí× æDÜJ Clh éF ÚD®ìzêDçévßvÞ qC éëkDWv é¿ìe¤
:lÜÆí× é²Ãë HϬ kßz ÞCpF ÚßÆo HVß× éÆ
ÚA ,D×p¾oClìF PÏ¿º ECßh qC Co D× ,((éìÎC ÚßÆpÎDF øÏ¿»ÎC øÜv ݵ Dܲ@Ã@ëöCÞ))
.kßzí× ÚD®ìz éF Ðì×Þ ÚßÆo HGv éÆ íOÏ¿º
í¾ ÈOµD®F íÜÏØ·O@vCÞ ø@Ï@¿@»@ÎC MD@ÂÞöC í@¾ Åp@Æn@Î í@Ü@è@G@Û Þ ...))
ÐVCDN Þ ÚCkpÊ oDìzßç kßh kDë éF Cp× ,PÏ¿º ÖDËÜç ... , ⁽⁸⁴⁾((...øÏèØÎCÖDëöC
. ...oCkCÞ ¢ëßh PµD¬ éF PvC ælìvpÛCp¾
,((ÈOµD¬Íß÷ÎC Íßçm lܵ íGÏ EpzöCÞ ...Ålܵ DØF DÃRCÞ íGÏ Ð@·@VCÞ))
ßN qC éÆ Íßõ íÛD¡ëpJÖDËÜç Þ ...ÚCkpÊ ÝòØ®× PvßN krÛ éaÛA é@F Cp@× Ík
.rì×DìF kßh PµD¬ kDë DF Cp× Ík lÜϾDº
lÛCßNí× HÏ®×ÝëC Þ PvC ælz ((Íß÷ÎC Íßçm)) éF pìG·N ,PÏ¿º qC Dµk ÝëC ok
ÚA Þ kßzí× ClìJ Íßõ íÛD¡ëpJÞ kßÆo pRC ok PÏ¿º éÆ lzDF éOÇÛ ÝëC éF æoDzC
Þ æl×A ÚÞpìF PÏ¿º qC ÚDwÛC ,kßz ClìJ íÏõíçDÊA Dë íÛÔõ Åok éÆ æD@Ê
pOØÆ ÚDwÛC ,kßz pOÏ×DÆ Þ lFDë pO¡ìF lzo Ðõ éZpç .lzlçCßh oClìF ¢w¿Û
6ÖÔvCí×CpÊ Íßvo ÅoDG× ÚDFq qC Ðõ ÍDØÆ Þ kpìÊí× oCp DèOÏ¿ºUD@×A
:PvC rìZ év
. ÍD·O× êClh éF PGwÛ ßÇìÛ PhDÜz
. Clh êCpF ßÇìÛ PµD¬
.⁽⁸⁵⁾Clh p×C pF ßÇìÛ pG¤
,íÆCokC é®FCoÚDwÛC éÆ PwÜëC ,lzDFí× Ùè× kßh DF ÚDwÛC é®@FCo ok é@a@ÛA
ízß×Cp¾kD·× ,ízß×Cp¾Clh,ízß×Cp¾kßh oDZk DN lzDF éOzCk kßh DF íÛÔõ
ÖDWÛC DFÞ kpìËF ÈØÆ Ýëk qC íÛÔõ ÅokßNpJ ok Þ kß¡Û íËÛD@Ë@ì@Fkß@h qCÞ
ÀÏOi× HNCp× ok rëCpº ,DèÏì× ,DèNp®¾ DF fìe¤ êCé®@FCoí@Ü@ëk À@ì@ÎD@Ç@N
ÚÞpìF ´DØOVCÞ DìÛk ,P·ìG¬ ,kßh éF íËOwFCÞ qC ,ÍDd pç éF .lzDF éOzCkx¿Û
DF ÌÜçDØç íOÆpd DN,lÜÆ ClìJ ÍD·O× êClh éF í·ëp¡N í@Ë@O@w@FCÞ Þ æl@×A
éF éVßN éÆ ÖDÊ Ýì×Þk qC xJ Þ .lzDFéOzCk ¢ëßh êkßVÞ íÜëßÇN PÆp@d
DFÞ kß¡F ívDÜzkD·× ,ívDÜzæCo ,ívDÜzClh êDè×DÊkoCÞ @ PvC íÛDwÛC kßh
,MphAéF ÙÇe× kDÃOµC Þ :oDè¬C éØñC Þ 6Íßvo qC PµD¬C ßNpJ ok ,ClhMkDG@µ
.lÜÆ ClìJ íÛDwÛC MD¿¤ Þ lvpF êkßVÞ ÍDØÆ éF