فهرست کتاب


گلشن ابرار جلد 7

پژوهشکده علمی و کاربردی باقر العلوم (علیه السلام)

دعوت به اتحاد:

بینش سیاسی مرحوم اصطهباناتی او را بر آن داشت تا در هر مرحله از مبارزات، موثرترین اقدام را عملی سازد، لذا در اوج مبارزات سیاسی مردم ایران، هنگامی که استعمار انگلیس و عمال داخی اش قصد داشتند با ایجاد اختلاف در حرکت انقلابی مردم، انقلاب مشروطه را نتیجه کینه های داخلی و شخصی قلمداد کنند، آیت الله اصطهباناتی، نامه ای به سامرا برای میرزای شیرازی نوشت که باید آن را نامه ی اتحاد اسلام نامید. وی در آن نامه علمای اسلام را به وحدت برا اجرای دو فریضه امر به معروف و نهی از منکر و اجرای حدود اسلامی فراخواند. در فرازی از این نامه آمده است:
... ما علمای روحانی اسلام، باید آنچه را که خوانده ایم به مرحله اجراء در آوردیم تا از زحمات خود نتیجه بگیریم، مانند پیشوایان بزرگ خود شمشیر به کمر بسته و در راه خدا و اجرای او امر او مجاهده نماییم.
آیت الله شیرازی، ضمن موافقت با نامه مرحوم اصطهباناتی در جواب نامه نوشت:
من مدت زمانی است در این فکر می باشم که اگر بخواهیم وظیفه شرعی خود را حقا، ادعا نماییم باید از الفاظ گذشته، پا به دایره عمل بگذاریم و از شما خواهش می کنم در اول دقیقه ممکن این بارقه اسلامی را برپا نموده، رضای خدا و فرستادگان او را فراهم سازید(509).

تشکیل انجمن اسلامی:

آیت الله اصطهباناتی، جهت نظم و انسجام بخشیدن به مبارزات مردم در اسفند 1285 ه ش. اقدام به تشکیل انجمن اسلامی کرد. این انجمن با انگیزه تقویت و مشروطیت و با شعار پاینده باد آزادی به رهبری شیخ تاسیس شد. جلسات انجمن با حضور علما و بزرگانی چون آیت الله محلاتی بزرگوار می شد. در فصل دوم اساسنامه، هدف از تشکیل انجمن چنین بیان شده بود: اجرای مشروطه، حفظ بیضه اسلام، رفاه مسلمانان، اجرای قوانین دولت علیه که به تصویب دارالشواری کبری ایران و شاه رسیده باشد، رواج مدارس، کمک به بنیه اقتصاد مردم و... در فصل سوم آیت الله اصطهباناتی و یکی دیگر از روحانیون شیراز به عنوان روسای دایمی انجمن انتخاب شده بودند. رضا حکمت (سردار حکمت) از فعالان سیاسی آن دوران درباره نقش و جایگاه انجمن می نویسد:
این انجمن کم کم به صورت یک مرکز تجمع مشروطه طلبی و آزادی خواهی در آمد و به خدماتی در جهت تقویت مشروطیت و تنویر افکار مردم و روشن کردن به مسایل و جریانات روز و تقویت بنیان به مسایل و جریانات روز و تقویت بنیان مشروطیت پرداخت(510).
همچنین انجمن نقش فعالی در هماهنگی مبارزات و انتشار وقایع داشت، طوری مشروطیت، نشان می دهد کمتر جریانی هست که این انجمن در آن اعلام موضع نکرده باشد. وزارت امور خارجه انگلیس در گزارش محرمانه خود می نویسد:
طلاب و تجار و بسیار طبقات مردم به عده پانصد نفر متحد شده، انجمنی موسوم به انجمن اسلام منعقد ساخته و قسم یادکرده اند که در حفظ مجلس شورا و اساس مشروطیت از فداکاری جان دریغ ننمایند(511).

سخنرانیهای پرشور:

موثرترین فعالیت های سیاسی مرحوم محمد باقر اصطهباناتی، سخنرانیهای پرشور و مهیجی است که بنیان حکومت ظلم و ستم را به شدت لرزاند و در آگاهی عموم بسیار موثر بود.
مردم مسلمان روحانی شجاع و بی باک را ملاحظه می کردند که دلسوزانه از علل عقب ماندگی ممالک اسلامی و ظلم و جنایت حکام سخن می گوید و تسلط بیگانگان، عدم اجرای احکام اسلامی و نداشتن قانون و شورا را علل اصلی ذلت آنان می داند و از اینکه ملتش گرفتار چنگال روس و انگلیس شده اند، از جمله سخنرانی دهه آخر ماه صفر 1286 ه.ش .، شجاعانه از مبانی مشروطه مشروعه و، آزادی خواهی مردم دفاع کرد و مخالفت با مشروطه را مایه بدبختی مسلمانان دانست در فرازی از این سخنرانی آمده است:
از امروز تا یوم القیامه هرگونه بدبختی و نکبت و هتک حرمت و معصیت به مسلمین برسد و مرتکب شوند، هر آینه به گردن کسی وارد است که یدا، لساناً، قلماً، قدماً، شرفاً و نفساً با اساس مشروعه دار الشوری و مشروطه همراه نباشد...(512)