فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

اشاره

ادعیه اهل بیت علیهم السلام یا قرآن صاعد به گونه ای همسو با قرآن کریم، فرهنگ عدالت خواهی و عدالت گستری را در جامعه اسلامی دنبال می کند.
ادعیه ویژه حضرت مهدی (علیه السلام) بسیار متنوع، ولی هدفمند و با روشی ویژه، سمبل های عدالت خواهی و عدالت گستری را در یک وارث حقیقی و زنده و حاضر در صحنه جوامع بشری مورد توجه ویژه قرار داده و با برقراری ارتباط معنوی دعا کننده با او، مجموعه آرمان های الهی عدالت مدار را با ظلم ستیزی از درون انسان تحولی زیربنایی به وجود می آورد، تا انسان های منتظر قیام پرچمدار حق طلب و عدل گستر را در حالت آماده باش کامل و بصیرت همه جانبه در آورد، و احیای کتاب و سنت در دولت حضرت مهدی (علیه السلام) در این ادعیه، سمبل حق گرایی و حق گستری و عدالت خواهی معرفی شده است.

فرهنگ عدالت مداری و ستم ستیزی در ادعیه اهل بیت علیهم السلام و همسویی قرآن صاعد با قرآن نازل

1. ادعیه اهل بیت علیهم السلام را قرآن صاعد می گویند. این نامگذاری بدون علت نمی تواند باشد. تشابه مفاهیم مطرح شده در ادعیه اهل بیت علیهم السلام با مفاهیم مطرح شده در قرآن کریم، بلکه مطرح شدن مفاهیم قرآنی به صورت دعا و بازخوانی این مفاهیم در قالب ادعیه، مایه تعمیق و نهادینه شدن این مفاهیم می گردد و در دعا کردن و دعا خواندن، این مفاهیم را از عمق وجود خودمان بر زبان می آوریم و آنها را به سمت و سوی معبود خود، با اظهار راز و نیاز بالا می بریم.
2. یکی از مفاهیم بسیار مهم و ارزشمند قرآن کریم که در ادعیه اهل بیت علیهم السلام و زیارات ویژه امام مهدی (علیه السلام) مطرح شده است، مفهوم ارزشی عدل گرایی و ستم ستیزی می باشد.
3. مراتب متفاوت این مفهوم را به خوبی در ادعیه و زیارت امام مهدی (علیه السلام) می توانیم ببینیم. منظور از مراتب، مراحل تحول و تکامل انسان نسبت به شناخت آن تا بالاترین مرتبه تحقق عدالت در جامعه بشری و تجلی آن مفهوم در تمام ابعاد جامعه می باشد.
4. مراتب مذکور را می توانیم به شکل ذیل یادآوری کنیم:
عدالت شناسی، عدالت دوستی، عدالت گرایی، عدالت خواهی (عدالت طلبی)، عدالت مداری، عدالت پروری، عدالت گستری و در برابر آن ستم شناسی، ستم ستیزی، ستم گریزی که در عبارت های مختلف ادعیه اهل بیت علیهم السلام به ویژه در زیارات امام مهدی (علیه السلام) به چشم می خورد و فرهنگ عدالت مداری و ستم ستیزی را در جان و روان پیروان اهل بیت علیهم السلام شکوفا می سازد.

دعاهای ویژه حضرت مهدی (علیه السلام)

1. دعاهای ویژه حضرت مهدی (علیه السلام) عبارتند از:
الف - دعا درباره مساله مهدویت و شخص امام مهدی (علیه السلام).
ب - دعاهای رسیده از امام مهدی (علیه السلام) برای پیروان خود، که برخی برای حل مشکلات شخصی (فردی) یا اجتماعی و برخی برای حل مشکلات جامعه اسلامی بیان شده است که:
أ - گاهی به نوع ستم ها و مشکلات توجه می دهد.
ب - گاهی دیگر به فرد موعود برای حل این مشکلات که خود امام زمان (علیه السلام) می باشد توجه می دهد، و حفظ و بقای او را برای تحقق آرمان های عالی اسلامی از خداوند عادل و رحمان می طلبد و گاهی به هر دو مورد توجه می دهد.
2. در این ادعیه نمودی و نمایشی زیبا از فرهنگ عدالت مداری و ستم ستیزی می بینیم.
3. این ادعیه از لحاظ اختصار و تفصیل بسیار متنوع است: گاهی بسیار کوتاه یا متوسط و گاهی مفصل و طولانی. با توجه به نوع مطالب مطرح شده در هر یک از دعاهای کوتاه، متوسط و طولانی، اولویت های اعمال شده در این دعاها بدست می آید.
4. چنانچه به نام ها و محتوای این ادعیه توجه شود، دعاهای توجه دهنده به شخص امام مهدی (علیه السلام) و جایگاه و موقعیت الهی او و نقش و اهداف مورد نظر اسلام برای وجود او، حداقل به پنج عنوان می توان دست یافت:
الف - دعاهای فرج و استغاثه.
ب - دعاهای توسل.
ج - صلوات (و درود فرستادن.)
د - دعاهای ندبه.
ه دعاهای عهد.
5. در صورتی که مفاهیم مطرح شده در این دعاها را جمع بندی نماییم به دورنمایی روشن و گویا از خطوط کلی حکومت عدل مدار امام مهدی (علیه السلام) رهنمون می شویم و با بازخوانی این دعاها، با توجه به فراوانی هر یک از مفاهیم و ارزش ها و خطوط و اصول کلی یا برنامه های تفصیلی، می توانیم به اهمیت و جایگاه هر مفهوم با ارزش آن اصول مذکور پی ببریم.
6. همسویی سایر ادعیه اهل بیت علیهم السلام نیز با ادعیه ویژه امام مهدی (علیه السلام) در زمینه عدالت مداری و عدالت گستری قابل توجه بوده و تمام آنها در فرهنگ سازی نقش ویژه دارند؛ زیرا فرهنگ اسلامی اهل بیت علیهم السلام بر اساس و پایه ای ارزشی استوار بوده و عدالت گستری و ظلم ستیزی خمیر مایه مواضع اهل بیت علیهم السلام در کردار و رفتار و گفتار آنان بوده، به گونه ای که در پرتو عبودیت حق تعالی، عبودیت و عدالت مداری، دوشادوش هم مطرح می گردند. و بر پایه عدل مطلق الهی تمام برنامه ها و الگوها ترسیم و ارزیابی می شوند. و ضمن بیان تکیه گاه های عدالت پروری و عدالت گستری، به ریشه یابی ستمگری در انسان پرداخته و به نمونه ها و الگوهای عدالت خواه، عدالت مدار و ظلم ستیز توجه داده می شود.
بدین ترتیب می بینیم که با یک روش علمی و با شیوه ای عملی و بسیار متین به ستم ستیزی، عدالت مداری و عدل پروری پرداخته شده است.