فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

متن اول : تفسیر نعمانی (بحار، ج 93، ص 10 و 11)

- و نسخ قوله تعالی: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون قوله عزوجل: ولایزالون مختلفین...
- و نسخ قوله تعالی: و اذا حضر القسمة: و اذا حضر القسمة اولوا القربی و الیتامی و المساکین فارزقوهم منه و اکسوهم و قولوا لهم قولا معروفا قوله سبحانه: یوصیکم الله فی اولادکم للذکر مثل حظ الانثیین الی آخر الایة.
- و من المنسوخ(718) قوله تعالی: (یا ایها الذین آمنوا اتقوالله حق تقاته ولا تموتن الا و انتم مسلمون) نسخها قوله تعالی: (فاتقوا الله ما استطعتم)
- و نسخ قوله تعالی: (و من ثمرات النخیل و الاعناب تتخذون منه سکرا و رزقا حسنا) آیة التحریم و هو قوله جل ثناؤه: (قل انما حرم ربی الفواحش ما ظهر منها و ما بطن و الاثم و البغی بغیر الحق) والاثم ههنا هوالخمر.

رساله سعدبن عبدالله (ورقه 9/2، 10/1)

- و منه ما رواه محمد بن مسلم و غیره عن ابی جعفر (و ابی عبدالله)(719) علیهما السلام فی قول الله عزوجل: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون فنسختها و لا یزالون مختلفین...
- و روی عن ابی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله جل و عز: و اذا حضر القسمة اولوا القربی و الیتامی و المساکین فارزقوهم منه قال نسختها آیة الفرائض قوله یوصیکم الله فی اولادکم للذکر مثل حظ الانثیین الایة.
- و روی عنه فی قول الله (اتقوا الله حق تقاته) قال نسختها (فاتقوا الله ما استطعتم)
(این قطعه در رساله سعد پس از قطعه بعدی آمده است)
- و روی عن ابی عبدالله (علیه السلام) فی قول الله (و من ثمرات النخیل و الاعناب تتخذون منه سکرا و رزقا حسنا)
ثم نزلت آیة التحریم فنسخت هذه الایة، و قد روی بعضهم ان آیة التحریم هی قوله (قل انما حرم ربی الفواحش ما ظهر منها و ما بطن و الاثم) فالاثم هی الخمر لقوله (یسئلونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر) فهی الاثم قول بعضهم عن ابی عبدالله (علیه السلام) انه قال ان الله جل و عز حرم الخمر بقوله (انما الخمر و المیسر و الانصاب والازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه) فامر باجتناب الرجس، و احتج بقول الله فی تحریم الرجس کله بان الله لم یحرم علی العباد ما حرم الا لعلة فیه، و ذلک قوله (قل لا أجد فیما اوحی محرما علی طاعم یطعمه الا ان یکون میتة او دما مسفوحا او لحم خنزیر فانه رجس) فکل رجس محرم.
تذکر این نکته درباره این دو متن مفید است که در عبارت تفسیر نعمانی در اکثر آیات، نوعی ابهام وجود دارد که ناسخ کدام است و منسوخ کدام؛ ولی عبارت رساله سعد روشن است، و از مقایسه آن با عبارت تفسیر نعمانی روشن می شود که در این آیات، مفعول نَسَخَ بر فاعل مقدم شده است و آیه نخست منسوخ است و آیه دوم ناسخ.

متن دوم : تفسیر نعمانی (بحار، ج 93، ص 15)

و لما اردت قتل الخوارج بعد ان ارسلت الیهم ابن عباس لاقامة الحجة علیهم قلت یا معشر الخوارج انشدکم الله الستم تعلمون ان فی القرآن ناسخا و منسوخا...
ثم قلت: اللهم انک تعلم انی حکمت فیهم بما اعلمه
ثم قال صلوات الله علیه: و اوصانی رسول الله صلی الله علیه و آله فقال: یا علی ان وجدت فئة تقاتل بهم فاطلب حقک والا فالزم بیتک فانی قد اخذت لک العهد یوم غدیر خم بانک خلیفتی و وصیی و اولی الناس بالناس بعدی فمثلک کمثل بیت الله الحرام یأتونک الناس ولاتأتیهم.