فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

اشاره:

این نوشتار آثار و ره آوردهای اعتقاد به عدالت را از ابعاد فردی و اجتماعی بررسی می کند و در هر کدام از این ابعاد نیز هم بعد معنوی و هم ظاهری مورد توجه قرار گرفته است. برخی از ره آوردهای مورد بحث در این مقوله عبارتند از: 1. امید 2. شناخت امام 3. تبری از حکومت های جور 4. ایجاد انقلاب ها و نهضت ها 5. ایجاد عدالت نسبی در جامعه 6. تابیدن الطاف الهی بر جامعه و...
باور به عدالت گستری منجی مصلحی که عدل و قسط را در عرصه های اقتصادی،(302) قضایی(303) و... در سراسر کره خاکی می گستراند از همان آغاز اسلام در اعماق وجودی مسلمانان نفوذ نموده است و روایاتی که از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام در این زمینه رسیده است در حد تواتر هستند.
در معنای عدل آمده است: عدل آن است که هر چیزی را در جای خود قرار می دهد(304)
شهید مطهری در معنای آن می گوید:
عدالت عبارت است از این که آن: استحقاق و حقی که هر بشری به موجب خلقت خودش و به موجب کار و فعالیتش به دست آورده است به او داده شود و نقطه مقابل آن ظلم است که آنچه را که فرد استحقاق دارد به او ندهند و از او بگیرند.(305)
بدیهی است که باور به چنین عدالتی فطری است.
شهید مطهری می گوید:
اعتقاد به عدالت فطری است؛ چنانچه کسی به مرحله کمال برسد و خوب تربیت شود، واقعا عدالت خواه می شود و عدالت جمع را بر منفعت خویش ترجیح می دهد.(306)
گفتنی است اعتقاد به فرا رسیدن زمانی که عدالت در سراسر هستی گسترش می یابد نیز یک امر فطری است که مهم ترین دلیل بر آن، عمومیت و همگانی بودن آن است.
مسیحیان،(307) یهودیان،(308) زرتشتیان،(309) هندوان(310) و مسلمانان(311) و دیگر ادیان بر این باورند که این کره خاکی زمانی پر از عدل و داد خواهد شد.
بی تردید چنین باوری دست آوردهای ارزشمند و ثمرات متعددی به ارمغان خواهد آورد که از جمله آنها ره آوردهای فردی و جامعه شناختی است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

ره آورد فردی

1. شناخت امام

امام صادق (علیه السلام) می فرماید:
ای یحیی کسی که شب را به گونه ای بگذراند که در آن، امام زمانش را نشناسد، بر مرگ جاهلیت مرده است.(312)
با توجه به نقشی که امامت در حفظ نظام و کمال بشر و سیر او به سوی خدا و اجرای احکام خدا دارد و با توجه به این که اطاعت امر امام شرعا و عقلا واجب است، در وجوب معرفت امام نیز بر حسب حکم عقل و شرع، جای هیچ گونه تردید و شبهه ای نیست؛ زیرا هم مقدمه و اطاعت است که واجب است و بدون وجوب هم اطاعت و نصب امام بیهوده است و هم بر حسب آنچه در بعض روایات استفاده می شود، بالخصوص نیز واجب است.(313)
گفتنی است شناخت امام زمان با دو امر حاصل می شود:
1. شناخت امام به نام و نسب
2. شناخت صفات و ویژگی های او(314)
بنابراین حق شناخت امام آن است که تمامی ابعاد زندگی و صفات و ویژگیهای آن شخصیت رهایی بخش از جمله سیره عملی اجرای عدالت آن حضرت مورد کنکاش قرار گیرد و این شناخت از اهم واجبات است.(315) با باور به عدالت گستری و سیره حکومتی و عمل امام زمان (عج) در عصر ظهور، شخصیت حقیقی این شجره طوبی، آن طور که شایسته است، شناخته می شود؛ چرا که دادورزی حضرت حجت (علیه السلام) بخشی از زندگی ایشان بوده و همانگونه که شناخت حسب و نسب، زمان ولادت و ویژگیهای فردی آن حضرت ضروری به نظر می رسد، شناخت ابعاد اجتماعی و سیره عملی آن بزرگوار در اداره حکومت و اجرای احکام و حدود الهی و برقراری عدل و داد ضروری تر است.