فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

مقدمه:

توسعه سیاسی به عنوان یک اصل پذیرفته شده در حکومت دمکراتیک محسوب می شود. موضوع این پژوهش، بررسی میزان و کیفیت پایبندی به این اصل در حکومت جهانی حضرت مهدی (علیه السلام) است.
آنچه این تحقیق را برای ما ضروری می سازد آن است که به مقوله مهدویت از نگاه های مختلف از جمله علم سیاست نگریسته شده است و از این رو، این سوال در ذهن متفکران مسلمان ایجاد می شود که: آیا در حکومت عدالت محور حضرت ولی عصر (علیه السلام)، توسعه سیاسی وجود خواهد داشت؟
با این توضیح، هدف از این تحقیق نیز روشن می شود. هدف ما در این نوشتار پاسخ به سوال مزبور و تبیین ارتباط بین عدالت مهدوی و توسعه سیاسی خواهد بود.
تا کنون کتابهایی درباره توسعه سیاسی نوشته شده و کتب دیگری در نقد توسعه سیاسی از نوع غربی نوشته شده و از سوی دیگر کتب دیگری درباره عدالت مهدوی نگاشته شده است؛ لیکن هیچ یک به تبیین ارتباط بین توسعه سیاسی و عدالت مهدوی نپرداخته اند.
سوال های اساسی این تحقیق به قرار ذیل است: راهکارهای توسعه سیاسی در غرب و نقد آن؟ جایگاه توسعه سیاسی در اسلام؟ کیفیت ارتباط توسعه سیاسی با عدالت در اسلام؟ ویژگی های توسعه سیاسی در حکومت حضرت ولی عصر چیست و چگونه منجر به عدالت می شود؟ موانع توسعه سیاسی در حکومت آن حضرت کدام است؟

1. مفهوم شناسی

1/1. معنا و مفهوم توسعه سیاسی political) (

detelopment
دائرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی در تعریف این واژه می گوید: دستیابی به موقعیتی است که در آن یک نظام سیاسی به جستجوی آگاهانه و موفقیت آمیز برای افزون شدن کیفی ظرفیت سیاسی خود از طریق ایجاد نهادهای موثر و موفق نایل آید.(222)
فرهنگ سیاسی آرش در این باره می گوید:
افزایش ظرفیت و کارایی یک نظام سیاسی در حل و فصل تضادهای منافع فردی و جمعی، ترکیب مردمی بودن، آزادگی و تغییرات اساسی در یک جامعه می باشد. توسعه سیاسی با رشد دمکراسی همراه است.(223)
آقای دکتر مصطفی ازکیا چند معنا را برای توسعه سیاسی ذکر کرده است:
الف - ایجاد شرایط سیاسی و حکومتی لازم برای تحقق کارایی اقتصادی بیشتر.
ب - افزایش کارایی اجرایی و ظرفیت بیشتر در انجام سیاست های عمومی.
ج - تمرکز کارکردی به جای از هم گسیختگی کارکردی در روابط اجتماعی.(224)
این تذکر لازم است که گاه مراد از توسعه سیاسی، نوسازی سیاسی
(modrnization political) است. در تعریف نوسازی سیاسی گفته شده است: فرایندی است که با گسترش و توسعه سیاسی جامعه، افزایش مشارکت سیاسی و پیدایش نهادهایی چون احزاب و انجمن های سیاسی و در نهایت دمکراتیک شدن جامعه همراه است.(225)
خلاصه این که اگر بخواهیم قدر متیقّن از تعاریف فوق را ارائه دهیم، باید بگوییم توسعه سیاسی عبارت است از: افزایش مشارکت سیاسی و افزایش کارآمدی نظام.