فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

11. مدعیان دروغین مهدویت و نیابت خاصه و عامه

در هر عصری عده ای به دروغ، ادعای مهدویت نموده یا دیگران چنین نسبتی به آنان داده اند و بدین وسیله فرقه هایی ایجاد کرده اند. چه در دوره غیبت صغرا و چه در دوره غیبت کبرا، کسانی بوده اند که نیابت خاصه یا وکالت امام را به دروغ، ادعا می کرده اند. البته ادعاهای این افراد به صورت های متفاوتی، ارائه شده است:
1. مهدویت.(213)
2. نیابت خاصه، وکالت، بابیت یا... افرادی که مدعی اند هر موقع بخواهند امام را می توانند ببینند، مشکلات به واسطه آنان حل می شود، آنها واسطه و باب میان مردم و امام هستند، پیامی را از امام آورده اند یا پیامی را برای امام می برند.(214)
3. نیابت عامه: عده ای خود را به جای علمای ربانی، مراجع عظام تقلید و فقها و... معرفی می کنند با این که در این دوران، عقل و نقل، وظیفه همه را روشن ساخته است و آن، مراجعه به علما و فقها است. اینان راهی جدای از قران و سنت و عقل برگزیده و سیر و سلوکی معرفی می کنند و ره نرفته، ره می آموزند.(215)
پیامدها
1. گمراهی مردم.
2. دوری از مسیر اهل بیت علیهم السلام.
3. به بازی گرفته شدن دین.
4. اختلافات دینی در اثر متابعت از فرقه های انحرافی.
خاستگاه
1. مشکلات روحی و روانی، عقده خود کم بینی، هیستری و مطرح کردن خود.(216)
2. نفسانیات و مشکلات اخلاقی و ضعف ایمان.
3. توهم و خیال پردازی.
4. هوی و هوس و خواسته های دنیوی و جاه و مقام.
5. جهل و نا آگاهی.
6. سکوت اندیشمندان و عالمان یا به موقع و مناسب تصمیم نگرفتن.
7. مشکلات سیاسی، تاثیر اَیادی اجانب مثل فریفتن محمد علی باب و... .(217)
8. عدم معرفت به جایگاه و شأن امام و جانشینی ایشان.
درمان
1. تقوا و تهذیب نفس.
2. علم و بصیرت دینی و سیاسی علما، اندیشمندان، دولتمردان و مردم.
3. روشنگری علما و اندیشمندان، تکذیب منحرفان.
4. برخورد دولتمردان جامعه اسلامی (مثل برخورد امیر کبیر با بابیت که ستودنی است.)(218)
5. عدم تسامح و اغماض در برخورد با انحرافات و بدعت ها.

12. عدم پیروی از ولایت فقیه و نواب عام

یکی دیگر از آسیب هایی که وحدت جامعه اسلامی را خدشه دار ساخته و زمینه را برای فعالیت دشمنان دین و مهدویت (به صورت های مختلف مانند دشمنی روشن و بی واسطه، فرقه سازی، مدعیان و...) فراهم می آورد، عدم پیروی از نواب عام امام عصر (علیه السلام) است با آن که اطاعت از این بزرگواران، در عقل و نقل تاکید شده است.
پیامدها
1. گمراهی و ضلالت.
2. پراکندگی افراد و عدم وحدت در سایه رهبری واحد.
3. شکست پذیر بودن در مقابل دشمن و عدم مقاومت.
خاستگاه
1. عدم بصیرت کافی در دین.
2. توجه نکردن به دلایل عقلی و نقلی.
3. توهم پیروی مستقیم و بی واسطه از امام عصر (علیه السلام).
4. توقع نیابت خاصه در عصر غیبت کبرا.
5. هوی و هوس.
6. اغراض سیاسی و شیطنت های استکبار.
درمان
تبیین عقلی و نقلی ضرورت رویکرد به نواب عام.
تبیین ادله عقلی در آسیب اول، بررسی شد و گذشت.
ادله نقلی:
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
فاما من کان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدینه مخالفا علی هواه، مطیعا لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه و ذلک لایکون الا بعض فقهاء الشیعة لاکلهم.
از میان فقیهان، فقیهی که نفس و دین خود را - نه دنیایش را - نگاهدار باشد (پرهیزگار)، با هوی و هوس هایش مخالفت نماید و فرمان مولایش را اطاعت کند، باید مردم از او تقلید کنند و دارای چنین صفات والایی نباشد مگر برخی از فقهای شیعه، نه همه آنان.(219)
در توقیع محمد بن عثمان عمری خطاب به اسحاق بن یعقوب از امام زمان (علیه السلام) چنین آمده است:
اما الحواث الواقعة فارجعوا الی رواة احادیثنا، فانهم حجتی علیکم و انا حجة الله علیکم.
در حوادث و پیشامدها به راویان احادیث ما (فقها) مراجعه کنید؛ چرا که آنان حجت من بر شما و من حجت خدا بر شمایم.(220)
2. بصیرت دینی و سیاسی.
3. هماهنگی و وحدت رویه بین اندیشمندان و علما در حمایت از فقیهی که عهده دار امور گشته است.
4. تلاش برای حل مشکلات دینی، فکری، سیاسی و اجتماعی جامعه با همفکری اندیشمندان و علما.

13. فعالیت های غرب و مستشرقان

یکی دیگر از آسیب ها و تخریب ها، تحریف هایی است که توسط مستشرقان در مقوله مهدویت پدید آمده است. آنان مغرضانه یا بدون مراجعه به منابع اصیل، مطالبی را به نام دین و مهدویت ارائه می دهند و در پی آن، افرادی نیز با مطالب و مقاله های آنان برخورد علمی کرده و آن را یک کار علمی و تحقیقی و بدون هیچ عیب و نقص می پندارند و در کتابها و مقالات خویش از آن بهره می گیرند.(221)
پیامدها
1. دوری گزیدن جوامع غیر اسلامی از مطالب اصیل اسلامی به طور کلی و مهدویت به طور خاص که مورد بحث است.
2. ایجاد شک و تردید یا تنفر در میان معتقدان کم اطلاع.
خاستگاه
1. بی اطلاعی از منابع اصیل.
2. مراجعه به منابع دست چندم به جای منابع اصیل و دست اول.
3. مراجعه به منابع و آرای مخالفان شیعه، مثلا در بررسی دیدگاه مهدویت شیعی به جای مراجعه به منابع اصیل شیعی، آن را در میان دیدگاه های اهل سنت جست و جو می کنند. (قاعده این است که برای شناخت اندیشه و آرای مذهبی، به کارشناسان و متخصصان خود آنها رجوع شود.)
4. جدایی از علما و کارشناسان مذهب یا آن مقوله، بی اعتنایی یا بی اطلاعی یا عدم طرح توضیحات کارشناسان مربوط.
5. برخورد مغرضانه و جانبدارانه به جای بی طرفی با مقولات علمی.
6. سیاست بازی و شیطنت های استکبار.
درمان
1. تبیین، روشنگری، حل شبهات و... توسط علما و اندیشمندان مانند ارائه دائرة المعارف ها با توضیحات کافی و دلایل معتبر و اصیل و...
2. هوشیاری در مقابل غرض ورزی ها و سیاست زدگی ها.
3. مبهوت نشدن در مقابل غرب، مستشرقان و... .