فهرست کتاب


انتظار موعود فصلنامه علمی - تخصصی ویژه امام مهدی (عج) سال چهارم، شماره پانزدهم، بهار 1384

مرکز تخصصی مهدویت

5. توقیت:

یکی دیگر از آسیب ها، تعیین وقت ظهور است. چرا که حکمت الهی بر این است که وقت ظهور امام زمان (علیه السلام) بر بندگان مخفی بماند. لذا احدی نمی تواند زمانی برای ظهور تعیین کند. مفضل بن عمر گوید: از مولایم امام صادق (علیه السلام) پرسیدم:
هل للمأمور المنتظر المهدی (علیه السلام) من وقت موقت یعلمه الناس؟ فقال: حاش لله أن یوقت ظهوره بوقت یعلمه شیعتنا... فقال: یا مفضل، لا اوقت له وقتا و لا یوقت له وقت، ان من وقت لمهدینا وقتا فقد شارک الله تعالی فی علمه و ادعی انه ظهر علی سره...(184)
آیا ظهور حضرت مهدی (علیه السلام) وقت معینی دارد که مردم آن را بدانند؟ فرمودند: این چنین نیست که خداوند برای آن وقتی تعیین کرده باشد که شیعیان ما آن را بدانند. ای مفضل، برای آن وقتی تعیین نمی کنم. وقتی هم نمی شود برای آن معین کرد. آن که برای ظهور ما وقتی تعیین کند، خود را در علم خداوند شریک دانسته و مدعی شده که از اسرار خداوند آگاه گشته است.
فضیل از امام باقر (علیه السلام) پرسید:
هل لهذا الامر وقت! فقال: کذب الوقاتون، کذب الوقاتون، کذب الوقاتون.(185)
آیا برای این امر وقتی معین است؟ آن حضرت سه مرتبه فرمود: آنان که وقتی برای آن تعیین می کنند، دروغ می گویند.
ابی بصیر گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره امام زمان (علیه السلام) پرسیدم. فرمود:
کذب الوقاتون، انا اهل بیت لانوقت، ثم قال: ابی الله الا أن یخلف وقت الموقتین.(186)
آنان که وقتی برای آن تعیین می کنند، دروغ می گویند. ما اهل بیت، زمانی برای آن تعیین نمی کنیم آنگاه فرمود: خداوند چنین اراده کرده است که با هر وقتی که تعیین کنند، حتما مخالفت نماید و ظهور را در آن وقت قرار ندهد.
در روایت دیگر فرموده اند:
کذب الموقتون، ما وقتنا فیما مضی ولا نوقت فیما یستقبل؛(187)
آن که برای آن وقتی تعیین کند دروغ گفته است... ما در گذشته وقتی تعیین نکرده ایم و در آینده نیز هرگز وقتی برای آن تعیین نخواهیم کرد.
در برخی روایات، علت عدم تعیین وقت، چنین بیان شده است: امام جواد (علیه السلام) فرمودند:
لو عین لهذا الامر وقت لقست القلوب و لرجع عامة الناس عن الاسلام و لکن قالوا: ما اسرعه! ما اقربه! تألفا لقلوب الناس و تقریبا للفرج؛(188)
اگر برای این امر وقتی تعیین شود دلها را قساوت می گیرد و توده مردم از اسلام بر می گردند. بگویید: چه زود است! چقدر نزدیک است! تا دل مردم آرام گیرد و فرج نزدیک شود.
پیامدها
این عمل - جدای از این که ادعایی است بی دلیل و دروغی است آشکار؛ چرا که اهل بیت فرموده اند: کسی از زمان آن آگاه نیست - پیامدهای متفاوتی دارد که به ذکر آن می پردازیم:
1. ایجاد یأس و ناامیدی به سبب عدم تحقق ظهور در وقت تعیین شده.
2. ایجاد بدبینی نسبت به اصل ظهور.
3. ایجاد بدبینی به شخصیت امام در اثر عدم تحقق ظهور.
4. قساوت قلب ها.
5. برگشتن مردم سست ایمان از دین.
خاستگاه
1. تعجیل و شتاب کردن در امر فرج.
2. عوام فریبی در اثر هوی و هوس.
3. توهم و خیال پردازی.
4. عدم تطبیق صحیح آثاری که بر اثر قدرت های روحی و ریاضت ها به دست می آورند. یعنی چیزهایی را در آینده پیش بینی می کنند، اما در تطبیق آنها اشتباه نموده و خیال می کنند ظهور است. لذا وقتی تعیین می کنند.
مبارزه و درمان
1. تکذیب:
محمد بن مسلم گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود:
یا محمد، من اخبرک عنا توقیتا فلاتهابن ان تکذبه فانا لانوقت لاحد وقتا.(189)
ای محمد، هر کس از جانب ما به تو خبر دهد که ما وقتی برای ظهور تعیین کرده ایم، بی مهابا و ترس او را تکذیب کن. زیرا ما برای هیچ کس (حتی خواص) وقتی تعیین نمی کنیم.
نکته قابل توجه این است که در روایت آمده است: بی مهابا او را تکذیب کن. از این تفسیر به خوبی بر می آید که نباید شخصیت زده شد. ابهت و بزرگی افراد نباید مانع تکذیب شود. هر کس با هر مقام و جایگاهی که دارد اگر برای ظهور وقتی معین کرد، بایستی تکذیب گردد.(190)
راه چاره این است که انسان ظهور را نزدیک بداند، هر لحظه منتظر ظهور باشد و با این حال، تسلیم اراده و امر الهی باشد و هیچ امری، پرده صبر او را ندرد که: نجی المقربون(191) و نجا المسلمون.(192)
3. روشنگری و تبیین علما و اندیشمندان دینی.

6. تطبیق

پس از توقیت و تعجیل، آسیبی که قابل ذکر است، تطبیق ناصواب است. به این توضیح که عده ای با خواندن یا شنیدن چند روایت در علایم ظهور، آنها را بر افراد یا حوادثی تطبیق می دهند. البته خود تطبیق روایات بر حوادث، آفت و آسیب نیست، بلکه آفت، مطالب و ادعاهایی است که افرادی به صرف خواندن یک یا دو روایت و بدون بررسی آیات و روایات و مطالب تاریخی و قدرت تشخیص صحیح و سقیم روایات مطرح می کنند، یعنی بدون داشتن تخصص به اظهار نظر می پردازند.
این تذکر لازم است که در روایات، تشخیص مولفه ها و علایم سپاه حق و باطل به عهده علمای راستین گذاشته شده است؛ همان ها که در عصر غیبت کبرا به عنوان نواب عام عده دار امور گشته اند.
پیامدها
1. پیامد تطبیق، توقیت و تعجیل است.
2. نومیدی و یأس در اثر عدم اتفاق ظهور.
3. به دلیل عدم تحقق تطبیق های مطرح شده، باعث بی اعتقادی افراد نسبت به اصل ظهور می گردد و افراد در اصل ظهور و روایات به شک و تردید می افتند.
خاستگاه
1. توهم زدگی.
2. هوی و هوس و مشکل مطرح سازی خود (بیماری روانی هیستری.)
3. دخالت افراد غیر متخصص در مطالب کاملا فنی و تخصصی.
4. عدم روشنگری کافی توسط علما:
الف - عدم تبیین علایم حتمی و غیر حتمی، عدم طرح مسأله بداء و مسایل مرتبط با علایم ظهور.
ب - نداشتن عکس العمل مناسب در مقابل مدعیان.
راه درمان
1. تبیین و روشنگری.
2. تکذیب و مبارزه با انحرافات.
3. کار کارشناسی در مورد علایم و ویژگی ها توسط علما.

7. افراط و تفریط در تبیین مفهوم غیبت