فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

بذل علم:

دانش و فرهنگ ثروت غیر قابل رقابتی است که انسان در زندگی خود هرگز از وی بی نیاز نیست و انسانی نمی توان پیدا کرد که با فطرت انسانی خود برتری علم رابه جهل درک نکند یا باحترام اهل علم و دانشمندان قضاوت ننماید.
خدای متعال در کلام خود فرق میان دانا و نادان را با فرق میان زنده و مرده و بینا و نابینا تمثیل می فرماید، و اهمیتی که در اسلام بعلم و دانش داده شده در هیچ دین و آئینی داده نشده تا آنجا که پیغمبر اکرم می فرماید:
طلب علم بر هر مسلمانی واجب است.
و می فرماید:
علم را بخوانید از گهواره تا لب گور و اگرچه در آن طرف جهان باشد.
و از همین نظر است که اسلام چنانکه از بخل و امساک نهی کرده کتمان علم را نکوهش نموده بلکه کتمان علوم دینی را حرام کرده و علم را مسئول تربیت جاهل شناخته است.

مبارزه با دشمنان داخلی جامعه:

چنانکه بحکم فطرت؛ با دشمنان خارجی جامعه باید جنگید و از خسارت جامعه دفاع کرد همچنان با دشمنان داخلی جامعه باید بمبارزه و جنگ برخاست. دشمن داخلی جامعه کسی است که از روش عمومی و قوانین جاریه تخلف می ورزد و بدین طریق رشته زندگی جامعه را پاره می کند و نظام جاریه را مختل می سازد. از این رو است که در جمعیت های متشکل برای حفظ نظم و جریان امور، قوای تأمینی و مجازاتهای گوناگون برای پاداش متخلفین بکار برده می شود.
اسلام نیز اضافه بر قوه اجرائی و مجازاتهای مختلف، فریضه امر بمعروف و نهی از منکر را برای عموم افراد جامعه فرض و ایجاب نموده بدین وسیله مبارزه را عمومی تر و مؤثرتر ساخته است. فرق اساسی میان اسلام و روشهای اجتماعی دیگر این است که در سایر روشها تنها باصلاح افعال و اعمال مردم بذل عنایت شده است، ولی اسلام هم با افعال مردم و هم باخلاقشان اعتنا نموده و در هر دو مرحله با فساد مبارزه کرده است.
معاصی و گناهانی که اسلام آنها را تحریم نموده اعمالی هستند که در جامعه آثار شوم و دنباله های ناگوار دارند با این وصف برخی از آنها مستقیماً فرد یا افرادی را که مرتکب می شوند فاسد می کند و بواسطه ای در جامعه رخنه بوجود می آورد مانند زخمهای محلی و عارضه های عضوی که در بدن انسان پیدا می شود. غالب گناهانی که مزاحم حال بندگی است و حقوق خدائی را تضییع می کند مانند نماز نخواندن و روزه خوردن این حال را دارد.
و برخی از آنها مستقیماً زندگی اجتماعی را تهدید نموده پیکز جامعه را از پا در می آورد مانند امراضی که مستقیماً با حیات انسان سر و کار دارد و رشته زندگی را پاره می نماید، دروغ گفتن و تهمت زدن از این قبیل است؛ و بنظر اسلام حقوق والدین و غیبت و تعرض مردم نیز همین حکم را دارد.

پاداش عمومی گناهان بزرگ در اسلام:

اینگونه کردارهای زشت در اسلام گناهان بزرگ نامیده شده خدای متعال در کلام خود صریحاً وعده عذاب بمرتکبین آنها داده است.
گذشته از اینکه در مورد برخی از آنها مجازاتهای سخت وضع شده بطور کلی از مرتکبین آنها (اگرچه یکمرتبه انجام دهند) عدالت را الغاء کرده است یعنی شرافت یک عضو صالح جامعه انسانی را از ایشان سلب نموده.
کسیکه مرتکب گناه بزرگ شود عدالت خود را از دست می دهد و از مزایائی که یک عضو صالح از اعضاء جامعه می تواند بهرمند گردد برخوردار نمی شود؛ نمی تواند متصدی یکی از مشاغل گوناگون حکومت اسلامی باشد؛ نمی تواند بمسند خلافت تکیه زند، امام جماعت نمی تواند باشد، شهادت وی بر نفع و ضرر کسی قبول نیست. و بهمان حال خواهد ماند تا توبه کند و با تقوای مداوم خود دوباره صفت عدالت را در خود برقرار نماید.