فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

بیان پیغمبر اکرم درباره ولایت:

خدای متعال در صفت پیغمبر گرامی خود می فرماید: لقد جائکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رؤف رحیم سوره برائت آیه 128 خلاصه ترجمه:
پیامبری بسوی شما آمده که از خودتان می باشد، گرفتاری و بسختی افتادن شما برای وی ناگوار است او بهمه شما علاقمند است و بایمان آورندگان دلسوز و مهربان می باشد.
هرگز نمی توان باور کرد پیغمبر گرامی که بنص کتاب خدا نسبت بامت خود از همه دلسوزتر و مهربانتر بود در حکمی از احکام الهی که برای جامعه اسلامی بی تردید در درجه اول اهمیت کی باشد و عقل و فطرت سلیم بر وجوب آن حکم می کند در همه مدت عمر خاموش نشیند و از بیانش صرف نظر کند.
پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از همه بهتر می دانست که این سازمان متشکل و پهناور اسلام (که پهناورترین سازمان جهانی است) تنها سازمان ده بیست ساله نیست که خودش سرپرستی آنرا بعهده کیرد بلکه سازمانی است همگانی و همیگشی که باید تا ابد جهان بشریت را اداره کند.
از اینروی بود که اوضاع هزارها سال پس از خود را پیش بینی کرده دستورهای لازم راجع بآنها صادر می کرد پیغمبر اکرم می دانست که دین سازمانی است اجتماعی و هیچ سازمان اجتماعی نمی تواند بی سرپرست و بدون زمامدار حتی یکساعت سرپای بایستد و بزندگی خود ادامه دهد.
بنابراین سرپرستی لازم است که از معارف و قوانین دین نگهداری نماید و چرخ جامعه را بگردش درآورد و مردم را بسوی سعادت دنیا و آخرت راهنمائی و رهبری کند.
بنابراین چگونه متصور است که فردای روز رحلت خود را فراموش کند یا نسبت به آن علاقه نشان ندهد؟
پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) همینکه چند روز برای جنگ یا حج از مدینه غیبت می فرمود برای اداره امور مردم کسی را بجای خود می گماشت و همچنین برای شهرهائی که بدست مسلمانان می افتاد فرماندار نصب می کرد، و برای هر لشکر و دسته ای که به جنگی اعزام می داشت امیر و فرمانروائی تعیین می نمود و حتی گاهی می فرمود:
امیر شما فلان است و اگر کشته شود فلان و اگر وی نیز کشته شد فلان می باشد با این روش که آنحضرت داشت چگونه می توان باور کرد که هنگام سفر آخرت کسی را بجای خود معرفی نکرده باشد؟
خلاصه کسیکه با نظر عمیق بمقاصد عالیه اسلام و هدف پاک آورنده عظیم الشأن آن نگاه کند بدون تردید تصدیق خواهد کرد که امر امامت و ولایت بر امور مسلمین حل شده و روشن گردیده است.

تعیین جانشین از طرف پیغمبر:

پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در خصوص مسئله ولایت و سرپرستی امور مسلمانان پس از خود تنها به بیانات سربسته اکتفا نفرمود بلکه از اولین روز دعوت، مسأله ولایت را همراه توحید و نبوت صریحاً بیان فرموده و سرپرستی و ولایت علی (علیه السلام) را بر امور دین و دنیا و جانشینی ویرا در همه امور مسلمین اعلام فرمود.
و چنانکه گذشت بموجب روایتی که عامه و خاصه نقل کرده اند در نخستین روزی که آنحضرت مأمور بدعوت علنی شد خویشاوندان خود را دعوت نموده آنانرا در مجلسی جمع ساخت و در آن مجلس وزارت و وصایت و خلافت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) را آشکارا اثبات و مستقر ساخت نیز در آخرین روزهای زندگی در غدیرخم میان صد و بیست هزار جمعیت دست علی (علیه السلام) را گرفته بلند کرد و فرمود: من کنت مولاه فهذا علی مولاه بهر کس من ولایت و سمت سرپرستی دارم علی نیز ولایت و سمت سرپرستی دارد.

دلیل دیگر بر لزوم امامت:

چنانکه در بحت نبوت روشن شد مقتضای عنایت و توجهی که پروردگار جهان بسلسله آفرینش دارد اینست که هر آفریده ای از آفریده های خود را بسوی هدف معین (که رسیدن بدرجه کمال باشد) هدایت نماید مثلا درخت میوه را بسوی رشد و نمو و شکوفه کردن و میوه دادن رهبری می شود و مسیر زندگی آن غیر از مسیر یک پرنده است؛ و همچنین یک پرنده نیز راه ویژه خود را می پیماید و هدف مخصوص خود را تعقیب می کند نه راه و هدف یک درخت را؛ و بهمین ترتیب هر آفریده ای جز رسیدن بسر منزل مخصوص خودش و پیمودن راه مناسب آن بچیز دیگر راهنمائی نمی شود. و معلوم است که انسان نیز یکی از آفریده های خدا و مشمول همین قانون کلی هدایت می باشد.
و روشن شد که سعادت زندگی انسان چون از راه اختیار و اراده بدست می آید هدایت الهی مخصوص بوی از راه دعوت و تبلیغ و فرستادن دین و آئین بوسیله پیامبران باید انجام گیرد تا انسان را حجتی بر خدای متعال نباشد چنانکه آیه شریفه: رسلا مبشرین و منذرین لئلایکون للناس علی الله حجه بعد الرسل(47) دلالت می کند. همان دلیلی که فرستادن پیامبران و برقرار ساختن دعوت دینی را ایجاب می کرد عیناً اقتضا می کند که پس از درگذشتن پیامبر که با عصمت خود نگهبان دین و رهبر مردم بود باید خدای متعال کسیرا که در اوصاف کمالی (بغیر از وحی و نبوت) مانند او باشد بجای وی بگمارد که معارف و شرایع دین را دست نخورده نگهبانی کند و مردم را رهبری نماید و گرنه برنامه هدایت عمومی بهم می خورد و حجت مردم بر خدا تمام می شود.