فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

از مرگ تا قیامت

آنچه میمیرد تن است نه روان

از نظر اسلام انسان آفریده ای است که از تن و روان (روح و بدن) تشکیل یافته است تن انسان خود یکی از ترکیبات ماده و محکوم قوانین می باشد یعنی حجم و وزن دارد و زندگانی او در زمان و مکانی است و از سرما و گرما و غیر آنها متأثر می شود و تدریجاً کهنه (پیر) و فرسوده می گردد و بالاخره چنانکه روزی بامر خدای متعال پیدایش یافته روزی نیز تجزیه شده از بین می رود.
ولی روان؛ مادی نیست و هیچیک از خاصیتهای نامبرده ماده را ندارد بلکه صفت علم و احساس و فکر و اراده و صفات دیگر روحی مانند مهر و کینه و شادی و اندوه و بیم و امید و مانند آنها از آن اوست و چنانکه روان خاصیت های نامبرده ماده را ندارد صفات روحی نیز از این خاصیت ها دورند بلکه قلب و مغز سایر اجزاء بدن در فعالیتهای بیشمار خود فرمانبردار روان و صفات روانی می باشد و هیچیک از اجزاء بدن را بعنوان مرکز فرماندهی نمی توان تعیین کرد.
خدای متعال می فرماید: و لقد خلقنا الانسان من سلامه من طین ثم جعلناه نطفه فی قرار مکین ثم خلقنا النطفه علقة فخلقنا العقله مضغه فخلقنا المضغه عظاماً فکسونا العظام لحماً ثم انشاناه خلقاً آخر سوره مؤمنون آیه 13 خلاصه ترجمه: ما برای نخستین بار انسان را از ماده ای که از گل گرفته شده بود ساختیم پس از آن او را نطفه ای قرار دادیم که در جایگاه آرامی قرار می گیرد پس از آن نطفه را بصورت قطعه خونی در آوردیم و سپس آنرا مانند گوشت جویده شده (مضغه) ساختیم. و از مضغه استخوانها را خلق کردیم و بر استخوانها گوشت پوشانیدیم صورت بدن را درست کردیم) پس از آن او را آفرینش اساسی و بیسابقه دیگری دادیم.

معنی مرگ از نظر اسلام:

روی اصل نامبرده، معنی مرگ از نظر اسلام نه اینست که انسان هیچ و نابود شود بلکه اینست که روان انسان که فناپذیر است علاقه و رابطه خود را از تن قطع کند و در نتیجه تن از بین برود و روان بدون تن بزندگی خود ادامه دهد.
خدای متعال می فرماید: و قالوا اذا اضللنا فی الارض أئنا لفی خلق جدید بل هم بلقاء ربهم کافرون قل یتوفیکم ملک الموت الذی و کل بکم سوره سجده آیه 11 خلاصه ترجمه: منکرین معاد می گویند: چگونه می شود که پس از اینکه میمیریم و بدنهای ما در زمین متلاشی شده گم می شود، دوباره با آفرینش تازه ای موجود شویم؟ در پاسخ آنان بگو: فرشته مرگ که بشما موکل است شما را از تن ها دریافت می دارد و متلاشی شدن تن ها شما را نابود نمی کند.
پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: شما نابود نمی گردید بلکه از خانه ای بخانه دیگر منتقل می شوید.
برزخ - اسلام معتقد است که انسان پس از مردن بطرز خاصی زنده می باشد اگر نیکوکار است از نعمت و سعادت برخوردار و اگر بدکار است معذب خواهد بود و هنگامی که قیامت برپا شود برای حساب عمومی حاضر می شوند؛ عالمی که انسان پس از مرگ تا روز قیامت در آن زندگی می کند برزخ نامیده می شود.
خدای متعال می فرماید: و من ورائهم برزخ الی یوم یبعثون سوره مؤمنون آیه 101 خلاصه ترجمه: بدنبال مردم پس از مرگ تا روز قیامت برزخ است.
و نیز می فرماید: و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله اموتاً بل احیاء عند ربهم یرزقون سوره آل عمران آیه 169 خلاصه ترجمه: چنین مپندار که کشتگان راه خدا مرده و نابود می شوند بلکه آنان زنده هستند و پیش خدای خود روزی می خورند.