آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

علم خدا

الا یعلم من خلق.
آیا خداوند آنچه را خود آفریده نمی داند(20)؟
توضیح: چون هر موجودی در پیدایش و هستی خود بهستی بی پایان خدای متعال تکیه زده است هرگز نمی شود که میان آن موجود و خدا حجاب و حائلی فرض نمود یا آنرا از خداوند پنهان دانست بلکه هر چیز برای او آشکار می باشد و او بدرون و بیرون هر چیز مسلط و محیط است.

رحمت خدا

نیازمند ناتوانی را می بینیم و باندازه توانائی خود نیازمندی او را رفع می کنیم درمانده بیچاره ئی را دستگیری می نمائیم یا دست نابینائی را گرفته بمقصد می رسانیم اینگونه کارها را مهربانی یا رحمت شمرده؛ کار پسندیده و ستوده می دانیم.
کارهائیکه خدای کارساز بی نیاز انجام می دهد جز رحمت نمی تواند باشد؛ زیرا با بخشیدن نعمتهای بیشمار خود همه را بهره مند می سازد و با هر بخشش بی آنکه خودش بکسی نیاز داشته باشد گوشه ئی از نیازمندی های موجودات را رفع می نماید چنانکه می فرماید:
و ان تعدوا نعمه الله لا تحصوها(21).
و می فرماید:
رحمتی وسعت کل شی ء(22).

سایر صفات کمال

و ربک الغنی ذوالرحمه.
خدای تو دارا و بی نیاز مطلق است و بآفریده های خود مهربان می باشد.
توضیح: هر خوبی و زیبائی که در جهان هست و هر صفت کمال که تصور کنیم نعمتی است که خدای متعال بآفریدگان خود عطا فرموده و بآن وسیله یکی از نیازمندی های آفرینش را رفع کرده است، البته اگر خودش دارای آن کمال نبود از بخشیدن بدیگران عاجز بود و خود نیز در نیازمندیها با دیگران شریک بود پس خداوند همه صفات کمال را از خود دارا است و بی اینکه کمالی از کمالات را از دیگران دریافت دارد یا دست نیاز بسوی کسی دراز کند خود بهمه صفات کمال از قبیل حیات و علم و قدرت و غیر آنها متصف است. و هیچ گونه صفات نقص و موجبات نیازمندی و احتیاج مانند ناتوانی و نادانی و مرگ و گرفتاری و غیره، راهی بساحت پاکش ندارد.