فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

توحید و یگانگی

لو کان فیهما آلهه الا الله لفسدتا.
اگر جز خدای یگانه خدایان در آسمان و زمین (در جهان) وجود داشتند جهان خراب و تباه می شد(17).
توضیح: اگر خدایان چندی در جهان حکومت می کردند و چنانکه بت پرستان می گویند هر بخش جهان را خدای جداگانه اداره می کرد و زمین و آسمان و دریا و جنگل هر کدام برای خود خدائی داشت، بواسطه اختلاف خدایان در هر جای جهان نظم جداگانه ای برقرار می شد و درین صورت ناگزیر کار جهان بفساد و تباهی می کشید با اینکه می بینیم همه افراد جهان با هم بستگی و هم آهنگی کامل دارند و همگی یک دستگاه را تشکیل می دهند بنابراین باید گفت که پروردگار و آفریننده جهان یکی بیش نیست.
و نباید تصور کرد که چون خدایان مقروض عاقل می باشند و می دانند که اختلافشان جهان را بسوی تباهی و فساد می کشد هرگز با هم اختلاف نمی کنند. زیرا در اینصورت همه آنها در کار یکدیگر مؤثر خواهند بود و هر یک بواسطه اینکه محتاج موافقت و اذن دیگران است به تنهائی نمی تواند هیچ کاری را انجام دهد، با آنکه باید خدا منزه از احتیاج باشد.

وجود و قدرت و علم خدای متعال

مشاهده اجزاء بهم پیوسته این جهان پهناور و گردش عمومی حیرت انگیز آن و نظامهای جزئی خیره کننده و مرتبط بهم که در هر گوشه و کنار آن در جریان است و در نتیجه هر یک از انواع پدیده ها بسوی هدف خاص و مقصد ویژه خود با نهایت نظم و ترتیب در سیر و حرکت می باشد، برای هر انسان خردمند روشن می سازد که جهان هستی و هر چه در آنست در وجود و بقاء خود از یک وجود و مقام فناناپذیری سرچشمه می گیرد که با قدرت بیکران و علم بی پایان خود جهان و جهانیان را آفریده است و هر یک از آفریده های خود را مهد پرورش قرار داده با عنایت و خاص خود بسوی مقصد کمالیش سوق می دهد. اوست که هستی اش فناناپذیر است و بهر چیز توانا و دانا می باشد.
خدای متعال در کلام خود می فرماید:
له ملک السماوات و الارض یحیی و یمیت و هو علی کل شی ء قدیر هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن و هو بکل شی ء علیم.
ملک و فرمانروائی مطلق آسمانها و زمین از آن خدا است و او زنده می کند و میمیراند، و اوست که بهر چیز توانا است اوست که بهر چیز از ناحیه اول و آخر و ظاهر و باطن (از هر ناحیه و جهت احاطه دارد و اوست که بهمه چیز داناست(18).

قدرت خدا

ولله ملک السماوات و الارض و ما بینهما یخلق ما یشاء و الله علی کل شی ء قدیر.
سلطنت حقیقی جهان فقط برای خدا است هر چه بخواهد می آفریند و به همه چیز قادر و توانا است(19).
توضیح: وقتی می گوئیم:
فلانکس توانائی خریدن ماشین سواری را دارد مقصدمان اینست که آنچه را که خریدن ماشین بدان نیازمند است (پول کافی) دارا می باشد و اگر بگوئیم فلانکس توانانی برداشتن سنگ بیست منی را دارد منظورمان اینست که نیروی برداشتن سنگ بیست منی در او موجود است.
روی هم رفته توانائی و قدرت نسبت بیک چیز داشتن وسیله لازم همان چیز است و چون هر پدیده ئی که در جهان هستی فرض شود نیازمندی آن در هستی و گردش زندگیش با خدای متعال رفع می شود باید گفت که خدای متعال توانائی و قدرت همه چیز را دارد و ذات پاک اوست که سرچشمه هستی است.