فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

خوداری از تفکر آزاد اظهار حق:

درک حقایق از راه فکر و اندیشه و پذیرفتن آنها گرانبهاترین محصولی است که دستگاه انسانیت تولید می کند و یگانه سبب امتیاز انسان بر سایر حیوانات و پایه شرافت و افتخار اوست، و هرگز حس انسان دوستی و غریزه واقع بینی اجازه نخواهد داد که با تحمیل افکار تقلیدی؛ آزادی فکر از انسان سلب شود یا با پنهان داشتن حقایق غقل او گمراه گردد و در نتیجه؛ افکار خدائی از کار انداخته شود. ولی از این حقیقت نیز نباید غفلت کرد که در جائیکه انسان استعداد فهم حقیقتی را ندارد یا بواسطه سرسختی و لجبازی طرف؛ امیدی به پیشرفت حقیقت نیست و اظهار آن بضرر مالی یا جانی یا عرضی انسان کشیده خواهد شد غریزه واقع بینی و انسان دوستی بعکس حکومت می کند؛ و برای اینکه ساحت حقایق تقدیس و احترام شود دستگاه انسانیت از خطر گمراهی خطرهای دیگر مالی و جانی و عرضی محفوظ بماند پرده پوشی حقایق را ایجاب می نماید.
ائمه اهل بیت در اخبار زیادی مردم را از فکر کردن در پاره ای از حقایق که افراد انسان استعداد فهم آنها را ندارند بشدت نهی نموده اند.
خدای متعال در دو مورد از کلام خود کتمان حق را در مورد تقیه مجاز می شمرد (سوره آل عمران آیه 28؛ سوره نحل آیه 106).
نتیجه
اسلام در چند مورد پوشیده ماندن حق و حقیقت را بی مانع بلکه لازم می شمارد:
1 - مورد تقیه و آن جائی است که امیدی به پیشرفت حق نبوده در اظهار آن خوف خطر مالی یا جانی یا عرضی باشد.
2 - جائیکه حق برای کسی مفهوم نباشد و اظهار آن موجب گمراهی او شود یا باعث استهزاء و اهانت نسبت بساحت مقدس حق گردد.
3 - جائیکه تفکر آزاد بواسطه نبودن استعداد، حق را وارونه جلوه دهد و موجب گمراهی شود.

خدمات اسلام در حیات اجتماعی

حفظ منافع افراد و رفع اختلافات:

از بحثهای گذشته روشت شد که آئین مقدس اسلام یک روش کامل اجتماعی است . بدیهی است که سعادت کامل یک جامعه و بزرگترین آرزوی افراد اینست که منافع حیاتی آنان را تأمین گردد و از کشمکش ها و تجاوزهائی که زندگی و صفای آنرا تهدید می کند بقدر امکان جلوگیری شود تا با خیال آرام در شاهراه تکامل بسیر خویش ادامه دهند.
منتهای آرزوی غریزی یک فرد انسان اینست که در سایه واقع بینی در زندگی خود سلامت جسمی و روحی داشته باشد و در حدود امکان مناسبترین خوراک و پوشاک و مسکن را بدست آورد، و با تشکیل خانواده بآرزوهای جوانی و پیری خود نائل شود؛ و زندگی آرامی داشته پیوسته در ایمنی و سلامتی بسر برده، و بالاخره در شاهراه انسانیت بدون هیچ مزاحمی بسعی و کوشش خود ادامه داده و از تکامل برخوردار شود.
یک جامعه بشری نیز نسبت بافراد اجزاء خود آرزوئی بالاتر از این ندارد اسلام باین آرزوی فردی و اجتمائی جامه عمل پوشانیده زیرا روشی را بجامعه بشری عرضه داشته که بر اثر پذیرش آن در شعاع واقع بینی منافع حیاتی افراد محفوظ و اختلافاتشان رفع خواهد شد.