فهرست کتاب


آموزش دین

علامه سید محمد حسین طباطبائی

اسلام در پیشرفت خود بوسائل غیرطبیعی دست نمی زند

وسائل غیرطبیعی که ریشه ثابتی در طبیعت ندارد محکوم بشکست است و دیر یا زود از میان می رود. دست زدن باین وسائل غیرطبیعی در آیینی مانند اسلام که می خواهد برای همیشه در میان بشر حکومت نماید درست نیست.
بهمین سبب دین اسلام در پیشرفت خود هرگز بزور متوسل نشده است، و اینکه بعضی گفته اند: دین اسلام دین شمشیر است در حقیقت ظاهر جنگهای صدر اسلام بغلط افتاده و کورکورانه باین قضاوت گرفتار شده اند؛ زیرا دینی که بر اساس علم و ایمان پایه گذاری شده از آن برتر است که برای پیشرفت مقاصد عالی خود و ایجاد ایمان در دلهای مردم بشمشیر متوسل شود (به فلسفه وجهاد در اسلام مراجعه شود) و نیز به همین سبب اسلام برای پیشرفت خواسته های خود راه نیرنگ و دروغ پردازی و شعبده بازی های سیاسی را نپیموده است.
زیرا اسلام هدفی جز زنده شدن حق و مردن باطل ندارد. و پیمودن راه باطل برای رسیدن به حق، خود سبب از بین رفتن حق است.
خدای متعال در کلام خود می فرماید خدا ستمکاران و بدکاران و کسانیکه حق را می پوشانند و مخفی می کنند بمقاصد خود نمی رساند.

تبلیغ و دعوت

اسلام برای هدایت مردم و گسترش حق راهی را انتخاب کرده که با فطرت و آفرینش انسان موافق و سازگار است و آن؛ راه تبلیغ و دعوت است که با روشن نمودن حقایق؛ غریزه واقع بینی و سعادت خواهی بشر را بیدار نموده او را بآسانی بدست حق می سپارد.
این روش یعنی تبلیغ و دعوت شویه ای است که همه پیامبران الهی آن را بکار برده اند در اسلام که خاتم ادیان و مجهزتر از همه می باشد حد اعلای آن بکار رفته است و بر همه مسلمانان واجب کرده که این راه را عملی ساخته در نشر و توسعه دین کوتاهی نکنند.
خدای متعال پیامبر خود را مخاطب ساخته می فرماید: بگو راه من و پیروان من این است که با بصیرت کامل مردم را بسوی خدا دعوت کنیم. سوره یوسف آیه 108.
روش تبلیغ - از آیه گذشته برمی آید که: باید عوت و تبلیغ با بینائی کامل انجام گیرد، در نتیجه باید اولا مبلغ مسائل دینی مورد تبلیغ را بداند و ثانیاً بروش تبلیغ و شرائط و آداب آن کاملا آشنا باشد. البته شرائط و آداب تبلیغ بسیار است مانند خوش خلقی و خوشروئی و وقار و سنگینی و بردباری و احترام بحق و انصاف؛ ولی مهمترین آنها دو چیز است: علم و عمل، زیرا آنکه بدون علم تبلیغ می کند چون حقیقت امر را نمی داند مانند تبلیغ کنندگان باطل از پایمال شدن حق و گمراهی مردم باک ندارد، و کسیکه بعلم خود عمل نمی کند در حقیقت آنچه را که با گفته خود امر می کند با عمل خود تکذیب می نماید و آنچه را با گفته های خود می ستاید با کردار خود از آن بیزاری می جوید. کسیکه دیگران را بچیزی دعوت می کند و خود نمی کند؛ مانند کسی است که چیزی را با یکدست پیش می کشد و با دست دیگر پس می زند.
خداوند در کلام خویش می فرماید: آیا مردم را بنیکی امر و خود را فراموش می کنید؟ سوره بقره، آیه 44.
امام هشتم (علیه السلام) فرموده است که مردم را با گفتار و کردار دعوت کنید با گفتار تنها.

آموزش و پرورش در اسلام:

اسلام جهل و نادانی را نکوهش می کند و علم و دانتش را می ستاید و پیروان خود را بکسب علم و فضیلت تشویق می نماید.
در حالیکه کتابهای دینی دیگر از تفکر آزاد و بررسی سخنان مخالفان خود نهی می کنند کتاب آسمنی اسلام بپذیرفتن حق اگرچه از مخالف شنیده شود امر می کند، و با بشر از راه استدلال و بحث آزاد سخن می گوید، و مردم را بتفکر در آفرینش آسمان و زمین و آنچه در آنهاست و آفرینش انسان و تاریخ پیشینیان و گردش جهان طبیعت دعوت می کند. و گذشته از اینها تاکید می کند که در پس پرده حس و ماوراء جهان طبیعت بکنجکاوی پردازند.
آیات قرآن و روایاتیکه راجع باین موضوع از پیغمبر گرامی و جانشینان آن حضرت رسیده از شما بیرون است؛ بقدری پیغمبر اکرم طلب علم را مهم شمرده است که فرموده:
طلب علم بر هر مسلمانی لازم و واجب است.