فهرست کتاب


دانستنی های لازم از نماز

محمد وحیدی‏

ب) بعضی از آثار سوء بی اعتنایی به حضور در مساجد

مسأله: همسایه مسجد اگر عذر نداشته باشد مکروه است در غیر مسجد نماز بخواند.(234)
حضرت صادق (علیه السلام) می فرماید: شکت المساجد الی الله تعالی الذین لا یشهدونها من جیرانها، فأوحی الله الیها: و عزتی و جلالی لا قلبت لهم صلاه واحده، و لا أظهرن لهم فی الناس عداله، و لا نالتهم رحمتی، ولا جاورونی فی جنتی؛(235)
مساجد، از آن دسته همسایگان خود که در مسجد حاضر نمی شوند به خداوند متعال شکایت نمودند. خداوند متعال به مساجد وحی فرمود: به عزت و جلالم سوگند یک نماز را هم از آنان قبول نخواهم کرد و در میان مردم عدالتی را از آنان آشکار نمی سازم. و رحمت من آنان را شامل نمی شود و در بهشت نزدیک من نخواهند بود.
حضرت علی (علیه السلام) می فرماید: لا صلاه لجار المسجد الا فی المسجد الا أن یکون له عذر أوبه عله. فقیل: و من جار المسجد یا أمیر المومنین؟ فقال: من سمع النداء؛(236)
برای همسایه مسجد نماز «کاملی» نیست به جز در مسجد مگر آن که عذری داشته باشد و یا مریض باشد سؤال شد همسایه مسجد کیست ای امیرمؤمنان؟ حضرت فرمودند: هر کس صدای اذان مسجد را بشنود.
یادسپاری
درباره این مسئله که همسایه مسجد به چه کسی اطلاق می شود در فقه و روایات چند نظریه بیان شده است:
1. تا جایی که صدای اذان مسجد به گوش می رسد.
2. در تعیین همسایه باید به عرف رجوع شود.
3. همسایه هر کس خانه هایی است تا فاصله چهل ذراع از هر طرف واقع شود.
4. از هر طرف تا فاصله چهل خانه همسایه اند.
که صاحب جواهر قدس سره نظریه آخر را حمل بر تقیه نموده است.(237)
حضرت صادق (علیه السلام) می فرماید: ان اناساً کانوا علی عهد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) أبطاوا عن الصلاه فی المسجد، فقال النبی (صلی الله علیه و آله و سلم): لیوشک قوم یدعون الصلاه فی المسجد أن نأمر بحطب فیوضع علی أبوابهم فتوقد علیهم نار فتحرق علیهم بیوتهم؛(238)
در زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) برخی از مردم در مورد آمدن به مسجد و شرکت در نماز کوتاهی می نمودند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: نزدیک است دستور دهیم خانه های چنین افرادی را با آتش بر سرشان بسوزانند.
امام صادق (علیه السلام) می فرماید: من صلی فی بیته جماعه رغبه عن المسجد فلا صلاه له و لا لمن صلی معه الا من عله تمنع من المسجد؛(239)
هرکس در منزلش نماز جماعت اقامه کند جهت روگرداندن از مسجد، نمازی بر او و کسانی که همراه او هستند نخواهد بود مگر عذر شرعی برای نرفتن به مسجد داشته باشد.
یکی از اصحاب امام صادق (علیه السلام) به آن حضرت عرض کرد: ان رجلاً یصلی بنا نقتدی به فهو أحب الیک أو فی المسجد؟ قال: المسجد أحب الی؛(240)
شخصی از یاران ما در منزل نماز می خواند و ما به او اقتدا می کنیم آیا این کار نزد شما محبوب تر است یا حضور و نماز در مسجد؟ حضرت فرمودند: مسجد محبوب تر است.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: یحبی ء یوم القیامه ثلاثه یشکون: المصحف، و المسجد و العتره، یقول المصحف: یا رب حرفونی و مزقونی المسجد: یا رب عطلونی و ضیعونی، و یقول العتره: یا رب قتلونا و طردونا و شردونا، فأجثو للرکبتین فی الخصومه، فیقول الله عزوجل لی: أنا أولی بذلک منک؛(241)
در روز قیامت سه کس (به خداوند متعال) شکایت می کنند: قرآن، مسجد و عترت یعنی اهل بیت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) قرآن «در شکایتش» می گوید: پروردگارا! مرا تحریف کردند «یعنی تحریف معنوی که تفسیرهای نادرست و برداشت های دور از حقیقت و واقع است و اما تحریف لفظی در قرآن به اتفاق و اجتماع تمام فرقه های مسلمانان صورت نگرفته است» و «هم چنین مرا» پاره پاره نمودند «یعنی به برخی از دستوراتم عمل کردند و برخی را رها نمودند». مسجد «در شکایتش»می گوید: پروردگارا! مرا تعطیل کرده و ضایع نمودند «یعنی اهتمام به آمدن مسجد نداشتند و بعضی از آنها هم که می آمدند حفظ حرمت و قداست مرا نمی کردند». و عترت می گویند: خداوندا! ما را کشتند و طرد نمودند و کنار زدند. آن گاه من، آماده مخاصمه با مرتکبین اعمال فوق می شوم. خداوند متعال به من می فرماید: من خود با این اشخاص مخاصمه می کنم «و مجازات آنان را خواهد داد».

ج) اولیای دین و اهتمام به مجسد

حضرت علی (علیه السلام) می فرماید: الجلسه فی الجامع خیرلی من الجلسه فی الجنه؛ لان الجنه فیها رضی نفسی، و الجامع فیه رضی ربی؛(242)
نشستن در مسجد جامع برای من بهتر از نشستن در بهشت است؛ زیرا نشستن در بهشت سبب رضایت نفسم می باشد و اما نشستن در مسجد جامع سبب رضایت پروردگارم می باشد.
یحیی بن علا نقل می کند: کان أبوعبدالله (علیه السلام) مریضاً مدنفاً فامر فأخرج الی مسجد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) فکان فیه حتی أصبح لیله ثلاث و عشرین من شهر رمضان؛(243)
حضرت صادق (علیه السلام) سخت بیمار بودند دستور دادند که «بسترشان را» در شب بیست سوم ماه مبارک رمضان به مسجد منتقل کنند و تا صبح در مسجد ماندند «خلاصه اولیای دین در حال مریضی هم نسبت به حضور در مسجد اهتمام داشتند».

د) انواع انسان ها نسبت به مساجد