فهرست کتاب


اسرار نماز

ملامحسن فیض کاشانی‏

8 - نماز آیات

پس یاد کن زمان صدور علامتهای وحشتناک، هولهای آخرت و زلزله های آن. و هنگام گرفتن خورشید و ماه، تاریکی روز قیامت. و ترس مردم و التجاء ایشان و ازدحام آنها را در عرصه قیامت و وحشت ایشان را از مؤاخذه و عقوبت و استیصال، و زیاد کن در دعا و تضرع و خضوع و خشوع و بیم از رهائی از این گونه گرفتاریها را در قیامت و برگشتن نور بعد از ظلمت و مسامحه فرمودن خدا از لغزشهای تو در آن روز. و توبه کن، از همه گناهان خود و نیک توبه کن، شاید خدا نظر کند به تو در حالی که تو شکسته دل و سربزیر و شرمنده باشی از تقصیر خود. پس قبول کند توبه تو را و مسامحه فرماید از لغزش تو. چه آنکه خدای تعالی توجه می کند به دلهای شکسته و دوست می دارد نفسهای خاشع و گردنهای خاضع را. و وحشت کن از زیر بار گناه ماندن و بیمناک باش از بازگشت بسوی مکافات.

9 - نماز طواف

پس حاضر گردان در دلت جلالت صاحب خانه را، و بدان به درستی که تو ایستاده ای در این منزل، نزد حضرت ملک و حاکم بر حق، که بر جمیع احوال تو مطلع است و بر پنهانیهای تو محیط و به ظاهر و باطن تو عالم است. و در این موضع بیشتر مراقبت احوال خود کن و تمامتر و زیادت احتراز بنما از غفلت کردن. زیرا که اینجا اصعب و مشکل ترین جاهاست، و با خود بگو: کجائی ای تقصیر کننده؟ چرا غافلی از تعظیم الهی در پیش روی او؟ و چرا در برابر او می باشی و دوری از او؟ و اگر چنانچه می دانی که علم او سبحانه، شامل است به جمیع اشیاء و محیط است به کل مخلوقات پس باز گرد بر سر خشوع، و روی بیاور به او، و البته حذر کن به سبب این غفلت و اهمالت از روگردانیدن خدا از تو. و از این جهت است که گناهان در این بقعه های شریفه مضاعف و حسنات نیز مضاعف است. و فکر کن از آنهائی که گذشته اند از انبیاء و اولیاء و صلحاء، پس ببین آثار ایشان و قرب و منزلت آنان را، و آنچه میراث برده اند به عمل خود و دوست داشتن ایشان سعادت مخلده و نعمتهای مؤبده آخرت را. پس تأسی کن به ایشان در اعمال عامه و کمال توجه به خدا خاصه، و ترقی کن از این درجه ها به سوی غیر اینها، از معارج شریفه و مقامات عالیه.

10 - نماز جنازه

پس یاد کن نزد مشاهده جنازه و گذاشتن آن را در برابر خود، آنچه را که مردگان گذاشته اند از اهل و عیال و اولاد و ترکه و اموال خود، و رفته اند به نزد خدای تعالی با دست خالی از جمیع چیزها. و همراه نیاورده اند مگر اعمال صالحه و آنچه را که تجارت کرده اند از اعمال آخرت سود کننده. و فکر کن در بهجت و تازگی بدنشان که در حال حیات داشتند، والحال چگونه تغییر یافته است رنگ پوستشان و رنگ صورتشان وعنقریب محو می کند مرگ صورتشان را و زایل می گرداند زمین طراوتشان را و آنچه حاصل شده بوده از برای او. و به یاد بیاور با خود که همین است که یتیم شده اند اولادش و بیوه مانده اند زنانش و ضایع شده است اموالش و خالی مانده جایش و منقطع شده املش و کثرت حیله و مکرهایش، که از برای توافق اسباب دنیا می کرد، و غفلت داشت از داخل شدن در این خاک و رسیدن به آنچه نوشته شده است در کتاب. و به یاد آور میل او را به قوت و جوانی، و اشتغال او را از آنچه در برابر او بود از مرگ سریع، و چگونه بود که می رفت و تشییع جنازه اموات می کرد و حالا از کار افتاده است پاهایش و قوت گیرائی نمانده است در مفصلهایش، و فکر کن که چگونه قبلا حرف می زد و اکنون زبانش از کار افتاده و چگونه می خندید و فعلا متغیر شده دندانهایش و چگونه تدبیر می نمود در کارهای خود نسبت به چیزهائی که محتاج بود از قوت سالیانه یا زیادتر، در حالی که نمانده بود میانه او و مرگش مگر یک ماه یا کمتر، و غافل بود از آنچه از عالم غیب درباره او اراده داشتند، تا ناگهان مرگ دامن او را گرفت در وقتی که گمان نمی کرد و نمی دانست. ناگاه رسید به گوشش ندای ملک جبار، به جانب نعمت بهشت یا به جانب آتش و جهنم.
فکر کن تو نیز با خودت، که اکنون تو نیز مانند او هستی در غفلت و زود باشد که عاقبت تو مانند عاقبت او بگردد. لاجرم برخیز در این هنگام به سوی مهیا شدن مرگ و مشغول شو به بسیار کردن زاد و توشه آخرت خود، چه آنکه مسافت راه بسی دور است و عقبه بسی بلند می باشد و خطر آن بسیار و پشیمانی بعد از مرگ سودی ندارد. پس اینگونه فکرها، آرزوی تو را کوتاه و استعداد تو را به صوالح اعمال افزون می گرداند.
و آگاه باش که محل به فکر افتادن جهت اعمال خیر، خارج از نماز است. چنانچه تحقیق آن ذکر شد.