فهرست کتاب


اسرار نماز

ملامحسن فیض کاشانی‏

7 - نماز عید

بدان که عید، روزی است که قسمت می کنند در آن جایزه ها را و پراکنده می کنند رحمت ها را و افاضه می کنند موهبت ها را، بر کسانی که روزه داشته اند آن را و قیام نموده اند به وظایف آن. پس زیاد کن خشوع خود را در نماز آن روز، و تضرع کن نزد خدای تعالی پیش از نماز و بعد از نماز، و بخواه که اعمالت را قبول و از تقصیراتت درگذرد. و شرمنده باش از اینکه مبادا عمل تو مردود شود و خودت رسوا و مطرود گردی. به درستی که عید نیست تنها برای کسی که لباس فاخر و نو پوشیده باشد، بلکه عید از برای کسی است که ایمن و سالم ماند از تهدید و وعید الهی. و مستحق شده باشد الطاف الهی را به واسطه صوالح اعمال خود. پس استقبال کن روز عید را به آنچه استقبال کردی روز جمعه را از وظائف پاکیزگی و استعمال بوی خوش و غیر اینها، از اسبابی که سبب مهیا شدن و رو آوردن دل به جانب پروردگار خود است. بسا باشد که صلاحیت مناجات و حضور نزد پروردگار را به هم رسانی، از جهت آنکه این روز، روز تشریف و زمان بلند قدری است. قبول می شود در این روز اعمال و مستجاب می گردد در آن دعوتها. ناچار برگردان شادی خود را در آن به جانب آن چیزی که خلق شده است عید برای آن، و عید را قرار نداده اند برای آنکه از خوردنیها و پوشیدنیها و غیر اینها از لذائذ فانیه دنیویه، محظوظ و بهره مند گردانی نفس خود را، بلکه نامیده اند آن روز را عید، جهت آنکه می رسد در آن روز عوائد و اضافات الهی به کسانی که اعمال خیر و تجارت، جهت روز واپسین انجام داده اند و انجام می دهند.

8 - نماز آیات

پس یاد کن زمان صدور علامتهای وحشتناک، هولهای آخرت و زلزله های آن. و هنگام گرفتن خورشید و ماه، تاریکی روز قیامت. و ترس مردم و التجاء ایشان و ازدحام آنها را در عرصه قیامت و وحشت ایشان را از مؤاخذه و عقوبت و استیصال، و زیاد کن در دعا و تضرع و خضوع و خشوع و بیم از رهائی از این گونه گرفتاریها را در قیامت و برگشتن نور بعد از ظلمت و مسامحه فرمودن خدا از لغزشهای تو در آن روز. و توبه کن، از همه گناهان خود و نیک توبه کن، شاید خدا نظر کند به تو در حالی که تو شکسته دل و سربزیر و شرمنده باشی از تقصیر خود. پس قبول کند توبه تو را و مسامحه فرماید از لغزش تو. چه آنکه خدای تعالی توجه می کند به دلهای شکسته و دوست می دارد نفسهای خاشع و گردنهای خاضع را. و وحشت کن از زیر بار گناه ماندن و بیمناک باش از بازگشت بسوی مکافات.

9 - نماز طواف

پس حاضر گردان در دلت جلالت صاحب خانه را، و بدان به درستی که تو ایستاده ای در این منزل، نزد حضرت ملک و حاکم بر حق، که بر جمیع احوال تو مطلع است و بر پنهانیهای تو محیط و به ظاهر و باطن تو عالم است. و در این موضع بیشتر مراقبت احوال خود کن و تمامتر و زیادت احتراز بنما از غفلت کردن. زیرا که اینجا اصعب و مشکل ترین جاهاست، و با خود بگو: کجائی ای تقصیر کننده؟ چرا غافلی از تعظیم الهی در پیش روی او؟ و چرا در برابر او می باشی و دوری از او؟ و اگر چنانچه می دانی که علم او سبحانه، شامل است به جمیع اشیاء و محیط است به کل مخلوقات پس باز گرد بر سر خشوع، و روی بیاور به او، و البته حذر کن به سبب این غفلت و اهمالت از روگردانیدن خدا از تو. و از این جهت است که گناهان در این بقعه های شریفه مضاعف و حسنات نیز مضاعف است. و فکر کن از آنهائی که گذشته اند از انبیاء و اولیاء و صلحاء، پس ببین آثار ایشان و قرب و منزلت آنان را، و آنچه میراث برده اند به عمل خود و دوست داشتن ایشان سعادت مخلده و نعمتهای مؤبده آخرت را. پس تأسی کن به ایشان در اعمال عامه و کمال توجه به خدا خاصه، و ترقی کن از این درجه ها به سوی غیر اینها، از معارج شریفه و مقامات عالیه.